Қабылдауды басқару тактикасы

Кіріспе

Тәуекелдіктің әсер ету тактикасы

Түсінуді басқару – АҚШ әскері қолданған термин. АҚШ Қорғаныс министрлігі (DOD) мынадай анықтама береді: text= Шетелдік аудиторияның эмоцияларына, мотивтеріне және объективті ойлауына әсер ету үшін таңдалған ақпарат пен көрсеткіштерді жеткізу және/немесе жоққа шығару, сондай-ақ барлық деңгейдегі ақпараттық жүйелер мен басшыларға ресми бағалауларға ықпал ету, нәтижесінде шетелдік мінез-құлық пен ресми әрекеттер бастаушының мақсаттарына сәйкес келеді. Әр түрлі жолдармен түсінуді басқару шындықты көрсету, операциялардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, жасыру мен алдау және психологиялық операцияларды біріктіреді. "Түсінік" – адамдар өздерінің сезім мүшелерінен түсетін әсерді таңдап, ұйымдастырып, түсіндіру арқылы қоршаған әлемге мән мен тәртіп беру процесі деп анықталады. Бұл анықтама биологиялық тұрғыдан анықталған жоғары деңгейдегі қабылдау процестерімен сәйкес келеді (төменгі деңгейдегі биологиялық процестер басқаруға бейім емес; бұл төменгі деңгейдегі процестерге саналы жіктеуден бұрын орындалатын негізгі қабылдауды жіктеу кіреді). Түсініктің құрамдас бөліктері – қабылдаушы, қабылдау нысаны және жағдай. Қабылдаушыға әсер ететін факторлар: Схема: өткен тәжірибелер мен білімге негізделген ақпаратты ұйымдастыру және түсіндіру. Мотивациялық күй: қабылдау кезінде қабылдаушының қажеттіліктері, құндылықтары мен тілектері. Көңіл күйі: қабылдау кезінде қабылдаушының эмоциялары. Мақсатқа әсер ететін факторлар: Екіншілдік: анықтықтың жетіспеуі. Егер екіншілдік артатын болса, қабылдаушыға нақты қабылдауды қалыптастыру қиынға соғады. Әлеуметтік мәртебе: адамның қоғамдағы немесе ұйымдағы нақты немесе қабылданатын орны. Көңіл күйін басқару: басқалардың түсініктерін немесе әсерлерін бақылауға тырысу. Мақсаттар өздеріне билік жүргізетін қабылдаушылармен қарым-қатынас жасау кезінде әсерді басқару тактикасын қолдануы мүмкін. Бірнеше әсерді басқару тактикасына қабылдау нысаны мен қабылдаушы арасындағы мінез-құлық сәйкестігі, өзін-өзі насихаттау (өзін оң жағынан көрсету), жағдайлық нормаларға сәйкес келу, басқаларды бағалау немесе тұрақтылық кіреді. "Түсінуді басқару" сөзі "сендіру" сөзінің синонимі ретінде жиі қолданылады. Қазір PR фирмалары өз қызметтерінің бірі ретінде "түсінуді басқаруды" ұсынады. Сол сияқты, шындықты жасыруда айыпталған мемлекеттік қызметкерлерге ақпарат құралдары мен жалпы жұртшылыққа ақпарат таратқанда "түсінуді басқару" айыбы тағылады. Тұжырымдамалық басқару операциялары әдетте халықаралық аренада үкіметтер арасында және үкіметтер мен азаматтар арасында жүзеге асырылса да, тұжырымдамалық басқару әдістерін қолдану әскери науқандарға немесе азаматтармен үкіметтік қарым-қатынастарға қатысты емес көптеген жағдайларда негізгі ақпараттық басқару жүйелерінің бөлігіне айналды. Кәсіпорындар тіпті басқа кәсіпорындармен олар үшін қабылдауды басқаруды жүргізу үшін келісімшарт жасауы мүмкін немесе оны өздерінің PR қызметкерлерімен бірге жүргізе алады. Стен Мур жазғандай, "ақиқатты алып тастағаннан кейін, ол шындық емес дегенді білдірмейді. Шындықты сезінбегені оның шынайы емес екенін білдірмейді".

Perception management is a term originated by the US military. The US Department of Defense (DOD) gives this definition:
text=
Actions to convey and/or deny selected information and indicators to foreign audiences to influence their emotions, motives, and objective reasoning as well as to intelligence systems and leaders at all levels to influence official estimates, ultimately resulting in foreign behaviors and official actions favorable to the originator's objectives. In various ways, perception management combines truth projection, operations security, cover and deception, and psychological operations. "Perception" is defined as the "process by which individuals select, organize, and interpret the input from their senses to give meaning and order to the world around them". This definition overlaps with the higher order perceptual processes as defined biologically (the lower order biological processes are not susceptible to management; these low level processes include underlying perceptual categorization performed prior to conscious categorization.). Components of perception include the perceiver, target of perception, and the situation. Factors that influence the perceiver include:
Schema: organization and interpretation of information based on past experiences and knowledge
Motivational state: needs, values, and desires of a perceiver at the time of perception
Mood: emotions of the perceiver at the time of perception
Factors that influence the target include:
Ambiguity: a lack of clarity. If ambiguity increases, the perceiver may find it harder to form an accurate perception
Social status: a person's real or perceived position in society or in an organization
Impression management: an attempt to control the perceptions or impressions of others. Targets are likely to use impression management tactics when interacting with perceivers who have power over them. Several impression management tactics include behavioral matching between the target of perception and the perceiver, self promotion (presenting one's self in a positive light), conforming to situational norms, appreciating others, or being consistent. The phrase "perception management" is filtering into common use as a synonym for "persuasion." Public relations firms now offer "perception management" as one of their services. Similarly, public officials who are being accused of shading the truth are now frequently charged with engaging in "perception management" when disseminating information to media or to the general public. Although perception management operations are typically carried out within the international arena between governments, and between governments and citizens, use of perception management techniques have become part of mainstream information management systems in many ways that do not concern military campaigns or government relations with citizenry. Businesses may even contract with other businesses to conduct perception management for them, or they may conduct it in house with their public relations staff. As Stan Moore has written, "Just because truth has been omitted, does not mean that truth is not true. Just because reality has not been perceived, does not mean that it is not real."

Стратегиялар

Түсінікті басқарудың тоғыз стратегиясы бар. Карло Копптың айтуынша, бұларға келесілер жатады:
Дайындық – Нақты мақсаттарыңыз болу және адамдардың қандай пікірде болуын қалағаныңызды білу. Сенімділік – Ақпараттың дәйектілігіне көз жеткізіңіз, көбінесе сенімділікті арттыру үшін қалыптасқан көзқарастар мен күтулерді пайдаланыңыз. Көп арналы қолдау – Ақпаратты нығайту үшін бірнеше аргументтер мен жасалған фактілерді пайдаланыңыз. Орталықтандырылған бақылау – Үгіт-насихат министрліктері немесе бюролары сияқты ұйымдарды қолдану. Құпиялылық – Алдау кампаниясының мәніті аз адамға ғана белгілі. Икемділік – Алдау кампаниясы қажеттіліктерге байланысты уақыт өте келе бейімделіп, өзгереді. Координация – Ұйым немесе үгіт-насихат министрлігі ақпаратты жүйелі және үйлесімді тарату үшін иерархиялық құрылымда ұйымдастырылады. Жасыру – Қайшы келетін ақпаратты жасыру. Шындықтан алыс мәлімдемелер – Шындықтың орнына жалғанды ойлап табу.

Ұйымдастыру

Ұйымдар күнделікті ішкі және сыртқы қарым-қатынастарда, сондай-ақ маңызды өнімдерді/стратегияларды ұсыну алдында және дағдарыс жағдайларынан кейін қабылдауды басқаруды қолданады. Ұйымдық дамудың өмірлік циклдары фирманың өсуі мен аман қалуы бизнес-лидерлердің өмірлік циклдарындағы дағдарыстық немесе дағдарысқа ұқсас оқиғаларды қаншалықты тиімді басқаруына байланысты екенін көрсетеді. Зерттеулерге сәйкес, ұйымдық қабылдауды басқару – бұл ұйымдық өкілдердің аудиторияның ұйым туралы түсінігіне әсер ету үшін жоспарлап, іске асыратын әрекеттері. Бұл анықтама ұйымдық қабылдауды басқарудың төрт ерекше құрамына негізделген: ұйымды қабылдау; іс-қимылдар немесе тактика; ұйымдық өкілдер; және ұйымдық аудитория. Ұйымдық қабылдаулар одан әрі үш негізгі түрге жіктеледі: ұйымдық имидж, ұйымдық бедел және ұйымдық идентификация.

Қорғаныс министрлігі

Алдау мен қулық соғыста үстемдік алу үшін маңызды, бұл операцияларға қолдау көрсету үшін де, жауға қарсы әскерилер үшін де қажет. Тұжырымдамалық басқару шетелдік аудиторияға бағытталған деп нақты айтылса да, Қорғаныс министрлігінің (ҚМ) сыншылары оның ішкі тұжырымдамалық басқарумен де айналысатынын алға тартады. Мысалы, АҚШ-қа келгеннен кейін, одан әрі тарату үшін көптеп түсірілетін қаза тапқан әскерилердің мәйіттерін көруге немесе суретке түсіруге тыйым салу – бұл саясат жақында ғана енгізілді. ҚМ сондай-ақ, тұжырымдамалық басқаруды белгілі бір адамнан күтілетін әрекетті тудыру ниеті ретінде сипаттайды. Суық соғыс кезінде Пентагон АҚШ журналистерін Ресей мен Шығыс Еуропаға жергілікті БАҚ үшін Америкаға жағымды мақалалар жазуға жіберді. 2005 жылы Иракта да осыған ұқсас жағдай болды, онда АҚШ әскері америкалық сарбаздар жазған материалдарды басу үшін ирактық газеттерге құпия түрде ақша төледі; бұл материалдар АҚШ-тың Ирактағы миссиясын жақсартуға бағытталған. Ішкі салада, Вьетнам соғысы кезінде сыншылар Пентагонның АҚШ-қа қауіпті коммунистердің қаупін асыра көрсетіп, соғысқа халықтың қолдауын арттыруға тырысқанын айтады. 2003 жылы да осыған ұқсас жағдай орын алды, үкімет Ирактағы жаппай қырып-жоятын қарудың болуын және қаупін жоғары бағалады деген айыптар тағылды. АҚШ әскері қазіргі заманғы соғыста тұжырымдамалық басқаруды көп рет қолданғанын көрсетті, бірақ бұл американдықтардың сенімін жоғалтты. 2001 жылдың соңында, 11 қыркүйек оқиғасынан кейін Қорғаныс министрі Дональд Рамсфелд Пентагонның Стратегиялық ықпал ету кеңсесін (СИҚ) құрды. Бұл фактілігіне байланысты Пентагон шетелдік мемлекеттерге ықпал ету үшін тұжырымдамалық басқару кеңсесін пайдаланғаны үшін сынға ілікті. СИҚ құрылғаннан кейін бес айдан кейін таратылды, себебі көздер баспасөзге оның мақсаттарының бірі – Иран-Контрас дәуіріндегі Қоғамдық дипломатия кеңсесіне ұқсас, ішкі ықпал екенін мәлімдеді. Одан кейін Арнайы жоспарлар кеңсесі құрылды, оның мақсаты – әдеттегі барлау жүйесінен тыс, таңдаулы барлау жүргізу, ал шетелдік пропагандалық әрекеттер Қорғаныс министрінің арнайы операциялар және төмен қарқынды қақтығыстар жөніндегі көмекшісінің басшылығымен Ақпараттық қызмет кеңсесіне көшірілді. Шындығында, стратегиялық ықпал ету, арнайы жоспарлар, психологиялық операциялар және тұжырымдамалық басқару – бұл ҚМ ішіндегі тікелей синонимдер. Соңғы кезде ҚМ Ирак соғысы туралы тұжырымдамалық басқаруды белсенді түрде жалғастырып келеді. "Қорғаныс министрлігі АҚШ әскерінің Ирактағы науқаннан кейін қатыгезденіп бара жатыр деген халықтың пікірінің кеңінен таралып жатқанын сезінеді. Ақпарат пен медиа ағындарына өзінің осалдығын мойындаған ҚМ ақпараттық кеңістікті өзінің жаңа "асимметриялық қанатын" деп анықтады. Тұжырымдамалық басқаруды қолдану деңгейі армияда жалғасуда. Жақында ғана психологиялық операциялар офицерлері және азаматтық істер офицерлері деп аталатын мамандар, олардың жалғыз мақсаты – ақпаратты қалай ұсыну керектігін шешу, бұл лауазымдар жоғары дивизиялық деңгейде ғана болды. Армия енді осы мамандарды трансформацияланған бригадаларға қосу және "жаудың үгіт-насихат парақшаларын талдаудан бастап, жергілікті тұрғындармен сөйлесіп, армия оларды достастыру үшін не істей алатынын білуге" дейін барлық мәселелерді шешу қажет деп шешті, деді 3-бригаданың азаматтық істер жөніндегі офицері майор Гленн Толле.

Deception and sleight of hand are important in gaining advantages in war, both to gain domestic support of the operations and for the military against the enemy. Although perception management is specifically defined as being limited to foreign audiences, critics of the DOD charge that it also engages in domestic perception management. An example cited is the prohibition of viewing or photographing the flag draped caskets of dead military as they are unloaded in bulk upon arrival in the U. S. for further distribution, a policy only recently implemented. The DOD also describes perception management as an intent to provoke the behavior one wants out of a given individual. During the Cold War, The Pentagon sent undercover US journalists to Russia and Eastern Europe to write pro American articles for local media outlets. A similar situation occurred in Iraq in 2005 when the US military covertly paid Iraqi newspapers to print stories written by US soldiers; these stories were geared towards enhancing the appearance of the US mission in Iraq. Domestically, during the Vietnam War, critics allege the Pentagon exaggerated communist threats to the United States in order to gain more public support for an increasingly bloody war. This was similarly seen in 2003 with accusations that the government embellished the threat and existence of weapons of mass destruction in Iraq. The US military has demonstrated using perception management multiple times in modern warfare, even though it has proven to take a hit to its credibility among the American people. In late 2001 after 9/11, Defense Secretary Donald H. Rumsfeld created the Pentagon's Office of Strategic Influence (OSI). When it came to light, the Pentagon was initially criticized for simply using a perception management office to influence foreign states. The OSI was dismantled less than five months after its creation when sources alleged to the press that one of its goals was domestic influence, similar to the Iran Contra era Office of Public Diplomacy. Shortly after, the Office of Special Plans was created with a more focused goal of selective intelligence vetting outside the normal chartered intelligence apparatus, with foreign propaganda activities moved to the Office of Information Activities under the direction of the Assistant Secretary of Defense for Special Operations and Low Intensity Conflict. In fact, strategic influence, special plans, psychological operations, and perception management are all direct synonyms within the DoD. More recently, the DOD has continued to pursue actively a course of perception management about the Iraq War. "The Department of Defense is conscious that there is an increasingly widespread public perception that the U. S. military is becoming brutalized by the campaign in Iraq. Recognizing its vulnerability to information and media flows, the DoD has identified the information domain as its new 'asymmetric flank. The level of use of perception management is continuing to grow throughout the Army. Until recently specialists, known as psychological operations officers and civil affairs officers, whose only purpose is to decide how to present information to the media and to the people of the current country that they are in only held positions in high division levels of command. The Army has decided that it is now necessary that these specialists be included in the transformed brigades and deal with "everything from analyzing the enemy's propaganda leaflets to talking with natives to see what the Army can do to make them their friends", said 3rd Brigade's Civil Affairs Officer Maj. Glenn Tolle.

Бизнес

Кәсіпорындар көпшіліктің пікірін қалыптастырып, тұтынушылардан қажетті әрекеттер мен сатып алу жолдарын күтеді.

Жарнама

Жарнама және бренд имиджін басқару тұрғысынан, қабылдауды қалыптастырмастан, ешқандай басқа коммуникация мүмкін емес. Бұл бренд имиджінің маңыздылығын көрсетеді. Дегенмен, кейбір зерттеулер көрсеткендей, жай ғана танымал бренд болу тұтынушылардың оны қабылдау әсерін күшті түрде өзгертеді. Тұтынушы бренд туралы естіген жағдайда, компания жарнамаға елеулі сома қаражат жұмсауы керек деген қорытындыға келеді. Егер жарнамаға көп қаражат жұмсалса, онда компанияның қызметі тиімді болуы керек, яғни басқа тұтынушылар да осы өнімді сатып алып, оның сапасына қанағаттанған болуы керек; демек, өнімнің сапасы да жақсы деңгейде болуы тиіс. Кейде қабылдауды басқару дегеніміз, тұтынушыларға белгілі бір қабылдауды ұсыну ғана. Жарнама, тіпті оның мазмұны мен сапасын ескермей, тұтынушылардың пікірін жағымды бағытта қалыптастырады.

Брендті басқару

Компаниялар көбінесе бренд менеджментін әлеуетті клиенттің өнімнің құндылығы туралы түсінігін өзгертуге тырысады. Оң қарым-қатынас арқылы бренд-менеджер компанияның маркетингін күшейте алады және бренд құндылығын арттырады. Бұл – қабылдауды басқарудың маңызды қадамы, себебі ол ең тиімді нәтижелерге қол жеткізуге бағытталған. Бренд менеджменті бәсекелестер, акциялар, шығындар және клиенттердің қанағаттануымен айналысып, тұтынушылардың сенімін жеңіп алу және оң кері байланыс көрсету үшін жұмыс істейді.

Көшбасшылық

Адамдар өздерінің көшбасшылық қабілеттерін жақсарту үшін қабылдауды басқаруды пайдалана алады. Көшбасшыны ерекшелейтін нәрсе – адамның қабылдауды басқару дағдысы. Ізбасарлардың көшбасшының тиімділігі мен қабілеттілігі туралы бағалауы олардың қабылдауына айналады, ал ол қабылдау – шындыққа айналады. Егер адамның ізбасарларының қабылдауы басқарылмаса, онда қалаған нәтижеге кері шындық туындайды.

Маркетинг

Кәсіпорындар үшін жұртшылықтың пікіріне әсер етудің ең тиімді құралы – маркетинг. Адамдарды өнімдерді сатып алуға ынталандыру үшін маркетологтар қажеттілікті анықтап, сол өнім осы қажеттілікті қанағаттандырады деп жұртшылықтың көзқарасын басқаруы керек. Бұл манипуляциямен тең емес, онда кәсіпорындар адамдарға қажет емес нәрсені жасап, маркетологтар оларды қажет деп сендіреді. Жақсы қабылдауды басқару тұтынушыға да, кәсіпорынға да пайдалы: ол тұтынушының қажеттіліктерін толыққанды қанағаттандырады және кәсіпорның табысын арттырады. Кейбір маркетингтік схемаларда маркетологтар бұрыннан жоқ қажеттілікті туғызып, содан кейін оны қанағаттандыруды ұсынады. Бұған жақсы мысал – кредиттік карта компаниялары. Кредиттік карта компаниялары, көптеген басқа компаниялар сияқты, бастапқыда халыққа қолайлылық ұсынудан бастады. Кредиттік карталар қолма-қол ақшаға немесе чекке қарағанда төлем жасаудың баламалы тәсілін ұсынады және көптеген адамдар үшін өмірді жеңілдетеді. Алайда, бүгінде АҚШ-та ғана 600 миллионнан астам кредиттік карта шығарылған және төрт ірі кредиттік карта компаниясы бар. Көптеген компаниялардан көлік сатып алу, үй несиесі алу немесе пәтер жалға алу үшін оң кредиттік тарихсыз мүмкін емес. Бұл жағдай елдің барлық азаматтарының дерлік кредиттік картаға ие болуын қажет етті. Дегенмен, көптеген кредиттік карта компаниялары адамдардың кредиттік картаға мұқтаж екенін қамтамасыз ету үшін өздерінің беделін басқарады және көптеген адамдар немен айналысып жатқанын толық түсінбеуі үшін оның қабылдауын басқарады. Алайда, АҚШ-тағы орташа шаруашылықтың 15 мың доллардан астам қарызы бар екені туралы ақпарат көпшілікке жетпейді. Қысқасы, кредиттік карталар ыңғайлы және қажеттілікті қанағаттандырса да, компаниялар көбінесе олардың көптеген пайдаланушыларына тигізетін жағымсыз әсерлерін жарияламайды.

Халықаралық байланыс

Халықаралық бизнестегі коммуникациядағы олқылықтар түсініспеушілікке алып келуі мүмкін. Түсінікті басқару, коммуникацияның күрделі эмоционалдық ерекшеліктерінің бастапқы хабарламаның мағынасын өзгертуіне кедерес жасайды. Сондай-ақ, түсінікті басқару коммуникациядағы күрделі эмоционалдық ерекшеліктердің пайда болуын болдырмау үшін бастапқы хабарламаның мағынасын өзгертуге көмектеседі.

Мода және дизайн

Түсінікті басқару – сән индустриясының маңызды құралы. Сән стилистері өнімдердің таңбалануын қамтамасыз етуге, сондай-ақ киім-кешек, сыртқы түрі және коммуникация дағдылары арқылы жеке тұлғалардың, компаниялардың және таңбалардың бейнесін қалыптастыруға жауапты. Кез келген өнім сияқты, түсінікті басқару сатып алу шешімдеріне әсер етеді. Бір сарапшының пікірінше, "сыртқы ортада тұтынушы өнімді немесе қызметті салыстыратын бәсекелестердің ұсыныстары өзгеріп, осылайша ең қолайлы ұсыныс туралы оның түсінігін өзгертеді. Тағы бір мәселе – қоғамдық пікірдің белгілі бір мәселелерге қатысты өзгеру мүмкін. Бұл әсер сән трендтерінен бастап, қоғамның жақсы корпоративтік азаматтыққа деген үмітіне дейін жете алады". Сән индустриясында түсінікті басқарудың тағы бір әсері – "жоғары нарық үлесімен байланысты эксклюзивтілікті жоғалтудың алдын алу үшін, жаңа байланысты брендтерді енгізу арқылы таңбаны пайдалану – кең таралған стратегия. Бұл парфюмерия немесе сән брендтері үшін өте тиімді".

Танымалдар

Қазіргі таңда PR фирмалары танымал клиенттерге қабылдауды басқару немесе репутацияны жақсарту бойынша қызметтер ұсынады. Бұл ірі фирмаларға веб-сайттар арқылы көпшілікке үлкен ресурстар жұмсауға мүмкіндік беретін жаңа құрал. Интернет PR мамандарына жаңалықтар құралдарымен байланысуға көмектеседі және PR мамандары мен жаңалықтар құралдарын байланыстырудың жолдарын ұсынады. Мысалы, фирмалар кейбір бизнес журналистердің тікелей электрондық пошта мекенжайларын ұсынады. Қабылдауды басқарудағы жаңа үрдіс – спортшылардың ірі PR фирмаларымен келісімшарт жасауы. William Morris және Creative Artists Agency сияқты белгілі агенттіктер жақында көптеген спорт жұлдыздарын өздеріне тартуды бастады. Алекс Родригес 2008 жылдың жазында Мадоннамен болған күдікті қарым-қатынасынан кейін осы компанияға қосылды. Ол Серена Уильямс, Кевин Гарнет және Винс Янгтың соңынан еріп келеді, олардың барлығын William Morris агенттігі өкілдік етеді. Бритни Спирс туралы айта келсек, бұқаралық ақпарат құралдары оның беделін түсіріп, көпшілік алдындағы қабылдауын бұрмалады. 2007 жылғы қаңтарда contactmusic.com сайтында өткен қысқа сұхбатында Спирс: «Бұқаралық ақпарат құралдары менің әр қимылымды асыра сипаттап, көңіл көшіруде» деді. Атақтыларды бұқаралық ақпарат құралдарының бұрмалауының тағы бір мысалы – Майли Сайрус. «Can't Be Tamed» музыкалық видеосынан кейін оның альбом сатылымы 2008 жылғы «Breakout» альбомынан 72%-ға төмендеді.

Технология және жеке өмір

2006 жылы Гамбургте жүргізілген сауалнама нәтижелері жабық схемалы теледидардың (CCTV) адамдардың қауіпсіздік сезіміне немесе қауіпсіздікке тигізетін әсері шамалы екенін көрсетеді. Белгілі бір кеңістік немесе орын қауіпсіз деп есептелмейтініне бұрынғы кеңістіктік түсініктер көбірек ықпал етеді.

Университеттер

«Disability & Society» журналында жасырын кемістіктері бар студенттер және олардың мүгедектігі жарияланған кезде әріптестерінің мінез-құлқына қатысты тәжірибелері туралы зерттеу мақаласы жарияланған. Бұл студенттер өздерінің кемістігінің белгілі болуы «басқалардың оларға қатысты мінез-құлқын өзгертті» деген себеппен, басқалардың пікірін белсенді түрде басқарады.

Сыртқы саясат және терроризм

Түсінікті басқару АҚШ үкіметінде ұзақ жылдар бойы маңызды мәселе болып келді. 1950 жылдары басталғанда, ЦРУ бірнеше жүз қоғамдық ақпарат және жаңалықтар агенттіктерімен түрлі "тапсырмалар" бойынша келісімшарттар жасады. Бұл практика кеңейді және қазіргі уақытта үкіметтің беделін жеке түрде қалыптастыруға көмектесетін бірнеше мың жобаны қамтиды. Шындығында, Қорғаныс министрлігі түсінікті басқаруды жаулар мен достардың пікірін манипуляциялау арқылы қажетті мінез-құлықты қозғауға бағытталған психологиялық операция деп қарастырады. Қорғаныс министрлігінің өзінің мәлімдемесінше, "Түсінікті басқару – шындықты көрсету, операциялық қауіпсіздік, жасыру және алдау, сондай-ақ психологиялық операциялардың үйлесімі". АҚШ терроризмге қарсы соғысқа қатысқаннан бері, түсінікті басқару тактикасы әскери жетістікке жету және басқа елдермен қарым-қатынас орнату үшін өте маңызды болып табылады. АҚШ және оның одақтастарының түсінікті басқару кампаниясы ең жоғары деңгейде үйлестірілуі, жеткілікті ресурстармен қамтамасыз етілуі және тиімді орындалуы өте маңызды. Дұрыс үйлестірілген мұндай кампания соғысты жеңуге қабілетті болуы мүмкін. Егер мұндай операциялар үйлестірілмесе, олар ең көп дегенде шамалы табысқа жетеді, ал ең жаман жағдайда, күрт кері әсер етуі мүмкін. Тіпті дұрыс таңдалмаған сөз, ыстыққанда айтылса (мысалы, "крестовый поход"), елеулі жағымсыз салдарға әкелуі мүмкін. Типикалық терроризмге қарсы күрес (ТҚК) зорлық-зомбылыққа немесе онымен байланысты қауіп-қатерге назар аударады, мағыналы жауап беру және әрекет ету үшін байланысты мүмкіндіктерді анықтап, пайдаланады.

Журналистика

Журналистика – ұйымдар, компаниялар, үкіметтер мен жеке тұлғалардың осы нақты ұйым, компания, үкімет немесе адам туралы қоғамның пікірін қалыптастыруға тырысатын сала. Журналистика арқылы пікірді басқару, әсіресе үкіметтік пропаганда мен соғысқа байланысты байқалады. Үкіметтер журналистика арқылы қоғамның сене қоюын қалаған идеяларды, журналистер мен бұқаралық ақпарат құралдары өз деректеріне дұрыс сілтеме жасамаса, таратып жатқанда мәселе туындайды. Журналистика саласындағы тағы бір мәселе – жаңалықтар ұйымын қаржылық тұрақтылықта ұстаудың коммерциялық қажеттілігі мен шындықты баяндаудың этикасы арасындағы қайшылық. Кез келген ірі корпорация немесе шағын бизнес сияқты, жаңалықтар ұйымындағы журналистер мен басшылар арасында да келіспеушіліктер болады. Жоғары моральдық қағидалары бар журналистер барлық «жаңалық құнды» оқиғаларды жариялауға ұмтылады, бірақ кейбір оқиғалар басшылықтың нұсқауымен редакторлар тарапынан цензураланып, жарияланбауға немесе жариялауға шешім қабылдануы мүмкін.

Психология

Ресторан қызметкерлері жиі келушілер тобының отыруын күту уақытын шамадан тыс үлкейтіп айтады, себебі олар күткеннен бұрын отырса, олардың қанағаттану деңгейі артады және мейрамханаға деген пікірлері жағымдырақ болады. Психология қабылдауды басқарудың тиімді болуы үшін маңызды, өйткені адам миының қалай жұмыс істейтінін және қалай ойлайтынын білу клиенттерге олар тілейтін және күтетін қанағатты сыйлау үшін қажет.

Жеңіл атлетика

Бейсболшы Сэмми Соса 2003 жылы ойыннан қуылғаннан кейін, соққысы бұрышталған (пробкасы бар) таяқпен ойнағаны анықталған соң, қабылдауды басқару тактикасын қолданды. Оның түсіндіруінше, ол бұл таяқты тек жаттығу кезінде ғана пайдаланады, себебі оның көмегімен көбірек хоум-ран соғып, жанкүйерлерге керемет ойын көрсетуге болады. Ойынға бұрышталған таяқты алуы – жаңсақ қателік болғанын айтып, баршадан кешірім сұрады. Хоум-ран соғу сезімі, тіпті бұрышталған таяқпен болса да, Сэмми Сосаға кейін қабықсыз таяқпен де хоум-ран соғуға көмектескен болуы мүмкін, өйткені ол хоум-ран соғудың қандай сезім екенін білген және оның оны істей алатынына сенген. Гольфшы Арнольд Палмер де қабылдауды басқаруды пайдаланды. 1960 жылғы АҚШ ашық чемпионатында Палмер Cherry Hills-тегі бірінші лунканы бүркіт соғу мүмкіндігі ретінде қарастырды. Ол допты ұзақ шөпке айдап жіберсе, доп жылдам жасыл алаңға жетпей, тежеліп, содан кейін лункаға түсіре алатынын түсінді. Көптеген адамдар Палмердің мұндай қадамға баратынына күмәнданды, бірақ бұл оны тоқтатпады. Палмер өзі жоспарлағандай істеді, бүркіт соғып, кейін жеңіске жетті. 2008 жылдың маусым айында жүргізілген зерттеулер қабылдау мен нәтиже арасындағы тығыз байланысты көрсетті. Ақ фонға әртүрлі өлшемдегі тоғыз қара шеңбер жабыстырылды. Гольф ойынынан кейін 46 гольфшыға путинг алаңындағы лунканың мөлшеріне сәйкес келетін қара шеңберді таңдау ұсынылды. Жалпы есеп бойынша жақсы нәтиже көрсеткен ойыншылар лунканы нақты мөлшерінен үлкен деп санады, сондықтан олар үлкен қара шеңберлерді таңдады. Ал нашар нәтиже көрсеткен ойыншылар лунканы нақты мөлшерінен кішкентай деп санады.

Оқыту

Көп жылдар бойы адамдар футбол ойындарында мидың сілкінісі мен күшті соққыларды спортшылардың жай ғана "есінен жаңылып" қалуы деп қарастырды, ал жаттықтырушылар оларды "сезіміңді жинап, ойынға қайта оралуға" шақырды. Дегенмен, мидың сілкінісі – бұл мидың жұмысына уақытша кедергі келтіретін және есте сақтау қабілетіне, ой-шешім қабылдауға, рефлекстерге, сөйлеуге, тепе-теңдікке, координацияға және ұйқы режиміне әсер ете алатын мидың жарақаты. Ұлттық жарақаттарды алдын алу орталығының зерттеуіне сәйкес, жоғары мектептердегі футболшылардың 47 пайызы әр маусымда мидың сілкінісін басынан өткеріп, олардың 37 пайызы бір маусымда бірнеше рет мидың сілкінісіне ұшырайды. Ауыр жарақаттарға тиісті ем беруге және олардың алдын алуға көңіл бөлу қажет. Мидың сілкінісінде функциялар бұзылуы мүмкін, бірақ мидың құрылымдық зақымдануы болмайды, сондықтан физикалық тексеру көбінесе қалыпты болып көрінеді. Американдық спорт медицинасы колледжінің есебі бойынша, спортпен байланысты мидың сілкінісінің 85 пайызы анықталмайды, себебі спортшылар белгілерін жоққа шығарады немесе хабарламайды, ал мидың жұмысындағы ұсақ өзгерістер бір тексеруде байқалмай қалуы мүмкін. 2008 жылдың мамыр айында CDC мидың сілкінісін басқарудың жаңа стандарттарын енгізді, ол мидың сілкінісі болуы мүмкін (басқа тікелей соққы тию) жағдайларда спортшыларды сертификатталған спорттық жаттықтырушы немесе білікті дәрігермен тексеруді талап етеді. Стандарттарда, егер спортшыда мидың сілкінісінің белгілері байқалса, ол ойынның қалған бөлігіне немесе жаттығуларға қатыса алмайды делінген. New York Times газетінің мәліметінше, бұл теориялық тұрғыдан жақсы саясат сияқты көрінеді, бірақ футбол маусымы көптеген жоғары мектептерде аяқталғандықтан (футболда мидың сілкінісіне ұшу қаупі ең жоғары), сарапшылар спортшылардың стандарттарды айналып өтудің жолдарын тапқандарын анықтады, мысалы, мидың сілкінісінің белгілерін жоққа шығару, оларды жасыру үшін сұрақтарға қалай жауап беру керектігін білу немесе спорттық жаттықтырушыға немесе ойын кезінде жұмыс істейтін дәрігерге мидың сілкінісі мүмкіндігі туралы ештеңе айтпау. Осы тактикалардың арқасында спортшылар "екінші мидың сілкінісі" қаупіне ұшырайды, ол миға қайтымсыз зақым келтіріп, тіпті өлімге әкелуі мүмкін. Теориялық тұрғыдан алғанда, бұл жаңа стандарттар 24 сағаттан кейін пайда болатын белгілерді жібермеу қаупін азайтуға және мидың одан әрі зақымдануын болдырмауға себін тигізеді, бірақ спортшылар қазір спорттық жаттықтырушылар мен дәрігерлерден ықтимал мидың сілкінісін жасыра бастағандықтан, бұл стандарттар мидың сілкінісін басқаруға кері әсер етуі мүмкін.

For many years people viewed concussions and big tackles in football games as athletes just "getting their bell rung" and coaches implored them to "shake it off and get back in the game". However, a concussion is a traumatic brain injury that may temporarily interfere with the way the brain works and can affect memory, judgment, reflexes, speech, balance, coordination and sleep patterns. A study from the National Center for Injury Prevention found that 47 percent of high school football players say they suffer a concussion each season, with 37 percent of those reporting multiple concussions in a season. Serious injuries deserve appropriate attention to treatment and to prevention. With a concussion, function may be interrupted but there is no structural damage to the brain, so a physical examination often appears normal. The American College of Sports Medicine estimates that 85 percent of sports related concussions go undiagnosed because athletes deny or fail to report symptoms and because subtle changes in brain function may not be obvious on a single examination. In May 2008, the CDC implemented new standards for concussion management, which required athletes who are involved in a play where a concussion was possible (a direct blow to the head) to be evaluated by a certified athletic trainer or a qualified physician if available. The standards go on to say that if the athlete has any signs of a concussion, they are not able to return to play for the rest of the game or practice. According to the New York Times, this seems like a good policy in theory, but with football season being over for a large majority of high schools (football having the highest risk of concussion), experts found that athletes have found ways to get around the standards, such as denying any concussion symptoms they are having, learning how to answer questions to hide any signs of concussion, or not saying anything about the possible concussion to the athletic trainer or physician working at the game. With these strategies, athletes put themselves at risk for the "second concussion", which can leave permanent brain damage and can even lead to death. Although in theory these new standards for concussions are great for significantly reducing the risk of missing symptoms that appear after 24 hours and preventing any further brain damage, but with athletes now hiding possible concussions from athletic trainers and physicians, these standards may actually have a negative effect on concussion management.

Демеушілік

Түсінікті басқару – бұл имиджді демеушілік мүмкіндіктерін анықтау құралы ретінде қолдану идеясы. Тиімді демеушілік қарым-қатынас компанияның таныстырғысы келетін имиджі мен демеушілік алатын тараптың имиджінің үйлесімді болуын қамтамасыз етеді, ал сәттілікке жеткен жағдайда, екеуінің де беделін арттырады. Түсінікті басқару, белгілі бір әлеуметтік топта шындық туралы ортақ түсінік қалыптастыруға бағытталған іс-әрекеттер арқылы мінез-құлық пен коммуникацияны басқарады. Тайгер Вудс мысалында, оның Nike Golf компаниясының бөлігі болып табылатын киім брендінің сатылымы, оның жеңілсіздігінен кейін, түсінікті басқарудың салдарынан күрт төмендеді.

Қоршаған ортаға әсері

АҚШ-тағы кәсіби спорт командалары корпоративтік экологиялық жауапкершілік (CPEB) танытуға көш бастады. Көптеген спорт лигалары мен командалары өздерінің стадиондары, ареналары және ірі шаралары сияқты салаларда тұрақтылыққа ұмтылыстарын білдірді. Олимпиада ойындары мен ФИФА Әлем Кубогы сияқты жаһандық масштабтағы шаралар да қоршаған ортаға тигізетін зиянды азайтуды қолдады. Бұл командаларға экономикалық және экологиялық үлкен пайда әкелумен қатар, "пайда табуды мақсат ететін бизнес де өздерінің қоғамдық беделін, имиджін және корпоративтік мәдениетін жақсарту үшін CPEB-ге қатысады". Олар көпшілік алдындағы жағдайларын жақсы ұстауға тырысады, себебі көптеген адамдар қазір "жасыл" өмір салтына көшкенін түсінеді. Дегенмен, жанкүйерлер команданың өнімдерін тұтынушылар ретінде ғана емес, спорттық нысандарға мемлекеттік қолдау көрсету туралы референдумдарда дауыс беру арқылы да "маңызды әсер ете алады". Сондықтан, спорт командалары үшін жағымды имиджді сақтау өте маңызды, ал "жасыл" талдамға көшу осы мақсатқа жеткеннің бір жолы.

Қол қою

Спорт агенттіктеріндегі мүдделердің қақтығысы мен бірігуі "спортшыларды іздеу және оларды өздерінің қатарында ұстап тұрудағы қатал бәсекелестік" арқылы туындайды. Қызметкерлер мен ұйым арасындағы қатынастарға қатысты әдебиеттің көп бөлігі ұйымдық қолдауды сезінуге назар аударады. Атап айтқанда, "осы зерттеудің басты мақсаттары: (а) ұйымдық қолдаудың алғышарттарын зерттеу; (б) ұйымдық қолдаудың салдарларын зерттеу, соның ішінде эмоционалдық байланыс, жұмысқа қанағаттану және жұмысты тастау ниеті; (в) осы алғышарттар мен салдарға қатысты гендерлік ерекшеліктерді бағалау; және (г) жоғары оқу орындары арасындағы спорттық басқарушыларға қолданылатын ұйымдық қолдаудың толыққанды моделін жасау және тексеру" болды.

Қытайдағы цензура

Пропаганда және ақпаратты басқару тобы ақпараттың цензурасы мен бақылауына жауапты. Бұл бөлім Қытай Коммунистік партиясы (ҚКП) басшылығындағы ең ірі бөлімдердің бірі болып табылады. Қытай әскери ғалымдары өз елдерінің «психологиялық операцияларды» жүргізудің ұзақ тарихы бар екенін айтады, бұл стратегиялық алдаудың маңызды аспектілерін көрсетеді және белгілі бір дәрежеде АҚШ Қорғаныс министрлігінің «қабылдауды басқару» деп сипаттайтын нәрсеге ұқсас. Мысалы, Қытай Халық Азаттық Армиясының (ҚХАА) Әскери ғылым академиясының (AMS) «Zhongguo Junshi Kexue» журналында жарияланған бірнеше мақала психологиялық соғыс пен психологиялық операцияларды әскери стратегияның алдауға бағытталған функциясы ретінде қарастырады. Қытай үкіметі елдің беделін жақсарту үшін әртүрлі стратегияларды қолданды. Ішкі құқықтар саясатына қатысты сынға ұшыраған Қытай үкіметі 2008 жылғы Бейжің жазғы Олимпиадасы кезінде халықаралық БАҚ назарын Олимпиаданың саяси емес идеалдарына ауыстырып, Олимпиадаға байланысты жағымды пікірлерді қағаз, теледидар және интернетте кеңінен жариялады, тіпті Бейжің Олимпиадаға өтініш білдірген кезде 2001 жылы адам құқықтарын қорғау бойынша жағдайды жақсартуға уәде берген болатын. Сол түні қытайлық БАҚ түсірген суреттер мен бейнелерде көбінесе патриоттық көңіл-күймен толған көпшілік көрсетілді, ал мерекеге қатысушылардың көп бөлігі достарымен, отбасы мүшелерімен және тіпті күзетшілермен суретке түсумен айналысты. Олимпиада алдында және оның кезінде Бейжің қауіпсіздік күштері күшейтілді, бұл үлкен наразылық акцияларын болдырмау және оларды БАҚ камерасына түсірмеу мақсатында жасалды. Ойындарға наразылық білдіруге ниеттенген қытай азаматтарына қайта тәрбиелеу лагерлері мен түрме жазасы берілуі мүмкін еді. Үкімет ашылу салтанатына бірнеше күн бұрын үш «демонстрациялық аймақ» ашылатынын хабарлады, наразылық білдіру үшін бес күн бұрын жазбаша өтініш беру қажет болды, бірақ ешбір өтініш қабылданбады. Жарияланым материалдары да мүмкіндігінше жақсы көрсетілді, мысалы, «Бір әлем, бір арман» ұраны «барлық адамзатқа деген махаббат» идеясын білдіреді. Сонымен қатар, «Бейжің сізді қарсы алады» деген ұран мен Бейжің мен Қытайды үйлесімді және мейірімді ел ретінде бейнелеу үшін бес түрлі мақтанышпен жасалған ойыншықтар пайда болды.

The Propaganda and Information Leading Group is generally responsible for censorship and control of information. The unit is also one of the largest in the CCP leadership organ. Chinese military scholars argue that their nation has a long history of conducting "psychological operations", a phrase that connotes important aspects of strategic deception and, to a certain degree, what the US Department of Defense portrays as perception management. For example, several articles published by the PLA's Academy of Military Science (AMS) journal Zhongguo Junshi Kexue, examine psychological warfare and psychological operations mainly as a deception oriented function of military strategy. The Chinese government has also used strategies to manage the perception of their country to the rest of the world. Facing criticisms about its questionable domestic human rights policies, the Chinese government successfully deflected international media's attention during the 2008 Beijing Summer Olympics to the apolitical Olympic ideals by creating intensive coverage of the positive feedback for the Olympics on paper, TV, and online, despite governmental officers' promises to improve their poor history of protecting human rights when Beijing was still competing for the right to host the game in 2001. The images and video captured that night by Chinese media would display only the packed, patriotic crowds and nothing of the rest of the celebrants, who were largely occupied with taking photos of themselves with friends, family, and even security personnel. Beijing's security forces were also greatly increased before and during the Olympic Games to ensure that no large protests could be started and possibly caught on camera by the media. Re education camps and imprisonment were possible punishments for Chinese citizens who made known a desire to protest around the Games. The government also announced a few days prior to the opening ceremonies that three "demonstration parks" would be opened for protests, requiring a written request form five days in advance, although none of the requests were granted. Promotional materials are also made as ideal as possible, for example the slogan "One World, One Dream" referring to a unifying ideal of "love for all mankind". There was even the creation of a slogan ("Beijing Welcomes You"), and five stuffed animal mascots used to portray Beijing and China as harmonious and cordial.

Фильмдер

Кино индустриясындағы адамдар өздері таңдаған фильмдер арқылы да қабылдауды басқаруды қолдана алады. "Ертеңгі күн" атты фильм көптеген адамдардың пікірін өзгертті. Энтони Лейзеровиц жүргізген зерттеуде екі топқа да, олардың жаһандық жылынуға қаншалықты алаңдаушылық танытқандары сұралды. Көрушілердің 83 пайызы өте алаңдаса, көренбағандардың 72 пайызы алаңдаушылық білдірді. Сондай-ақ, көрушілерден фильм оларды жаһандық жылыну туралы одан да алаңдатты ма әлде жоқ па деп сұрады, және 49 пайызы фильмді көргеннен кейін алаңдаушылықтарының артқанын айтты. Қабылдауды басқару кино индустриясында әртістердің имиджі тұрғысынан да маңызды. Мысалы, 2010 жылы "Оскар" сыйлығын жеңіп алған "Қара лебедь" фильміне қатысты даулардың көбі Натали Портманның фильмнің көп бөлігінде өзі билегені туралы болды. Алайда оның дублері Сара Лейн бидің басым бөлігін өзі орындағанын мәлімдеді. Ол бұл туралы сұхбатта айтқанда, Лэйнге дереу үндемеу керектігі ескертілді. Фильмнің продюсерлері бұл ақпарат Портманның беделіне кері әсер етіп, "Оскар" сыйлығын алу мүмкіндігіне нұқсан келтіруінен алаңдады. Лэйн Glamour журналына берген сұхбатында: "Олар Наталидің керемет бір нәрсе жасағанын көрсетуге тырысты. Бір жарым жылда кәсіби балерина болу, шын мәнінде, мүмкін емес" (Катранджиан 1) деді.

Қоршаған орта

2010 жылы Канада үкіметі ғаламдық жылыну туралы "ақиқатты жасыруда" және зерттеулер мен даму бағдарламаларына қажетті қаржыны қысқарды деген айыптамалар таралды. Канаданың Климаттық әрекеттер желісінің өкілі Грэхам Соул: "Бұл үкімет климаттың өзгеруіне қатысты екенін айтады, бірақ ештеңе жасамайды және климаттың өзгеруі туралы шындықты жасыруға тырысады" деді. The Guardian газеті жыл сайын 300 мың адамның қаза болатынын және ғаламдық жылынудың салдарынан туындаған климаттың өзгеруіне байланысты 125 миллиард доллар шығынға ұшырағанын хабарлады. Дегенмен, үкіметтің ішкі құжаттары ғаламдық жылыну туралы БАҚ жарияланымдарының 80%-ға қысқарғанын көрсетті, сондай-ақ қатаң ережелер ғалымдардың журналистермен сөйлесуіне тыйым салды. Канаданың бірнеше ғылыми-зерттеу базалары мемлекеттік қаржыландырудан айырылып, жабылуға мәжбүр болды. Полярлық мұздың еруін және Арктикадағы дауылдардың жиілігін зерттейтін Канаданың Климат және атмосфера ғылымдары қорына бөлінетін қаржы да азайды. Әлемдегі көптеген климатологтар Канаданың климат ғылымы саласында қалып қойғанын және осы себепті әлем Канадалық Арктикада болып жатқан жағдай туралы ақпарат ала алмай отырғанын мәлімдеді. Канада үкіметі мемлекеттік қаржыландырылатын климаттық зерттеулерді тоқтатуды мойындады, себебі бұл жағдай туралы "жаман жаңалықтар" болмауы керек екен.

Әлеуметтік желілер

Қазіргі уақытта әлеуметтік желілер адамдармен әріптестерімен байланысуға мүмкіндік беретін бастапқы қызметінен гөрі көбірек ақпарат пен мүмкіндіктер ұсынады. Әлеуметтік желілер миллиардтаған адамдардың деректері мен жазбаларын қамтиды және кәсіпорындар, шағын бизнес және жеке тұлғалар пайдаланатын ұсыныстар құрайды. Мысалы, Facebook пайдаланушыларға қандай "жаңалықтар, компаниялар мен танымал адамдарды" ұнататынын көрсетуге мүмкіндік беретін ұсыным жүйесіне ие және "осы қалаулары туралы деректерді веб-серіктестермен бөліседі", сондықтан "Facebook пайдаланушысы Yelp немесе TripAdvisor сияқты веб-сайтқа кіргенде, оларға жат адамдардың пікірлерінен бұрын достарының пікірлері көрсетіледі". Компаниялар үміткерлер мен қызметкерлерді зерттеу үшін де әлеуметтік желілерді пайдаланады. Ықтимал қызметкердің жақын әлеуметтік желісінен алынған нәтижелер көбінесе кандидаттың сұхбат барысында өзі туралы айтқандарына қарағанда маңыздырақ, құндырақ және шындыққа жақын болады. Сондықтан, әлеуметтік желіде өзіңізді қалай көрсеткіңіз келетінін басқару қажет.