Кіріспе
Британ Колумбиясының тарихы палеоиндіандардың мыңдаған жылдар бұрын келген кезінен бастап, бүгінгі күнге дейінгі кезеңді қамтиды. Еуропалық отарлауға дейін қазіргі Британдық Колумбияны құрайтын жерлер мыңдаған жылдар бойы түрлі тайпалармен мекенделген. XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасырдың басында аймаққа бірнеше еуропалық экспедициялар ұйымдастырылды. Ұлыбритания мен АҚШ үкіметтері арасындағы Орегон шекарасы туралы дау 1846 жылы шешілгеннен кейін Ванкувер аралы және Британдық Колумбия колониялары құрылды; біріншісі 1849 жылы, екіншісі 1858 жылы. 1866 жылы екі колония біріктіріліп, бірыңғай колония құрылды, ол кейіннен 1871 жылдың 20 шілдесінде Канада Конфедерациясына қосылды. Британ Колумбиясының белгілі тарихшысы Маргарет Ормсби провинция тарихының құрылымдық моделін "Британ Колумбиясы: Тарих" (1958) еңбегінде ұсынды; оны көптеген тарихшылар мен педагогтар қабылдады. Чад Раймер: "көптеген жайттар бойынша, ол әлі де еңсерілмеген" дейді. Ормсби провинция тарихының динамикасын анықтаған бірқатар қағидаларды ұсынды: теңіз және континенттік күштер арасындағы үнемі болатын тартыс; Гудзон Бэй компаниясы мен отарлаушы шенеуніктер ұсынған қоғамның "жабық", иерархиялық моделі мен ағылшын және канадалық қоныс аударушылардың "ашық", теңдікке негізделген көзқарасы арасындағы қақтығыс, сондай-ақ Ванкувер аралы мен материк, метрополиялық Ванкувер мен ішкі аймақтар арасындағы аймақтық шиеленістер.
The history of British Columbia covers the period from the arrival of Paleo Indians thousands of years ago to the present day. Prior to European colonization, the lands encompassing present day British Columbia were inhabited for millennia by a number of First Nations. Several European expeditions to the region were undertaken in the late 18th and early 19th centuries. After the Oregon boundary dispute between the UK and US government was resolved in 1846, the colonies of Vancouver Island and colony of British Columbia were established; the former in 1849 and the latter in 1858. The two colonies were merged to form a single colony in 1866, which later joined the Canadian Confederation on 20 July 1871. An influential historian of British Columbia, Margaret Ormsby, presented a structural model of the province's history in British Columbia: A History (1958); that has been adopted by numerous historians and teachers. Chad Reimer says, "in many aspects, it still has not been surpassed". Ormsby posited a series of propositions that provided the dynamic to the history of the province:
the ongoing pull between maritime and continental forces; the opposition between a "closed", hierarchical model of society represented by the Hudson's Bay Company and colonial officials, and the "open", egalitarian vision of English and Canadian settlers, and regional tensions between Vancouver Island and the mainland, metropolitan Vancouver and the hinterland interior.
Жергілікті халықтар
Адамзат тарихы қазіргі Британ Колумбиясы деп белгілі болған аймақта мыңдаған жылдарға дейін соқталады. Британдық Колумбиядағы археологиялық қазбалардың жасы 13 543 жылға дейін жетеді, сондай-ақ су астындағы ескерткіштерді табу мүмкіндігі де зерттелуде. Аймақтың географиясы халықтардың мәдени дамуына ықпал етті және кейбір жерлерде тұрақты елді мекендердің, күрделі әлеуметтік институттардың және көптеген тілдердің қалыптасуына жағдай жасады. Британ Колумбиясы (БК) антропологиялық теория бойынша үш мәдени аймаққа бөлінеді: Солтүстік-Батыс жағалауы, Таулы аймақ және Солтүстік. Әр аймақтағы алғашқы халықтар аймақтың ресурстарына сәйкес келетін әдет-ғұрыптар мен өмір салтын дамытты. Британ Колумбиясының көп бөлігінде лосось қолжетімді болған жерлерде диетаның маңызды бөлігін құрады. Еуропалық зерттеушілермен алғашқы байланысқа дейінгі кезеңді сипаттау үшін «контактіге дейінгі» термині қолданылады. Нақты байланыс уақыты жағдайға қарай өзгерді, бірақ 1770 жылдары жағалауда орын алды. Ішкі аймақтарда бұл кейінірек болды. Британ Колумбиясы, еуропалықтар келгенге дейін, 30-дан астам түрлі тілде сөйлейтін көптеген жергілікті халықтарға мекен болды, олардың ішінде Бабин Витсувитен, Данеза (Бобр), Карьер, Чилкотин, Кри, Дене тілі, Гиткссан, Хайда, Хайсла, Халкомелем, Каска, Кутенэй, Кваквавала, Лилует, Нисгаа, Нуу-чах-нульт, Нуксалк, СЕНКОТЕН, Секани, Шусвап, Синикт, Сквамиш, Тагиш, Тахлтан, Томпсон, Тлингит, Цетсаут және Цимшиан тілдері бар. Рулар арасында жиі байланыс болды, Грузия және Хуан-де-Фука бұғаздарынан жүзу кең таралған. Лосось және кедр сияқты табиғи ресурстардың мол болуы жағалаудағы қауымдастықтарда күрделі иерархиялық қоғамның дамуына мүмкіндік берді. Азық-түлік көп болғандықтан, жағалау аймақтарындағы халықтар өнер, саясат және соғыс сияқты басқа да салаларға көбірек уақыт бөле алды.
Ертедегі еуропалық зерттеушілер
Қазіргі Британ Колумбиясына алғашқы еуропалық саяхатшылар испан теңізшілері және испан тәжі үшін теңізде саяхат жасаған басқа еуропалық теңізшілер болды. Грекияда туған Хуан де Фука, 1590 жылдары Испания үшін теңізде саяхаттап, Солтүстік Американың батыс жағалауын зерттеген, Вашингтон штаты мен Ванкувер аралы арасындағы, бүгінде Хуан де Фука бұғазы деп белгілі жолға жеткен болуы мүмкін деген деректер бар. (Кейіннен келген британдық саяхатшы Чарльз Уильям Баркли осы жолды Хуан де Фуканың сапар шеккеніне байланысты оның есімімен атады.)
Испан экспедициялары
Фрэнсис Дрейк 1579 жылы Британдық Колумбия жағалауын зерттеген болуы мүмкін деген теория мен кейбір дәлелдер бар болса да, дәстүрлі түрде 1775 жылы алғашқы құжатталған саяхатты Хуан Франсиско де ла Бодега и Квадра аяқтады деп есептеледі. Осылайша, Квадра испандықтардың Тынық мұхитының барлық жағалауына деген талабын қайта бекітті, бұл талапты алғаш рет 1513 жылы Васко Нунес де Бальбоа жариялаған, ол Тынық мұхиты мен оның жағалауларын Испания империясының бір бөлігі деп мәлімдеген. 1775 жылы Квадра өзінің кемесінің атымен аталған Сонора рифінен өтті. Оның экипажының бір бөлігі адам жегіш тайпалар тарапынан жағажайда өлтірілді, ал олар кемеге шабуылдауға тырысқанда, қалған экипаж оларды зеңбірекпен жойды. Квадра Вашингтон жағалауынан Ситкаға (Аляска) аттанды, бірақ Британдық Колумбияны ашқан жоқ немесе жағалауына қонбады. 1774 жылы испандық теңізші Хуан Хосе Перес Эрнандес, Майорка тумасы, Сан-Блас, Нюэва-Галисиядан (қазіргі Наяриттен) 60° солтүстік ендігіне жету және мүмкін болатын орыс елді мекендерін табу, сондай-ақ испан тәжі үшін жерді иелену нұсқауларымен шықты. Эрнандес 55° солтүстік ендігіне жетіп, Хайда-Гвайи және Ванкувер аралын көрген алғашқы еуропалық болды. Ол Эстеван-Пойнт маңындағы жергілікті тұрғындармен сауда жасады, бірақ, көрінеді, жағалауға түспеді. Экспедиция азық-түлік жетіспеушілігіне байланысты Нюэва-Галисияға қайта оралуға мәжбүр болды. Перес Эрнандестің алғашқы экспедициясы мақсатына жетпегендіктен, испандықтар 1775 жылы сол мақсатпен екінші экспедиция ұйымдастырды. Бұл экспедицияға "Сантьяго" кемесінде Бруно де Хесета басшылық етті, пилоттық қызметін Перес Эрнандес атқарды, ал "Ла Сонора" кемесінде Хуан Франсиско де ла Бодега и Квадра ілесіп келді. Аурулар, дауылдар және басқа да қиындықтар экспедицияға әсер еткеннен кейін, де Хесета Нюэва-Галисияға оралды, ал Квадра солтүстікке қарай жолын жалғастырып, ақырында қазіргі Ситка, Аляскадағы 59° солтүстік ендігіне жетті. Бұл экспедиция барысында испандықтар бірнеше рет жағалауға қонды және испан тәжі үшін жерді ресми түрде талап етті, сонымен қатар жағалау бойында орыс елді мекендерінің жоқтығын растады.
Британдық барлау және Нотка дағдарысы
Үш жылдан кейін, 1778 жылы, британдық Корольдік теңіз флотының капитаны Джеймс Кук солтүстік-батыс жолын іздеп, Ванкувер аралындағы Нутка шығанағына келді. Ол және оның экипажы Нуу-ча-нульт тайпасымен сауда жасады. Олардың теңіз суырының терісін саудаға алмастырғаннан кейін, олар Британияға қайтып келе жатқанда Макаода оларды үлкен пайдаға сатты. Бұл Британдық Колумбия жағалауына саудагерлердің көптеп келуіне және сол жердегі жергілікті халықпен экономикалық байланыс орнауына әкелді. 1788 жылы ағылшын теңізшісі және зерттеушісі Джон Мирс Қытайдан шығып, Нутка шығанағы мен оған жақын жағалауларды зерттеді. Ол жергілікті басшы Макиннадан жер сатып алып, сауда бекетін құрды. Екі жыл өткен соң, 1789 жылы, испандық командир Эстебан Хосе Мартинес, Севилья қаласында туған, елді мекен құрып, Нутка шығанағындағы Френдли Коувта Форт Сан-Мигель деп аталған бекініс салуды бастады. Испандықтар бұл аумақты аймақтың бұрынғы зерттеулеріне байланысты Жаңа Испанияның бір бөлігі деп есептеген. Мартинес келгеннен кейін, капитан Мирске тиесілі кемелердің ішінде бірнеше британдық кемелер тәркіленді. Осы оқиға Нутка дағдарысына әкеп соқты, ол Ұлыбритания мен Испания арасында соғысқа ұласуы мүмкін еді. Бірнеше айдан кейін, Жаңа Испанияның вице-королі Мануэль Антонио Флорес Франсиско де Элизаға бекіністі қайта жаңартуды бұйырды. 1790 жылдың басында Сан-Бластан (Нуэва-Галисия) Де Элиза басқаратын «Консепсьон», Сальвадор Фидальго басқаратын «Сан Карлос» және Мануэль Квинпер басқаратын «Принцеса Реал» атты үш кемеден құралған экспедиция теңізге шықты және сол жылдың сәуір айында Нутка шығанағына жетті. Экспедиция құрамында Тортоса қаласының тумасы Пере д'Альберни басқаратын Каталония еріктілерінің бірінші тобынан көптеген каталондық еріктілер болды. Экспедиция Мартинес тастап кеткеннен кейін қиратылған бекіністі қайта салды. Жаңадан салынған бекіністе бірнеше қорғаныс құрылыстары және елді мекенді азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін көкөніс бағы болды. Каталондық еріктілер 1792 жылы бекіністен кетіп қалды. Дегенмен, Нутка дағдарысы испандықтар британдықтардың талаптарына бағынып, британдықтардың пайдасына аяқталды. 1795 жылы Нутка келісімі күшіне енгеннен кейін Испанияның аймақтағы ықпалы аяқталды.
Кейінгі британдық экспедициялар (1790-шы жылдар1821 жж.)
Кейіннен шығыстан келген еуропалық саудагерлер Британ Колумбиясын зерттеуге кірісті. Британ Колумбиясының ерте тарихында үш тұлға есімдері жиі кездеседі: сэр Александр Маккензи, Саймон Фрейзер және Дэвид Томпсон. Солтүстік-Батыс компаниясының қызметкерлері ретінде, олардың басты мақсаты Солтүстік Американың тері саудасын кеңейту үшін, әсіресе Колумбия өзені арқылы, Тынық мұхитына жететін қолдануға ыңғайлы өзен жолын табу болды. 1793 жылы Маккензи Рио-Гранде өзенінің солтүстігіндегі Тынық мұхитына құрлықтан жеткен алғашқы еуропалық болды. Ол және оның серіктері Роки таулары арқылы Бейбітшілік өзенімен аймаққа кірді, қазіргі Белла Кулаға жақын Солтүстік Бентинк Арм шығанағына жетті. Одан немесекейін, Маккензидің серігі Джон Финлей Британдық Колумбиядағы тұңғыш тұрақты еуропалық бекінісін – Беттон мен Бейбітшілік өзендерінің тоғысында орналасқан Форт-Сент-Джонды құрды. Саймон Фрейзер Колумбия өзенінің бағытын табуға тырысқан келесі адам болды. 1805–09 жылдардағы экспедициясы барысында Фрейзер және оның серіктері, соның ішінде Джон Стюарт, Британдық Колумбияның ішкі аймақтарын зерттеді, бірнеше бекініс (Хадсон-Хоуп, Траут-Лейк форты, Форт-Джордж, Форт-Фрейзер және Форт-Сент-Джеймс) салған. Фрейзердің экспедициясы оны қазіргі Ванкувер орналасқан жерге дейін, оның атымен аталатын өзен арқылы алып келді. Маккензи де, Фрейзер де Тынық мұхитына жеткенімен, олар тапқан жолдар сауда үшін қолайсыз болып шықты. 1811 жылы Дэвид Томпсон Колумбия өзенін тауып, оны сағасына дейін бойлап өтті. Алайда, ол бұл аймаққа құқық талап ете алмады, себебі американдық саяхатшылар Льюис пен Кларк алты жыл бұрын осы аумақты Америка Құрама Штаттарының иелігі деп жариялаған еді. Джон Джейкоб Астордың американдық тері компаниясы Томпсон келмес бұрын бірнеше айға дейін Форт Асторияны салған, бірақ бір жыл ішінде Асториядағы жергілікті қызметкерлер фортты және аймақтағы басқа да нысандарды Солтүстік-Батыс компаниясына сатты, ол оны Форт Джордж деп атады. 1812 жылғы соғыстың нәтижесінде туған келісімдердің салдарынан ол АҚШ-қа «қайтарылған» болғанымен, бұл тек Солтүстік-Батыс компаниясының фортына жанында, одан гөрі табыстырақ болған АҚШ форты бар екенін білдірді. 1821 жылы Солтүстік-Батыс компаниясы мен Гудзон шығанағы компаниясы біріккеннен кейін Форт Ванкувер жаңа аймақтық бас кеңсе ретінде құрылды.
Түлк саудасы аудандарынан отарларға дейін (18211858)
Еуропалықтардың келуі 19-ғасырдың ортасында, тері саудагерлері теңіз суырықтарын аулау үшін аймаққа енген кезде күшейе бастады. Техникалық тұрғыдан Британдық Солтүстік Американың бөлігі болғанымен, Британдық Колумбия 1821 жылы Солтүстік-Батыс компаниясымен біріккеннен кейін Гудзон шығанағы компаниясының басқаруында болды. Аймақтың орталық бөлігі Жаңа Каледония округі ретінде ұйымдастырылды, бұл атау материкке қатысты қолданылды. Ол қазіргі Принс-Джордж қаласының солтүстік-батысында орналасқан Форт-Сент-Джеймстен басқарылды. Томпсон өзенінің оңтүстігіндегі және Калифорнияның солтүстігіндегі ішкі аймақты компания Колумбия округі деп атады және оны алдымен Форт-Ванкуверден (қазіргі Ванкувер, Вашингтон штаты) басқарды. 1820 және 1830 жылдары Гудзон шығанағы компаниясы Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы сауда операцияларының басым бөлігін бақылады, штаб-пәтері Колумбия өзені бойындағы Форт-Ванкуверде орналасқан. Аймақтағы билік 1818 жылғы Англо-Америкалық конвенция бойынша Америка Құрама Штаттары мен Ұлыбритания арасында номиналды түрде бөліскенмен, компания саясаты, компанияның Колумбия округінің бас факторы Джон Маклауглиннің қатаң бақылауымен, АҚШ-тың қоныстануын, тіпті оның қоныстануын да шектеуге бағытталды. Компанияның саудадағы монополиясы аймақта қоныстануға дерлік тосқауыл қойды. 1834 жылы Форт-Бойзи (қазіргі Айдахо штатының оңтүстік-батысында) американдық Форт-Холлмен бәсекелесу үшін құрылды. 1837 жылы Форт-Холл да сатып алынды, ол Орегон жолының бойында орналасқан, онда аванпост директоры батысқа көшпекші болған, бірақ көңілі тоңған қоныс аударушылардың тасталған шарабадарын көрсетті. Форт-Ванкувер Тынық мұхиты жағалауындағы тері саудасының орталығы болды, оның ықпалы Роки тауларынан Гавай аралдарына және Аляскадан Мексиканың бақылауындағы Калифорнияға дейін жетті. Өзінің гүлденген кезеңінде Форт-Ванкувер 34 аванпост, 24 порт, 6 кеме және 600 жұмыскерді бақылады. Сонымен қатар, көптеген, негізінен американдық қоныс аударушылар үшін форт Орегон жолындағы соңғы тоқтау орны болды, олар жаңа жерлерін игеруге кіріспес бұрын қажетті жабдықтарды алатын. 1843 жылы Гудзон шығанағы компаниясы Колумбия департаментінде көптеген посттарды басқарды, олардың ішінде Форт-Ванкувер, Форт-Джордж (Астория), Форт-Нискулли, Форт-Умпква, Форт-Лэнгли, Форт-Колвилл, Форт-Оканоган, Форт-Камлупс, Форт-Александрия, Флэтхед Пост, Кутанае Хаус, Форт-Бойзи, Форт-Холл, Форт-Симпсон, Форт-Таку, Форт-Маклауглин (Милбанк сауынында), Форт-Стикине және тағы да басқалары бар. Бұл аймақта тілдік әртүрлілік өте жоғары болды, оған жауап ретінде Чинук жаргоны пайда болды. Бұл толыққанды тіл емес, саудада, басқаруда және кейбір ерте жазбаларда, мысалы, әнұрандарда қолданылды. 1811 жылы Джон Джейкоб Астор Асторияны құрды, ал он жылдан кейін Гудзон шығанағы компаниясы Колумбияда бекінді. Осы уақыт аралығында зерттеушілер мен саудагерлер құрлықпен келе бастады. Осы кезеңнің бір жерінде (Чинук) жаргонының бар екендігі белгілі болды. Үндістердің барлығы оны бір-бірімен сөйлесіп, ақ адамдармен әңгімелескенде қолданды. Бұл сауда тілін білу саудагерлер үшін қажетті жабдыққа айналды. Форт-Виктория 1843 жылы Гудзон шығанағы компаниясының мүдделерін қорғау және Ванкувер аралы мен оған іргелес шығанақ аралдарына британдық талаптарды бекіту үшін сауда бекеті ретінде құрылды. Шығанақ аралдары мен Хуан-де-Фука бұғазы Пьюгет саундқа қол жеткізуге мүмкіндік берді, сонымен қатар дауды шешудің "нашар жағдайға" дайындық үшін резервтік позиция болды. Орегон жолымен келген американдық қоныс аударушылардың санының артуы Орегон шекарасы туралы дауға себеп болды. Гудзон шығанағы компаниясы Колумбия өзенінен солтүстікке қарайғы барлық аумақты иеленді және басқарды. Британдықтардың ұстанымы бойынша Колумбия округінің әділ бөлінісі Колумбия өзеніндегі шекара болды. 1844 жылы Америка Құрама Штаттарының Демократиялық партиясы АҚШ-тың бүкіл Колумбия округіне немесе Орегон өлкесіне заңды талаптары бар екенін мәлімдеді, бірақ президент Джеймс Полк шекараны 49-паралель бойымен, АҚШ-тың ұзақ уақыттан бері ұсынған ұсынысы бойынша жүргізуге дайын болды. Британдықтар бұл ұсынысты қабылдамағанда, Полк келіссөздерді тоқтатты, ал американдық экспансионистер талапты қайта жаңартты, лозунгтар ойлап тапты (ең танымал "Елу төрт қырық немесе күресіңіз!"). Мексика-Америка соғысының басталуы назарды және ресурстарды ауыстырған кезде Полк қайтадан келісімге келуге дайын болды. Орегон шекарасы туралы дау 1846 жылғы Вашингтон шартымен шешілді. Келісім шарттары Роки тауларынан теңізге дейін 49-паралельде Британдық Солтүстік Америка мен Америка Құрама Штаттары арасындағы шегараны белгіледі, бұл АҚШ-тың бастапқы ұсынысы болды, Ванкувер аралының барлығы британдық аумақ ретінде сақталды. Бұл Гудзон шығанағы компаниясының Колумбия департаментінің географиялық логикасын жойды, өйткені Колумбия өзенінің төменгі ағысы жүйенің ядросы және өмірлік жолы болды. АҚШ жақын арада өзінің бөлігін Орегон территориясы ретінде ұйымдастырды. Тери операцияларының және Колумбия департаментінің әкімшілік штаб-пәтері содан кейін Джеймс Дуглас құрған Форт-Викторияға көшті. 1849 жылы Ванкувер аралының тәжді колониясы құрылды, ал 1851 жылы Джеймс Дуглас губернатор болып тағайындалды. Британдық Колумбияның әкесі ретінде танылған Дуглас Викториядағы колониялық институттарды құрды. Ол 1850-1854 жылдар арасында 14 келісімге қол қою арқылы жаңа колонияның экономикалық базасын кеңейту процесін бастады, қоныстану және өнеркәсіптік даму үшін жерді сатып алды (Нанаймо және Форт-Руперт маңындағы көмір кен орындары Гудзон шығанағы компаниясымен белгілі болды). Кейінірек 19-ғасырдың соңындағы халық санының төмендеуі, экономикалық құлдила және туысқан соғыстары оның саяси ізбасарларына британдық принциптерге, келісімдерге және заңдарға сәйкес болмауға мүмкіндік берді. Темірқазық аралында Жаңа Каледония тері саудасына бағытталды, Дугластың әкімшілік бақылауымен, сонымен қатар Гудзон шығанағы компаниясының аймақтық бас директоры болды. Гудзон шығанағы компаниясы бұрынғы француз колониясы және Монреальдің Солтүстік-Батыс компаниясы сияқты қоныстануға ресми түрде қарсы болды, өйткені ол табысты тері саудасына кедерілді. Тери саудасы жергілікті Гудзон шығанағы сауда бекеті мен іргелес туысқан тайпалар арасындағы өзара пайдалы қарым-қатынас болды. Американдық экспансия және аумақты бақылау негізінен жерді игеруге, жергілікті халықпен коммерциялық қарым-қатынастарға емес, негізделген. Британдықтар аймақтың абориген халқына басымдық беруге ешқандай күш жұмсаған жоқ. 1763 жылғы Король жарлығына сәйкес, жергілікті емес адамдардың ірі қоныстануы келісім шарты бойынша жерлер берілгенге дейін тыйым салынды.
Британдық Колумбия отарлығы (18581871)
1858 жылы Томпсон өзенінің жағалауында, қазіргі Британдық Колумбияның Литтон қаласының шығысында алтын табылғаннан кейін Фрейзер каньоны алтын асығы басталады. Британдық аумақта алтынның табылуы туралы хабар Сан-Францискоға жеткен соң, Виктория бір түндік шатыр қаласына айналды. Кеншілер, спекулянттар, жер агенттері және жабдық сатушылар бүкіл әлемнен, көбінесе Сан-Франциско арқылы ағылып келді. Гудзон Бэй компаниясының Форт Лэнгли бекінісі экономикалық жағынан өркендеді, өйткені көптеген кеншілер кемемен каньонға жол тартқанда ол бағыттық орталыққа айналды. Бірінші халықтар мен зерттеушілер/саудагерлер арасындағы тілдік әртүрлілік байланысты қиындатты. Бастапқыда Бірінші халықтар қолданған сауда жаргоны кеңейіп, ағылшын және француз тілдерінен сөздерді қосып өзгере түсті, нәтижесінде Чинук жаргоны пайда болды. Толыққанды тіл болмаса да, бұл жаргон Бірінші халықтар мен ерте еуропалықтар арасында байланыс пен сауда жасау үшін кеңінен қолданылды. Бүгінде жиі қолданылмаса да, Британдық Колумбиядағы көптеген жер аттары Чинук жаргонынан шыққан, ал ерте антропологтар кейде осы жаргонды қолданып әңгімелерді жазған. Ол кезде бұл аймақ әлі ресми отаршылдық билік астында болған жоқ. 20 000-ға жуық американдықтардың келуіне байланысты аймақтағы британдық егемендікке күдік тудырған Дуглас Фрейзердің аузына бір пулемет қайығын орналастырып, өзенге жол тартқысы келетіндерден лицензиялық алым алуға тырысты. Орегон шекаралық дауын шешу арқылы британдық мүдделер, ең алдымен HBC, 49-параллель мен Колумбия өзені арасындағы барлық аумақтарды басқару құқығын жоғалтты, онда 8 жыл бұрын американдықтардың көптеп қоныстануы байқалған еді. Фрейзер каньонындағы алтын асығы туралы жаңалық Лондонға жеткенде, Отарлау кеңсесі 1858 жылдың 2 тамызында материкті Британдық Колумбия колониясы деп жариялады. Ричард Клемент Мудиді Отарлау кеңсесі, сэр Эдвард Булвер Литонның басшылығымен, британдық тәртіпті орнату және жаңадан құрылған Британдық Колумбия колониясын (1858–66) Британ империясының "батыстағы ең алыс бекінісіне" айналдыру және "Тынық мұхитының жағасында екінші Англияны құру" үшін таңдады. Литон колонияға "полиция күшін емес, британдық мәдениеттің ең жақсы өкілдерін" жібергісі келді: ол "әдептілік, жоғары әдеп және әлемді білу" қасиеттеріне ие адамдарды іздеді және Мудиді, үкімет "нағыз ағылшын джентльмені және британдық офицері" деп санайтын, Колумбия отрядының басшығына тағайындауға шешім қабылдады. Бұл отряд 1858 жылдың 2 тамызында Британ Парламентінің заңымен құрылды. Инженерлердің үкімет күткен қасиеттерге ие екеніне сендірілді.
Ричард Клемент Муди және Корольдік инженерлер
Муди 1858 жылдың желтоқсанында Британдық Колумбияға келді, Колумбия бөлімшесінің Корольдік инженерлеріне басшылық етті. Ол Британдық Колумбияның алғашқы лейтенант-губернаторы болып ант берді және Британдық Колумбияның жер және құрылыс істері жөніндегі бас комиссары болып тағайындалды. Литонның кеңесімен Муди Роберт Бернабиді жеке хатшысы етіп алды, олар жақын дос атанды. Муди бірден астананың негізін салуға кірісуді жоспарлаған, бірақ Форт Лэнглиге келген соң Хиллс Бар елді мекенінде зорлық оқиғасы болғанын естіді. Бұл "Нед МакГоуэн соғысы" деп белгілі болған жағдайға әкелді, онда Муди 22 инженер мен судья Мэтью Бейли Бегбиді Йельге алып барып, көтерілісші американдық кеншілер тобына қарсы тұрды. Тәртіп одан әрі қатаң жазасыз қалпына келтірілді.
Жаңа Вестминстердің құрылуы
Британдық Колумбияда Муди «жабайы жерде сұлу қала салуды» қалаған және қаласын британдық үстемдіктің көрнекті бейнелі метафорасы ретінде жоспарлаған, «оның стилі мен орналасуы Тақтың және биліктің беделін нығайту мақсатымен жасалған». 1860 жылғы Иелену заңы қабылданғаннан кейін Муди Төменгі материкті қоныстандырды. Ол осы жерді таңдап, жаңа астана – Нью-Вестминстер қаласын құрды. Ол осы жерді стратегиялық артықшылығы мен портының сапасы үшін таңдады. Муди Британдық Колумбияның алғашқы елтаңбасын жасады. Алайда, Лорд Лайтон «жерді тазарту және қаланы дамытуға төлеудің практикалық жағын ұмытты» және Мудидің инженерлерінің күш-жігеріне жеткіліксіз қаржы үнемі кедергі келтірді, бұл Дугластың үнемі қарсылығымен бірге «Мудидің жобасын іске асыруға мүмкіндік бермеді».
Мюди мен губернатор Джеймс Дугластың арасындағы қақтығыс
Британдық Колумбияда қызмет еткен кезеңі бойында Ричард Клемент Муди Ванкувер аралының губернаторы сэр Джеймс Дугласпен қызыл тінтіресті дұшпандыққа ұшырады, оның құзыреті Мудидікімен қабаттасты. Мудидің бас комиссар және лейтенант-губернатор лауазымы Дугласқа қарағанда жоғары мәртебелі, бірақ инженерлер мен британ үкіметінің көзінде Мудидің әлеуметтік жағдайы айтарлықтай жоғары болды: Мудиді лорд Литон «үлгілі ағылшын джентльмені және британ офицері» қасиеттеріне ие болғандықтан таңдады, оның отбасы «өте беделді» болды: ол Батыс Үндістандағы ең бай саудагерлердің бірі, полковник Томас Мудидің (1779-1849) ұлы еді. Дугластың әкесі кішкентай жер иелігіне ие болған аралдардағы жердің көп бөлігіне иелік еткен. Дугластың анасы, «аралас нәсілді» әйел, содан шыққан. Губернатор Дугластың ұлты викториандық қоғам үшін «нашарлық» тудырды. Хоукс өнеркәсіптік династиясы мен Бойд саудалық банк отбасының ұрпағы Мэри Муди 1859 жылғы 4 тамызда «Гадсон шығанағының факторымен қызмет ету ұнамсыз» және «Губернатор мен Ричард ешқашан тіл табыса алмайды» деп жазды. 1858 жылғы 27 желтоқсандағы Колониялық кеңсеге жолдаған хатында Ричард Клемент Муди «Дугластың барлық қызғанышын толыққанды жойғанын» мақтан тұтты. Дуглас инженерлерді олардың басқаруын өз мойнына алуға тырысып, олардың жаңадан құрылған колониядағы құндылығын мойындаудан бас тарта отырып, бірнеше рет қорлады. Маргарет А. Ормсби, «Канадалық биографиялық сөздік» кітабының авторы (2002), Мудиді қаланың сәтсіз дамуына себепкер болғаны үшін айыптайды. Алайда, көптеген тарихшылар Мудиді қаланың сәтсіз дамуынан ақтап, оның жетістіктерін әсерлі деп санайды, әсіресе қаржының үнемі жетіспеуі және Дугластың жеке мүдделерге негіделген қарсылығын ескере отырып, оның қарсылығы жобаның дамуын үнемі тежеді. Роберт Эдгар Кейл, Дон В. Томсон, Ишигуро және Скотт Мудидің үлесін жоғары бағалады, соңғысы Ормсбиді дәлелдерге қарамастан полковник Мудиді жек көруде талғамы бар екеніне айыптады, ал Мудидің барлық дерлік өмірбаяндары, соның ішінде Азаматтық инженерлер институты, Корольдік инженерлер және Британдық Колумбия тарихи қоғамы, оны мақтап жазды.
Басқа да өзгерістер
Муди мен Корольдік инженерлер сонымен қатар кең жол желісін салды, оның ішінде Нью-Вестминстерді Фальс-Крикке қосатын Кингсвей жолын, Порт-Муди мен Нью-Вестминстер арасындағы Солтүстік жолды, Карибу жолын және Стэнли паркін құрды. Ол Бёрнби көліне өзінің жеке хатшысы Роберт Бёрнбидің есімін берді, ал Порт Кокитламның 400 футтық "Мэри Хилл" тауын әйелінің құрметіне атады. Жерді зерттеу жұмысының бір бөлігі ретінде бірнеше учаске "үкіметтік резервтер" деп белгіленді, оның ішінде Стенли паркі әскери резерв ретінде (американдық шабуыл болған жағдайда стратегиялық маңызға ие болды). Елді мекендерді иемдену туралы заңда жерді бөлу шарттары нақты көрсетілмегендіктен, үлкен жерлер спекулянттардың қолына өтті, оның ішінде Мудидің өзі 3,750 акр (1,517 гектар) жерді сатып алды. Бұл үшін ол жергілікті газеттерде жерді тартып алушылық жасады деген айыпқа ұшырады. Порт-Муди оның құрметіне аталған. Ол Нью-Вестминстерді АҚШ-тан болатын ықтимал шабуылдан қорғау мақсатында Бэррард шығанағымен байланыстыратын жолдың соңында салынды. 1862 жылға қарай Карибу алтын асығысы күшейді, қосымша 5000 кеншіні тартып, Дуглас Фрейзер каньоны арқылы Баркервилл аймағына дейін Ұлы Солтүстік жолын (қазір Карибу вагон жолы деп белгілі) салуды жеделдетті. Алтын асығысы кезінде колонияның сипаты өзгерді, британдық отарлаушылардың тұрақты халқы аймаққа қоныс аударып, бизнес ашты, ағаш кесетін зауыттарды құрды, балық аулау және ауыл шаруашылығымен айналысты. Осы тұрақтылықтың артуымен колонияның қатыспайтын губернаторына және жауапты үкіметтің болмауына наразылық білдіру күшейді, оған Нью-Вестминстер Британдық Колумбиясы газетінің ықпалды редакторы және болашақ провинциялық премьер-министрі Джон Робсон жетекшілік етті. Дуглас пен отарлау кеңсесі 1864 жылы Дугласты қызметтен босату туралы бірнеше петицияны қарастырмады. Соңында колонияда жиналыс пен тұрақты губернатор болады. Корольдік инженерлердің Колумбия отряды 1863 жылдың шілдесінде таратылды. Муди отбасының 22 ер адам мен 8 әйелі Англияға оралды, ал қалған 130 сапер Британдық Колумбияда қалуды жөн көрді. Скотт инженерлердің кетуі қоныстың дамуына және Лорд Литонның арманының орындалуына "кедергі келтірді" деп санайды. Шартр Брю Мудидің орнына жер комиссары тағайындалды. Колонияның Карибу аймағында 1861-64 жылдары тағы бір ірі алтын асығысы болды, сондай-ақ Оменица, Биг Бенд және Стикинде де кішкентай асығыстар орын алды. Алтын кеншілерінің Британдық Колумбия экономикасына ағылуы негізгі инфрақұрылымның құрылуына әкелді, ең бастысы, Төменгі материкті Баркервиллдің алтын кен орындарымен байланыстырған Карибу вагон жолының салынуына. Алайда, жолдың жоғары құны, оның алдыңғысы Дуглас жолы және Алтын эскорт сияқты қызметтер 1860 жылдардың ортасында Британдық Колумбияны қарызға баттырды. 1866 жылы алтын асығысынан қалған үлкен қарызға байланысты материк пен Ванкувер аралы Британдық Колумбия деген бір колонияға біріктірілді, оның астанасы Виктория болды. Ванкувер аралында жағалау бойында қоныстану мен өнеркәсіптік даму орын алды. Мысалы, 19 ғасырдағы Комокс немесе Ванкувер аралы колониясын қараңыз.
Қосу туралы пікірталас
1867 жылы үш мүмкіндік болды: британдық колония ретінде қалу, АҚШ-қа қосылу немесе жаңа құрылған Канада Доминионымен конфедерация жасау. Ұлыбританияда көптеген «кішкентай ағылшындар» Солтүстік Америкадағы колонияларының Британ империясынан бөлініп кететінін күтті, тіпті оған үміттенді. Адмирал Джозеф Денман Адмиралтействоға Британдық Колумбияның Корольдік теңіз күштерінің қорғауына лайық емес екенін айтты және британ үкіметін «құрметпен үйлесетін кез келген тәсілмен осы иеліктерден бас тартуға» кеңес берді. Колониялар хатшысы лорд Гранвилл Британдық Солтүстік Американың «өздерін тәуелсіз деп жариялап, қосылуды ұсынғанын» қалағанын мәлімдеді. Times газеті британдық консенсусты білдірді:
Британдық Колумбия алыс жерде жатыр. Шешікті бірнеше лауазымды тұлғаны қоспағанда, Англиядан аз көшпендер келеді, ал тұрғындарының көп бөлігі оңтүстіктен келген АҚШ азаматтарынан тұрады. Егер колонистер жиналып, өзара жақындық, мүдделердің ұқсастығы және басқарудың қарапайымдығы сияқты барлық табиғи себептер оларды Доминионға қарағанда Одаққа енуге ыңғайлы деп ойлауға итерсе, не болар еді? Біз оларға қарсы тұруға тырыспауымыз керек екенін жақсы білеміз. Қаржылық тұрғыдан, Британдық Колумбия экономикалық жағынан Сан-Францисконың серігі болғандықтан, ресми түрде АҚШ-тың бөлігі болудың мәні бар еді – бүкіл Америка батысының және Солтүстік Американың Тынық мұхиты жағалауының ең маңызды қаласы, Вашингтон және Орегон, олар колонияның барлық жабдықтарын қамтамасыз етті, американдық тарифтерге қарамастан. Американдық валюта колонияда кеңінен айналымда болды, оның ең жақын британдық көршілері шығысқа қарай 2000 миль қашықтықтағы Ред-Ривер және батысқа қарай Гонконг еді. 1860 жылдары Сан-Франциско халқы 60 000-нан асты, ал Виктория халқы 4 000-нан аспады. Британдық Колумбиядан барлық почта Сан-Франциско арқылы өтті, бұл колонияның почта кеңсесін көптеген американдық почта маркаларын сақтауға мәжбүр етті. 1869 жылы американдық трансконтиненталдық темір жолдың ашылуы Викториядан Сан-Францискоға кемемен, содан кейін Оттаваға немесе Вашингтонға 24 күнде пойызбен баруға мүмкіндік берді. Алтынның қорлары таусылғаннан кейін, көптеген американдық кеншілер кетіп қалды және экономикалық болашақ Британдық Колумбия Тынық мұхиты штаттарының тез өсіп келе жатқан бай экономикасына қосылмаса, жарқын көрінбеді. Британдық Колумбияның американдық тұрғындары 1867 жылы АҚШ-тың Алясканы сатып алуын тойлады, бірақ олардың солтүстігінде және оңтүстігінде американдық аумақтардың болуы британдықтардың отарларының болашағы туралы алаңдауын күшейтті. Аляска АҚШ Мемлекеттік хатшысы Уильям Х. Сьюардтың бүкіл Солтүстік Тынық мұхиты жағалауын біріктіру жоспарының бір бөлігі болды, негізінен Тынық мұхиты саудасы тұрғысынан АҚШ-тың ұзақ мерзімді коммерциялық артықшылықтары үшін. Сьюард Британдық Колумбия халқы аннексияны қалайды және Ұлыбритания оны Алабама талаптары үшін қабылдайды деп сенді. Алайда Сьюард алмасу идеясынан бас тартып, Алабама талаптарын ақшамен шешкен төрелік жоспарын қабылдады. Апрель айында Аляска туралы жаңалықтан кейін, британ үкіметі колонияны беру арқылы талаптарды реттеуді қарастырып жатыр деген жалған хабар тараған кезде, көптеген тұрғындар мен колонияның алты газетінің үшеуі қолдаған аннексиялық қозғалыс пайда болды. Конфедерацияға қарсылар, міндетті түрде аннексияға қарсы болмағандар, Ванкувер аралында көпшілік құрады. Аннексияшылар колонияның АҚШ-пен 1854 жылғы өзара келісімге ұқсас еркін сауда туралы келісімді ешқашан келісе алмайтынын және аннексия американдық тарифтердің кемшілігіне тоқтататынын айтты. Канадада туған тұрғындардың көпшілігі өздерінің туған жерімен конфедерацияны қолдады, бірақ олар өте танымал болмады, өйткені колониядағы көптеген адамдар американдық колонистер сияқты Британдық Колумбияда жұмсағаннан гөрі ақшаларын үйге жіберді деп сенді. Материктегі тұрғындар Британдық Солтүстік Американың қалған бөлігімен конфедерацияны бірауыздан қолдады; олар Канада жақын арада басқа өзара келісімшарт жасаса, бұл колонияға пайда әкеледі деп мәлімдеді. Екі жақта да британдықтар көп болды. Массачусетс штатының өкілі Натаниел П. Банкс 1866 жылғы аннексия заңына сәйкес Британдық Солтүстік Америкаға ерікті аннексия жасалды, оның ішінде Ванкувер аралы мен Британдық Колумбияның аумақтық мәртебесі «Колумбия аумағы» ретінде қарастырылды. Бұл заң жобасы, сондай-ақ Миннесота штатының сенаторы Александр Рамсейдің 1867 жылғы ұсынысы, АҚШ-тың Канадамен жаңа өзара келісімшарттың бөлігі ретінде, Гудзон Бэй компаниясына 90-шы бойлықтан батысқа орналасқан аумақ үшін 6 миллион доллар ұсынуы керек еді. АҚШ Британдық Колумбияның 2 миллион долларлық қарызын өз мойнына алуға және Солтүстік Тынық мұхиты темір жолын Пуджет-Саундқа дейін жол салуға субсидия беруге міндеттенді. Аляскадағы оккупациялық әскерлерді жабдықтау үшін екі ай бойы Британдық Колумбияны аралаған екі американдық әскери офицер 1867 жылдың қараша айында Вашингтондағыларға, колония тұрғындарының көпшілігі аннексияны қолдайды деген сенімдерін жазған еді. Олар «территорияны АҚШ-қа беру туралы сөз қозғаудың қажеті болмады, өйткені ол әңгімелердің тұрақты тақырыбы болды» деді. Гудзон Бэй компаниясының қызметкерлері оны ерекше қолдады деп айтылды, бірақ олар және басқалар көптеген адамдар өзінің пікірін жариялай алмады, өйткені олардың адал емес деп айыпталуынан қорқып, олардың пікірін жариялай алмады. Британдық Колумбия тұрғындарының көпшілігі американдық аннексияны жария түрде қолдамады, алайда Канадаға қосылуға қолдау уақыт өте келе өсті; әсіресе, аннексияшылар Ванкувер аралы саясатына үстемдік ететін конфедерацияға қарсы Гудзон Бэй компаниясының шенеуніктерін және олардың достарын ықпалдастыра алмады. «Американдық алтын» және «американдық жасыл бумалар» «қарсыластарды» қаржыландырды деген айыптамалар аннексиялық қолдауға зиян келтірді; АҚШ офицерлерінің кең таралған құпия қолдау туралы сенімдері дұрыс болса да, 1867 жылдың қазанына қарай аннексия Британдық Колумбия газеттерінде немесе құжаттарында тақырып ретінде көрінбеді. Алясканы сатып алу және жаңа Доминион мәртебесі (шамамен бір уақытта болған) болғанға дейін британдықтар Британдық Колумбияның тағдырына бейжай қарады. Лондон оның Тынық мұхитындағы императорлық сауда мүмкіндіктері үшін және аймақта Корольдік теңіз күштеріне қажетті база ретіндегі құнын түсінді. 1868 жылға қарай халық пікірі конфедерация жағында болды. Алайда, аннексияшылар (немесе кемінде, конфедерацияға қарсылар) Британдық Колумбияның Заң шығару кеңесін бақылады және 1869 жылдың ақпанында конфедерацияға қарсы резолюция қабылдады; колониялық губернатор Фредерик Сеймур өмірінің соңына дейін конфедерацияға қарсы болды. Оның ізбасары Энтони Масгрейв (Ньюфаундлендті Канадаға қосыстыруға сәтсіз асыққаннан кейін) конфедерацияны қолдады, бірақ жазатайым оқиға салдарынан оның міндеттеріне кешігіп кірді; осы уақытта 1869-1870 жылдардың қысында аннексиялық қолдау жанданды. Колонияның ақ халықтың шамамен бір пайызын құрайтын жүз төрт адам 1869 жылы президент Улисс С. Грантке аннексияны сұрап петиция берді. Олардың көпшілік пікірін дәл бейнелемейтініне себеп жоқ, көптеген колонистер Вашингтон мен Лондонды Британдық Колумбияның адалдығы үшін тең бәсекелес деп қарады, кім көп жеңілдік ұсынса, соған байланысты. Оттава одан да шетелдік және таныс емес болды. 1869 жылдың тамызында лорд Гранвилл Масгрейвке Лондонның Британдық Колумбияға қатысты жаңа көзқарасын хабарлады: «[конфедерацияны қолдау] осылай болса, оны осы үкімет те қолдайды деп айтудан тартынбаймын». 1870 жылдың ақпанында Масгрейв Заң шығару кеңесін Канадамен конфедерацияны қолдайтын резолюцияны қабылдауға сәтті көндірді. Көптеген британдық колонистер енді конфедерацияны Ұлыбританиямен байланысты сақтаудың ең жақсы жолы деп қолдады. Сәуір айына қарай Виктория Колонист Викториядағы жаппай жиын конфедерацияны қолдайтынын хабарлады...
Канадаға кіру (18711900)
Алтын алауының күйреуінен туындаған экономикалық қиындықтар және шынайы жауапты және халықтық үкімет құруға деген ұмтылыс Британдық Колумбияны 1867 жылы жарияланған Канада Конфедерациясына қосылуға зорлықпен итермеледі. Конфедерация Лигасы, провинцияның болашақ үш премьер-министрі – Амор Де Космос, Роберт Бивен және Джон Робсон бастауымен, Британдық Колумбия колониясын осы мақсатқа қарай жылжуда жетекші рөл атқарды. Осылайша, 1871 жылдың 20 шілдесінде Британдық Колумбия Канадаға қосылған алтыншы провинция атанды. Британдық Колумбия Конфедерацияға кіргенінің орнына, Канада BC-нің үлкен қарызын өтеді және 10 жыл ішінде Монреальден Тынық мұхитының жағалауына дейін темір жол салуға уәде берді. Көптеген адамдардың ойынша, Британдық Колумбия конфедерацияға қосылу шарты ретінде континенттік темір жол талап етпеді; оның өкілдері вагондық жол күткен, бірақ Джон А. Макдональдтың ұлттық үкіметі темір жолды балама ретінде ұсынды, ал Оттава мен Лондон оны Британдық Колумбияны ғана емес, сонымен қатар далалық аймақтарды Британ империясының қалған бөлігімен байланыстырудың жолы деп қарады. Алайда, темір жол салу уәдесі Британдық Колумбияның Канада құрамында қалуының ең маңызды себебіне айналды. 1878 жылы провинциялық заң шығарушы орган Макдональдтың ізбасары Александр Маккензи, оның Либералдық партиясы темір жолға қарсы болғандықтан, уәдеге өзгеріс енгізуге тырысқанда бөлініп кетумен қорқытты; Макдональдтың сол жылы қайтадан билікке оралуы Британдық Колумбияның Канададан кетуіне тосқауыл қойды. Уәдесін орындау мақсатында 1885 жылдың 7 қарашасында Канадтық Тынық мұхиты темір жолының соңғы тірегі Крейгэллачиде орнатылды. Британдық Колумбия мен Канаданың басқа провинциялары арасында жақсы жол әлі болған жоқ; 1928 жылы BC маршруты "А" аяқталғанға дейін автомобильдер АҚШ арқылы өтіп, Британдық Колумбиядан Канаданың шығысына баруға мәжбүр болды. Британдық Колумбиядағы кен өндіру шекарасы көптеген кен орындары мен балқыту зауыттарының дамуына әкелді, көбінесе американдық инвестициялар есебінен. Трейлде әлі күнге дейін әлемдегі ең ірі балқыту зауыттарының бірі бар. 19-шы ғасырдың басы мен 20-шы ғасырдың басында Британдық Колумбияда табысқа жеткен капитал мен жұмыс Нельсон, Накусп, Слокан, Кимберли, Кастлегар, Россленд және Салмо сияқты бірнеше жаңа қалалардың құрылуына ықпал етті. Роберт Дансмуир (1825–1889) және оның ұлы, кейіннен Британдық Колумбияның премьер-министрі (қызмет еткен жылдары: 1900–1902) Джеймс Дансмуир басқарған ірі көмір кеніші осы кезеңде Ванкувер аралында дамыды. Материктегі экономиканың жақсаруы, көлік инфрақұрылымының дамуы және халық санының артуы нәтижесінде, басқа ресурстарға негізделген экономикалық белсенділік те өркендеді. 19-шы ғасырдың соңғы жартысында балық аулау, орман шаруашылығы және егіншілік (Оканаган аймағында кең көлемде жеміс бақтарын отырғызуды қоса алғанда) провинцияның экономикасын құраған "үш F" болды – бұл жағдай 20-шы ғасырдың соңына дейін сақталды. Экономиканың өркендеуімен бірге, алғашқы тері саудасы бекеттері өркендеген қауымдастықтарға (Виктория, Нанаимо және Камлупс сияқты) кеңейді. Бұл сонымен қатар Йель, Нью-Вестминстер және, ең бастысы, бірақ кейінірек пайда болған Ванкувер сияқты жаңа қауымдастықтардың құрылуына әкелді. 1860-шы жылдардың соңында Фрейзердің аузындағы Бэррард шығанағында орналасқан Гранвилл мен Гастингс Миллдің өркендеген диірмен қалаларының бірігуі нәтижесінде құрылған Ванкувер 1886 жылы Канадтық Тынық мұхиты темір жолының соңғы станциясы ретінде таңдалғаннан кейін қала мәртебесін алды. Үш айдан кейін қаланы толығымен қиратқан апатты өртке қарамастан, Ванкувер провинцияның ең ірі қаласына айналды, оның порттары провинцияның ресурстық байлығын – сондай-ақ далалық провинциялардан темір жол арқылы тасымалданатын өнімдерді – теңіз арқылы экспорттауға мүмкіндік берді. Ванкувердің провинцияның басты қаласы мәртебесі сақталды және Ричмонд, Бернаби, Суррей, Дельта, Кокитлам және Нью-Вестминстердің айналасындағы муниципалитеттердің өсуімен одан әрі нығайтылды. Metro Vancouver – Торонто мен Монреальдан кейін Канададағы үшінші ең көп халқы бар қалалық аймақ. 19-шы ғасырдың соңында Британдық Колумбияның этникалық әртүрлілігі айтарлықтай дами бастады, өйткені иммиграция тек еуропалық елдерден ғана емес, басқа елдерден де келді. Қытай және жапон эмигранттары 1850-ші жылдардан бастап көптеген жағалаудағы елді мекендерде қоныстанды және 1880-ші жылдары олардың саны көбейді. Үнді эмигранттары да кейінгі жылдары Британдық Колумбияға келе бастады және провинциялық ағаш өңдеу өнеркәсібін дамытуға көмектесті, Ванкувер аралындағы Палди сияқты диірмен қалаларын құрды.
20 ғасыр
Тері саудасы дәуірінен бері Британдық Колумбияның экономикасы табиғи ресурстарға, әсіресе балық аулауға, орман шаруашылығына және кен өндірісіне негізделген. Балық консервілеу зауыттарынан бастап, ағаш өңдеу және кен орындарына дейін, Британдық Колумбияның ресурстық секторы ірі коммерциялық мүдделердің билігінде болды. Индустрияландыру мен экономикалық өсімге байланысты жұмысшылар осы шексіздей көрінетін өркендеуге қосылу үшін келді. Бұл жұмысшылардың көпшілігі Азиядан да, Еуропадан да келді. Мәдениеттердің араласуы мен әртүрлілік – күшті жақтары болғанымен, көбінесе қақтығыстарға да себеп болды. 20 ғасырдың басы – үлкен өзгерістер мен иммигранттар мен жергілікті халықтар арасындағы әңгімелердің кезеңі болды, олардың барлығы өмірлерінің қарқынды түрде өзгеретінін сезді.
Еңбек қозғалысының өрлеуі
Ірі бизнестің экономикада басымдығымен бірге, көбінесе белсенді еңбек қозғалысы да болды. Алғашқы маңызды наразылық ереуілі 1903 жылы болған, онда теміржол қызметкерлері кәсіподақты мойындау үшін CPR-ге қарсы ереуіл жасады. Сол ереуіл кезінде еңбек көшбасшысы Фрэнк Роджерс кемежайда пикетте тұрғанда CPR полициясының қолынан қаза тауып, Британ Колумбиясы қозғалысының тұңғыш шейіті болды. Канададағы алғашқы жалпы ереуіл 1918 жылы Ванкувер аралындағы Камберленд көмір шахтасында тағы бір еңбек көшбасшысы Джинджер Гудвиннің қазасына байланысты болды. 1920 жылдардың соңындағы өнеркәсіптік шиеленістердің аяқталуы Ұлы депрессиямен күрт тоқтатылды. 1930 жылдардағы ереуілдердің көпшілігін Коммунистік партия ұйымдастырушылары басқарды. Бұл ереуіл толқыны 1935 жылы шарықтап, жұмыссыз ер адамдар провинцияның шалғай аймақтарындағы әскери жәрдем лагерьлеріндегі жағдайға наразылық білдіру үшін қалаға ағылып келді. Екі ай бойы күнделікті және бұзылған наразылықтардан кейін, жәрдем лагерінің ереуілшілері өз шағымдарын федералды үкіметке жеткізуге шешім қабылдады және Оттаваға аттанды, бірақ олардың басып алған пойыз Миссия қаласының шығысындағы Хацикте пулеметпен тоқтатылды, ереуілшілер тұтқындалып, Депрессия аяқталғанға дейін жұмыс лагерлеріне қамалды.
Расалық және этникалық қатынастар
Бұл уақытта Британ империясының идеологиясы және оның көптеген отарлаушыларының көзқарасы үстемдікке, көбінесе нәсілдік үстемдікке негізделген. Расизм және ақ нәсілділердің отарласуын құруға деген ниет кеңінен таралған еді. Чарльз Дарвиннің ғылыми тұжырымдары нәсілдер теориясын жасау үшін пайдаланылды, ол әлеуметтік дарвинизм деп аталды және бүгінде толығымен жоққа шығарылды. Осы идеология негізінде федералды және провинциялық үкіметтер шектеуші заңдар қабылдады. Потлачқа тыйым салу алғашқы халықтардың мәдени және рухани дәстүрлерін қылмыстық қылды, ал ақ емес адамдарға – әсіресе алғашқы халықтарға, қытайларға, үндістерге және жапондықтарға – дауыс беру құқығынан айырылды. 20-ғасырда Британдық Колумбияға көптеген иммигранттар келді, ал 21-ғасырда Ванкувер Торонтодан кейін Канададағы ең этникалық түрлі қала болып табылады. Ванкуверде қытайлар мен үндістердің қоныстануының ұзақ тарихы бар; бүгінде этникалық қытайлар мен үндістер қала халқының 30 пайызынан астамын құрайды. 1886 жылы қытайларға баж салығы енгізілді, ол 1904 жылға қарай Канадаға кіру үшін әр адамға 500 долларға дейін жетті. 1923 жылы үкімет Қытай иммиграциялық заңын қабылдады, ол 1947 жылға дейін Қытайдан иммиграцияны толығымен тоқтатты. Британдық Үндістаннан келген сикхтер 1908 жылы Иммиграциялық заңға енгізілген түзетулерге тап болды, ол үндістерге Канадаға келген кезде 200 доллар ақшасы болуын талап етті, ал иммиграцияға тек Үндістаннан үздіксіз сапармен келген жағдайда ғана рұқсат етілді, бұл іс жүзінде мүмкін емес еді. Б.К.-дағы ең танымал үндістерге қарсы расизм оқиғасы 1914 жылы болды, онда «Комагата Мару» Ванкувер портына 376 панджаби сикх, мұсылман және индуистпен келді, олардың тек 20-сына ғана кіруге рұқсат берілді. «Комагата Мару» кемесі екі ай бойы портта тұрды, ал «Халса» қоғамы сот арқылы олардың ісін қарауға шағымданды. «Халса» қоғамы сондай-ақ осы екі ай ішінде «Комагата Мару» кемесіндегі жолаушыларды тірі ұстады. Сотқа ұтылғаннан кейін, «Канада Корольдік Әскери-теңіз күштерінің крейсері» «Комагата Маруды» теңізге шығарып жіберді, ал мыңдаған адамдар Стэнли Паркінің жағалауынан шулықтады.
Коалиция және соғыстан кейінгі өрлеу
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде негізгі либералдық және консервативтік партиялар ресми коалициялық үкімет құрды. Жаңа либералдық партияның басшысы Джон Харт, 1941 жылғы сайлауда көпшілік дауыс ала алмаған Дафф Паттуллоны алмастырды. Либералдық партия ең көп мандатқа ие болғанымен, социалистік Кооперативтік Ұлттық Федерациядан (CCF) азырақ дауыс алды. Паттулло Роял Мэтлэнд басқаратын қарсы консерваторлармен коалиция құруға келіспеді және оның орнына Харт бес либералдық және үш консервативтік министрден тұратын коалициялық кабинет құрды. Джонсон 1948 жылы Фрейзер аңғарындағы су тасқынынан зардап шеккендерге көмек көрсету арқасында танымал болды, бұл аймақ пен провинция экономикасына ауыр соққы болды. 1950 жылдың 13 ақпанында солтүстік Британ Колумбиясында "Конвейр B-36B" ұшағы Марк IV атом бомбасын тастағаннан кейін құлады. Бұл тарихтағы алғашқы ядролық қарудың жоғалуы болды. Либералдық және консервативтік коалиция серіктестері арасындағы шиеленіс либералдық партия басшылығын Джонсонға келісімді тоқтатуға дауыс беруге мәжбүр етті. Джонсон коалицияны тоқтатты және консервативтік министрлер кабинетін, оның ішінде вице-премьер және қаржы министрі Герберт Анскомбты қызметтен босатып, 1952 жылғы жалпы сайлауды жеделдетті. Осы сайлауға дейін өткізілген сайлау реформасы жөніндегі референдумда сайлаушылар екінші және үшінші таңдауларын белгілей алатын жою жүйесі (жоғары дәрежелі дауыс беруге ұқсас) енгізілді. Либералдық және консервативтік партиялардың күткені, олардың қолдаушылары CCF орнына қарсы партияны таңдап дауыс беретін болған, бірақ бұл жоспар күтпеген нәтиже берді. CCF-ті қоса алғанда, барлық ірі партиялардан сайлаушылардың көп бөлігі Әлеуметтік несие партиясына дауыс берді. Бұл партия палатада ең көп мандатты (19) жеңіп алды, CCF-ден бір мандат артық алды, CCF 34,3 пайыз, ал Әлеуметтік несие 30,18 пайыз дауыс жинады. Бұрынғы консервативтік депутат В. А. К. Беннетт басқаратын Әлеуметтік несие партиясы либералдық және консервативтік партиялардың қолдауымен (6 және 4 мандаттан) азшылық үкімет құрды. Беннетт бірқатар қаржылық реформаларды бастады, 1953 жылғы екінші сайлауға жол ашты, онда жаңа Беннетт әкімшілігі көпшілік мандатты жеңіп алды. Кейін Беннетт провинцияны бұрынғы сайлау жүйесіне қайтарды, ол әлі де қолданылуда.
1952-1960 жылдар
Әлеуметтік несие партиясының сайлануымен Британдық Колумбия қарқынды экономикалық даму кезеңіне енді. Беннетт пен оның партиясы провинцияны келесі жиырма жыл бойы басқарды, осы уақытта үкімет инфрақұрылымды дамытудың ауқымды бағдарламасын іске қосты. Бұл орман шаруашылығы, кен өнеркәсібі және энергетика салаларындағы тұрақты экономикалық өсімнің нәтижесінде мүмкін болды. Осы екі онжылдықта үкімет Британдық Колумбия Электр және Британдық Колумбия Энергия компанияларын, сондай-ақ кіші электр компанияларын мемлекеттік меншікке алды және оларды BC Hydro деп қайта атады. West Kootenay Power and Light компаниясы BC Hydro-дан тәуелсіз қалды, ол Cominco компаниясына тиесілі және басқарылды, бірақ аймақтық электр желісіне қосылды. 1960 жылдардың соңында бірнеше ірі бөгеттер салына бастады немесе аяқталды, олардың ішінде Бейбітшілік, Колумбия және Нечако өзендерінің су алаптары бар. Маңызды транзиттік келісімдер жасалды, ең бастысы – 1961 жылғы Канада мен АҚШ арасындағы Колумбия өзені туралы шарт. Бұл шарт Британдық Колумбияда үш ірі бөгет салуды талап етті, ал АҚШ бөгеттердің арқасында гидроэлектр энергиясын өндіруге байланысты қаржылық өтемақы алды. Бөгеттер Британдық Колумбияның үлкен аумақтарын су басты, бірақ провинция үшін өте тұрақты және жаңаруға жарамды энергия көзіне айналды. Облыстың экономикасын орман шаруашылығының күрт өсуі, сондай-ақ провинцияның солтүстік-шығысындағы мұнай және газ өндірісі де нығайтты. 1950-ші және 1960-шы жылдар провинцияның көлік инфрақұрылымын дамытумен де ерекшеленді. 1960 жылы үкімет провинциялық тас жолдар жүйесінің теңіздік бөлігін кеңейту үшін BC Ferries мемлекеттік корпорациясын құрды. Паром жүйесі Трансканадалық тас жол жүйесінің бөлігі ретінде федералдық гранттармен де қолдау көрсетілді. Тас жолдар жүйесі жаңа тас жолдар мен көпірлерді салу, сондай-ақ қолданыстағы тас жолдар мен провинциялық жолдарды асфальттау арқылы жақсартылды және кеңейтілді. Ванкувер мен Виктория мәдени орталықтарға айналды, өйткені ақындар, жазушылар, суретшілер, музыканттар, сондай-ақ бишілер, актерлер және жоғары деңгейдегі ас үй шефтері олардың көрнектілігі мен жылы температурасына тартылды. Мәдени және кәсіпкерлік орталыққа АҚШ-тан келген көптеген Вьетнам соғысынан қашқандар да үлкен үлес қосты. Туризм де экономикада маңызды рөл атқарды. Жапон экономикасының және басқа Тынық мұхиты елдерінің өсуі Британдық Колумбия экономикасына оң әсер етті, негізінен ағаш өнімдерін, минералдар мен металлургиялық көмірді экспорттау арқасында. Саяси және әлеуметтік тұрғыдан алғанда, 1960 жылдар әлеуметтік жағдайдың тұрақсыз кезеңі болды. Депрессиядан және еңбек қозғалысының күшеуінен бері провинцияда басым болған саяси сол және оң арасындағы жік күшейді. Еркін кәсіпкерлік партиялары де-факто коалиция құрып, Кооперативтік Комонвелл федерациясының мұрагері – әлеуметтік демократиялық Жаңа демократиялық партияға (ЖДП) қарсы тұрды. Облыстың экономикасы гүлденген сайын еңбек және басқару арасындағы шиеленіс те артты. 1960 жылдардың соңында Ванкувер мен Нанаимода қарсы мәдениет қозғалысынан да шиеленістер туды. Хиппилер мен Ванкувер мэрі Том Кэмпбелл арасындағы қақтығыс 1971 жылғы Гастоун көтерілісіне әкеп соқты.
1970 және 1980 жылдар
1969 жылдың 27 тамызында Әлеуметтік кредит партиясы Беннеттің биліктегі соңғы мерзімінде жалпы сайлауда қайта сайланды. 1970-ші жылдардың басында көмір бағасының өсуі және орман шаруашылығы секторының кеңеюі экономиканы нығайтты; алайда, BC Hydro құрылғаннан бері алғаш рет зиянға ұшырады. 1972 жылдың тамызындағы сайлауда Әлеуметтік кредит партиясы биліктен қуылды, бұл Дейв Баррет басшылығымен провинциялық ЖЖД үкіметінің жолын ашты. Баррет басшылығымен үлкен провинциялық артықшылық тез арада тапшылыққа айналды, бірақ есеп жүйесіне енгізілген өзгерістер бұл тапшылықтың бір бөлігі бұрынғы Әлеуметтік кредит режимінен және оның "екі кітап жиынтығынан" қалған болуы мүмкін, өйткені В.А.К. Беннетт бір кезде өзінің қаржылық басқару жүйесін осылай атаған. ЖЖД үкіметінің үш жылдық қысқа мерзімі провинцияға бірнеше маңызды өзгерістер әкелді, ең бастысы – ауыл шаруашылығы жерлерін қайта дамытудан қорғау мақсатындағы Ауыл шаруашылығы жерлері қоры және бір төлемді негізгі автомобиль сақтандыруын ұсынуға міндеттелген Британдық Колумбияның Сақтандыру корпорациясы. Үкімет реформаларды тым жылдам немесе тым кең ауқымды енгізді деген пікірлер, сонымен қатар еңбек дағдарысының күшеюі 1975 жылғы жалпы сайлауда ЖЖД партиясының жеңілісіне әкеп соқты. В.А.К. Беннеттің ұлы Билл Беннетт қайтадан билікке келді. Жас Беннет үкіметінің кезінде провинцияның 85 пайызы мемлекеттік резервтен Орман министрлігіне берілді, министрлердің орынбасарлары Премьер-министрге тікелей есеп берді, ал ЖЖД партиясы бастаған әлеуметтік бағдарламалар тоқтатылды. 1975 жылғы Әлеуметтік кредит үкіметінің кезінде мемлекеттік меншіктегі кейбір зиян келтіріп отырған активтер Британдық Колумбия Ресурстары Инвестициялық корпорациясының акцияларын сату арқылы жекешелендірілді, ал "Brick акциялары" көп ұзамай құнсыз болып кетті. Биліктегі мерзімінің соңына таман Беннетт экономиканы жандандыруға бағытталған бірнеше ірі жобалардың аяқталуын қадағалады. Олардың ішіндегі ең маңыздысы – Ванкувердің әлемдік көрмеге ие болуы, ол Экспо-86 түрінде өтті; оған Кокихалла тас жолы мен Ванкувердің SkyTrain жүйесінің құрылысы байланысты болды. Кокихалла тас жолы жобасы премьер-министрдің ағасы жоба жарияланбастан бұрын қажетті жердің үлкен учаскелерін сатып алғаны туралы мәлімдемелерден кейін дауға айналды. Бұл жобаның құнының шамадан тыс өсуіне байланысты сыбайлас жемқорлыққа қатысты тергеулерге де себеп болды. Екі тергеу де бұқаралық ақпарат құралдарында одан да күрделі дауға, Доман даулы оқиғасына ұшырады, онда премьер-министр мен миллионер Херб Доман ішкі сауда және бағалы қағаздармен алаяқтық жасады деген күдік туды. Әлеуметтік кредит партиясы 1979 жылы Беннетт басшылығымен қайта сайланды және ол 1986 жылға дейін партияны басқарды. Провинция тұрақты рецессияға түскен кезде Беннетттің танымалдылығы мен медиадағы беделі төмендеді. 1983 жылдың 1 сәуірінде премьер-министр Беннетт үкіметтің заңды өкілеттігін асырып, биліктің конституциялық шектерін бұзды, ал генерал-губернатор Генри Пайбус Белл Ирвинг Беннетті Үкімет үйіне шақыруға мәжбүр болды. 1983 жылдың 30 сәуірінде сайлау жарияланды. Осы уақыт аралығында мемлекеттік төлемдер арнайы төтенше ордерлермен жүзеге асырылды, өйткені Атқарушы кеңес дағдарыс салдарынан төлемдерге қол қою құқығын жоғалтқан. Модерация платформасымен сайлау кампаниясын өткізген Беннетт сайлауда көпшілік дауысқа ие болды. Бірнеше апталық үндеуден кейін палатаның отырысы шақырылды. Тақ сөзінде Әлеуметтік кредит партиясы салықты қысқарту бағдарламасын жариялады. Бағдарламада даулы бюджеттік кесімдер болды, бұл жазда 100 000-ға жуық адам қатысқан қоғамдық наразылықтарға әкеп соқты. Бұл 1983 жылғы "Солидарлық дағдарысы" деп аталды. Ұйымдастырылған еңбек және қоғамдық топтардан тұратын, Британдық Колумбияның Еңбек федерациясы бірлестіктерінің жеке ұйымын, "Солидарлық операциясын" құрайтын жаппай оппозициялық қозғалыс жұмылдырылды. Бұл қозғалысты сол кездегі Американың Халықаралық ағаш өңдеушілері (IWA) одағының президенті, провинцияның ең күшті ресурстық кәсіподақтарының президенті Джек Манро басқарды. Бұл қозғалыстың күйреуі Мунро мен премьер-министр Беннетт арасындағы келісімге байланысты болды. Жаңа заңдардың арасында кәсіподақ емес жұмысшыларға ірі жобаларда жұмыс істеуге мүмкіндік беретін заңдар болды, сондықтан провинция бойынша түрлі жұмыс орындарында блокадалар ұйымдастырылды. Алберта мен басқа провинциялардың компанияларына кәсіподақталған Британдық Колумбия компанияларымен бәсекелесуге рұқсат беру сияқты басқа да сезімтал еңбек мәселелері болды. Қарамастан, Беннетттің биліктегі соңғы жылдары салыстырмалы түрде тыныш болды. Экспо-86-мен байланысты ірі жобалардың арқасында экономикалық және саяси серпіліс болды, және Беннетт өзінің мансабын Экспо-86 ашуға келген Принц Чарльз бен Лейди Диананы қабылдаумен аяқтады. Оның зейнетке шығуы жарияланғаннан кейін Уистлер курортында Әлеуметтік кредит партиясының съезі өткізілуге тиіс болды, онда оның зейнетке шығуынан кейін партия басшысы шешілетін еді. Кәсіпкер және бұрынғы Суррей қаласының мэрі Билл Вандер Залм жаңа Әлеуметтік кредит партиясының басшысы болды және сол жылы өткен сайлауда партияны жеңіске жеткізді. Оның кесірінен бірқатар даулы оқиғалар Вандер Залмның отставкаға кетуіне әкеп соқты, ал Рита Джонстон провинцияның премьер-министрі болды. Джонстон Әлеуметтік кредит билігінің аяқталуына қадағалады, сайлау шақырып, партияның фракциясын бар болғаны екі орынға дейін азайтты. Бұл бұрынғы Ванкувер қаласының мэрі Майк Харкорт басшылығындағы жеңіске жеткен ЖЖД партиясының қайта жандануына себеп болды. 1988 жылы Дэвид Лам Британдық Колумбияның жиырма бесінші генерал-губернаторы болып тағайындалды және провинцияның алғашқы қытай текті генерал-губернаторы атанды.
1990 жылдар
1991 жылғы жалпы сайлауда Жаңа демократиялық партия (НДП) жеңіске жетті. НДП-ның жаңа саябақтар мен қорғалатын аумақтарды құруы халыққа ұнады және провинцияның дамып келе жатқан туризм саласын жандандыруға көмектесті, бірақ экономика әлсіз табиғи ресурстар экономикасының тұсында күресін жалғастырды. Саяси жағдайдың тұрақсыздығына қарамастан, он жылдық бойы тұрғын үй салу және кеңейтілген қызмет көрсету секторы жалпы алғанда өсімді көрсетті. НДП 1996 жылы екінші мерзімге сайланды. Партияның беделіне нұқсан келтірген оқиғалар болды, ең бастысы – провинция кеме жасау өнеркәсібін дамытуға тырысқан кезде болған жылдам паромдарға қатысты жанжал.
21 ғасыр
Егер 20-шы ғасыр этномәдени қақтығыстар ғасыры деп айтуға болатын болса, 21-ші ғасырдың қазіргі уақытына дейін салыстырмалы түрде үйлесімді ғасыр деп айтуға болады. Стивен Харпердің Оттавадағы парламентке өткен 39-шы жалпы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін жасаған алғашқы мәлімдемелерінің бірі – қытайлық бас салымын төлегендерге тиісті өтемақы төленеді деген болатын. 2006 жылдың 22 маусымында ол кешірім сұрап, қытай иммигранттары бұрын төлеген бас салымы үшін 20 000 доллар өтемақы ұсынды. 2006 жылғы халық санағы бойынша Азия халқы, жалпы халықтың 20,2% құрап, ең ірі көрінетін азшылық демографиялық тобы болып табылады, ал Төменгі материктің көптеген ірі қалаларында қытай, Оңтүстік Азия, жапон, филиппин және корей қауымдастықтары бар. 2009 жылға дейін федералды үкімет Қытайға жағымсыз қарайтын болса, 2009 жылдың екінші тоқсанында Қытай инвестициялық корпорациясы Ванкувердегі Teck Resources кеніш компаниясының 17 пайызын сатып алды. Қытай үкіметіне деген көзқарастың өзгеруі бес жыл ішінде бұрын-соңды болмағандай, қорқыныштан ресми ынтымақтастыққа дейін өзгерді, бұл халықтың алаңдауына қарамастан болды. 2013 жылдың қарашасында Британдық Колумбияның қаржы министрі Майк де Йонг қытай юаньмен 2,5 миллиард сомасындағы дим-сам облигацияларын сәтті орналастырғанын хабарлады. Аймақ 2010 жылы Ванкувер мен Уистлерде қысқы Олимпиада ойындарын қабылдады.
Қылмыстар
2003 жылғы желтоқсандағы BC заң шығарушы органына жасалған шабуылдар, оның салдарынан 2010 жылғы қазанда Дэйв Баси мен Боб Вирк, сәйкесінше Гэри Коллинз бен Джанет Ридтің министрлік көмекшілері, кінәлі деп танылды. Бұл оқиға "БК темір жолын сату туралы құпия [ақпаратты] беру үшін ақша, тамақ және NFL билеттері түріндегі пара алу" ісін қамтыды. 2007 жылы Суррейдегі көп қабатты үйдің бірінде алты адамды атқылап өлтіруге себеп болған – қылмыстық топтың аумағында есірткі таратқандығы үшін Red Scorpion тобына 100 000 доллар төлемеген есірткі сатушы.
Азаматтық құқық бұзушылық
BC NDP үкіметінің жанжалға толы екінші мерзімінен кейін, BC Либералдары 2001 жылғы сайлауда BC тарихындағы ең ірі жеңіске жетті: 79 орынның 77-сі. Гордон Кэмпбелл он жылдың ішінде жетінші премьер-министр, ал соңғы 50 жылдағы тұңғыш либерал премьер-министр болды. 2005 жылдың 25 қарашасында Кэмпбеллдің екінші үкіметі 3:2 көпшілік дауыспен Азаматтық тәркілеу туралы заңды (CFA) қабылдады. Бұл заң 2003 жылдың қарашасында қабылданған Онтарионың Азаматтық шаралар заңынан кейін қабылданды. Бұл заң үкіметке заңды сот процесінсіз мүлікті айып салуға немесе тәркілеуге мүмкіндік береді, ал Азаматтық тәркілеу кеңсесі (CFO) үкімет қазынасын толтыру үшін осы құқықты пайдалануға құлшынды. Осы кеңсеге мүлікті тәркілеу үшін қылмыстық айыптау немесе сот шешімі қажет емес. Ол сондай-ақ Онтарио, Манитоба және Альберта провинциялары да соңғы кезде осы сияқты заңдарды енгізгенін атап өтті. BC келісім процесінде келіссөз жүргізіп жатқан ұлттар өздері талап еткен жерлерінің тек 5% ғана мойындалды. Британдық Колумбия Үнді басшыларының одағының президенті, бас Стьюарт Филипп, соттағы жеңісті BC келісім процесіне "соңғы қада" деп бағалады.