Кіріспе

Италиялық тікұшақ өндіруші (1923–2000)

Agusta – итальяндық тікұшақ өндіруші компания. Ол Солтүстік Италиядағы Самарате қаласында орналасқан. Компания 1923 жылы Джованни Агуста графы құрды, ол алғашқы ұшағын 1907 жылы ұшырған. MV Agusta мотоцикл өндірушісі Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Agusta авиациялық компаниясының бір бөлімі ретінде құрылды, мақсаты – Agusta фирмасының қызметкерлерінің жұмыстарын сақтау болды. 2000 жылдың шілдесінде Agusta, Westland Helicopters компаниясымен бірігіп, AgustaWestland S.p.A. көпұлтты тікұшақ жобалау және өндіру компаниясын құрды, ол Leonardo S.p.A. компаниясының толық иелігіндегі еншілес компания болып табылады.

Тарих

1952 жылдан бастап компания тікұшақ өндірумен айналысты, бастапқыда лицензия бойынша Bell тікұшақтарын, кейіннен Sikorsky, Boeing және McDonnell Douglas өнімдерін де құрастырды. Компанияның өз тікұшақтарын жобалау және өндіру ниеті де болды. Agusta A.101 және Agusta A.106 оның алғашқы әрекеттерінің ең жақсы үлгілері деп есептеледі. Басқаларына AB.102, A.103, A.104 және A.115 кірді. Сонымен қатар, GA.70 және GA.140 сияқты шағын авиациялық қозғалтқыштардың бірнеше түрін өндірді. 1970 жылдары жасалған Agusta A109 коммерциялық және әскери мақсаттағы екі турбиналы тікұшақ болып табылады, оның соңғы модификациялары әлі де өндірісте. 1983 жылы Agusta A129 Mangusta танкіге қарсы тікұшағы алғашқы ресми сынаққа қатысты. Бұл Батыс Еуропада жобаланып, өндірілген алғашқы шабуылдық тікұшақ болды. Дегенмен, бұл тікұшақ әзірге коммерциялық тұрғыдан шектеулі табысқа қол жеткізді, Италия армиясының құрамында қызмет етеді, сондай-ақ түрік армиясы үшін жаңартылған нұсқасы әзірленуде. 1980 жылдары Agusta үшін бірнеше бірлескен жобалар басталды. 1981 жылы Agusta және Ұлыбританияның Westland компаниялары Ұлыбритания Корольдік теңіз күштері мен Италия теңіз күштерінің талаптарын қанағаттандыру мақсатында EH101 орташа көтергіштігі бар теңіз тікұшағы жобасын бастады. 1985 жылы компания Франция, Германия және Нидерландының авиациялық өнеркәсіптерімен бірлесіп, NHIndustries NH90 тікұшағын әзірлеу және өндіру үшін бірлескен бағдарламаны бастады. Бұл тікұшақ 9 тонналық екі қозғалтқышты, көп мақсатты орташа тікұшақ болып табылады және аталған елдердің қарулы күштерінің талаптарын қанағаттандыруға арналған. 1990 жылдардағы жобаларға A109C сериясының жақсартылған нұсқасы (1994) және A109 негізінде жасалған бір қозғалтқышты тікұшақ Agusta A119 Koala (1997) кірді. Agusta Бельгиядағы пара алу дауына қатысқан кезде, компания сол кезде (1988/1989) үкіметте болған екі бельгиялық социалистік партияға Бельгия армиясы үшін шабуылдық тікұшақтарды сатып алу келісімшартын алуға көмектесу үшін ақша төлегені анықталды. 1998 жылы Agusta Bell Helicopter Textron компаниясымен бірлесіп Bell/Agusta Aerospace Company құрды. Оның мақсаты Bell/Agusta AB139 тікұшағы мен Bell/Agusta BA609 ұшатын конвертерді (tiltrotor) әзірлеу болды. Кейіннен Bell BA609 жобасынан бас тартты, ол қазір AgustaWestland AW609 деп аталады. 2000 жылдың шілдесінде Finmeccanica және GKN plc өздерінің еншілес тікұшақ компанияларын (Agusta және GKN Westland Helicopters) біріктіріп, AgustaWestland құруға келісті. 2013 жылдың 12 ақпанында бас директор Джузеппе Орси сыбайлас жемқорлық айыптары бойынша тұтқындалды деп хабарланды. Тергеушілер оның компания тобының AgustaWestland бөлімінің басшысы болған кезде Үндістан үкіметіне 12 тікұшақ сатуын қамтамасыз ету үшін пара бергенін алға тартады. 2013 жылдың 13 ақпанында Finmeccanica директорлар кеңесі Алессандро Пансаны бас директор етіп тағайындады және адмирал Гидо Вентурониге вице-президенттік лауазымды беру туралы шешім қабылдады. Панса тағайындалғаннан кейін көп ұзамай итальяндық тергеушілер Finmeccanica компаниясының Үндістанмен жасасқан келісімі кезінде пара алу фактісін анықтады, содан кейін Үндістан үкіметі компанияға түсініктеме беру туралы талап қойды. 2005-2013 жылдар аралығында AgustaWestland компаниясы Үндістанда 7000 миллиард рупия (1,6 миллиард АҚШ доллары) құнға 21 азаматтық тікұшақ сату фактісі бойынша тергеу жүргізуді сұрап шағым берілді. Шағым бойынша Agusta Westland Үндістанда азаматтық тікұшақтарды сатумен айналысқан. Үндістанның салық органдары Sharp Ocean компаниясының тікұшақтарды сатудан алған комиссиясы бойынша салықтан қашу мүмкіндігін және елге шетел валютасының шығуына себеп болу мүмкіндігін тексеруді сұрады. Сонымен қатар, бақылау және аудит басқармасы соңғы есебінде шатысғар үкіметін VVIP тікұшағын, Agusta A 109 Power тікұшағын сатып алу үшін 65 миллион рупия (120 000 АҚШ доллары) артық төлегені үшін айыптады. Екі компанияны да Наян Жағживан мен Накуль Жағживан екі бауырлас ілгерілетуде.

Әуе кемелерінің қозғалтқыштары

Agusta GA.40
Agusta GA.70