Нацистік SS жасақтары: Қырғын жасау отрядтарының тарихы

Кіріспе

Нацистік жарымәскери өлім отрядтары, SS құрамындағы Эйнзатцгруппендер (, ; сондай-ақ «тапсырма тобы») – нацистік Германияның Schutzstaffel (SS) жарымәскери өлім отрядтары. Олар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1939–1945 жж.) неміс оккупациялаған Еуропа аумағында, негізінен ату арқылы жаппай қырғынды жүзеге асыруға жауапты болды. Эйнзатцгруппендер нацистік Германия басып алған территорияларда «Яһуди мәселесінің соңғы шешімін» (Die Endlösung der Judenfrage) іске асыруда маңызды рөл атқарды және Польшаның интеллигенциясы мен мәдени элитасының көп бөлігін, соның ішінде католик дін қызметкерлерін өлтіруге қатысты. Олар өлтірген адамдардың басым көпшілігі бейбіт тұрғындар болды – интеллигенциядан бастап, советтік саяси комиссарларға, еврейлерге, рома халқына, сондай-ақ Шығыс Еуропадағы нақты немесе күдікті партизандарға дейін. Рейхсфюрер СС Генрих Гиммлердің басшылығымен және СС Обергруппенфюрері Рейнхард Гейдрихтің қадағалауымен Эйнзатцгруппендер 1939 жылдың қыркүйегінде Польшаға жасалған шабуылдан кейін және 1941 жылдың маусым айында Кеңес Одағына жасалған шабуылдан кейін Вермахт (неміс қарулы күштері) оккупациялаған аумақтарда жұмыс істеді. Эйнзатцгруппендер Шығыс майдандағы тәртіп полициясы батальондарымен бірлесіп, бірнеше адамды өлтіруден бастап, бірнеше күнге созылған операцияларды жүзеге асырды, мысалы, Баби-Ярдағы қырғын (екі күнде 33 771 еврей өлтірілді) және Румбула қырғыны (екі күнде шамамен 25 000 еврей атылды). Нацистік Германияның басшысы Адольф Гитлердің бұйрығымен Вермахт Эйнзатцгруппендермен ынтымақтасып, олардың операцияларына логистикалық қолдау көрсетті және жаппай қырғындарға қатысты. Тарихшы Рауль Хилберг 1941-1945 жылдар аралығында Эйнзатцгруппендер, олармен байланысты агенттіктер және шетелдік көмекші персонал екі миллионнан астам адамды өлтірді деп есептейді, оның ішінде Холокост кезінде өлтірілген 5,5-6 миллион еврейдің 1,3 миллионы. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, 1947–1948 жылдардағы Эйнзатцгруппен сотында 24 офицер, оның ішінде бірнеше командирлер, адамзатқа қарсы және соғыс қылмыстары жасады деген айыппен сотталды. 14 адам өлім жазасына, 2 адам өмір бойына сотталды. Алайда, осы өлім жазаларының тек төртеуі ғана орындалды. Тағы төрт Эйнзатцгруппен басшысы кейіннен басқа елдерде сотталып, жазаланды.

Nazi paramilitary death squads, part of the SS

Einsatzgruppen (, ; also 'task forces') were Schutzstaffel (SS) paramilitary death squads of Nazi Germany that were responsible for mass murder, primarily by shooting, during World War II (1939–1945) in German occupied Europe. The Einsatzgruppen had an integral role in the implementation of the so called "Final Solution to the Jewish question" (Die Endlösung der Judenfrage) in territories conquered by Nazi Germany, and were involved in the murder of much of the intelligentsia and cultural elite of Poland, including members of the Catholic priesthood. Almost all of the people they murdered were civilians, beginning with the intelligentsia and swiftly progressing to Soviet political commissars, Jews, and Romani people, as well as actual or alleged partisans throughout Eastern Europe. Under the direction of Reichsführer SS Heinrich Himmler and the supervision of SS Obergruppenführer Reinhard Heydrich, the Einsatzgruppen operated in territories occupied by the Wehrmacht (German armed forces) following the invasion of Poland in September 1939 and the invasion of the Soviet Union in June 1941. The Einsatzgruppen worked hand in hand with the Order Police battalions on the Eastern Front to carry out operations ranging from the murder of a few people to operations which lasted over two or more days, such as the massacre at Babi Yar with 33,771 Jews murdered in two days, and the Rumbula massacre (with about 25,000 Jews murdered in two days of shooting). As ordered by Nazi leader Adolf Hitler, the Wehrmacht cooperated with the Einsatzgruppen, providing logistical support for their operations, and participated in the mass murders. Historian Raul Hilberg estimates that between 1941 and 1945 the Einsatzgruppen, related agencies, and foreign auxiliary personnel murdered more than two million people, including 1.3 million of the 5.5 to 6 million Jews murdered during the Holocaust. After the close of World War II, 24 officers, including multiple commanding officers, of the Einsatzgruppen were prosecuted in the Einsatzgruppen trial in 1947–48, charged with crimes against humanity and war crimes. Fourteen death sentences and two life sentences were handed out. However, only four of these death sentences were carried out. Four additional Einsatzgruppe leaders were later tried and executed by other nations.

Құрылыс және іс-қимыл T4

Эйнзатцгруппалар SS Obergruppenführer Рейнхард Гейдрихтің басшылығымен құрылды және Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын және оның кезінде Schutzstaffel (SS) арқылы жұмыс істеді. Эйнзатцгруппалардың бастауы 1938 жылғы наурыз айында Австриядағы Аншлюстен кейін үкіметтік ғимараттар мен құжаттарды қорғау үшін Гейдрих құрған арнайы Einsatzkommando-дан басталады. Бастапқыда Sicherheitspolizei (Қауіпсіздік полициясы; SiPo) құрамына кірген Эйнзатцгруппалардың екі бөлімшесі 1938 жылдың қазан айында Судет аймағында орналасты. Мюнхен келісіміне байланысты әскери қимыл қажет болмағандықтан, Эйнзатцгруппаларға үкіметтік қағаздар мен полиция құжаттарын тәркілеу міндеті жүктелді. Олар үкіметтік ғимараттарды қорғады, жоғары лауазымды шенеуніктерді сұраққа алып, 10 мыңға жуық чех коммунистерін және неміс азаматтарын тұтқындады. 1939 жылдың қыркүйегінен бастап Рейхссікерхайтсхауптамт (Рейх қауіпсіздік бас кеңсесі; RSHA) Эйнзатцгруппалардың жалпы басқаруын жүзеге асырды. Нацистік режимнің неміс халқынан «керексіз» деп саналған элементтерді жою мақсатымен, 1939 жылдың қыркүйегінен желтоқсан айына дейін Эйнзатцгруппалар және басқалар T4 операциясына қатысты – бұл дене және психикалық мүгедектігі бар адамдарды және психиатриялық ауруханалардың пациенттерін жүйелі түрде өлтіру бағдарламасы. Aktion T4 негізінен 1939 жылдан 1941 жылға дейін жүргізілді, бірақ кісі өлтірулер соғыс аяқталғанға дейін жалғасты. Алғашқыда құрбандар Эйнзатцгруппалар және басқалар тарапынан атылып өлтірілді, бірақ 1940 жылдың көктемінде газ камералары қолданысқа енгізілді.

Барбаросса операциясына дайындық

1941 жылдың 13 наурызында, Кеңес Одағына жоспарланған шабуыл – «Барбаросса» операциясына дейін Гитлер өзінің «Арнайы салалар бойынша нұсқаулықтарын»: № 21 («Барбаросса операциясы») диктанттады. Б тармағында рейхсфюрер СС Генрих Гиммлерге фюрердің тікелей бұйрығымен «арнайы тапсырмалар» берілетіні, оларды ол тәуелсіз түрде орындайтыны айтылды. Бұл нұсқаулық алдағы шабуыл кезінде Вермахт пен СС арасындағы үйкелістің алдын алу мақсатында жасалды. Гитлер сондай-ақ, алдағы науқанда Вермахттың әскери қызметкерлері жасаған бейбіт тұрғындарға қарсы қылмыстар әскери соттарда қарастырылмайтынын, демек жазаланбайтынын мәлімдеді. 1941 жылдың 30 наурызында өзінің жетекші генералдарына сөз сөйлеген Гитлер Кеңес Одағына қарсы соғыстың болашақ жоспарларын баяндады. Генерал Франц Гальдер, Армия Бас штабының бастығы, сөздің мазмұнын былай сипаттады:

Генерал Гальдер еврейлер туралы ешқандай айтылмағанын жазбаға бірақ, неміс тарихшысы Андреас Хиллгрубер Гитлердің «жүдей-большевизміне» қарсы жойылыс соғысы туралы үнемі айтқан замандас мәлімдемелеріне сүйене отырып, оның генералдары Гитлердің Кеңес Одағын жою туралы шақыруын еврей халқын жоюға шақыру ретінде түсінген болуы мүмкін деген пікірді келтірді. Геноцидті жиі «арнайы тапсырмалар» және «орындау шаралары» сияқты эвфемизмдермен сипаттады; «Эйнзатцгруппе» құрбандары көбінесе қашып кетуге тырысқанда атып өлтірілген деп айтылды. 1941 жылдың мамырында Гейдрих кеңес еврейлерін өлтіру туралы бұйрықты Претцтегі SiPo NCO мектебінде ауызша жеткізді, онда қайта ұйымдастырылған «Эйнзатцгруппелердің» командирлері «Барбаросса» операциясына дайындалып жатты. 1941 жылдың көктемінде Гейдрих және [[Германия армиясы (Вермахт)]] Бірінші кварталмейстері генерал Эдуард Вагнер «Эйнзатцгруппелер» мен Германия армиясы арасындағы ынтымақтастық туралы келіссөздерді сәтті аяқтады, бұл «арнайы тапсырмаларды» жүзеге асыруға мүмкіндік берді. 1941 жылдың 28 сәуірінде Гейдрих-Вагнер келісімінен кейін фельдмаршал Вальтер фон Браухич «Барбаросса» операциясы басталғанда, барлық неміс армиясының командирлері Кеңес Одағындағы барлық еврейлерді дереу анықтап, тіркеуге және «Эйнзатцгруппелермен» толық ынтымақтасуға бұйрық берді. 1941 жылдың маусым айында өткен кездесулерде Гиммлер СС жетекшілеріне режимнің Кеңес Одағының халқын 30 миллионға дейін азайту ниетін жеткізді, бұл тек нәсілдік тұрғыдан кемсіз деп саналғандарды тікелей өлтіру арқылы ғана емес, сонымен қатар қалғандарын азық-түлік және басқа да өмірлік қажеттіліктерден айыру арқылы жүзеге асырылатын еді.

1941 жылы басталған ұйым

Барбаросса операциясы үшін бастапқыда төрт Einsatzgruppen құрылды, олардың әрқайсысында 500–990 адам болды, жалпы күші 3000 адамнан тұратын. Einsatzgruppen A, B және C Солтүстік, Орталық және Оңтүстік армиялар тобына қосылуы керек еді; Einsatzgruppe D 11-ші армияға тағайындалды. 1941 жылдың шілдесінен бастап шығыс Польшада арнайы мақсаттағы Einsatzgruppe жұмыс істеді. Einsatzgruppen RSHA-ның бақылауында болды, оның басшысы Гейдрих, кейіннен оның мұрагері, SS Obergruppenführer Эрнст Кальтенбруннер болды. Гейдрих оларға кеңес мемлекеті мен Коммунистік партияның кеңселері мен құжаттарын қорғауға, кеңес мемлекетінің барлық жоғары лауазымды тұлғаларын жоюға және еврей халқына қарсы погромдарды қозғауға және ынталандыруға тапсырма берді. Einsatzgruppen-нің қатысушылары SD, Гестапо, Kriminalpolizei (Kripo), Orpo және Waffen SS-тен таңдалды. Әр Einsatzgruppe өзінің операциялық аймағындағы SS полиция басшыларының бақылауында болды. 1941 жылдың мамыр айында генерал Вагнер мен SS бригадфюрері Вальтер Шелленберг майдан желісіндегі Einsatzgruppen-дер армия қолбасшылығымен жұмыс істеуіне, ал армия оларға барлық қажетті логистикалық қолдау көрсетуіне келісті. Басты міндеті жауды жеңу болғандықтан, армия азаматтық халықты бақылауды Einsatzgruppen-ге қалдырды, олар қолдау көрсетті және диверсияның алдын алды. Бұл олардың азаматтық тұрғындарға қарсы зорлық-зомбылық әрекеттеріне қатысуына кедергі келтірмеді, өйткені Вермахттың көптеген өкілдері яһудилерді өз еркімен ұстауға және өлтіруге Einsatzgruppen-ге көмектесті. Гейдрих СС рейхсфюрері Гиммлердің бұйрықтарымен әрекет етті, ол жергілікті SS және полиция басшыларына қажет болған жағдайда қауіпсіздік күштерін ұсынды. SD, Гестапо және Kripo офицерлерінің басшылығымен Einsatzgruppen-дерге Orpo, Қауіпсіздік қызметі және Waffen SS-тен келген жандар, сондай-ақ жергілікті қосалқы полициядан келген еріктілер қосылды. Әр Einsatzgruppe Waffen SS және Order Police батальондарымен, сондай-ақ жүргізушілер мен радио операторлары сияқты техникалық персоналмен толықтырылды. Order Police құрамалары көбінесе үлкен және жақсы қаруланған, ауыр пулеметтермен жабдықталған, бұл оларға SS-тің мүмкіндіктерінен асып түсетін операцияларды жүргізуге мүмкіндік берді. Әрбір өлім отряды Кеңес Одағына басып кірген армия тобымен бірге жылжыды. Операциялар барысында Einsatzgruppen командирлері Вермахттан көмек алды. Іс-қимылдар мұқият дайындалған тізімдердегі белгілі бір адамдар тобын өлтіруден бастап, екі немесе одан да көп күнге созылған SS Einsatzgruppen-мен бірлескен қалалық операцияларға дейін, мысалы, 45-ші полиция батальоны жасаған Баби Яр қырғыны және 22-ші батальон жасаған Румбула қырғыны, жергілікті Schutzmannschaften (қосалқы полиция) күшімен күшейтілді. Тарихшы Кристофер Браунинг жазғандай, SS бригадалары «неміс бөлімдерінің саяси және нәсілдік жаппай қырғынға қатысқан жұқа бөлігі» болды. Көптеген Einsatzgruppe басшылары жоғары білімді болды; мысалы, он жеті Einsatzgruppe A басшысының тоғызы докторлық дәрежесіне ие болды. Үш Einsatzgruppen докторлық дәрежесі бар тұлғалармен басқарылды, олардың бірі (SS Gruppenführer Otto Rasch) екі докторлық дәрежесіне ие болды. Жаңа территориялар басып алынған сайын қосымша Einsatzgruppen құрылды. Einsatzgruppe E Хорватияның Тәуелсіз Мемлекетінде үш командирдің басшылығымен жұмыс істеді: SS Obersturmbannführer Людвиг Тейхманн, SS Standartenführer Гюнтер Херманн және соңғы SS Standartenführer Вильгельм Фукс. Бұл бөлім бес Einsatzkommando-ға бөлінді, олар Винковци, Сараево, Баня-Лука, Книн және Загреб қалаларында орналасқан. Einsatzgruppe F Оңтүстік армиялар тобымен жұмыс істеді. Einsatzgruppe G Румынияда, Венгрияда және Украинада SS Standartenführer Йозеф Крейзер басшылығымен жұмыс істеді. Einsatzgruppe H Словакияға тағайындалды. Einsatzgruppen K және L, SS Oberführer Эммануэль Шафер және SS Standartenführer Людвиг Хан басшылығымен, Арденн шабуылы кезінде 5-ші және 6-шы танк армияларымен бірге жұмыс істеді. Хан бұрын Грекиядағы Einsatzgruppe Griechenland командасын басқарған. Басқа Einsatzgruppen және Einsatzkommandos-қа SS Standartenführer Paul Blobel басшылығындағы Einsatzgruppe Iltis (Каринтияда, Словения мен Австрия шекарасында жұмыс істеді), SS Obersturmbannführer Franz Walter Stahlecker басшылығындағы Einsatzgruppe Jugoslawien (Югославия), Einsatzkommando Люксембург (Люксембург), SS Obersturmbannführer Franz Walter Stahlecker басшылығындағы Einsatzgruppe Norwegen (Норвегия), SS Standartenführer Wilhelm Fuchs және SS Gruppenführer August Meysner басшылығындағы Einsatzgruppe Serbien (Югославия), SS Tilsit [de] (Литва, Польша) және SS Obersturmbannführer Walter Rauff басшылығындағы Einsatzgruppe Tunis (Тунис) кірді.

For Operation Barbarossa, initially four Einsatzgruppen were created, each numbering 500–990 men to comprise a total force of 3,000. Einsatzgruppen A, B, and C were to be attached to Army Groups North, Centre, and South; Einsatzgruppe D was assigned to the 11th Army. The Einsatzgruppe for Special Purposes operated in eastern Poland starting in July 1941. The Einsatzgruppen were under the control of the RSHA, headed by Heydrich and later by his successor, SS Obergruppenführer Ernst Kaltenbrunner. Heydrich gave them a mandate to secure the offices and papers of the Soviet state and Communist Party; to liquidate all the higher cadres of the Soviet state; and to instigate and encourage pogroms against Jewish populations. The men of the Einsatzgruppen were recruited from the SD, Gestapo, Kriminalpolizei (Kripo), Orpo, and Waffen SS. Each Einsatzgruppe was under the operational control of the Higher SS Police Chiefs in its area of operations. In May 1941, General Wagner and SS Brigadeführer Walter Schellenberg agreed that the Einsatzgruppen in front line areas were to operate under army command, while the army provided the Einsatzgruppen with all necessary logistical support. Given their main task was defeating the enemy, the army left the pacification of the civilian population to the Einsatzgruppen, who offered support as well as prevented subversion. This did not preclude their participation in acts of violence against civilians, as many members of the Wehrmacht assisted the Einsatzgruppen in rounding up and murdering Jews of their own accord. Heydrich acted under orders from Reichsführer SS Himmler, who supplied security forces on an "as needed" basis to the local SS and Police Leaders. Led by SD, Gestapo, and Kripo officers, Einsatzgruppen included recruits from the Orpo, Security Service and Waffen SS, augmented by uniformed volunteers from the local auxiliary police force. Each Einsatzgruppe was supplemented with Waffen SS and Order Police battalions as well as support personnel such as drivers and radio operators. On average, the Order Police formations were larger and better armed, with heavy machine gun detachments, which enabled them to carry out operations beyond the capability of the SS. Each death squad followed an assigned army group as they advanced into the Soviet Union. During the course of their operations, the Einsatzgruppen commanders received assistance from the Wehrmacht. Activities ranged from the murder of targeted groups of individuals named on carefully prepared lists, to joint citywide operations with SS Einsatzgruppen which lasted for two or more days, such as the massacres at Babi Yar, perpetrated by the Police Battalion 45, and at Rumbula, by Battalion 22, reinforced by local Schutzmannschaften (auxiliary police). The SS brigades, wrote historian Christopher Browning, were "only the thin cutting edge of German units that became involved in political and racial mass murder." Many Einsatzgruppe leaders were highly educated; for example, nine of seventeen leaders of Einsatzgruppe A held doctorate degrees. Three Einsatzgruppen were commanded by holders of doctorates, one of whom SS Gruppenführer Otto Rasch) held a double doctorate. Additional Einsatzgruppen were created as additional territories were occupied. Einsatzgruppe E operated in Independent State of Croatia under three commanders, SS Obersturmbannführer Ludwig Teichmann [de], SS Standartenführer Günther Herrmann, and lastly SS Standartenführer Wilhelm Fuchs. The unit was subdivided into five Einsatzkommandos located in Vinkovci, Sarajevo, Banja Luka, Knin, and Zagreb. Einsatzgruppe F worked with Army Group South. Einsatzgruppe G operated in Romania, Hungary, and Ukraine, commanded by SS Standartenführer Josef Kreuzer [de]. Einsatzgruppe H was assigned to Slovakia. Einsatzgruppen K and L, under SS Oberführer Emanuel Schäfer and SS Standartenführer Ludwig Hahn, worked alongside 5th and 6th Panzer Armies during the Ardennes offensive. Hahn had previously been in command of Einsatzgruppe Griechenland in Greece. Other Einsatzgruppen and Einsatzkommandos included Einsatzgruppe Iltis (operated in Carinthia, on the border between Slovenia and Austria) under SS Standartenführer Paul Blobel, Einsatzgruppe Jugoslawien (Yugoslavia) Einsatzkommando Luxemburg (Luxembourg), Einsatzgruppe Norwegen (Norway) commanded by SS Oberführer Franz Walter Stahlecker, Einsatzgruppe Serbien (Yugoslavia) under SS Standartenführer Wilhelm Fuchs and SS Gruppenführer August Meysner, Einsatzkommando Tilsit [de] (Lithuania, Poland), and Einsatzgruppe Tunis (Tunis), commanded by SS Obersturmbannführer Walter Rauff.

Кеңес Одағындағы кісі өлтірулер

1941 жылғы 22 маусымда Кеңес Одағына басып кіргеннен кейін, Einsatzgruppen-нің басты міндеті Польшадағыдай, азаматтарды өлтіру болды, бірақ бұл жолы олардың назардағылары нақты түрде Кеңес Коммунистік партиясының комиссарлары мен еврейлер еді. 1941 жылғы 2 шілдеде Гейдрих өзінің СС және полиция басшыларына Einsatzgruppen-нің барлық жоғары және орта деңгейдегі Коминтерн шенеуніктерін; Коммунистік партияның орталық, облыстық және аудандық комитеттерінің барлық жоғары және орта деңгейдегі мүшелерін; экстремистік және радикалды Коммунистік партия мүшелерін; халық комиссарларын; және партиялық және үкіметтік лауазымдардағы еврейлерді жою керектігін жеткізді. «Басқа радикалды элементтерді (саботажшыларды, пропагандашыларды, снайперлерді, кісі өлтірушілерді, агитаторларды және т.б.)» өлтіруге ашық нұсқаулар берілді. Ол басып алынған аумақтардағы халықтың спонтанды түрде бастаған кез келген қастандықтарды жасырын түрде қолдау көрсетуді тапсырды. 8 шілдеде Гейдрих барлық еврейлерді партизандар деп санау керектігін жариялады және 15-тен 45 жасқа дейінгі барлық еркек еврейлерді атуға бұйрық берді. 17 шілдеде Гейдрих Einsatzgruppen-ге барлық еврей Қызыл Армия әскерлерін, сондай-ақ Грузия мен Орталық Азиядан келген Қызыл Армия әскерлерін өлтіруді бұйырды, себебі олар да еврей болуы мүмкін еді. Германиядағыдан өзгеше, 1935 жылғы Нюрнберг заңдары кем дегенде үш еврей әжесі мен атасы бар кез келген адамды еврей деп анықтаса, Einsatzgruppen кем дегенде бір еврей әжесі мен атасы бар кез келген адамды еврей деп анықтады; екі жағдайда да, адам дінді ұстана ма, ұстанбай ма, ешқандай маңызы болмады. Бұдан бөлек, бұл бөлімге ромаларды және психикалық ауруларды жою міндеті жүктелді. Einsatzgruppen үшін кепілдікті ату әдеттегі жағдай болды. Басып кіру басталғанда, немістер қашқан Қызыл Армияны қуды, қауіпсіздікке қатысты үзіліс туды. Бұл аймақта кеңес партизандарының белсенділігі туралы хабарлар пайда болды, ал жергілікті еврейлер бірден ынтымақтастыққа күдік келтірді. Гейдрих өзінің офицерлеріне жаңадан басып алынған аумақтарда еврейлерге қарсы қастандықтарды қоздыруды бұйырды. Латвия, Литва және Украинада қастандықтар болды, олардың кейбіреулерін Einsatzgruppen ұйымдастырды. Барбаросса операциясының алғашқы апталарында 40 қастандықта 10 000 еврей өлтірілді, ал 1941 жылдың соңына қарай 60 қастандық болды, нәтижесінде 24 000-ға жуық адам қаза тапты. Алайда, Einsatzgruppe A командирі СС бригаденфюрері Франц Вальтер Стахлекер қазан айының ортасында жоғары лауазымдыларына Каунас тұрғындары өздігінен қастандықтарды бастамағанын және немістердің жасырын көмегі қажет екенін хабарлады. Ұқсас тартымдылық Ресейдегі және Беларусьтегі Einsatzgruppe B және Украинадағы Einsatzgruppe C тарапынан да байқалды; Einsatzgruppen шығысқа қарай жылған сайын, тұрғындар еврей көршілерін өлтіруге аз ықтимал болды. Төрт негізгі Einsatzgruppen соғыстың басындағы күндерден бастап жаппай атуларға қатысты. Бастапқыда мақсат еврей еркектер болды, бірақ тамыз айына қарай олар әйелдерді, балаларды және қарттарды – бүкіл еврей халқын қамту үшін кеңейтілді. Бастапқыда атуларға заңдылық сылтауы келтірілді, жалған айыптамалар оқылды (мысалы, өртеу, саботаж, қара нарықпен айналысу немесе жұмыс істеуден бас тарту) және құрбандар ату отрядымен өлтірілді. Бұл әдіс тым баяу болғандықтан, Einsatzkommandos құрбандарын үлкен топтарға бөліп алып, оларды дайындалған жаппай қабірлердің жанында немесе ішінде атып өлтіре бастады. Кейбір Einsatzkommandos автоматты қаруды қолдана бастады, ал аман қалғандар тапаншамен атып өлтірілді. Қырғындар туралы хабар тарағаннан кейін көптеген еврейлер қашып кетті; Украинада еврейлердің 70-90 пайызы қашып кетті. Бұл Einsatzkommando VI басшысы үшін пайдалы деп есептелді, өйткені ол режимге құрбандарды Оралдан шығысқа қарай депортациялау шығындарын үнемдейді. Басқа аймақтарда басып кіру соншалықты сәтті болды, Einsatzgruppen-нің күштері жаулап алынған аумақтардағы барлық еврейлерді бірден өлтіруге жеткіліксіз болды. 1941 жылғы қыркүйектегі Einsatzgruppe C-нің жағдай туралы баяндамасында барлық еврейлер большевиктік аппараттың мүшелері емес екендігі айтылды және еврейлерді толық жою экономикаға және азық-түлікпен қамтамасыз етуге кері әсерін тигізеді деп болжанды. Нацистер өздерінің құрбандарын концлагерьлерге, геттоларға жинап әкелуді бастады және ауылдық аудандар көбінесе Judenfrei (еврейлерден таза) деп жарияланды. Ірі қалаларда еврей кеңестері құрылды және еврейлерді құл ретінде пайдалану үшін мәжбүрлі еңбек бригадалары құрылды, олардың барлығы өлгенше, бұл мақсат 1942 жылға дейін кейінге шегерілді. Einsatzgruppen жергілікті халыққа қарсы қорқыту тактикасы ретінде ашық ілгектеуді пайдаланды. 1941 жылғы 9 қазан күніндегі Einsatzgruppe B баяндамасы мұндай ілгектеудің бірін сипаттады. Демидов маңындағы партизандық белсенділік күдігіне байланысты 15-тен 55 жасқа дейінгі барлық еркек тұрғындар тексеруге жіберілді. Тексеру нәтижесінде «партизандар» және «коммунистер» деп танылған он жеті адам анықталды. Топтың бес мүшесі ілгекке асылды, ал 400 жергілікті тұрғын оны көруге жиналды, қалғаны атып өлтірілді.

After the invasion of the Soviet Union on 22 June 1941, the Einsatzgruppen's main assignment was to kill civilians, as in Poland, but this time its targets specifically included Soviet Communist Party commissars and Jews. In a letter dated 2 July 1941 Heydrich communicated to his SS and Police Leaders that the Einsatzgruppen were to execute all senior and middle ranking Comintern officials; all senior and middle ranking members of the central, provincial, and district committees of the Communist Party; extremist and radical Communist Party members; people's commissars; and Jews in party and government posts. Open ended instructions were given to execute "other radical elements (saboteurs, propagandists, snipers, assassins, agitators, etc.)." He instructed that any pogroms spontaneously initiated by the population of the occupied territories were to be quietly encouraged. On 8 July, Heydrich announced that all Jews were to be regarded as partisans, and gave the order for all male Jews between the ages of 15 and 45 to be shot. On 17 July Heydrich ordered that the Einsatzgruppen were to murder all Jewish Red Army prisoners of war, plus all Red Army prisoners of war from Georgia and Central Asia, as they too might be Jews. Unlike in Germany, where the Nuremberg Laws of 1935 defined as Jewish anyone with at least three Jewish grandparents, the Einsatzgruppen defined as Jewish anyone with at least one Jewish grandparent; in either case, whether or not the person practised the religion was irrelevant. The unit was also assigned to exterminate Romani people and the mentally ill. It was common practice for the Einsatzgruppen to shoot hostages. As the invasion began, the Germans pursued the fleeing Red Army, leaving a security vacuum. Reports surfaced of Soviet guerrilla activity in the area, with local Jews immediately suspected of collaboration. Heydrich ordered his officers to incite anti Jewish pogroms in the newly occupied territories. Pogroms, some of which were orchestrated by the Einsatzgruppen, broke out in Latvia, Lithuania, and Ukraine. Within the first few weeks of Operation Barbarossa, 10,000 Jews had been murdered in 40 pogroms, and by the end of 1941 some 60 pogroms had taken place, claiming as many as 24,000 victims. However, SS Brigadeführer Franz Walter Stahlecker, commander of Einsatzgruppe A, reported to his superiors in mid October that the residents of Kaunas were not spontaneously starting pogroms, and secret assistance by the Germans was required. A similar reticence was noted by Einsatzgruppe B in Russia and Belarus and Einsatzgruppe C in Ukraine; the further east the Einsatzgruppen travelled, the less likely the residents were to be prompted into murdering their Jewish neighbours. All four main Einsatzgruppen took part in mass shootings from the early days of the war. Initially the targets were adult Jewish men, but by August the net had been widened to include women, children, and the elderly—the entire Jewish population. Initially there was a semblance of legality given to the shootings, with trumped up charges being read out (arson, sabotage, black marketeering, or refusal to work, for example) and victims being murdered by a firing squad. As this method proved too slow, the Einsatzkommandos began to take their victims out in larger groups and shot them next to, or even inside, mass graves that had been prepared. Some Einsatzkommandos started to use automatic weapons, with survivors being murdered with a pistol shot. As word of the massacres got out, many Jews fled; in Ukraine, 70 to 90 per cent of the Jews ran away. This was seen by the leader of Einsatzkommando VI as beneficial, as it would save the regime the costs of deporting the victims further east over the Urals. In other areas the invasion was so successful that the Einsatzgruppen had insufficient forces to immediately murder all the Jews in the conquered territories. A situation report from Einsatzgruppe C in September 1941 noted that not all Jews were members of the Bolshevist apparatus, and suggested that the total elimination of Jewry would have a negative impact on the economy and the food supply. The Nazis began to round their victims up into concentration camps and ghettos and rural districts were for the most part rendered Judenfrei (free of Jews). Jewish councils were set up in major cities and forced labour gangs were established to make use of the Jews as slave labour until they were all dead, a goal that was postponed until 1942. The Einsatzgruppen used public hangings as a terror tactic against the local population. An Einsatzgruppe B report, dated 9 October 1941, described one such hanging. Due to suspected partisan activity near Demidov, all male residents aged 15 to 55 were put in a camp to be screened. The screening produced seventeen people who were identified as "partisans" and "Communists". Five members of the group were hanged while 400 local residents were assembled to watch; the rest were shot.

Баби Яр

Эйнзацгруппендер жасаған ең ірі жаппай ату 1941 жылдың 29 және 30 қыркүйегінде Украинадағы Киев қаласының солтүстік-батысындағы Баби Яр шатқалында болды, ол 19 қыркүйекте немістер бақылауына өткен. Кінәлілердің арасында Раштың басқаруындағы Einsatzgruppe C құрамына қосылған Waffen SS ротасы, SS Obergruppenführer Friedrich Jeckeln-нің 4a Sonderkommando мүшелері және бірқатар украиндық қосымша полиция болды. Киевтегі еврейлерге 29 қыркүйекте белгілі бір көше төбесіне келуді бұйрық берілді; бұйрыққа бағынбағандар атылатын болды. Басқа аймақтардағы жаппай қырғындар туралы ақпарат Киевке әлі жетпегендіктен және жиналатын орын теміржол станциясына жақын болғандықтан, олар өздерін депортациялайды деп ойлады. Адамдар көптеп келді, жолға қажетті мүліктері мен азық-түліктерін алып, кездесу орнына жиналды. Қала орталығынан солтүстік-батысқа қарай 3 километрдей жүргеннен кейін, құрбандар тікенді сыммен қоршалған кедергіге және көптеген украин полициясы мен неміс әскерлеріне кездесті. Бірден 30-40 адамға мүліктерін тастап, қатар тұрған сарбаздармен шектелінген тар жол арқылы өтуге бұйрық берілді. Қашып кетуге тырысқандарды ұрып-сапалап, тоқтатты. Біраз уақыттан кейін құрбандар ашық алаңға жетіп, киімдерін шешіп, шатқалға итеріліп түсірілді. Адамдарды басқа құрбандардың үстіне қатарлап жатқызып, артынан басқа немесе мойнына оқ атты. Қырғын екі күнге созылды, нәтижесінде 33 771 адам қаза тапты. Мәйіттердің үстіне құм төгіліп, бульдозермен жайылды, ал шатқалдың қабырғалары көбірек материалды құлату үшін динамитпен жарылды. Антон Хайдборн, Sonderkommando 4a мүшесі, үш күннен кейін мәйіттердің арасында әлі де тірі адамдар болғанын куәландырды. Хайдборн келесі бірнеше күні құрбандардан алынған «миллиондаған» банкноттарды тегістеуге жұмсады. Киімдер тәркіленіп, неміс азаматтарына қайта пайдалану үшін жіберілді. Қазан айының соңына дейін Джекленнің әскерлері 100 000-нан астам еврейді өлтірді.

The largest mass shooting perpetrated by the Einsatzgruppen took place on 29 and 30 September 1941 at Babi Yar, a ravine northwest of Kyiv city center in Ukraine that had fallen to the Germans on 19 September. The perpetrators included a company of Waffen SS attached to Einsatzgruppe C under Rasch, members of Sonderkommando 4a under SS Obergruppenführer Friedrich Jeckeln, and some Ukrainian auxiliary police. The Jews of Kyiv were told to report to a certain street corner on 29 September; anyone who disobeyed would be shot. Since word of massacres in other areas had not yet reached Kyiv and the assembly point was near the train station, they assumed they were being deported. People showed up at the rendezvous point in large numbers, laden with possessions and food for the journey. After being marched 2 mile (3 km) northwest of the city centre, the victims encountered a barbed wire barrier and numerous Ukrainian police and German troops. Thirty or forty people at a time were told to leave their possessions and were escorted through a narrow passageway lined with soldiers brandishing clubs. Anyone who tried to escape was beaten. Soon the victims reached an open area, where they were forced to strip, and then were herded down into the ravine. People were forced to lie down in rows on top of the bodies of other victims, and they were shot in the back of the head or the neck by members of the execution squads. The murders continued for two days, claiming a total of 33,771 victims. Sand was shovelled and bulldozed over the bodies and the sides of the ravine were dynamited to bring down more material. Anton Heidborn, a member of Sonderkommando 4a, later testified that three days later that there were still people alive among the corpses. Heidborn spent the next few days helping smooth out the "millions" of banknotes taken from the victims' possessions. The clothing was taken away, destined to be re used by German citizens. Jeckeln's troops shot more than 100,000 Jews by the end of October.

Литва, Латвия және Эстонияда өлім-жітім

Einsatzgruppe A Балтық елдері Литва, Латвия және Эстонияда (1940-1941 жылдары Кеңес Одағы басып алған үш Балтық мемлекетінде) жұмыс істеді. Гиммлерге берген өз есептеріне сәйкес, 1941 жылғы неміс шабуылынан кейінгі бес айда Einsatzgruppe A шамамен 140 000 адамды өлтірді: 136 421 еврей, 1064 коммунист, 653 психикалық ауруы бар адам, 56 партизан, 44 поляк, бес рома және бір армян 1941 жылдың 22 маусымы мен 25 қарашасы аралығында өлтірілді. 1941 жылдың 25 маусымында Каунас қаласына кіргеннен кейін, Einsatzgruppe жергілікті түрмедегі қылмыскерлерді босатып, ағымдағы погромға қосылуға шақырды. 1941 жылдың 23-27 маусымы аралығында Каунастың көшелерінде және жақын маңдағы ашық шұңқырлар мен арықтарда 4000 еврей өлтірілді. Каунас погромында "Каунастың өлім саудагері" деп аталған жас жігіт ерекше көзге түсті. Ол Лиетукис гаражында үлкен көрермендер алдында лақтырмен еврейлерді өлтірді, әр өлтіруден кейін көп қошақтап, қол соқты. Кейде ол өзін өлтіруге қайта кіріспей тұрып, литвалық ұлттық әнұраны "Tautiška giesmė" әнін аккордеонда ойнап тұратын. Einsatzgruppe A Литваға ілгері жылжығанда, жергілікті ұлтшылдар мен антисемит топтарын белсенді түрде жұмысқа алды. 1941 жылдың шілдесінде жергілікті литвалық әріптестер, "Ақ білезіктер" деп аталғандар, жаппай қырғынға қосылды. 1941 жылдың шілде айының басында Латвияның астанасы Ригада болған погромда 400 еврей қаза тапты. Латвиялық ұлтшыл Виктор Арайс және оның жақтастары синагогаларға қарсы өртеу науқанын бастады. 2 шілдеде Einsatzgruppe A командирі Шталеккер Арайсты 300-ге жуық адамнан тұратын Sonderkommando, көбінесе университет студенттерінен құралған, Арайс командасының басшысы етіп тағайындады. Einsatzgruppe A мен Арайс командасы 6 және 7 шілдеде Ригада 2300 еврейді өлтірді. Алты айдың ішінде Арайс пен оның серіктестері Латвияның еврей халқының жартысын өлтірді. Жергілікті билік өкілдері, Selbstschutz және Schutzmannschaft (Қосалқы полиция) Германияның Литва, Латвия және Эстонияны басып алуы кезінде жергілікті еврейлерді ұстау және жаппай қырғын жасауға маңызды рөл атқарды. Бұл топтар сондай-ақ Einsatzgruppen және басқа да өлтіру бөлімшелеріне еврейлерді анықтауға көмектесті. Мысалы, Латвияда, Германия ұйымдастырған көмекші полициядан тұратын Hilfspolizei, бұрынғы латвиялық армия мен полиция қызметкерлері, экс-Aizsargi мүшелері, Pērkonkrusts және университет студенттері Латвияның еврей азаматтарын өлтіруге көмектесті. Ұқсас бөлімшелер басқа жерлерде де құрылды және Шығыс Еуропадағы Холокост үшін адам күшін қамтамасыз етті. Латвиядағы Арайс командасы және Литвадағы Ролькоманда Хаман сияқты бөлімшелердің құрылуымен шабуылдар погромдардың спонтанды бұқаралық зорлық-зомбылығынан жүйелі жаппай қырғынға айналды. Жергілікті халықтың кең көмегімен Einsatzgruppe A өзінің аумағындағы барлық еврейлерді жүйелі түрде жоюға тырысқан алғашқы Einsatzgruppe болды. Латвиялық тарихшы Модрис Экштейнс 1941 жылдың соңында Einsatzkommandos Каунаста, Ригада және Таллинде орналасқан. Einsatzgruppe A мобильділігін жоғалтып, шағын болғандықтан қиындықтарға тап болды. Немістер еврейлерді жаппай қырғынға ұшырату үшін латыш Арайс командасына және ұқсас топтарға көбірек сүйенді. Einsatzgruppenмен осындай кең және ынталы ынтымақтастыққа бірнеше фактор себеп болды. 1905 жылғы Ресей революциясынан бері Кресси Вшодние және басқа да шекаралық аймақтарда саяси зорлық-зомбылық мәдениеті қалыптасқан. 1940-1941 жылдардағы Кеңес Одағының оккупациясы Балтық елдері мен 1939 жылға дейін Польшаның құрамына кірген аймақтар тұрғындары үшін ауыр соққы болды; халық қатыгездікке ұшырап, қорқынышқа толып, қоғамның бұрынғы құрылымдары жойылды. Тарихшы Эрих Хаберер көптеген адамдар коммунизмге сәйкес келу арқылы қоғамның "тоталитарлық фрагментациясынан" аман қалғанын және оны түсінуге тырысқанын айтты. Нәтижесінде, 1941 жылғы неміс шапқыншылығы кезінде көптеген адамдар тоталитарлық режимге сәйкестікті әлеуметтік тұрғыдан қабылданушы мінез-құлық ретінде қарастырды; сондықтан адамдар неміс режиміне келген кезде оған адалдықтарын ауыстырды. Кеңес режимімен ынтымақтасқан кейбір адамдар өздеріне назар аудармау үшін еврейлерді демеушілер деп көрсетіп, оларды өлтірді.

Einsatzgruppe A operated in Baltic states of Lithuania, Latvia, and Estonia (the three Baltic countries which had been occupied by the Soviet Union in 1940–1941). According to its own reports to Himmler, Einsatzgruppe A murdered almost 140,000 people in the five months following the 1941 German invasion: 136,421 Jews, 1,064 Communists, 653 people with mental illnesses, 56 partisans, 44 Poles, five Romani, and one Armenian were reported murdered between 22 June and 25 November 1941. Upon entering Kaunas, Lithuania, on 25 June 1941, the Einsatzgruppe released the criminals from the local jail and encouraged them to join the pogrom which was underway. Between 23 and 27 June 1941, 4,000 Jews were murdered on the streets of Kaunas and in nearby open pits and ditches. Particularly active in the Kaunas pogrom was the so called "Death Dealer of Kaunas", a young man who murdered Jews with a crowbar at the Lietukis Garage before a large crowd that cheered each murder with much applause; he occasionally paused to play the Lithuanian national anthem "Tautiška giesmė" on his accordion before resuming the murders. As Einsatzgruppe A advanced into Lithuania, it actively recruited local nationalists and antisemitic groups. In July 1941, local Lithuanian collaborators, pejoratively called "White Armbands" , joined the massacres. A pogrom in the Latvian capital Riga in early July 1941 killed 400 Jews. Latvian nationalist Viktors Arājs and his supporters undertook a campaign of arson against synagogues. On 2 July, Einsatzgruppe A commander Stahlecker appointed Arājs to head the Arajs Kommando, a Sonderkommando of about 300 men, mostly university students. Together, Einsatzgruppe A and the Arājs Kommando murdered 2,300 Jews in Riga on 6–7 July. Within six months, Arājs and collaborators would murder about half of Latvia's Jewish population. Local officials, the Selbstschutz, and the [[Schutzmannschaft (Auxiliary Police) played a key role in rounding up and massacring local Jews in German occupied Lithuania, Latvia, and Estonia. These groups also helped the Einsatzgruppen and other killing units to identify Jews. For example, in Latvia, the Hilfspolizei, consisting of auxiliary police organised by the Germans and recruited from former Latvian army and police officers, ex Aizsargi, members of the Pērkonkrusts, and university students, assisted in the murder of Latvia's Jewish citizens. Similar units were created elsewhere, and provided much of the manpower for the Holocaust in Eastern Europe. With the creation of units such as the Arājs Kommando in Latvia and the Rollkommando Hamann in Lithuania, the attacks changed from the spontaneous mob violence of the pogroms to more systematic massacres. With extensive local help, Einsatzgruppe A was the first Einsatzgruppe to attempt to systematically exterminate all the Jews in its area. Latvian historian Modris Eksteins wrote:

In late 1941, the Einsatzkommandos settled into headquarters in Kaunas, Riga, and Tallinn. Einsatzgruppe A grew less mobile and faced problems because of its small size. The Germans relied increasingly on the Latvian Arājs Kommando and similar groups to perform massacres of Jews. Such extensive and enthusiastic collaboration with the Einsatzgruppen has been attributed to several factors. Since the Russian Revolution of 1905, the Kresy Wschodnie and other borderlands had experienced a political culture of violence. The 1940–1941 Soviet occupation had been profoundly traumatic for residents of the Baltic states and areas that had been part of Poland until 1939; the population was brutalised and terrorised, and the existing familiar structures of society were destroyed. Historian Erich Haberer has suggested that many survived and made sense of the "totalitarian atomization" of society by seeking conformity with communism. As a result, by the time of the German invasion in 1941, many had come to see conformity with a totalitarian regime as socially acceptable behaviour; thus, people simply transferred their allegiance to the German regime when it arrived. Some who had collaborated with the Soviet regime sought to divert attention from themselves by naming Jews as collaborators and murdering them.

Ромбула

1941 жылдың қараша айында Гиммлер Латвиядағы жойғыштардың баяу жылдамдығына наразы болды, себебі ол Германиядан еврейлерді осы аймаққа көшіруді жоспарлаған. Ол Баби-Яр қырғынының кінәлілерінің бірі, СС Обергруппенфюрері Джекленге Рига геттосын жоюды тапсырды. Джеклен Риганың оңтүстік-шығысында, Румбула теміржол станциясының жанындағы жерді таңдап, 300 орыс соғыс тұтқынына құрбандарды көму үшін шұңқыр қазуды тапсырды. Джеклен 1700 адамнан тұратын күш ұйымдастырды, оның ішінде 300 Арайс командасының мүшелері, 50 неміс СД қызметкері және 50 латыш күзетшісі болды, олардың көпшілігі бұрыннан-ақ жаппай азаматтарды өлтіруге қатысқан. Бұл күштерге Рига қалалық полициясының, батальондық полицияның және гетто күзетшілерінің мүшелері сияқты латыштар қосылды. Шамамен 1500 еңбекке жарамды еврейлер құлдыққа салынды; мыңға жуық ер адам гетто ішіндегі қоршалған аумаққа көшірілді, ал 500 әйел уақытша түрмеге орналастырылып, кейін жақын маңдағы геттоға көшірілді, онда олар киім жөндеуге жұмылдырылды. Румбула теміржол желісінде орналасқан болса да, Джеклен құрбандардың Ригадан өлім жазасы орындалатын жерге жаяу жүруі керек деп шешті. Балалар мен қарттарды тасымалдау үшін жүк көліктері мен автобустар ұйымдастырылды. Жәбірленушілерге оларды көшіруге дайындалып, мүлкін алып келуге кеңес берілді. 30 қараша 1941 жыл, өлім жазасының бірінші күні, құрбандарды таңғы сағат 4-те оятып, жинаудан басталды. Жәбірленушілер мың адамнан тұратын колонналармен өлім жазасы орындалатын жерге қарай жылжыды. Жүргенде, кейбір СС офицерлері колонна бойымен жүріп, қарқынға ілесе алмаған, қашуға тырысқан немесе демалуға тырысқан адамдарды атып өлтірді. Олар өлім жазасы орындалатын жерге жақындағанда, құрбандардың бір бөлігі жолдан ормандағы шұңқырларға қарай жетеледі, онда олар әлі тастап кетпеген мүлкін тартып алды. Содан кейін оларды елуден топтап, ормандағы шұңқырларға жақын жерге алып келіп, киімдерін шешуге мәжбүрледі. Жәбірленушілерді дайындалған шұңқырларға итеріп, жатқызып, Джекленнің күзетшілері олардың басына немесе мойнына оқ жатты. Сол күні Ригадан 13 000-ға жуық еврей, сондай-ақ пойызбен келген Берлиннен 1000 еврей өлтірілді. Операцияның екінші күні, 8 желтоқсан 1941 жылы, Риганың қалған 10 000 еврейі де осылай өлтірілді. Шамамен мың адам қала көшелерінде немесе осы жерге бара жолда өлтірілді, екі күндік жойғыштың жалпы құрбандарының саны 25 000 адамға жетті. Осы қырғынды ұйымдастыруға қатысқаны үшін Джеклен Остландтың СС жоғарғы бөлімінің басшысы болып тағайындалды.

In November 1941 Himmler was dissatisfied with the pace of the exterminations in Latvia, as he intended to move Jews from Germany into the area. He assigned SS Obergruppenführer Jeckeln, one of the perpetrators of the Babi Yar massacre, to liquidate the Riga ghetto. Jeckeln selected a site about southeast of Riga near the Rumbula railway station, and had 300 Russian prisoners of war prepare the site by digging pits in which to bury the victims. Jeckeln organised around 1,700 men, including 300 members of the Arajs Kommando, 50 German SD men, and 50 Latvian guards, most of whom had already participated in mass murdering of civilians. These troops were supplemented by Latvians, including members of the Riga city police, battalion police, and ghetto guards. Around 1,500 able bodied Jews would be spared execution so their slave labour could be exploited; a thousand men were relocated to a fenced off area within the ghetto and 500 women were temporarily housed in a prison and later moved to a separate nearby ghetto, where they were put to work mending uniforms. Although Rumbula was on the rail line, Jeckeln decided that the victims should travel on foot from Riga to the execution ground. Trucks and buses were arranged to carry children and the elderly. The victims were told that they were being relocated, and were advised to bring up to of possessions. The first day of executions, 30 November 1941, began with the perpetrators rousing and assembling the victims at 4:00 am. The victims were moved in columns of a thousand people toward the execution ground. As they walked, some SS men went up and down the line, shooting people who could not keep up the pace or who tried to run away or rest. When the columns neared the prepared execution site, the victims were driven some from the road into the forest, where any possessions that had not yet been abandoned were seized. Here the victims were split into groups of fifty and taken deeper into the forest, near the pits, where they were ordered to strip. The victims were driven into the prepared trenches, made to lie down, and shot in the head or the back of the neck by members of Jeckeln's bodyguard. Around 13,000 Jews from Riga were murdered at the pits that day, along with a thousand Jews from Berlin who had just arrived by train. On the second day of the operation, 8 December 1941, the remaining 10,000 Jews of Riga were murdered in the same way. About a thousand were murdered on the streets of the city or on the way to the site, bringing the total number of victims for the two day extermination to 25,000 people. For his part in organising the massacre, Jeckeln was promoted to Leader of the SS Upper Section, Ostland.

Екінші рет

Айнзатцгруппа B, C және D бірден Айнзатцгруппа А-ның үлгісін қабылдап, өз аймақтарындағы барлық еврейлерді жүйелі түрде өлтірмеді. Айнзатцгруппа командирлері, Айнзатцгруппа А-ның Шталекерінен басқа, 1941 жылдың күзінде Кеңес Одағының барлық еврей халқын бірден өлтіру мүмкін емес деп санайтын және өлтірулерді тоқтату қажет деп ойлады. 17 қыркүйектегі Айнзатцгруппа есебінде, немiстер оларды атудың орнына, кез келген білікті еврейлерді жұмыс күші ретінде пайдаланудың тиімдірек екендігі айтылды. Сонымен қатар, кейбір аймақтардағы нашар ауа райы және көлік құралдарының жетіспеушілігі еврейлерді батысқа қарай депортациялауды баяулатты. Осылайша, жаз және күздегі Айнзатцгруппаның алғашқы жаппай қырғындары мен американдық тарихшы Рауль Хилберг «екінші жойқын» деп атаған, 1941 жылдың желтоқсанында басталып, 1942 жылдың жазына дейін жалғасқан аралық пайда болды. Осы аралықта аман қалған еврейлер геттоларға қоныстырылды. Айнзатцгруппа А өз аймағындағы еврейлердің басым бөлігін өлтіргендіктен, өз операцияларын Беларусьқа көшіріп, Айнзатцгруппа B-ге көмектесе бастады. 1942 жылдың ақпан айында Днепропетровскіде Айнзатцгруппа D төрт күн ішінде қаланың еврей халқын 30 000-нан 702-ге дейін азайтты. Неміс тәртіп полициясы және жергілікті көмекшілер барлық атуларды жүзеге асыруға қажетті қосымша күштерді ұсынды. Хаберердің сөзіне сүйенсек, Балтық елдерінде болғандай, жергілікті көмексіз немiстер осыншама көп еврейлерді осылай жылдам өлтіре алмас еді. Ол Украина мен Беларусьте тәртіп полициясының және көмекші күштердің арақатынасы 1:10 болғанын атап көрсетті. Ауылдық жерлерде бұл көрсеткіш 1:20-ға жетті. Бұл украиндық және белоруссиялық еврейлердің көпшілігін немiстер емес, немiс офицерлерінің басшылығымен украиндықтар мен белорустар өлтіргенін білдіреді. Совет Одағындағы еврейлерді жоюдың екінші толқыны кейбір аймақтарда қарулы қарсылыққа тап болды, бірақ жеңіске жету мүмкіндігі төмен болды. Қарулар көбінесе қарапайым немесе қолдан жасалған болды. Әртүрлі қалалардағы геттолар арасында байланыс болмағандықтан, бірыңғай стратегия жасау мүмкін болмады. Гетто басшыларының көпшілігі гетто тұрғындарына қарсы шаралардың қаупінен қорқып, қарсылық көрсетуді қолдамады. Кейде жаппай қашуға тырысылды, бірақ азық-түлік жетіспеушілігі және қашқандардың көпшілігі ізделіп табылғандықтан және өлтірілгендіктен орманды аман қалғандардың саны өте аз болды.

Einsatzgruppe B, C, and D did not immediately follow Einsatzgruppe A's example in systematically murdering all Jews in their areas. The Einsatzgruppe commanders, with the exception of Einsatzgruppe A's Stahlecker, were of the opinion by the fall of 1941 that it was impossible to murder the entire Jewish population of the Soviet Union in one sweep, and thought the murders should stop. An Einsatzgruppe report dated 17 September advised that the Germans would be better off using any skilled Jews as labourers rather than shooting them. Also, in some areas poor weather and a lack of transportation led to a slowdown in deportations of Jews from points further west. Thus, an interval passed between the first round of Einsatzgruppen massacres in summer and fall, and what American historian Raul Hilberg called the second sweep, which started in December 1941 and lasted into the summer of 1942. During the interval, the surviving Jews were forced into ghettos. Einsatzgruppe A had already murdered almost all Jews in its area, so it shifted its operations into Belarus to assist Einsatzgruppe B. In Dnepropetrovsk in February 1942, Einsatzgruppe D reduced the city's Jewish population from 30,000 to 702 over the course of four days. The German Order Police and local collaborators provided the extra manpower needed to perform all the shootings. Haberer wrote that, as in the Baltic states, the Germans could not have murdered so many Jews so quickly without local help. He points out that the ratio of Order Police to auxiliaries was 1 to 10 in both Ukraine and Belarus. In rural areas the proportion was 1 to 20. This meant that most Ukrainian and Belarusian Jews were murdered by fellow Ukrainians and Belarusians commanded by German officers rather than by Germans. The second wave of exterminations in the Soviet Union met with armed resistance in some areas, though the chance of success was poor. Weapons were typically primitive or home made. Communications were impossible between ghettos in various cities, so there was no way to create a unified strategy. Few in the ghetto leadership supported resistance for fear of reprisals on the ghetto residents. Mass break outs were sometimes attempted, though survival in the forest was nearly impossible due to the lack of food and the fact that escapees were often tracked down and murdered.

Газбен өлтіруге көшу

Бір уақыттан кейін Гиммлер Einsatzgruppen қолданған өлтіру әдістерінің тиімсіз екенін анықтады: олар қымбатқа түсіп, әскерлердің моральдық жағдайын нашарлатты және кейде құрбандарды жеткілікті түрде жылдам өлтіре алмады. Көптеген әскерлер жаппай өлтіруді орындауды қиын, тіпті мүмкін емес деп тапты. Кейбір қылмыскерлер дене және психикалық денсаулықтарына зиян келтірді, ал көптегені ішімдікке салынып кетті. Einsatzgruppen басшылары мүмкіндігінше геноцидті әскерилендіруге тырысты. Тарихшы Кристиан Инграо атыс-шабуылды жеке жауапкершіліктен тыс, ұжымдық актіге айналдыруға жасалған әрекет болғанын атап өтті. Алайда, осылайша атыс-шабуылды ұйымдастыру, әрбір қылмыскердің өзін кінәсіз сезінуі үшін психологиялық тұрғыдан жеткіліксіз болды. Браунинг үш түрлі қылмыскерді атап көрсетті: бастапқыда қатысуға құштар болғандар, бұйрыққа бағынып, моральдық тергеулерге қарамастан қатысқандар және қатысудан бас тартқан маңызды азшылық. Einsatzgruppe D командирі, SS Gruppenführer Otto Ohlendorf, осыған бейімділікті ерекше атап өтті және тым құлшынып қатысқан немесе тым қатыгездік танытқан әркімге бұдан былай өлім жазасын орындауға тыйым салды. 1941 жылдың тамызында Минскіге сапары барысында Гиммлер Einsatzgruppen-нің жаппай атуын өз көзімен көрді және еврейлерді ату оның әскерлері үшін тым стрестік екенін түсінді. Қараша айына қарай ол өлім жазасына қатысқаннан кейін денсаулығы нашарлаған SS офицерлеріне демалыс және психикалық көмек көрсетуді ұйымдастырды. Сондай-ақ ол құрбандарды, әсіресе әйелдер мен балаларды газбен өлтіруге көшуді және кісі өлтіруге көмектесетін жергілікті көмекшілерді жалдауды бұйырды. Бұрын психикалық науқастарды өлтіру үшін пайдаланылған газды фургон 1942 жылдан бастап барлық төрт негізгі Einsatzgruppen қолдана бастады. Алайда, газды фургон Einsatzkommandos-қа ұнамады, себебі олардан мәйіттерді шығарып, жерлеу өте қиын болды. Бұл жұмысты орындау үшін көбінесе тұтқындар немесе көмекшілер тағайындалатын, SS офицерлерін психикалық ауыртпалықтан сақтау үшін. Көптеген жаппай өлтірулерде жойқын лагерьлерде дизельдік қозғалтқыштардан шығатын көмірқышқыл газы қолданылды, бұл газды фургондарда қолданылатын әдіске ұқсас болды, бірақ 1941 жылдың қыркүйегінде Аушвицте цианид негізіндегі пестицид газы Зыклон В қолданыла бастады. Еуропадағы еврей халқының толық жойылу жоспарлары – 11 миллион адам – 1942 жылдың 20 қаңтарында Ванзее конференциясында ресми бекітілді. Кейбіреулері өлімге дейін жұмыс істемек, ал қалғандары еврей мәселесінің соңғы шешімін жүзеге асыру кезінде өлтірілмек. Аушвиц, Белзец, Хелмно, Майданек, Собибор, Треблинка және басқа да нацистік жойқын лагерьлеріндегі тұрақты өлтіру орталықтары жаппай өлтірудің негізгі әдісі ретінде жылжымалы өлім отрядтарының орнын басты. Алайда, Einsatzgruppen әрекетін жалғастырды және әсіресе Беларусьте партизандармен күресуге жұмылдырылды. 1943 жылдың ақпан айында Сталинград түбінде жеңілгеннен кейін Гиммлер Германия соғысты жеңіліп қалуы мүмкін екенін түсінді және SS Standartenführer Paul Blobel басшылығымен Sonderaktion 1005 арнайы топ құрылуын бұйырды. Топтың міндеті – геноцидті жасыру үшін Шығыс майданындағы жаппай қабірлерді аралап, мәйіттерді көміп, өртеп жіберу еді. Соғыс аяқталғаннан кейін бұл жұмыс аяқталмай қалды, ал көптеген жаппай қабірлер белгіленбеген және қазылмаған күйде қалды. 1944 жылы Қызыл Армия неміс күштерін Шығыс Еуропадан ығыстыра бастады, ал Einsatzgruppen Вермахтпен бірге шегінді. 1944 жылдың соңында көптеген Einsatzgruppen қызметкерлері Waffen SS жауынгерлік бөлімшелеріне қосылды немесе тұрақты жойқын лагерлеріне ауыстырылды. Хилбергтің бағалауынша, 1941 және 1945 жылдар аралығында Einsatzgruppen және оған байланысты агенттіктер екі миллионнан астам адамды, оның ішінде 1,3 миллион еврейді өлтірді. Соғыс кезінде өлтірілген еврейлердің жалпы саны 5,5-6 миллионға жуық деп есептеледі.

After a time, Himmler found that the killing methods used by the Einsatzgruppen were inefficient: they were costly, demoralising for the troops, and sometimes did not kill the victims quickly enough. Many of the troops found the massacres to be difficult if not impossible to perform. Some of the perpetrators suffered physical and mental health problems, and many turned to drink. As much as possible, the Einsatzgruppen leaders militarized the genocide. The historian Christian Ingrao notes an attempt was made to make the shootings a collective act without individual responsibility. Framing the shootings in this way was not psychologically sufficient for every perpetrator to feel absolved of guilt. Browning notes three categories of potential perpetrators: those who were eager to participate right from the start, those who participated in spite of moral qualms because they were ordered to do so, and a significant minority who refused to take part. A few men spontaneously became excessively brutal in their killing methods and their zeal for the task. Commander of Einsatzgruppe D, SS Gruppenführer Otto Ohlendorf, particularly noted this propensity towards excess, and ordered that any man who was too eager to participate or too brutal should not perform any further executions. During a visit to Minsk in August 1941, Himmler witnessed an Einsatzgruppen mass execution first hand and concluded that shooting Jews was too stressful for his men. By November he made arrangements for any SS men suffering ill health from having participated in executions to be provided with rest and mental health care. He also decided a transition should be made to gassing the victims, especially the women and children, and ordered the recruitment of expendable native auxiliaries who could assist with the murders. Gas vans, which had been used previously to murder mental patients, began to see service by all four main Einsatzgruppen from 1942. However, the gas vans were not popular with the Einsatzkommandos, because removing the dead bodies from the van and burying them was a horrible ordeal. Prisoners or auxiliaries were often assigned to do this task so as to spare the SS men the trauma. Some of the early mass murders at extermination camps used carbon monoxide fumes produced by diesel engines, similar to the method used in gas vans, but by as early as September 1941 experiments were begun at Auschwitz using Zyklon B, a cyanide based pesticide gas. Plans for the total eradication of the Jewish population of Europe—eleven million people—were formalised at the Wannsee Conference, held on 20 January 1942. Some would be worked to death, and the rest would be murdered in the implementation of the Final Solution of the Jewish question (link=no). Permanent killing centres at Auschwitz, Belzec, Chelmno, Majdanek, Sobibor, Treblinka, and other Nazi extermination camps replaced mobile death squads as the primary method of mass murder. The Einsatzgruppen remained active, however, and were put to work fighting partisans, particularly in Belarus. After the defeat at Stalingrad in February 1943, Himmler realised that Germany would likely lose the war, and ordered the formation of a special task force, Sonderaktion 1005, under SS Standartenführer Paul Blobel. The unit's assignment was to visit mass graves all along the Eastern Front to exhume bodies and burn them in an attempt to cover up the genocide. The task remained unfinished at the end of the war, and many mass graves remain unmarked and unexcavated. By 1944 the Red Army had begun to push the German forces out of Eastern Europe, and the Einsatzgruppen retreated alongside the Wehrmacht. By late 1944, most Einsatzgruppen personnel had been folded into Waffen SS combat units or transferred to permanent death camps. Hilberg estimates that between 1941 and 1945 the Einsatzgruppen and related agencies killed more than two million people, including 1.3 million Jews. The total number of Jews murdered during the war is estimated at 5.5 to six million people.

Таяу Шығыста және Ұлыбританияда жоспарлар

Неміс тарихшылары Клаус Майкл Маллманн мен зерттеулеріне сәйкес, Вальтер Рауф басқарған Einsatzkommando Egypt 1942 жылы Афинада құрылған. Бұл бөлім Германия әскерлері келгеннен кейін Мысыр мен Палестинаға енуі тиіс еді. Маллманн мен Кюпперстің сөзінше, бөлімнің мақсаты сол аймақтардағы еврей халқын жаппай қырып-жою болған. Бастапқыда бар болғаны 24 адамнан тұратын кішкентай құрамына қарамастан, Маллманн мен Кюпперс бөлімнің кейінгі тарихын көрсетеді, ол Туниске орналасқан кезде бастапқы күшінен төрт еседен астамға дейін жылдам ұлғайтылды. Сонымен қатар, олар коммандосқа еврейлерді жоюда жергіліктік әріптестер көмектесетінін болжайды, Шығыс Еуропадағы Einsatzgruppen сияқты. Бұрынғы Ирак премьер-министрі Рашид Али әл-Гайлани және Иерусалимнің бас муфтиясы Хадж Амин әл-Хусейни антисемиттік радио үгітіне қатысып, еріктілерді жұмысқа алуға дайындалып, Einsatzkommando Egypt Таяу Шығысқа еріп кететін араб-неміс батальонын құруға атсалысты. 1942 жылдың 20 шілдесінде Рауф Африка корпусының қолбасшысы, фельдмаршал Эрвин Роммельге есеп беру үшін Тобрукқа жіберілді. Роммель Эль-Аламейннің бірінші шайқасында 500 км қашықтықта болғандықтан, олардың кездескені күмәнді. Эль-Аламейннің екінші шайқасында одақтастардың жеңісінен кейін Einsatzgruppe Egypt жоспарлары тоқтатылды. Егер "Теңіз арыстаны" операциясы – Ұлыбританияға басып кірудің неміс жоспары – іске асырылған болса, алты Einsatzgruppen басып кіру күштерімен бірге Ұлыбританияға жоспарланған еді. Оларға Gestapo бірден тұтқынға алатын 2300 адамның тізімі берілді, ол соғыстан кейін "Қара кітап" деп аталды, бұл тізім "Сондерфахндунгслисте, Г. Б." ("Арнайы іздеу тізімі, Ұлыбритания") деп белгіленген. Тізімде Черчилль, кабинет мүшелері, танымал журналистер мен жазушылар, сондай-ақ эмиграциядағы Чехословакия үкіметінің мүшелері бар еді.

Jäger баяндамасы

Эйнзатцгруппалар өздерінің көптеген қырғындарын ресми түрде тіркеп, жоғары тұрған офицерлеріне толыққанды есептер ұсынды. 1941 жылдың 1 желтоқсанында СС штандартенфюрері Карл Йейгер өзінің бастығы, Айнзатцгруппа А басшысы Стахлекерге берген «Йейгер есебі» 1941 жылдың 2 шілдесінен 1941 жылдың 25 қарашасына дейінгі кезеңде Литвадағы Einsatzkommando III-тің қызметін қамтиды. Йейгердің есебінде 137 346 адамды жою туралы дерлік күнделікті жаңарып отыратын мәліметтер келтірілген, олардың көп бөлігі еврейлер болған. Есепте қырғындардың нақты күні мен орны, құрбандардың саны және олардың категориялар бойынша жіктелуі (еврейлер, коммунистер, қылмыскерлер және т.б.) көрсетілген. Әйелдер бастапқыда ерлерге қарағанда аз қырғынға ұшырады. Балалар 1941 жылдың 15-16 тамызында Рокишкисте 3207 адам өлтірілгеннен кейін тамыздың ортасынан бастап есепке алына бастады. Көбінесе есепте бұл кісі өлтірулердің әскери негіздемесі келтірілмейді; адамдар тек еврей болғандықтары үшін өлтірілді. Барлығы есепте 71 түрлі жерде 100-ден астам атқылау фактісі тіркелген. Йейгер былай деп жазды: «Бүгін Литвадағы еврей мәселесін шешу мақсатына Einsatzkommando 3 қол жеткізді деп айта аламын. Литвада жұмыс істейтін еврейлер мен олардың отбасыларынан басқа еврей қалған жоқ». 1942 жылдың ақпан айындағы қосымшасында Йейгер құрбандардың жалпы санын 138 272 адамға дейін арттырып, оның ішінде 48 252 еркек, 55 556 әйел және 34 464 бала бар екенін көрсетті. Құрбандардың барлығы 1851-і ғана еврей емес еді. Йейгер соғыс аяқталғанда одақтастардың қолына түспей қашты. Ол 1959 жылдың наурыз айында есебі табылғанға дейін Гейдельбергте өз атымен өмір сүрді. Қамауға алынып, айыпталып, Йейгер 1959 жылдың 22 маусымында Хоэнасперг бекінісінде сотталуын күтіп отырғанда өз-өзіне қол жұмсады.

Вермахттың қатысуы

Бұл құрыпсыздаулар шығыстағы неміс әскерінің білуімен және қолдауымен болды. Гитлердің бұйрығымен Вермахт Einsatzgruppen-мен ынтымақтасып, олардың операцияларына логистикалық қолдау көрсетті және жаппай өлтіруге қатысты. 1941 жылдың 10 қазанында фельдмаршал Вальтер фон Райхенау Шығыс майданындағы Германияның алтыншы армиясына оқу үшін арналған бұйрықтың жобасын жасады. Қазір "Қатаңдық бұйрығы" деп белгілі болған бұл бұйрықтың бір бөлігі мынадай сөздерден тұрды:

Оңтүстік армия тобының фельдмаршалы Герд фон Рундштедт бұйрыққа "толық келісетінін" білдірді. Ол өзінің бағынышты генералдарына өздерінің нұсқаларын шығарып, әскерлеріне еврейлерді жою қажеттігін түсіндіруді тапсырды. Генерал Эрих фон Манштейн 20 қарашадағы бұйрығында "жүйттік большевиктік жүйе біржола жойылуы керек" деді. Манштейн Einsatzgruppe D командирі Олендорфқа хат жолдап, СС-тің барлық өлтірілген еврейлердің сағаттарын армиямен бөліспей, өздері үшін алып қойғанына наразылық білдірді. Бұл ұсақ шағымнан басқа, әскер мен Einsatzgruppen тығыз және тиімді жұмыс істеді. 1941 жылдың 6 шілдесінде Einsatzgruppe C-нің Einsatzkommando 4b бөлімі "Қарулы күштер еврейлерге қарсы жаулықты үлкен қуанышпен қарсы алды" деп хабарлады. Вермахт офицерлері өлтірулерге шағымдануға асықпады. 8 қыркүйекте Einsatzgruppe D Германия әскерімен қарым-қатынастың "тамаша" екенін хабарлады. Сол айда Einsatzgruppe A-ның Штахлекері Солтүстік армия тобының жойғыш операцияларға үлгілі түрде қатысқанын және генерал Эрих Хопнер басқаратын 4-ші танк армиясымен қарым-қатынастың "өте жақын, тіпті жылы" болғанын жазды. Оңтүстікте Румыния армиясы Einsatzgruppe D-мен бірлесіп, украиндық еврейлерді қырғынға ұшыратып, Одессада шамамен 26 000 еврейді өлтірді. Немец тарихшысы Питер Лонгерих 1941 жылдың шілде айында Вермахт пен Украина Ұлттық Ұйымы (ОУН) бірлесіп Львов погромын ұйымдастырған болуы мүмкін деп санайды, оның салдарынан жергілікті тұрғындар мен Einsatzgruppe C 8 500-9 000 еврейді өлтірді. Сонымен қатар, Германиядағы көптеген адамдар Einsatzgruppen жасаған қырғын туралы біраз хабардар болды. Британ тарихшысы Хью Тревор Ропер Химмлер өлтірулердің суретін түсіруге тыйым салғанымен, Einsatzgruppen мүшелері мен жанындағы адамдардың суреттерді түсіріп, жақындарына жібергені жиі кездесетінін атап өтті, бұл оның пікірінше, қырғынға кеңінен қолдау білдіргенін көрсетеді. Майдан офицерлері Einsatzgruppen жүргізіп жатқан өлтіру операцияларынан хабардар болды. Вермахт Einsatzgruppen жасаған жаппай өлтірулерді партизандыққа қарсы операциялар деп ақтауға тырысты, нәсілшілдікке қарсы шабуылдар емес деп көрсетуге әрекеттенді, бірақ Хиллгрюбер бұл тек сылтау екенін жазды. Ол Einsatzgruppen партизандыққа қарсы күрес үшін қажет болды деп мәлімдеген неміс генералдарының өтірік айтқанын және расистік идеологияға негізделген 2,2 миллионнан астам қорғаныссыз азаматтарды өлтіруді ақтауға болмайтынын айтты.

Field Marshal Gerd von Rundstedt of Army Group South expressed his "complete agreement" with the order. He sent out a circular to the generals under his command urging them to release their own versions and to impress upon their troops the need to exterminate the Jews. General Erich von Manstein, in an order to his troops on 20 November, stated that "the Jewish Bolshevist system must be exterminated once and for all." Manstein sent a letter to Einsatzgruppe D commanding officer Ohlendorf complaining that it was unfair that the SS was keeping all of the murdered Jews' wristwatches for themselves instead of sharing with the Army. Beyond this trivial complaint, the Army and the Einsatzgruppen worked closely and effectively. On 6 July 1941 Einsatzkommando 4b of Einsatzgruppe C reported that "Armed forces surprisingly welcome hostility against the Jews". Few complaints about the murders were ever raised by Wehrmacht officers. On 8 September, Einsatzgruppe D reported that relations with the German Army were "excellent". In the same month, Stahlecker of Einsatzgruppe A wrote that Army Group North had been exemplary in co operating with the exterminations and that relations with the 4th Panzer Army, commanded by General Erich Hoepner, were "very close, almost cordial". In the south, the Romanian Army worked closely with Einsatzgruppe D to massacre Ukrainian Jews, murdering around 26,000 Jews in the Odessa massacre. The German historian Peter Longerich thinks it probable that the Wehrmacht, along with the Organization of Ukrainian Nationalists (OUN), incited the Lviv pogroms, during which 8,500 to 9,000 Jews were murdered by the native population and Einsatzgruppe C in July 1941. Moreover, most people on the home front in Germany had some idea of the massacres being committed by the Einsatzgruppen. British historian Hugh Trevor Roper noted that although Himmler had forbidden photographs of the murders, it was common for both the men of the Einsatzgruppen and for bystanders to take pictures to send to their loved ones, which he felt suggested widespread approval of the massacres. Officers in the field were well aware of the killing operations being conducted by the Einsatzgruppen. The Wehrmacht tried to justify their considerable involvement in the Einsatzgruppen massacres as being anti partisan operations rather than racist attacks, but Hillgruber wrote that this was just an excuse. He states that those German generals who claimed that the Einsatzgruppen were a necessary anti partisan response were lying, and maintained that the slaughter of about 2.2 million defenceless civilians for reasons of racist ideology cannot be justified.

Einsatzgruppen сынақтары

Нацистік соғыс қылмыстарын жасағандардың көп бөлігі ешқашан сотқа тартылмады және қарапайым өмірге ешқандай назарсыз оралды. Батыс Германия үкіметі Einsatzgruppen-нің бұрынғы 100 мүшесін ғана соғыс қылмыстары бойынша айыптады. Уақыт өте келе қудалауды жүргізу қиындады; куәгерлер үлкейіп, құнды куәлік беру мүмкіндігі азайды. Сот процестерін қаржыландыру жеткіліксіз болды, сондай-ақ Австрия мен Германия үкіметтері соғыс кезеңіндегі оқиғалар үшін айыптау алуға деген қызығушылықтарын жоғалтты, нацистік кезеңді ұмытуды қалағандықтан.

1947-1948 жылғы сот

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, 1947–48 жылдары 24 Einsatzgruppen жетекшісі Einsatzgruppen ісінде сотталды, бұл АҚШ әскери билігінің басшылығымен өткен Нюрнберг процесінің бір бөлігі болды. Олар адамзатқа қарсы қылмыс, соғыс қылмысы және СС-ке мүшелік (қылмыстық ұйым деп жарияланған) қылмыстарымен айыпталды. Сот шешімдерінің арасында он төрт өлім жазасы және екі өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасы болды; тек төрт жаза 1951 жылдың 7 маусымында орындалды, ал қалғандары жеңілдетілді. Кейіннен басқа елдердің төрт Einsatzgruppe жетекшісі сотталып, жазаланды. Бірнеше Einsatzgruppen жетекшісі, соның ішінде Олендорф, сот барысында Барбаросса операциясы алдында барлық совет еврейлерін өлтіруді талап ететін бұйрық алғанын мәлімдеді. Бүгінгі күнге дейін мұндай бұйрық шығарылғанына ешқандай дәлел табылған жоқ. Неміс прокуроры Альфред Штрим атап өткендей, егер мұндай бұйрық берілген болса, соғыстан кейінгі соттар Einsatzgruppen жетекшілерін жаппай өлтіруге бірлескен ретінде ғана айыптаған болар еді. Алайда, егер Einsatzgruppen бұйрықсыз жаппай өлтіруді жасағаны анықталса, олар жаппай өлтіруді жасаған қылмыскерлер ретінде айыпталып, өлім жазасын қоса алғанда, қатаң жазалар алған болар еді. Штрейм ертедегі жан-жақты бұйрықтың Олендорфты қорғау үшін жасалған құрамырыс екенін болжады. Бұл теория қазіргі тарихшылардың көпшілігі тарапынан қабылданады. Лонгерих атап өткендей, Einsatzgruppen жетекшілеріне берілген көптеген бұйрықтар, әсіресе оларға қылмыстық әрекеттерді орындау туралы бұйрық берілген кезде, түсініксіз және режим мүшелері үшін нақты мағынасы бар терминологиямен жазылған. Жетекшілерге «қатаң» және «белсенді» болу қажеттігі туралы нұсқаулар берілді; барлық еврейлер потенциалды жаулар ретінде қарастырылып, оларға аяусыз қарау керек еді. Британдық тарихшы сэр Ян Кершоу Гитлердің Барбароссадан бұрын «Иудей-большевизмінің» күштерін «жою» үшін аяусыз соғыс қажеттігі туралы айтқан апокалиптикалық сөздерін Einsatzgruppen командирлері экстремалды антисемиттік зорлық-зомбылыққа қатысуға рұқсат және ынталандыру ретінде түсіндірді, сондай-ақ әр Einsatzgruppen командирі өзінің шегін анықтауға еркіндік берілді.

After the close of World War II, 24 senior leaders of the Einsatzgruppen were prosecuted in the Einsatzgruppen trial in 1947–48, part of the Subsequent Nuremberg Trials held under United States military authority. The men were charged with crimes against humanity, war crimes, and membership in the SS (which had been declared a criminal organization). Fourteen death sentences and two life sentences were among the judgments; only four executions were carried out, on 7 June 1951; the rest were reduced to lesser sentences. Four additional Einsatzgruppe leaders were later tried and executed by other nations. Several Einsatzgruppen leaders, including Ohlendorf, claimed at the trial to have received an order before Operation Barbarossa requiring them to murder all Soviet Jews. To date no evidence has been found that such an order was ever issued. German prosecutor Alfred Streim noted that if such an order had been given, post war courts would only have been able to convict the Einsatzgruppen leaders as accomplices to mass murder. However, if it could be established that the Einsatzgruppen had committed mass murder without orders, then they could have been convicted as perpetrators of mass murder, and hence could have received stiffer sentences, including capital punishment. Streim postulated that the existence of an early comprehensive order was a fabrication created for use in Ohlendorf's defence. This theory is now widely accepted by historians. Longerich notes that most orders received by the Einsatzgruppen leaders—especially when they were being ordered to carry out criminal activities—were vague, and couched in terminology that had a specific meaning for members of the regime. Leaders were given briefings about the need to be "severe" and "firm"; all Jews were to be viewed as potential enemies that had to be dealt with ruthlessly. British historian Sir Ian Kershaw argues that Hitler's apocalyptic remarks before Barbarossa about the necessity for a war without mercy to "annihilate" the forces of "Judeo Bolshevism" were interpreted by Einsatzgruppen commanders as permission and encouragement to engage in extreme antisemitic violence, with each Einsatzgruppen commander to use his own discretion about how far he was prepared to go.

1958 жылғы сот

Einsatzgruppen қылмыстары 1958 жылы Ульм Einsatzkommando соты арқылы кең жұртшылыққа мәлім болды. Сотта 1941 жылдың ортасында Германия мен Литва шекарасындағы аймақта шамамен 5500 еврей еркек, әйел және баласын өлтірген деген айыппен он бұрынғы мүше сотталды. Олардың ішінде Тілсит топтамасының басшылары Ханс Йоахим Бёме және Тілсит СД бөлімінің басшысы болды. Жауапты жоғары мемлекеттік прокурор Нюрнбергтегі американдық Einsatzgruppen сотынан алынған құжаттарды, арнайы әдебиеттерді, SS қызметкерлерінің іс қағаздарын және сақталған "КСРО оқиғалары туралы есептерді" дәлел ретінде пайдаланды.