Кіріспе

Қан сарысуындағы кальцийдің (Ca2+) жоғары деңгейі

қандағы кальцийдің төмендеуі бұзылысы. Басқа симптомдарға жүрек аритмиясы (әсіресе дигоксин қабылдағандарда), әлсіздік, құлайғандық, лоқсып құсу (эмезис), тәбет жоғалту, іш ауруы және паралиттік ішек тоқтауы жатады. Егер бүйрек функциясы нашарласа, оның нәтижесінде жиі зәр шығару, түнгі зәр шығару және су көру ұлғаюы мүмкін. Симптомдар қандағы кальцийдің жоғары мәндерінде (12,0 мг/дл немесе 3 ммоль/л) көбірек байқалады.

Гиперкальциемиялық дағдарыс

Гиперкальциемиялық дағдарыс – әдетте 14 мг/дл-ден (немесе 3,5 ммол/л) жоғары гиперкальциемиямен қатар жүретін, шұғыл жағдай. Гиперкальциемиялық дағдарыстың басты белгілері – олигурия немесе анурия, сонымен қатар ұйқышылдық немесе кома. Осы жағдай анықталғаннан кейін, біріншілік гиперпаратиреозді анықтау немесе жоққа шығару қажет.

Себептер

Гиперкальциемия жағдайларының 90% бастапқы гиперпаратиреоз және қатерлі ісіктерге байланысты болады. Гиперкальциемияның себептерін ПТГ-ға тәуелді және ПТГ-ға тәуелсіз деп жіктеуге болады.

ЭКГ

Жүрек ырғағының бұзылуы да мүмкін, сондай-ақ ЭКГ-де QT аралығының қысқаруы гиперкальциемияны көрсетеді. Маңызды гиперкальциемия ЭКГ-де жедел миокард инфарктісіне ұқсас өзгерістерге алып келуі мүмкін. Гиперкальциемия гипотермияға ұқсас ЭКГ белгісін – Осборн толқынын тудыруы да белгілі.

Емдеу әдістері

Емдеудің мақсаты – ең алдымен гиперкальциемияны емдеу, содан кейін оның себебін жоюға күш салу. Кальций деңгейі 13 мг/дл-ден асып кеткен, кальций деңгейі жылдам өсіп бара жатқан немесе санасы шатырқанған адамдарға дереу емдеу қажет.

Үй жануарлары

Үй жануарлары, мысалы, иттер мен мысықтарда гиперкальциемия дамуы жиі кездеседі. Мысықтарда бұл жағдай сирек, ал көптеген мысықтардағы жағдайлар себепсіз болып табылады. Псориазға қарсы кремдегі кальципотриеннің шағын мөлшерін жұту үй жануарлары үшін қауіпті, тіпті өлімге әкелуі мүмкін. Кальципотриен кальций иондары деңгейінің күрт өсуіне себеп болады. Егер емделмесе, кальций иондарының деңгейі апталар бойы жоғары қалып, түрлі медициналық проблемаларға алып келуі мүмкін. Иттердің грызуанға қарсы препараттарды, олардың құрамында псориазға қарсы кремдегі кальципотриенге ұқсас химиялық заттар бар, жұтып алуынан туындаған гиперкальциемия жағдайлары да тіркелген. Сонымен қатар, үй өсімдіктерін жеу гиперкальциемияға себеп болуы мүмкін. Cestrum diurnum және Solanum malacoxylon сияқты өсімдіктерде гиперкальциемияны тудыратын эргокальциферол немесе холекальциферол қамтылған. Мұндай өсімдіктердің аз ғана мөлшерін жұту үй жануарлары үшін өлімге әкелуі мүмкін. Полидипсия, полиурия, шаршаңқылық немесе іш қату сияқты белгілер байқалуы мүмкін.

Сыртқы жануарлар

Кейбір ашық ауадағы ортада жылқы, шошқа, ірі қара және қой сияқты жануарлар гиперкальциемияға жиі ұшырайды. Оңтүстік Бразилия мен Матевара Үндістанында қойлардың шамамен 17 пайызы зардап шегеді, ал осы жағдайлардың 60 пайызы өлімге алып келеді. Аргентина, Папуа-Жаңа Гвинея, Ямайка, Гавайи және Баварияда да көптеген жағдайлар тіркелген. Гиперкальциемияның осы жағдайлары көбінесе Trisetum flavescens құрғамай тұрып жеуден туындайды. Trisetum flavescens құрғағаннан кейін оның уыттылығы азаяды. Гиперкальциемияға себеп болатын басқа өсімдіктер: Cestrum diurnum, Nierembergia veitchii, Solanum esuriale, Solanum torvum және Solanum malacoxylon. Бұл өсімдіктер кальцитриол немесе оған ұқсас заттарды қамтиды, олар кальций иондарының деңгейін көтереді. Гиперкальциемия ең көп кездесетін орын – 1500 метрден жоғары биіктіктегі жайылымдар, онда Trisetum flavescens сияқты өсімдіктердің өсуіне жағдай қолайлы. Тіпті ұзақ мерзім бойы шамалы мөлшерде қабылдаған жағдайда да, кальций иондарының ұзаққа созылған жоғары деңгейі жануарларға айтарлықтай зиян келтіреді. Бұл жануарлар бұлшық әлсіздігінен, қан тамырларының, жүрек қақпақтарының, бауырдың, бүйректің және басқа да жұмсақ тіндердің кальцийленуінен зардап шегеді, бұл соңында өлімге әкелуі мүмкін.