Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Свита – Шотландиядағы Оркни аралдарының оңтүстігіне қарай орналасқан, шамамен 41 гектар аумақты тұрғынсыз шағын арал.
Switha is a small uninhabited island towards the south of Orkney, Scotland, approximately 41 hectares in area.
География және геология
Свита Флотта аралының оңтүстігіне 2 км және Хойдың Оңтүстік қабырғалар аймағынан шығысқа қарай 2 км жерде жатыр. Оңтүстік Роналдсей шамамен 5 км қарай шығысқа орналасқан. Аралдың пішіні жуық төртбұрышты, шамамен 1 км х 0,5 км көлемде және солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай бағытталған. Ең жоғары нүктесі – 28 м, ол оңтүстік жағалаудағы кішкентай жартаста орналасқан, оның батысында The Pool аймағындағы жалғыз маңызды жағажай бар. Геологиялық тұрғыдан алғанда, арал толығымен Девон кезеңіне жататын Ежелгі Қызыл құмтастан тұрады, нақтырақ айтқанда, шамамен 375 миллион жыл бұрын пайда болған Роусай тақталарынан, олар циклдық көлдер тізбегімен қалыптасқан және көптеген балық қазбаларын қамтиды.
Switha lies 2 km to the south of the island of Flotta and 2 km east of the South Walls area of Hoy. South Ronaldsay lies about 5 km further east. The island is roughly rectangular in shape, about 1 km by 0.5 km in size and is aligned in a NE to SW direction. The maximum elevation is 28 m, found on the small cliff on the south coast, to the west of which is the only appreciable beach at The Pool. Geologically, the island is wholly of Old Red Sandstone, from the Devonian period, specifically Rousay Flagstones, dating from about 375 MYA, laid down by a cyclical series of lakes and containing many fish fossils.
Флора
Арал негізінен теңіздік шалғынды далалармен, сондай-ақ шағын егіндік жерлер мен батпақтармен жабылған.
The island is predominantly maritime grassland with small areas of heath and bog.
Жабайы табиғат
Суита жануарлар дүниесі үшін өте маңызды және ерекше ғылыми қызығушылыққа ие жер (SSSI) және Еуроодақтың ерекше қорғалатын аймағы ретінде белгіленген. Бұған басты себеп – Гренландияның балықтардың қыстау тобы. Шамамен 1000 құстың қыс айларын аралда түнеп, жақын жердегі Оңтүстік қабырғаларда жем іздеуге кетіретіні болжанып отыр. Бұл топ Ұлыбританиядағы ең солтүстікке орналасқан және сонымен қатар Ислай мен Солтүстік Уисттен кейін үшінші ірі топ болып табылады. Тасты жағалауға жиі келетін, көптеген теңіз құстарының ішінде қара гильмота, үлкен қара арқалы шаңқай, Арктика скуасы және үлкен скуа бар. Сонымен қатар, Хасвелл Смит Еуропалық булық петрельдердің көптеген қоныстарын тіркеген. Дегенмен, 1960 жылдардың соңынан бері жүргізілген бірнеше зерттеулер аралда тек аз ғана жұптарды көрсетті, олардың саны 10-нан аспаған болуы мүмкін. Бұл қоныстар, көбінесе, пуффинге тиесілі болуы мүмкін, себебі шамамен 250 жұп пуффин аралда қоныстанғаны хабарланған.
Switha is very important for wildlife and has been designated both as a Site of Special Scientific Interest (SSSI) and an EU Special Protection Area. The primary reason for this is the wintering population of Greenland barnacle goose. About 1000 of the birds are thought to spend the winter months roosting on the island and feeding on nearby South Walls. This population is not only the most northerly in the UK but also the third largest after Islay and North Uist. Common seabirds known to frequent the rocky coast line include black guillemot, great black backed gull, Arctic skua and great skua. In addition, Haswell Smith records that there are many European storm petrel burrows. However, several surveys since the late 1960s have only revealed a small number of pairs on the island, probably never more than 10. The burrows are probably more likely to belong to the puffin, which are reported to be resident on the island in some numbers, with about 250 pairs.
Тарихқа дейінгі кезең
Неолит дәуіріндегі тік тастар мен оба аралдың кем дегенде тарихқа дейінгі дәуірде қоныстанғандығын көрсетеді. Екі тік тас бар, оңтүстікке қарай орналасқан үлкені 147 см биіктік, 91 см ені және 30 см тереңдігі бар. Солтүстік тастың биіктігі 112 см, ені 48 см, тереңдігі 15 см ғана, сондықтан ол шамалы кішірек. Тарихқа дейінгі пайдалануға қосымша дәлел – аралдың оңтүстік шетіндегі The Ool маңындағы 9 метр диаметрлі және 0,5 метр биіктіктегі шөппен жабылған оба. Қазба жұмыстары кезінде обада кеудеге ұқсас құрылым табылған. Хасвелл Смит (2004) неолиттен кейінгі кез келген қоныс туралы жазбаша мәлімет жоқ екенін айтады. 1848 жылы жарық көрген Шотландияның Императорлық газетінде аралдың адам тұрмайтын жер екендігі көрсетілген. Сонымен қатар, 1882 жылғы Ordnance Survey картасында маңызды ғимараттар немесе тұрғын үйлер көрсетілмеген, бірақ төменде айтылған қоршаулардың болғандығы байқалады. Аралдың 1654 жылға дейін қоныстанбағандығына қатысты нақты мәлімет жоқ, себебі 1529 жылы жазылған Оркней сипаттамаларында "Southay" деп аталатын аралдың (Суитаға қатысты деп есептеледі) тұрғындарының барлығы көрші аралдағы Рождество тойына бара жатып қаза тапқандығы және содан бері аралда адам қоныстанбағандығы айтылады. Бұған қоса, аралдың оңтүстік жағындағы тас жабық сияқты ескі тұрғын үйлерді көрсететін археологиялық қалдықтар да бар.
The presence of Neolithic standing stones and a cairn show that the island was at least visited in prehistoric times. There are two standing stones, the larger, southerly stone is 147 cm high, by 91 cm wide and 30 cm deep. The northerly stone is 112 cm high, 48 cm wide and just 15 cm deep and is thus somewhat smaller. Further evidence of pre historic use is provided by the presence of a 9 m diameter by 0.5 m high turf covered cairn, near The Ool at the southern tip of the island. When excavated the cairn contained a cist like structure. Haswell Smith (2004) maintains there is no written record of any post Neolithic habitation, The Imperial Gazetteer of Scotland, published in 1848, stated that the island was uninhabited. Finally, the Ordnance Survey map of 1882 doesn't indicate any significant building or habitation, although the enclosure mentioned below would seem to be present. Whether the island was uninhabited prior to 1654 is less certain since the Descriptions of Orkney, written in 1529, states that the entire population of an island, "Southay" presumed to refer to Switha, is said to have died while sailing to a Christmas celebration on a neighboring island, and the island had never been populated since. In addition, there are archeological remains that could represent old dwellings, for instance a stone closure at the southern end of the island.
Ауыл шаруашылығында пайдалану
Аралдың егіншілікке, кем дегенде мал жаюға арналғанына ұзақ тарихы болған сияқты. Қазіргі кезде арал толығымен қой шабындығы ретінде пайдаланылады. Дегенмен, ескі жазбалар аралдың басқа малдарды ұстау үшін де қолданылғанын көрсетеді, мысалы, 1747-48 жылдары Switha-да 11 өгіз ұсталғаны Бэррей тізімінде тіркелген.
The island would seem to have had a long history of use for agriculture, at least for keeping stock. In current times the island is wholly used for sheep grazing. Older texts support the island's use for other livestock however, for instance it is recorded that in 1747–48, 11 oxen were kept on Switha, part of the Burray inventory.