Глазго қаласындағы "Айброкс" стадионы

Кіріспе

Глазгодағы футбол стадионы

Ыброкс стадионы (шотланд гаэл. Stadium Ibrox) – Шотландияның Глазго қаласындағы Ыброкс ауданында, Клайд өзенінің оңтүстік жағында орналасқан футбол стадионы. Шотландия Премьер-лигасының «Рейнджерс» футбол клубының үй стадионы, Ыброкс Шотландиядағы үшінші ең ірі футбол стадионы болып табылады, оның толық отыру орындарының саны 50 987. Стадионды белгілі футбол стадионы архитекторы Арчибальд Лейч жобалаған, ал 1978-1981 жылдар аралығында, сондай-ақ 1990-1991 жылдардағы жаңарту жұмыстарын тиісінше «The Miller Partnership» және Гарет Хачисон жүргізді. 1899 жылы «Ыброкс паркі» ретінде ашылған стадион 1902 жылы ағаш трибунасы құлап, апатқа ұшырады. Оның орнына үлкен топырақ трибуналар салынды, ал 1928 жылы ескерткіш болып саналатын басты трибуна тұрғызылды. 1939 жылғы қаңтарда «Селтикпен» өткен лига матчына 118 567 адам жиналды, бұл британдық рекордты көрсеткіш. 1971 жылы болған тағы бір апаттан кейін стадион жаңадан салынды. Үлкен иілген трибуналар алынып тасталды және 1981 жылға дейін үш тікбұрышты, толық отыру орындары бар трибуналармен ауыстырылды. 1997 жылы жаңарту жұмыстары аяқталғаннан кейін стадион «Ibrox Stadium» деп қайта аталды. УЕФА-ның төртінші санаттағы стадион, Ыброкс 1990 жылдары «Хэмпден Парк» жаңартылып жаңартылған кезде Шотландия ұлттық футбол құрамасының ойындарын қабылдады, сондай-ақ сол кезеңде үш Шотландия кубогының финалына төрағалық етті және концерттер өткізу орталығы ретінде де пайдаланылды. Стадион 2014 жылы Шотландияда өткен Достастық ойындарында регбиден 7-шілік турнирін қабылдады.

Бірінші Иброкс (1872-1902)

Рейнджерс өзінің алғашқы матчын 1872 жылғы мамыр айында Глазго Гринде өткізді. Кейін клуб үй матчтарын Глазгодағы қоғамдық алаңдарда ойнады, алдымен 1875 жылы Бернбанктегі үй алаңына көшті. Бірінші Иброкс паркі қысқа мерзімде сәтті болды, себебі Шотландияның үш халықаралық матчы мен 1890 жылғы Шотландия кубогының финалы осы жерде өтті. Алайда, 1892 жылы салынған Селтик Парк көбірек дамыған еді. Стадиондағы көптеген адамдар (алғашқы) Иброкс апатының болғанын білмеді. Басты трибунаның архитектуралық маңызы 1987 жылы B санатындағы ескерткіш ретінде тіркелгенде көрінді. Басты трибунаның бастапқы орындықтары құйма темір мен еменнен жасалған. Террасалық бөліктер 1930 жылдары кеңейе берді. 1939 жылғы 2 қаңтарда «Олд Фирм» клубының «Селтикке» қарсы ойынына 118 567 адам келді, бұл Ұлыбританияда өткен кез келген лига матчы үшін рекордтық көрсеткіш. Осы оқиғадан кейін Рейнджерс қауіпсіздік шараларын қабылдады, бірақ 1967 және 1969 жылдары 13-ші сатыдағы тығыннан жарақат алғандар көп болды. Ұлыбританиядағы футболға қатысты ең ауыр апат 1971 жылғы 2 қаңтарда «Олд Фирм» ойынынан кейін болды, онда 13-ші сатыдағы тығыннан 66 адам уытқаннан қайтыс болды. Бұл оқиғаға ертерек кеткен, бірақ Рейнджерс голына байланысты жарылысты естіп, кері оралған жанкүйерлер себеп болды деген кең тараған пікірге әкелді. Сыйымдылықты қысқарту және басқармадағы өзгерістер 1977 жылдың қарашасында жарияланған Miller Partnership архитектуралық фирмасының радикалды жоспарларына әкелді. 1978 жылы басталған жоспардың бірінші кезеңі – шығыс террасасын алып тастау және оны Копланд Роуд трибунасымен ауыстыру. Жаңарту 1981 жылы аяқталды, онда 100 жылдық трибуна 10 300 орындық Гован трибунасымен ауыстырылды. Жаңа стадионды кейбір жанкүйерлер кінәлады, себебі олар жаңа алаңның трибуналар арасындағы кеңістіктерге байланысты атмосферасы жоқ деп санайтын. Бұл жағдай 1986 жылы Дэвид Холмс төрағалық еткен жаңа басшылық Рейнджерстің бақылауына алғаннан кейін өзгерді. Әр трибунада екі қабат бар, Билл Струт басты трибунасынан басқа, ол 1991 жылы клуб декі қосылғаннан бері үш қабатты. Мәрмәр баспалдақ кеңес бөлмесі мен трофей бөлмесіне апарады. Рейнджерс дүкені Копланд Роуд және Гован трибуналарының арасындағы бұрышта орналасқан. Қонақ жанкүйерлер әдетте Брумлон және Гован трибуналары арасындағы алаңның бұрышында орналасады. Бұл шектеу бір ойыннан кейін алынды, себебі Шотландия Футбол Лигасы клубтардың мұндай әрекеттер жасауына тыйым салатын қаулы қабылдады. Бұрыштар толтырылғанға дейін қонақ жанкүйерлер Брумлон трибунасының төменгі қабатында орналастырылды. Селтик жанкүйерлеріне әдетте «Олд Фирм» дербилерінде Брумлон трибунасының барлық бөлігі берілді, 2018 жылға дейін Рейнджерс олардың орнын әлдеқайда кішкентай бұрыш бөлімімен шектеуді ұсынып, одан бас тартты.

Rangers played its first match in May 1872, on Glasgow Green. The club then played home matches on public pitches across Glasgow, first moving to a regular home ground at Burnbank in 1875. The first Ibrox Park was a success in the short term, as three Scotland international matches and the 1890 Scottish Cup Final were played at the ground. Celtic Park, built in 1892, was more advanced, however. Most people in the stadium were unaware that the (first) Ibrox disaster had happened. The architectural significance of the Main Stand was reflected when it became a Category B listed building in 1987. Original seats in the Main Stand were made of cast iron and oak. The banking of the terracing continued to increase in the 1930s. On 2 January 1939, the Old Firm game against Celtic attracted a crowd of 118,567, the record attendance for any league match played in Britain. After this incident, Rangers installed safety measures, but further injuries were sustained in crushes on Stairway 13 in both 1967 and 1969. The worst disaster to date to affect football in Britain happened after the Old Firm game on 2 January 1971, when 66 people died of asphyxiation due to another crush on Stairway 13. This led to a widespread belief that the crush had been caused by fans who had left the game early, but had turned back when they heard the roar that greeted the Rangers goal. The cut in capacity and boardroom changes led to radical plans by architects Miller Partnership, which were published in November 1977. The first phase of the plan, which began in 1978, was the removal of the east terracing and its replacement with the Copland Road stand. The redevelopment was completed in 1981 with the replacement of the Centenary Stand by the 10,300 capacity Govan Stand. The redeveloped stadium was partly blamed for this, as some fans felt that the new ground lacked atmosphere due to the spaces between the stands. This all changed when a new regime, chaired by David Holmes, took control of Rangers in 1986. Each stand has two tiers, with the exception of the Bill Struth Main Stand, which has had three tiers since the Club Deck was added in 1991. A marble staircase leads to the boardroom and trophy room. The Rangers Store is located in the corner between the Copland Road and Govan Stands. Away fans are normally accommodated in the corner of the ground between the Broomloan and Govan Stands. The ban was lifted after one game, as the Scottish Football League passed a resolution preventing clubs from taking that action. Before the corners were filled in, away fans were accommodated in the lower tier of the Broomloan Stand. Celtic fans were normally given the whole of the Broomloan Stand for Old Firm derbies until 2018, when Rangers opted to restrict their allocation to the much smaller corner section.

Клубтық палуба

Дэвид Мюррей 1988 жылдың қарашасында «Рейнджерс» клубының бақылауын алды. 1990 жылы Гован трибунасының артында 4 миллион фунт стерлингке салынған «Аргайл Хаус» ашылды. Мюррей Гарет Хатчисонға Бас трибунаға үшінші қабатты қосудың жолын табуды тапсырды. Кез келген жанкүйер 1000-нан 1650 фунтқа дейін құнды қағаз сатып алып, кем дегенде 30 жылға маусымдық билет алу құқығын және басқа да шағын артықшылықтарды иеленді. «Клуб-дектің» ашылуынан кейін «Иброкс» стадионының сыйымдылығы 44 500 адамға жетті. 1995 жылы түрлі-түсті орындықтар бірыңғай көк түсті орындықтарға ауыстырылды. 1997 жылы жаңарту жұмыстары аяқталғаннан кейін стадион ресми түрде «Иброкс стадионы» деп аталды, сол кезде «Иброкс» стадионының сыйымдылығы 50 000-нан асты. 2007 жылдың сәуір айында «Daily Record» газетінде «Рейнджерс» стадионның сыйымдылығын 57 000-ға дейін арттыруды жоспарлап отырғаны жазылды, бұл негізінен «JumboTron» экранын алып тастау және көбірек орындықтар орналастыру үшін алаңты төмендету арқылы іске асырылуы тиіс еді. 2008 жылдың қаңтарында «Рейнджерс» «Иброкс» стадионын одан әрі дамытудың үш мүмкіндігін зерттеп жатқанын мәлімдеді. Ұлыбританияның казино кеңесші тобы Глазгоны қоса алғанда, сегіз қаланың өтінімдерін қарады және 2007 жылы Манчестерге алғашқы лицензияны берді. 2008 жылдың қазан айында Глазго қалалық кеңесі «Рейнджерс» клубына «Иброкс» маңындағы жерді сатып алуға және аймақты қонақүйлер мен сауда орындарымен қайта дамытуға рұқсат берді. Алайда, аймақта қандай құрылыс салуға болатынына қатысты ережелерге байланысты жоба тоқтап қалды. 2006 жылы Гован трибунасының жоғарғы қабатына үш қатар орындықтар қосылды, бұл жаңа «Bar 72» аймағымен байланысты болды, соның арқасында стадионның сыйымдылығы артты. 2006 жылы «Bar 72» аймағын ашқаннан кейін бас атқарушы директор Мартин Бэйн бұл жобаны «Копленд» трибунасында да іске асыруға болатынын мәлімдеді. 2023 жылдың қаңтарында «Рейнджерс» Сэнди Жардиннің артқы трибунасында бұрынғы «Аргайл Хаус» мейрамханасындағы (оны «Blue Sky Lounge» деп қайта атады) жайлылық орындарын алып тастау арқылы 170 жаңа орындық қосты, сондай-ақ трибунаның арт жағына үш қатар орындықтар мен мүгедектерге арналған орындықтар қосылды, нәтижесінде стадионның сыйымдылығы 50 987 адамға жетті. 2023 жылдың маусым айында Нью-Эдмистон-Хауста өткен жанкүйерлермен кездесуде «Рейнджерс» стадионның сыйымдылығын арттырудың әртүрлі мүмкіндіктерін зерттеп жатқаны айтылды. Бұрын хабарланған 600 орындыққа қосымша мүмкіндік беретін мүгедектерге арналған жабдықтарды жақсарту жоспарынан өзге, «Рейнджерс» Сэнди Жардин трибунасы мен «Брумлон» және «Копленд» трибуналары арасындағы бұрыштарды жартылай және толық толтырудың құнын бағалады. Жартылай толтыру бұрышқа 1300 орындық (барлығы 2600 орындық) қосуға мүмкіндік береді, ал толық толтыру бұрышқа 3–4000 орындық (барлығы 6–8000 орындық) қосуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, алаңты төмендету арқылы сыйымдылығын 4500 орынға арттыру мүмкіндігі де қарастырылды, бірақ бұл үшін команда жұмыс аяқталғанға дейін матчтарды өткізу үшін басқа жерге көшуі керек болар еді.

David Murray acquired control of Rangers in November 1988. Argyle House, a £4 million extension behind the Govan Stand, was opened in 1990. Murray commissioned architect Gareth Hutchison to find a way of adding a third tier to the Main Stand. Ordinary fans bought debentures for between £1,000 and £1,650 each, which guaranteed the right to buy season tickets for at least 30 years, along with some other minor benefits. After opening the Club Deck, Ibrox had a capacity of 44,500. The multi coloured seats were replaced in 1995 with uniform blue seats. The ground was officially renamed Ibrox Stadium after renovations were completed in 1997, when Ibrox had a capacity of just over 50,000. A report in the Daily Record in April 2007 claimed that Rangers were planning to increase capacity to 57,000, principally by removing the JumboTron screens and lowering the pitch to accommodate more seating. In January 2008, Rangers announced that they were investigating three options to further develop Ibrox. Britain's Casino Advisory Panel reviewed bids from eight short listed cities, including Glasgow, and in 2007 awarded the first licence to Manchester. Rangers were given approval by Glasgow City Council in October 2008 to purchase land around Ibrox and redevelop the area with hotel and retail outlets. This scheme stalled, however, as regulations constrained what could be built in the area. Three rows of seating were added to the front of the Govan Stand upper tier in 2006, linked to a new 'Bar 72' area, increasing the capacity to its present figure of After opening the Bar 72 area in 2006, chief executive Martin Bain said that the scheme could be replicated in the Copland Stand. In January 2023, Rangers added 170 new seats in the Sandy Jardine Rear Stand by removing hospitality boxes in the former Argyle House Restaurant (rebranding it as the Blue Sky Lounge) adding three rows of seats to the rear of the stand and more disabled seating, taking the capacity up to 50,987. In June 2023, a fan engagement meeting at New Edmiston House was told that Rangers were investigating various options to increase capacity. Beyond the previously announced plan to radically improve disabled facilities that would provide a net gain of 600 seats, Rangers costed both partial and complete infills of the corners between the Sandy Jardine stand and the Broomloan and Copland stands. The partial infills could deliver an increase of 1,300 seats per corner (2,600 total), with full infills delivering 3–4,000 seats per corner (6 8,000 total). In addition, there was an option to lower the playing surface to increase capacity by 4,500 seats, but this would involve the team having to relocate for matches until the work was completed.

Ibrox стадионын сату, 2012 жыл

Rangers 2012 жылдың ақпанында банкротқа ұшырады және негізінен Ұлыбританиялық салық және кеден қызметі (HM Revenue and Customs) болған кредиторларымен келісімге келе алмады.

Құрметтер мен мүсіндер

2014 жылдың 16 шілдесінде клуб Сэнди Жардиннің құрметіне Гован трибунасын оның атымен атап, осынау естелік құрметін мәңгілік етті. 2022 жылдың қазан айында, бұрынғы бапкер Уолтер Смит қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң, клуб оның ескерткішінің жасалғанын және «Айброкс» стадионының Копленд-роуд жағына орнатылатынын хабарлады.

Футбол

Ыброкс стадионы Шотландия ұлттық футбол құрамасы үшін 18 рет үй стадионы болған, бұл кез келген стадионмен салыстырғанда үшінші көрсеткіш. Соңғы рет 2014 жылдың қазан айында Шотландия құрамасы мұндағы ойын өткізді (УЕФА Еуро-2016 іріктеу турнирінде Грузияға қарсы, 1:0 есебімен жеңіс), себебі Хэмпден паркі 2014 жылғы Достастық ойындарына байланысты жеңіл атлетика жарыстарын қабылдау үшін уақытша қайта жабдықталғандықтан қолдануға болмады. Ыброкс 1990 жылдары бірнеше халықаралық матчтарды қабылдады, әсіресе Хэмпдендегі реконструкция жұмыстарының екі кезеңінде. Хэмпдендегі жұмыстың екінші кезеңінде Шотландия құрамасы 1998 жылғы әлем чемпионатына іріктеу турнирінде Швецияға қарсы Ыброкс стадионында маңызды жеңіс одіс. Хэмпденді қайта жаңарту кезеңінде Ыброкс 1997 жылғы Шотландия кубогының финалын және 1994 жылғы финалды қабылдады, бірақ 1996 жылғы УЕФА Кубок иегерлері кубогының финалын қабылдауға үміткер болғанда, Гласгоудағы қонақүйлердің жетіспеушілігіне қаулы соқты.

Көлік

Глазгодағы негізгі теміржол станциялары, Орталық және Куин-стрит, екеуі де Иброкстан шамамен екі шақырымдай қашықтықта орналасқан. Глазго метросының Иброкс және Сеснок станциялары Иброкске қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, Иброкс Пейсли Роуд Весттегі First Glasgow автобустарымен де қызмет көрсетеді. Иброкс М8 тас жолына жақын орналасқан, ең жақын шығу – 23-ші нөмірлі қиылыс, бірақ матч күндері Иброкс маңындағы жолдар тығырылып қалады. Бұрын Глазго мен Пейслині байланыстыратын басты жолда Иброкс теміржол станциясы болған, ол 1967 жылы Бичингтің кесу шаралары кезінде жабылды.