Кіріспе

Дипломонадтар (грекше "екі бірлік") – көбінесе паразит болып табылатын флагелляттар тобы. Олардың қатарына адамдарда гиардиозды қоздыратын Giardia duodenalis жатады. Бұл топ метамонодаларға жатады және ретортомонодалармен тығыз байланысты екені анықталды. Көптеген дипломонадтар екі жасушадан тұрады: әрбір жасушада төрт флагеллясы бар екі ядро болады, олар дене осінің айналасында симметриялық түрде орналасқан. Ретортомонодалар сияқты, оларда митохондрия да, Гольджи аппараты да жоқ. Дегенмен, олардың өзгерген митохондриялары бар екені белгілі, мысалы, G. duodenalis-те олар митосома деп аталады. Бұл митосомалар митохондриялар сияқты АТФ синтезіне қатыспайды, бірақ темір-күкірт ақуыздарының пісіп жетілу процесіне қатысады.

Гиардияда жыныстық көбею мүмкіндігі

Жалпы ішек паразиті Giardia duodenalis (синонимдері Giardia lamblia, G. intestinalis) бір кезде мейоз бен жыныстық көбеюдің пайда болуына дейінгі протесттік туысының ұрпағы деп есептелген. Алайда, зерттеушілер G. duodenalis-те мейоз кезінде жұмыс істейтін және жыныстық эукариоттарда кең таралған гендердің негізгі жиынтығы бар екенін анықтады. Бұл нәтижелер Giardia duodenalis мейозға және осылайша жыныстық көбеюге қабілетті екенін көрсетті. Сонымен қатар, Купер және авторлар G. duodenalis-те жыныстық көбеюге байланысты сирек кездесетін мейотикалық рекомбинацияның тікелей дәлелдерін тапты. Ласек-Несселквист және авторлар мейоздық жынысқа сәйкес молекулалық белгілерді де анықтады. Жыныстық көбею мүмкіндігі әлі де талқыланып жатыр. Giardia duodenalis митоз кезінде тәуелсіз түрде мұрагерлікке берілетін екі функционалды тең ядроны қамтиды. Giardia цистасында бұл ядролар бірігіп (кариогамия) және мейоз гендерінің гомологтарымен жеңілдетілген гомологтық рекомбинацияға ұшырайды. Кариогамиямен байланысты рекомбинация ДНК зақымдануын жөндеу үшін негізінен жұмыс істейді. Giardia duodenalis иесінің ерекшеліктеріне және маркерлік гендердің генетикалық айырмашылықтарына негізделген сегіз жиынтыққа бөлінеді. Жиынтықтар ішінде рекомбинация сирек болғанымен, Xu және авторлар әртүрлі жиынтықтардан алынған жеке тұлғалар арасындағы рекомбинацияның өте сирек екенін анықтады. Олар жиынтықтар генетикалық тұрғыдан оқшауланған туыстар екенін және осылайша оларды жеке Giardia түрлері ретінде қарастыруға болатынын ұсынды.