Тарих

Бұл аймақтағы алғашқы адам қоныстары шамамен 80 000 жыл бұрын, тарихқа дейінгі дәуірде пайда болған. Адамдарды бұл жерге жылы су бұлақтарының маңындағы көптеген аң-малдың молдығы тартып келген, бұл сулар қыста мұздап қалмайтын. Жақын орналасқан Моравны-над-Вахом ауылында әйелдердің ұрықтығын бейнелейтін шағын мүсін, «Моравны Венерасы» табылған. Ол мамонт пілінің сүйегінен жасалған және б.з.д. 22 800 жылға жатады. Қазіргі уақытта ол Братислава қамалының мұражайында сақталуда. Тағы бір жақын ауыл, Краковны-Стражеде, 200-300 жылдарға жататын үш қабірде шыны, қола, күміс және алтыннан жасалған құнды заттар табылған. Пещань аймағында сондай-ақ Ұлы Моравияның Дукове қалысы да орналасқан. Piešťany алғаш рет 1113 жылы (Pescan атымен) жазбаларда кездеседі. Ол кезде ол бірнеше кішігірім елді мекендерден тұрған. Емдік бұлақтар орта ғасырларда да танымал болған. Оларды Венгрия королі Матьяш Корвин де барып емделген. Piešťany бұлақтарын алғаш рет Георгий Вернердің 1549 жылы Базельде жарық көрген «De admirandis Hungariae aquis hypomnemation» («Венгрия монархиясының таңғажайып сулары туралы») кітабында айтылған. 16 ғасырда Пиещань шипажайы екі көрнекті дәрігер – Иоганн Крато де Крафхайм (бірнеше Киелі Рим императорларына қызмет еткен) және Андреа Бакциус Эльпидиан (Папаның жеке хирургы) туралы да мәлімделген. Алғашқы монография 1745 жылы жарық көрген. Бірақ 16-17 ғасырларда Пиещань түрік шапқыншылығы мен Габсбургтерге қарсы көтерілістерден зардап шекті. Ғасырлар бойы Пиещань бірнеше ақсүйек отбасыларға тиесілі болды, соңғысы – Эрдодилер 1720 жылдан 1848 жылға дейін аймаққа, ал шипажайға 1940 жылға дейін ие болды. Эрдодилер отбасы 1778 жылы алғашқы шипажай ғимараттарын салды. Олар 1813 жылы болған су тасқынынан зардап шекті. 1820 жылы шипажай ғимараттары кеңейтіліп, неоклассикалық стильде қайта жаңартылып, Наполеон шипажайы деп аталды. Эрдодилер отбасы осы кезеңде Спа паркін де құрды. 1889-1940 жылдары Винтерлер отбасы Эрдодилерден шипажайды жалға алып, оны халықаралық деңгейде танымал етті. Олар емдеу әдістерін, тұру және ойын-сауық мүмкіндіктерін жақсартты. Олар бірнеше шипажай ғимараттары мен қонақүйлер салды. Шипажайға Людвиг ван Бетховен сияқты көптеген аристократтар да келді.

География

Piešťany Словакияның батыс бөлігінде, Вах өзенінің аңғарында, Поважский Иновец тауларының етегінде орналасқан. Осы таулардың ең биік нүктесі – Иновец, қаладан шамамен солтүстікке қарай орналасқан. Қаланың шығысындағы төбелер (шамамен) 6 км биіктікке жетеді. Батыс жағынан аңғардың шекарасын Кіші Карпат таулары құрайды, олар қаладан біршама төмен және алыс жатыр. Аңғар оңтүстікке қарай ашық болғандықтан, жылы және күннөлді орташа климатқа ие. Қаланың көп бөлігі өзеннің оң жағалауында орналасқан. Қаланың оңтүстігінде Вах өзеніндегі бөгет арқасында құрылған Слюньява су қоймасы жатыр. Қалада жасанды Biskupický kanál каналы мен өзеннің негізгі тармағы бірігеді. Өзеннің тағы бір қысқа тармағы (Обтокове рамено) Спа аралын қалыптастырады. Поважский Иновец тауларының көп бөлігі жапырақты ормандармен жабылған. Олар төменгі бөліктерде емен мен шағаннан, ал биік бөліктерде – буктан тұрады. Вах аңғары ауыл шаруашылығына пайдаланылады. Басты өнімдер: дәнді дақылдар, қант қызылшасы, мал азығы және шошқа еті. Piešťany Словакияның астанасы Братиславадан солтүстік-шығысқа қарай және аймақтық орталық Trnava қаласынан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Вах өзені бойында, Piešťany қаласынан жоғары қарай Nové Mesto nad Váhom (Piešťany-дан солтүстікке қарай) және Trenčín (солтүстік-шығысқа қарай) қалалары орналасқан, ал төмен қарай – Hlohovec қаласы жатыр. Piešťany Братиславадан Жилинаға дейінгі D1 тас жолында, Вена және Брно қалаларымен байланысты орналасқан. Братиславадан Жилина және Кошице қалаларына баратын негізгі теміржол да осы қала арқылы өтеді. Қалада халықаралық чартерлік рейстерді, әсіресе емдеуге келген клиенттерді тасымалдауға арналған әуежай бар (2007 жылы 10 000 жолаушы). Қала әкімдігі 11 автобус маршруты бар жергілікті қоғамдық көлік жүйесін басқарады (2008 жылғы мәлімет бойынша).

Негізгі көрікті жерлер

Бұрын су тасқыны жиі болғандықтан, ғимараттардың көпшілігі 19 және 20 ғасырларға жатады. Ең көзге түсетін ерекшелік – 13 ғасырдағы ортағасырлық монастырдың қираған қалдықтары. Наполеон шипажайы – 1822 және 1862 жылдар аралығында салынған неоклассицизм стиліндегі шипажай ғимараттарының кешені. Қаладағы католик шіркеуі де сол кезеңге жатады. 1930-33 жылдары Эмил Белуш салған Колонадный көпірі – көптеген құнды өнер туындылары бар көрнекті функционалисттік құрылыс. Жергілікті әуежайда Пиещтяни әскери тарих мұражайы орналасқан.

Сабақ

Piešťany шипажайының сыйымдылығы екі мың төсек (2005 жылғы мәлімет бойынша) және жылына қырық мыңнан астам науқасты емдейді. Клиенттердің 60%-дан астамы шетелдіктер (көбінесе Германия, Чехия, Израиль, Австрия және Араб елдерінен). Шипажайда созылмалы ревматизм және артрит ауруларын, сондай-ақ жарақаттан кейінгі буын және сүйек зақымдануларын емдеуге мамаздандырылған. Діни құрамы: 72,65% - Рим католиктері, 16,71% - дінге жатпайтындар және 5,96% - лютерандар. Автокөлік, мотоцикл және жүк көлігі жарыстары да тұрақты түрде өткізіліп тұрады. 1967 және 1993 жылдар аралығында қаладағы Spa Park-та жыл сайынғы мүсін көрмесі ұйымдастырылды. Бұл дәстүр 2005 және 2008 жылдары қайта жаңартылды. Piešťany-де бірнеше мұражай бар. Аймақтағы жалғыз мұражай археология, тарих және этнографияға, сондай-ақ Словакияның шипажайлары тарихына арналған. Ол 1933 жылы Винтер отбасымен құрылды. Бальнеологиялық мұражайға қарасты тағы бір шағын мұражай словак ақыны Иван Красконың өмірін еске сақтауға арналған, ол 1945 жылдан 1958 жылға дейін Piešťany-де тұрды. Соңында, әуежайдағы жаңа мұражай (2004 жылдан бері жұмыс істейді) 1945 жылдан 1992 жылға дейінгі словак әскери тарихына қатысты коллекцияны көрсетеді. Өнер үйі – Братиславадан тыс жердегі соғыстан кейінгі алғашқы словак театры, ол архитектордың жобасы бойынша салынған. Қыркүйектің бірінші жартысында Piešťany-нің әртүрлі аймақтарында жыл сайынғы Халықаралық кинофестиваль Cinematik өтеді. Қазіргі уақытта бұл Словакиядағы екінші ірі кинофестиваль болып табылады.