Кіріспе

Салық жинау агенттігі

Канаданың салық агенттігі (CRA) – Канаданың федералды үкіметі және көптеген провинциялық және аумақтық үкіметтердің салық қызметі. CRA салықтарды жинайды, салық заңнамасын және саясатын басқарады, сондай-ақ әлеуметтік жәрдемақы бағдарламаларын және салық жеңілдіктерін ұсынады. CRA басқаратын заңнамаға табыс салығы туралы заң, акциз салығы туралы заңның бөлімдері, сондай-ақ Канада зейнетақы жоспарына, жұмыссыздыққа байланысты төлемдерге (EI), тарифтер мен баждарға қатысты заңдардың бөлімдері кіреді. 1867 жылдан 1999 жылға дейін салықтық қызметтер мен бағдарламаларды Ұлттық кірістер департаменті, басқаша айтқанда, «Ревиз Канадасы» басқарды. 1999 жылы «Ревиз Канадасы» қайта ұйымдастырылып, Канаданың кедендік және кіріс агенттігі (CCRA) құрылды. 2003 жылы CCRA-дан Канаданың шекаралық қызмет агенттігі (CBSA) бөлініп шықты, нәтижесінде агенттіктің міндеттерінен кедендік бақылау алынып, агенттіктің қазіргі атауы пайда болды. CRA – Канаданың федералды мемлекеттік қызметіндегі ең ірі ұйым, онда 54 933 адам жұмыс істейді және 2018–2019 қаржы жылындағы операциялық бюджеті 5,1 миллиард долларға жетеді. Агенттіктің бас кеңсесі Оттава қаласында орналасқан, ол тікелей CRA-ның негізгі міндеттерін қолдайтын бес бағдарламалық және ұйым ішіндегі ішкі қызметтерді ұсынатын жеті корпоративтік бөлімге бөлінген. CRA Канаданың басқа аймақтарында да жұмыс істейді, оның ішінде 4 салық орталығы (TC), 3 Ұлттық тексеру және жинау орталығы (NVCC) және 25 салық қызметі кеңсесі (TSO) бар, олар төрт аймаққа бөлінген: Атлантика, Онтарио, Квебек және Батыс. 2017 салық жылында CRA федералды және провинциялық үкіметтер атынан шамамен 430 миллиард доллар табыс жинады және канадалықтарға 34 миллиард долларға жуық әлеуметтік жәрдемақы төледі. 1867 жылы Парламент екі бөлек департамент – Ішкі кірістер және Кеден департаменттерін құру туралы заң қабылдады. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін федералды кірістердің көп бөлігі кедендік баждар мен акциздерден түсті, бірақ соғысқа байланысты үкімет қаржысына күшін арттырғандықтан, Борден үкіметі 1917 жылы жеке табыс салығын енгізді. Алғашында уақытша шара ретінде қарастырылғанмен, федералды үкімет жеке табыс салығын алуды жалғастырып келеді және қазір федералды үкімет үшін ең үлкен табыс көзіне айналды. Ішкі кірістер және Кеден департаменттері 1918–1927 жылдар аралығында «Кеден және акциз» деп біріктірілді. 1927 жылы Парламент Ұлттық кірістер департаменті туралы заң қабылдады, ол департамент атауын «Кеден және акцизден» «Ұлттық кірістерге» өзгертіп, оның бұрынғы міндеттерін сақтап қалды. Ұлттық кірістер департаментінің жауапкершілігі Канада зейнетақы жоспары сияқты жаңа әлеуметтік бағдарламалар мен тауарлар мен қызметтер салығы (GST) сияқты жаңа кіріс көздері 20 ғасырдың соңғы жартысында біртіндеп енгізілгендіктен арта түсті. CCRA салық салу, кедендік бақылау және шекараны қорғау салаларын қамтитын кең өкілеттіктерге ие болды. Бұл жағдай 2003 жылдың желтоқсанына дейін сақталды, одан кейін Канаданың шекаралық қызмет агенттігі CCRA-дан бөлініп шықты, себебі CCRA, Канаданың азаматтығы және иммиграция агенттігі және Канаданың азық-түлік инспекциясы агенттігі арасындағы шекараны қорғау және иммиграциялық құқық сақтау мәселелері бойынша ведомствоаралық ынтымақтастыққа қатысты мәселелер туындады. CBSA бөлініп шыққаннан кейін CCRA стратегиялық бағытын өзгертіп, Канаданың салық заңнамасын сақтауды қамтамасыз етуге және канадалықтарға әлеуметтік жәрдемақы төлеуге бағытталған «Канаданың кіріс агенттігі» болып қайта аталды. COVID-19 пандемиясына байланысты CRA басқа да бірнеше мемлекеттік ведомстволармен бірге уақытша қашықтан жұмыс істеуге көшті. Сондай-ақ, CRA 2019 салық жылы үшін декларацияларды және төлемдерді тапсыру мерзімдерін ұзартты. Агенттік федералды үкімет атынан канадалықтарға шұғыл қаржылық көмек көрсетуге және миллиондаған өтініштерді өңдеуге міндеттелді.

Көшбасшылық

CRA-ға ұлттық кіріс министрі мен кіріс комиссары басшылық етеді, ол агенттіктің бас атқарушы директоры (CEO) қызметін атқарады.

Ұлттық кіріс министрі

Министр Парламентке және Министрлер кабинетіне КРА-ның қызметі үшін, сондай-ақ Канададағы салық салу және әлеуметтік төлемдерді басқару мәселелері бойынша жауапты. Қазіргі министр – Мари Клод Бибо, ол 2023 жылдың 26 шілдесінде тағайындалды.

Комиссия төрағасы және бас атқарушы директор

Комиссия төрағасы – ҚСБ-ның бас директоры. Комиссия агенттіктің күнделікті жұмысын басқарады және министрге заңда белгіленгендей, ҚСБ-ның міндеттері мен функциялары туралы кеңес береді. Комиссарға комиссардың орынбасары көмектеседі, ол комиссардың өзіне берген нақты міндеттерін және тапсырмаларын орындайды және ол болмаған немесе әрекетке қабілетсіз болған жағдайда комиссардың міндетін атқарады. Қазіргі уақытта комиссардың орынбасары – Брижит Диого, ол 2022 жылдың 11 сәуірінде тағайындалды. +ҚСБ комиссарларының тізімі және тағайындалу күні
АтыТағайындалған күні
Боб Гамильтон2016 жылдың 1 тамызы
Эндрю Треуш2013 жылдың 14 қаңтары
Линда Лизотт МакФерсон2009 жылдың 13 қазаны
Уильям Бейкер2007 жылдың 2 сәуірі
Майкл Дорайс2004 жылдың 20 желтоқсаны
Алан Наймарк2003 жылдың 2 маусымы
Роберт А. Райт1999 жылдың 1 қарашасы

Қызметкерлер

2018-19 қаржы жылында CRA-да шамамен 43 908 адам жұмыс істеді. CRA қызметкерінің орташа жасы 45 жас. Қаржылық басқару туралы заңға сәйкес, CRA V-кестеде негізгі мемлекеттік басқарудан тыс, жеке агенттік ретінде белгіленген, бұл CRA-ға басқа мемлекеттік органдар мен агенттіктерден өзгеше жұмыс классификацияларын, еңбекақы ставкалары мен шарттарын белгілеуге, сондай-ақ еңбекке қатысты келіссөздер жүргізуге мүмкіндік береді. Осының салдарынан, CRA қолданатын жұмыс классификациясы мемлекеттік қызметтің басқа салаларында қолданылатын классификациямен толық сәйкес келмеуі мүмкін.

Одақтар

Басшылар, менеджерлер және студенттер көбінесе кәсіподақпен өкілдік етілмейді. Дегенмен, CRA қызметкерлерінің көп бөлігі Канада мемлекеттік қызметі альянсының құрамындағы Салық қызметкерлерінің одағы арқылы өкілдік етіледі. Аудиторлар, тергеушілер және компьютерлік жүйелерде жұмыс істейтін қызметкерлерді Канада мемлекеттік қызметінің кәсіби институты ұсынады.

Салықтық декларацияны өңдеу

Канадалық салық жүйесі міндетті түрде өзін-өзі бағалау принципіне негізделген. Салық төлеушілер, оның ішінде кәсіпорындар мен жеке тұлғалар, салық төлеуге тиіс пе, әлде қайтарым алуға құқылы ма, соны анықтау үшін әр жыл сайын салық декларациясын толтыруға міндетті. Жеке салық декларациялары бойынша, декларацияны тапсыру мерзімі әдетте алдыңғы салық жылының 30 сәуірінде аяқталады. Қайырымдылық қорлары, корпорациялар, жеке кәсіпкерлер, серіктестіктер немесе жеке жұмыспен айналысатын тұлғалар сияқты басқа да ұйымдар үшін салық мерзімі айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. Декларация мерзімінен кейін тапсырылса, немесе төленбеген сомалар бойынша айыппұлдар мен күнделікті есептелетін сыйақылар салынуы мүмкін. Сонымен қатар, бірнеше салық жылы бойына табыс туралы мәлімдеме бермеген, немесе жалған мәлімдемелер жасаған немесе қателіктер жіберген салық төлеушілерге айыппұлдар салынуы мүмкін, мұндай айыппұлдар салық төлеушінің әрекеттерінің ауырлығына байланысты өзгеруі мүмкін. CRA көптеген салық декларацияларын шектеулі тексеруден өткізіп, дереу салықты бағалау туралы хабарлама береді. Салықты бағалау туралы хабарламада әрбір ұйымның кірісі, салық жеңілдіктері және шегерімдері туралы қысқаша мәліметтер келтіріледі. Егер салық төлеуші бағалаумен келіспесе, ол шағымдануға құқылы, бұл салық сотында бағалауды күштен шығаруға әкелуі мүмкін. Салық декларациясы бағаланғаннан кейін, оны қайта қарауға болады. Кейбір жағдайларда, салық декларациясы бағалаудан бұрын қайта қарастырылуы мүмкін. Қарсылық білдіргеннен кейін, CRA Кіріс салығы заңының 165-бабының 3-тармағына сәйкес салық декларациясын "барлық қажетті шаралармен" қайта бағалауға міндетті. Бұл CRA-ның жұмыс жүктемесіне, жыл мезгіліне және басқа да факторларға байланысты әртүрлі мағынаға ие болуы мүмкін. 165 (3) тармақшада мынадай делінген: Осы бөлім бойынша наразылық туралы хабарлама алғаннан кейін Министр бағалауды тиісті түрде қайта қарастырып, бағалауды күштен шығаруға, растауға немесе өзгертуге, сондай-ақ қайта бағалауға құқылы және Министрдің әрекеттері туралы салық төлеушіге жазбаша хабарлайды.

Табыс салығы туралы декларациялар

Канада тұрғындары жеке табыс салығын төлеу үшін жыл сайын салық декларациясын ұсынуға міндетті. Канадада тұрақты мекені жоқ адамдар белгілі бір жағдайларда, егер олар тікелей табыс тапқан болса, салық декларациясын ұсынуы керек. Бұл жалдау төлемдері, акциялар бойынша дивидендтер немесе тұрақты мекені жоқ адамдар Канадада алатын роялтилер болуы мүмкін. Табыс көбінесе T сериялы формалар арқылы есептеледі, мұнда нөмір табыс жағдайының нақты түріне сәйкес келеді. Жеке салық төлеушілер өз табыстарын T1 декларациясын пайдаланып есептейді. Корпорациялар мен трастар тиісінше T2 және T3 формаларын пайдаланады. Жұмыс берушілер жеке қызметкерлерге төленген сыйақы туралы мәлімдеме жасау үшін T4 формасын пайдаланады, ол кейіннен T1 декларациясын ұсыну мақсатында қызметкерлерге беріледі. Соңында, салық төлеушінің инвестициялық табысы немесе капиталдан алынған пайда T5 формасында көрсетіледі. Салық төлеушінің табысының күрделілігіне байланысты T сериясынан тыс қосымша формаларды толтыру қажет болуы мүмкін. Табыс салығы мақсатында трастар Табыс салығы заңы бойынша салық салынатын субъекті ретінде қарастырылады. Егер қайтыс болған адамның мүлігі таратылмаған болса, оның заңды өкілі мүлік үшін T3 декларациясын ұсынуы керек. АҚШ-тан айырмашылығы, отбасылар бірлесіп декларация ұсына алмайды. Серіктестік табыс салығы бойынша салық салынатын субъекті болып табылмайды және оның табысы серіктестердің табысы ретінде салық салынады. Жеке салық төлеушілер декларацияны қағаз түрінде, телефон арқылы немесе электрондық түрде ұсынуы мүмкін. Салық төлеушілердің электрондық түрде декларация ұсынудың екі әдісі бар: NETFILE, бұл өздерінің салық декларацияларын ұсынатын жеке тұлғалар үшін, және EFILE, бұл өз клиенттерінің атынан салық декларациясын дайындаған кәсіби салық кеңесшілері үшін қолданылады. NETFILE арқылы өз салықтарын дайындаған салық төлеушілер жүйені пайдалану үшін үшінші тараптан салық декларациясын толтыру бағдарламасын алуы керек. 2019 салық жылының мәліметтері бойынша, салық төлеушілердің басым көпшілігі (90,3%) салықтарын электрондық түрде ұсынады, ал дәстүрлі қағаз әдісін пайдаланатындардың саны азайып барады (9,7%). Салық төлеушілердің көпшілігі (56,5%) декларацияларын ұсыну үшін EFILE-ді пайдаланады, яғни көптеген канадалықтар жылдық декларацияларын дайындағанда салық саласының мамандарына жүгінеді. Бұл корпоративтік салықтар, сату салығы, жанармайға салынатын алымдар және Акциздік салық туралы заңда белгіленгендей, кейбір акциздік салықтарды қамтиды. Жеке агенттік ретінде CRA провинциялық, аумақтық және басқа да деңгейлердегі үкіметтермен серіктестік және келісімдер жасап, шығындарды өтеу негізінде үйлестірілмеген сату салығы бағдарламаларын басқарады. Алайда, жалдау немесе инвестициялық табысқа сүйенетін салық төлеушілер немесе өздігінен жұмыс істейтіндер олардың жалақысынан автоматты түрде салық шегерілмейді, олар салық төлемдерін CRA-ға біржолғы төлем ретінде немесе тоқсан сайынғы төлемдермен аударуы керек. Көптеген салық төлеушілер тек CRA арқылы салық төлесе, Квебек тұрғындары жыл сайын CRA және Revenu Québec-ке жеке салық төлейді.

Корпоративтік табыс салығы

Канададағы провинциялық корпорацияларға салынатын салықтарды, Альберта және Квебек провинцияларын қоспағанда, CRA басқарады. Онтарио 2008 жылға дейін корпоративтік салықтарды басқарып келді, содан кейін CRA осы салықтарды жинау жауапкершілігін өз мойнына алды. Провинциялар екі түрлі салық мөлшерлемесін сақтайды, оның төменгі мөлшерлемесі федералдық шағын бизнес жеңілдігіне құқығы бар табысқа қолданылады, ал жоғары мөлшерлемесі басқа барлық табыс түрлеріне қолданылады. Кейбір провинциялар федералдық үкімет белгілеген төменгі мөлшерлемеге сәйкес бизнес лимитін сақтайды, ал басқа провинциялар өз мөлшерлемесін белгілеп алуға құқылы.

Тауарлар мен көрсетілетін қызметтер салығы (GST)

Канаданың кірістер агенттігі барлық провинцияларда тауарлар мен қызметтер салығын (GST) (Канаданың федералдық қосылған құн салығы) 5 процент мөлшерінде жинайды. Квебек провинциясында федералды үкіметпен жасалған келісімге сәйкес, Revenu Québec бизнеске GST-ді басқарады, сондай-ақ Квебектің өз Қвебек сату салығын (QST) басқарады. Тауарлар мен қызметтер салығы 1991 жылы көптеген тауарлар мен қызметтер бағасына 7 процент қосылған күйінде енгізілді. 2006 жылы GST 6 процентке, ал 2008 жылы 5 процентке дейін төмендетілді, бұл қазіргі мөлшері.

Гармонизацияланған сату салығы (HST)

Принс-Эдвард аралы, Нью-Брансуик, Ньюфаундленд және Лабрадор, Новая Шотландия және Онтариода тауарлар мен қызметтер салығы (GST) үйлестірілген сату салығымен (HST) алмастырылды. Үйлестірілген сату салығы ұлттық GST және провинциялық сату салығын біріктіріп, жалғыз салық түрінде ұсынады. HST-ны CRA басқарады. Үйлестірілген сату салығы бар әр провинция HST-ның өзіне тиесілі үлесін CRA-дан алады. 2013 жылы Британдық Колумбияда PST/GST жүйесінде салық салылмаған заттарға HST енгізілгеннен кейін туған халықтың наразылығынан соң HST жойылды.

Жеңiлiктер мен кредиттердi басқару

CRA федералды үкімет және көптеген провинциялар мен аумақтардың тапсыруымен әлеуметтік жәрдемақылар мен салық жеңілдіктерін басқарады. Федералдық деңгейдегі маңызды жәрдемақылар мен жеңілдіктерге балалы отбасыларға көмек көрсету мақсатындағы Канада балалар жәрдемақысы (CCB), Канаданың көміртегі бағалау жүйесінің аясында канадалықтарға тікелей төленетін Климаттық әрекеттерге ынталандыру (CAI) және мүгедектігі бар адамдарға тиесілі табыс салығын төмендетуге көмектесетін Мүгедектік салық жеңілдігі (DTC) жатады.

Канада балаға берілетін жәрдемақы

Канадалық балаға жәрдемақы (CCB) – 17 жасқа дейінгі балалары бар канадалықтарға тұрмыстық шығындарды өтеуге көмектесетін салық салынатын емес жәрдемақы. Салық төлеушіге CCB арқылы түсетін сома үй шаруасының табысына байланысты, оған салық төлеушінің әйелінің/ерінің табысы да кіруі мүмкін. Сондықтан, салық төлеушілер осы жәрдемақыны алу үшін міндетті түрде салық декларациясын тапсыруы керек. CCB 2016 жылдың шілдесінде енгізілді және бұрынғы қолданыстағы жәрдемақы бағдарламаларымен (UCCB және CCTB) және басқа балаға қатысты салық жеңілдіктерімен үйлесімді.

COVID-19 төтенше жағдайларды жою бойынша жәрдемақылар

COVID-19 пандемиясының экономикалық салдары Канаданың барлық өңірлеріндегі кәсіпорындардың уақытша және тұрақты жабылуына алып келді, нәтижесінде мыңдаған жұмыс орны жоғалды. Бұл, Канада қоғамының әртүрлі салаларын қамтитын бірнеше экономикалық шаралардың қабылдануына әкеп соқты, оларды іске асыру CRA-ға жүктелді. Канаданың төтенше жағдайларға жауап беру жәрдемақысы (CERB) пандемияға байланысты жұмысын ерікті түрде тоқтатқан канадалықтарға уақытша көмек ретінде енгізілді. Ол белгіленген кезеңде өтініш берушілерге айына 2000 доллар көмектеседі. Дегенмен, CERB арқылы алынған табыс салық салынады және талаптарға сай келмегендер болашақ салық есептеулері кезінде айыппұл төлеуі мүмкін. Жәрдемақы алуға құқығы бар азаматтар 2019 салық жылында кемінде 5000 доллар табыс тапқан болуы керек, сондай-ақ CERB-ді алу кезінде айына 1000 доллардан аспауы тиіс. Бұл жәрдемақыны CRA және Service Canada бірлесіп басқарады, оған шамамен 8,5 миллион канадалық өтініш берді, бұл 21,5 миллионнан астам бірегей өтінішті құрайды. Сол сияқты, Канаданың студенттік төтенше жағдайлар жәрдемақысы (CESB) орта мектепті бітіргендер, жоғары білім алушылар және CERB-ге құқығы жоқ жақындағы түлектер үшін төрт айлық мерзімге арналған балама көмек ретінде әзірленді. CESB-ге шамамен 2,1 миллион өтініш келіп түсті, 2020 жылдың тамызына қарай 675 мыңнан астам бірегей өтініш тіркелді. Аудиторлар салық төлеушінің кітаптары мен құжаттарын тексеруге, салық төлеушінің мүлкін тікелей қарауға, салық төлеушінің үйіне немесе кеңсесіне кіруге, мүліктің иесі немесе басқарушысынан қажетті көмек көрсетуді және сұрақтарға жауап беруді талап етуге, сондай-ақ салық төлеушіден немесе басқа тұлғадан ақпарат немесе құжаттар ұсынуды құқылы. Салық төлеушілер аудиторлармен ынтымақтасуға міндетті, әйтпесе олар табыс салығы заңының 238-бабына сәйкес айыппұл төлеуі мүмкін. Ерікті жариялау бағдарламасы (VDP): Бұл бағдарлама салық төлеушілерге дұрыс емес немесе толық емес ақпаратты түзетуге немесе бұрын CRA-ға жасырылған ақпаратты жариялауға шешім қабылдаған жағдайда айыппұл немесе қудалаудан аулақ болуға мүмкіндік береді. Бағдарламаға қабылдану үшін салық төлеушінің әрекеті немесе әрекетсіздігі CRA-ның айыппұл салуына немесе оның қолданылуына себеп болуы керек, сондай-ақ толық ақпарат беруге дайын болуы тиіс. Ақпарат берушілер бағдарламасы (ILP): Бұл бағдарлама азаматтарға салықтан жалтару немесе салыққа қатысты басқа да құқық бұзушылықтар жасауы мүмкін жеке тұлғалар немесе кәсіпорындар туралы хабарлауға мүмкіндік береді. Арнайы күшін қолдану бағдарламасы (SEP): Қылмыстық жолмен алынған табыстар салық салынатындықтан, бұл бағдарлама заңсыз қызметтен табыс алған немесе күдік тудырған адамдарға қатысты аудиттер жүргізеді және басқа да азаматтық-құқықтық шаралар қолданады. Жинақтаушылар салықтарды жинауға және табыс салығы заңына сәйкес мүлікті тәркілеуге жауапты. Қылмыстық тергеу бағдарламасы (CIP): Бұл бағдарламаның тергеушілері салықтан жалтару, алаяқтық және салық заңдарын өрескел бұзушылықтар туралы күдіктерді тергеуге жауапты. Қылмыстық тергеушілерге арнайы куәліктер беріледі және олар тергеу өкілеттіктерін Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасына сәйкес ғана жүзеге асыра алады.

CPP/EI шешімдері

CRA Канада зейнетақы бағдарламасы (CPP) және/немесе Жұмыспен қамту сақтандыру бағдарламасы (EI) бойынша қандай жалақы немесе төлемдер сақтандырылатынын анықтау, яғни CPP/EI бойынша шешімдер қабылдауға жауапты. Шешімнің мәні – адамның қызметкер ме, әлде жеке кәсіпкер ме екенін анықтау болып табылады. Қызметкер EI жәрдемақысын алуға құқылы, ал жеке кәсіпкер – жоқ. Көбінесе, Service Canada EI жәрдемақысын төлеу қажеттігін анықтауға тырысқанда CPP/EI бойынша шешімдерді сұрайды.

Өз бетімен бағалау

Егер салық төлеуші салық есептілігін уақтылы тапсырмаса, КРА алдымен салық төлеушіге еске салғандай өтініш жібере алады, декларацияны тапсыруды сұрап. Бұл бірінші хат TX11 деп аталады. Егер салық төлеуші әлі де декларацияны тапсырмаса, КРА екінші хат жіберіп, декларацияны тапсыруды талап етуі мүмкін. Бұл екінші хат TX14 деп аталады. Содан кейін үшінші хат, TX14D, әдетте тіркелген пошта арқылы немесе декларация тапсырмаған лауазымды қызметкер жеке қолмен жеткізілуі мүмкін. Егер TX11 және TX14 сияқты компьютермен жасалған хаттардан кейін декларация тапсырылмаса, декларация тапсырмаған лауазымды қызметкер салық төлеуші үшін салық есептілігін өздігінен дайындауы мүмкін, бұл әдетте салық төлеуші күткеннен жоғары салық сомасын тудырады. Табыс салығы туралы заңның 152(7) тармағына сәйкес бағалау туралы хабарлама шығарылады. Бұл 152(7) бағалауы көбінесе кездейсоқ бағалау деп аталады. Одан кейін өндіріп алу шаралары жүргізілуі мүмкін. Салық төлеуші салық сомасын азайту үшін түзетілген салық есептілігін тапсыруы мүмкін. Түзетілген есептер тапсырылғаннан кейін әдетте аудит басталады. Егер декларация тапсырмаған лауазымды қызметкер кездейсоқ бағалау үшін жеткілікті ақпарат жоқ деп тапса, ол істі Тергеу бөліміне жіберуі мүмкін, содан кейін салық төлеушіге сотқа жүгінуі мүмкін. Сот салық төлеушіге есептік есепті тапсыруға бұйрық беруі мүмкін, әдетте сот айыппұл салады. Егер салық төлеуші сот бұйрығын орындамаса, ол сотқа бағынбағаны үшін жауапкершілікке тартылады.

Апелляциялық шағымдар

Салық төлеушілер егер КРА салықтың дұрыс сомасын бағаламаған деп санайтын болса, қарсылық білдіру арқылы бағалауға дауласа алады. Қарсылық білдіру үшін қатаң мерзімдер белгіленген. Қарсылық КРА-ның шағымдарды қарау бағдарламасымен қаралады. Апелляциялық сот төрешісі аудиттен тәуелсіз шешім қабылдайды. Апелляциялық сот тексеруді растауға, өзгертуге немесе жоюға құқылы. Апелляциялық сот төрешісі келіссөздер жүргізуге құқылы, әдетте салық төлеуші салық сотына одан әрі шағымданбайтын жағдайда. Егер қарсылық қаралып біткеннен кейін салық төлеуші әлі де қанағаттанбаса, белгіленген мерзімде Канаданың Салық сотына шағымдануға болады. Сот салық төлеуші ұсынған талаптар мен дәлелдерді, содан кейін КРА ұсынған дәлелдер мен аргументтерді қарастырып, шешім шығарады. КРА Ұлттық кіріс министрінің атынан әрекет етеді және оған Әділет министрлігінің салық даулары жөніндегі заңгері өкілдік етеді. КРА аудиторы салық сотында куә ретінде дәлелдер ұсынады. Қандай да бір канадалық сот сияқты, Салық соты да даудың екі тарапын тең қарастырып, салық, шарт, конституциялық және дәлелдеу құқығын қолданады. Сонымен қатар, салық төлеуші қарсы тараптың шығындарын өтеуге жауапкер емес, тек өзінің қорғанысына байланысты шығындарды өтеуге жауапкер. Егер шағым қабылданса, КРА-дан сот шығындарын өтеуді талап етуге болады. Салық соты табыс салығы, акциз салығы, 2001 жылғы акциз салығы, пайдаланылмаған тұрғын үй салығы, таңдаулы сәнді заттарға салынатын салық және парниктік газдарға баға белгілеу туралы заңға сәйкес бағалаудан туындаған мәселелерді қарастырады. Бұған қоса, ол Канада зейнетақы жоспары және жұмыссыздыққа байланысты төлемдер туралы заң бойынша туындаған мәселелерді де қарастырады. Егер салық декларациясында төленуге тиіс салық болмаса, Салық соты оны қарастыра алмайды. Егер бағалау провинциялық салық бойынша болса, Салық соты оны қарастыра алмайды және ол тиісті провинциялық сотта шешілуі керек. Салық сотында екі рәсім бар: ресми емес және жалпы. Ресми емес рәсім азырақ қиын және іс қаралуға дейінгі кешігу әдетте қысқа болады. Салық төлеуші ресми емес рәсімде өзіне өкілдік ете алады немесе достарына немесе есепшісіне сеніп тапсыруы мүмкін. Ресми емес рәсімдер белгілі бір шекті бағалаулармен ғана айналысады және салық төлеуші осы жолды таңдауы керек. Ресми емес рәсімдердегі шешімдер прецедент құрамайды және судья жалпы рәсімдерге қарағанда көбірек дискрециялық құқыққа ие. Ресми емес рәсімдер Федералдық апелляциялық сотқа шағымдану құқығын шектейді. Жалпы рәсімдер барлық бағалауларды қарастырады және салық төлеушінің өзіне өкілдік етуін немесе адвокатты алуын талап етеді. Жалпы рәсім бойынша іс қарау мерзімі шағым туралы хабарламадан бастап шешім шығарылғанға дейін бірнеше жылға созылуы мүмкін. Шешімдер прецеденттік сипатта болады. Егер салық төлеуші Канаданың Салық соты фактілерді немесе заңның түсіндірілуін дұрыс қарастырмаған деп есептесе, ол Салық сотының шешіміне Федералдық апелляциялық сотқа немесе одан әрі Канаданың Жоғарғы сотына шағымдануы мүмкін.

Қызметтен шағымдар

Салық төлеушілер КРА-ның әрекеттеріне наразы болған жағдайда, қызмет көрсетуге қатысты шағымдануға құқылы. Бұл шағым тек қызмет көрсетуге қатысты болуы керек, қызметтің заңдық жағына емес (мысалы, қызмет деңгейіне қатысты шағым әдепсіз тіл үшін берілуі мүмкін, бірақ заң бойынша төлем талабы үшін емес). Шағым алдымен шағым жасалған кеңсеге жіберіледі. Егер салық төлеуші бірінші кеңсе қараған нәтижеге қанағаттанбаса, шағымды аймақтық кеңсеге жолдауға болады, ол шағымды тергейді және салық төлеушімен байланысады. Салық төлеуші әлі де қанағаттанбаса, Салық төлеуші Омбудсменіне шағымдануға болады.

Ауыстыру тәртібі

Реммиссиялық бұйрықтар көбіне белгілі емес және сирек қабылданады. Егер салық төлеуші салық есебін мойындаса, бірақ төлеуге мүмкіндігі болмаса, ол CRA-ға ремиссиялық бұйрық беруді сұйынуға құқылы. CRA бұл мәселені министрге ұсынады, ал министр салықты жинау әділетсіз деп танылса, кеңесшілер алдында ремиссиялық бұйрық беруге ұсыныс жасайды.

Салық төлеушілерге арналған жеңілдіктер

Салық төлеушілерге берілетін жеңілдіктерге Табыс салығы кодексінің 220-бабының 3.1-тармағы және Акциздік салық кодексінің 281.1-бабы сәйкес келеді. Бұл мемлекеттік кіріс қызметіне (МКҚ) кейбір айыппұлдар мен сыйақыларды жоюға, салық декларациясы бағаланғаннан кейін 3 жыл өткен соң жеке табыс салығын қайтаруға және мерзімінен кейін берілген өтініштерді қабылдауға құқық береді. МКҚ өзінің дискрециялық құқығын ерекше жағдайларда, мысалы, су тасқыны немесе жер сілкінісі сияқты жағдайларда, МКҚ-ның кешігуі немесе қателігі салдарынан, немесе қаржылық қиындықтар туындағанда қолданады. Бұл құқықтарға жеке өмірге қатысты құпиялылықты қорғау құқығы, анық қызмет көрсету стандарттарын күту құқығы, қызмет көрсету туралы шағымдану және қорқынышсыз ресми тексеру сұрау құқығы кіреді.

Шақыру орталығының қызметі

2015 жылы CBC хабарлағандай, ішкі сауалнама нәтижесінде CRA-ның бизнес сұрақтары бойынша колл-орталығына көмек сұраған әр төрт қоңыраудың біреуіне дәл емес ақпарат берілген.

АҚШ үкіметінің қаржылық жазбалары

2019 жылдың қыркүйегінде CRA Канада азаматтарының шамамен 900 000 қаржылық мәліметін АҚШ-тың Ішкі кіріс қызметіне жібергені үшін сыналып, жаңжал тудырды. Бұл көрсеткіш 2017 жылы 700 мыңға, ал 2014 жылы 150 мыңға қарағанда айтарлықтай артты.

Салықтық шағымдар

2016 жылы Financial Post басылымы бас аудитордың CRA-ны салық шағымдарына жауап беруде кешігуіне сын айтқанын хабарлады. Бұл кешігулер канадалық салық төлеушілерге даулы сомалар бойынша үлкен мөлшерде пайыз төлеуге себеп болды.