Канада экономикасы: даму және негізгі көрсеткіштер

Кіріспе

Канада экономикасы – 2023 жылға қарай әлемдегі оннаншы ірі экономикасы, номиналды ЖІӨ-сі шамамен 2,117 триллион АҚШ долларын құрайтын жоғары дамыған аралас экономика. 2021 жылы Канаданың тауарлар мен қызметтер саудасы 2,016 триллион долларға жетті. Канаданың экспорты 637 миллиард доллардан асты, ал импорты 631 миллиард доллардан асты, оның шамамен 391 миллиарды АҚШ-тан келіп түсті. Канадада кооперативтік банк секторы күшті дамыған, кредиттік одақтарға мүшелік әлемдегі ең жоғары көрсеткішті құрайды. Ол Жемқорлықты қабылдау индексінде төмен орында (2023 жылы 14-орында) және «әлемдегі ең аз жемқор елдердің бірі» деп есептеледі. Жаһандық бәсекеге қабілеттілік жөніндегі есепте (2019 жылы 14-орында) және жаһандық инновациялық индекстерде (2022 жылы 15-орында) жоғары көрсеткіштерге ие. Канада экономикасы Heritage Foundation Экономикалық еркіндік индексінде көптеген дамыған елдерден жоғары тұрады және табыс теңсіздігі салыстырмалы түрде төмен. Елдің жан басына шаққандағы орташа қолданылатын табысы ЭЫДҰ орташа көрсеткішінен «қайта жақсы» жоғары. Канада тұрғын үйге қолжетімділік тұрғысынан дамыған елдердің арасында төменгі көрсеткіштерге ие. ЭЫДҰ мүше елдері арасында Канадада өте тиімді және күшті әлеуметтік қамсыздандыру жүйесі бар; әлеуметтік шығындар ЖІӨ-нің шамамен 23,1%-ын құрайды. 20 ғасырдың басынан бері Канаданың өндіріс, тау-кен және қызмет көрсету салаларының өсуі елді негізінен ауыл шаруашылығымен айналысатын елден қалалық, өнеркәсіптік елге айналдырды. Көптеген дамыған елдер сияқты, Канада экономикасының басым бөлігін қызмет көрсету саласы құрайды, ол елдің жұмыс күшінің үштен бірінен астамын жұмыспен қамтиды. Дамыған елдер арасында Канаданың біріншілік секторы ерекше маңызға ие, оның ішінде орман шаруашылығы және мұнай өнеркәсібі ең ірі компоненттер болып табылады. Канаданың солтүстігіндегі ауыл шаруашылығы қиын аймақтардағы көптеген қалалардың өмірін жақын жердегі кен орындары немесе ағаш өңдеу кәсіпорындары қамтамасыз етеді. Канада экономиканың әртүрлі салаларындағы ғылыми-зерттеу және дамуға ЖІӨ-нің шамамен 1,70%-ын жұмсайды. Канаданың АҚШ-пен экономикалық интеграциясы Екінші дүниежүзілік соғыстан бері едәуір артты. 1965 жылғы Автомобиль өнімдері сауда келісімі Канаданың автомобиль өндірісі саласындағы саудаға шекарасын ашты. 1970-ші жылдары энергиямен өзін-өзі қамтамасыз ету және өндіріс секторларындағы шетелдік меншікке қатысты алаңдаушылықтар федералды үкіметті Ұлттық энергетикалық бағдарламаны (ҰЭБ) және Шетелдік инвестицияларды тексеру агенттігін (ШИТА) қабылдауға итермеледі. 1980-ші жылдары үкімет ҰЭБ-ні жойды және ШИТА-ның атауын Investment Canada деп өзгертті, бұл шетелдік инвестицияларды ынталандыруға бағытталған шара болды. 1988 жылғы Канада – АҚШ арасындағы еркін сауда келісімі (ЭСК) екі ел арасындағы тарифтерді жойды, ал Солтүстік Америка еркін сауда келісімі (САЭСК) 1994 жылы Мексиканы қоса алғанда еркін сауда аймағын кеңейтті (кейіннен Канада–АҚШ–Мексика келісімімен алмастырылды). 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Канада 51 елмен 15 еркін сауда келісіміне қол қойды. Канада энергияны экспорттаушы дамыған елдердің санатындағы сирек елдердің бірі. Атлантикалық Канадада табиғи газдың кең көлемдегі оффшорлық кен орындары бар, ал Альбертада әлемдегі төртінші ірі мұнай қоры орналасқан. Атабаска мұнай құмдары және басқа мұнай кен орындары Канадаға әлемдік мұнай қорының 13 пайызын береді, бұл оны әлемдегі үшінші немесе төртінші ірі мұнай қорына ие етеді. Канада сонымен қатар ауыл шаруашылығы өнімдерін әлемдегі ең ірі жеткізушілердің бірі болып табылады; Канадалық далалар бидай, канола және басқа дәнді дақылдардың ең маңызды әлемдік өндірушілерінің бірі болып табылады. Бұл ел мырыш, уран, алтын, никель, платина тобына жататын металдар, алюминий, болат, темір кені, кокс көмірі, қорғасын, мыс, молибден, кобальт және кадмий экспорттауда жетекші орын алады. Канаданың оңтүстік Онтарио және Квебек аймақтарында шоғырланған едәуір өндірістік сектор бар, онда автомобиль және авиация салалары ерекше маңызға ие. Балық шаруашылығы да экономикаға маңызды үлес қосады.

None

The economy of Canada is a highly developed mixed economy, with the world's tenth largest economy as of 2023, and a nominal GDP of approximately US$2.117 trillion. In 2021, Canadian trade in goods and services reached $2.016 trillion. Canada's exports totalled over $637 billion, while its imported goods were worth over $631 billion, of which approximately $391 billion originated from the United States. Canada has a strong cooperative banking sector, with the world's highest per capita membership in credit unions. It ranks low in the Corruption Perceptions Index (14th in 2023) and "is widely regarded as among the least corrupt countries of the world". It ranks high in the Global Competitiveness Report (14th in 2019) and Global Innovation Indexes (15th in 2022). Canada's economy ranks above most Western nations on The Heritage Foundation's Index of Economic Freedom and experiences a relatively low level of income disparity. The country's average household disposable income per capita is "well above" the OECD average. Canada ranks among the lowest of the most developed countries for housing affordability Among OECD members, Canada has a highly efficient and strong social security system; social expenditure stood at roughly 23.1% of GDP. Since the early 20th century, the growth of Canada's manufacturing, mining, and service sectors has transformed the nation from a largely rural economy to an urbanized, industrial one. Like many other developed countries, the Canadian economy is dominated by the service industry, which employs about three quarters of the country's workforce. Among developed countries, Canada has an unusually important primary sector, of which the forestry and petroleum industries are the most prominent components. Many towns in northern Canada, where agriculture is difficult, are sustained by nearby mines or sources of timber. Canada spends around 1.70% of GDP on advance research and development across various sectors of the economy. Canada's economic integration with the United States has increased significantly since World War II. The Automotive Products Trade Agreement of 1965 opened Canada's borders to trade in the automobile manufacturing industry. In the 1970s, concerns over energy self sufficiency and foreign ownership in the manufacturing sectors prompted the federal government to enact the National Energy Program (NEP) and the Foreign Investment Review Agency (FIRA). The government abolished the NEP in the 1980s and changed the name of FIRA to Investment Canada to encourage foreign investment. The Canada – United States Free Trade Agreement (FTA) of 1988 eliminated tariffs between the two countries, while the North American Free Trade Agreement (NAFTA) expanded the free trade zone to include Mexico in 1994 (later replaced by the Canada–United States–Mexico Agreement). As of 2023, Canada is a signatory to 15 free trade agreements with 51 different countries. Canada is one of the few developed nations that are net exporters of energy. Atlantic Canada possess vast offshore deposits of natural gas, and Alberta hosts the fourth largest oil reserves in the world. The vast Athabasca oil sands and other oil reserves give Canada 13 percent of global oil reserves, constituting the world's third or fourth largest. Canada is additionally one of the world's largest suppliers of agricultural products; the Canadian Prairies are one of the most important global producers of wheat, canola, and other grains. The country is a leading exporter of zinc, uranium, gold, nickel, platinoids, aluminum, steel, iron ore, coking coal, lead, copper, molybdenum, cobalt, and cadmium. Canada has a sizeable manufacturing sector centred in southern Ontario and Quebec, with automobiles and aeronautics representing particularly important industries. The fishing industry is also a key contributor to the economy.

Өнімділікті өлшеу

Өнімділік өлшемдері экономикалық өнімділіктің маңызды көрсеткіштері және экономикалық өсім мен бәсекеге қабілеттіліктің негізгі көзі болып табылады. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (ОЭДҰ) Өнімділік көрсеткіштері жинағында айтылғандай, "жалпы факторлық өнімділік көбінесе техникалық және ұйымдық инновациялар сияқты факторлардың экономикалық өсуге тигізетін үлесі ретінде қарастырылады". Өнімділікті өлшеуге жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) және жалпы факторлық өнімділік кіреді.

Көп факторлы өнімділік

Өндірістік өнімділікті өлшеудің тағы бір көрсеткіші – Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ) қолданатын көп факторлы өнімділіктің (МФӨ) ұзақ мерзімді тренді, сондай-ақ жалпы факторлы өнімділік (ЖФӨ) деп те аталады. Бұл көрсеткіш экономиканың "негізгі өндірістік потенциалын ("потенциалды өнім") бағалайды, ол экономиканың өсу мүмкіндіктері мен инфляциялық қысымның маңызды өлшемі болып табылады". МФӨ еңбек, капитал және аралық өнімдердің өзгеру қарқынымен түсіндірілмейтін қалдық өсімді өлшейді және көбінесе техникалық және ұйымдық инновациялар сияқты факторлардың экономикалық өсуге қосқан үлесі ретінде қарастырылады. ЭЫДҰ-ның 2012 жылғы маусымдағы Канада экономикасына қатысты жылдық шолуына сәйкес, Канадада көп факторлы өнімділіктің (МФӨ) өсімі әлсіз болды және 2002 жылдан бері одан әрі төмендеп келеді. МФӨ өсімін арттырудың бір жолы – инновацияларды ынталандыру, бірақ Канаданың бизнес-зерттеу және әзірлеме (ҒЗӘ) және патенттеу көрсеткіштері нашар болды. МФӨ өсімін арттыру "халық қартаюымен қатар, тұрғындардың өмір сүру деңгейін ұстап тұру үшін қажет". 2010 жылдан бері өнімділік өсімі жанданды, бұл негізінен көп факторлы өнімділіктің орташа көрсеткіштен жоғары өсуімен байланысты. Дегенмен, жалпы өнімділік әлі де АҚШ сияқты ЭЫДҰ елдерінің жоғарғы жартысынан қалып қойды. Канаданың өнімділігі қазір ЭЫДҰ-ның орташа өнімділігіне жуық, Австралия деңгейіне шамалас. Капиталдың өнімге қатынасын және капитал сапасын жақсарту арқылы капиталдың өнімділігін арттыру сияқты өнімділікті арттыру үшін тағы да көп жұмыс жасалуы мүмкін. Бұл ЭЫДҰ-ның Канада экономикасына қатысты соңғы шолуында ұсынғандай, ішкі сауда кедергілерін жою арқылы қол жеткізілуі мүмкін.

Канада банкі

Канаданың орталық банкінің – Канада банкінің мандаты, инфляцияны төмен және тұрақты деңгейде ұстап, ақшаның құнын сақтауға бағытталған ақша-несие саясатын жүргізу болып табылады. Федералдық мемлекеттік корпорация болып табылатын Канада банкі, Канаданың ақша жүйесіне жауапты. Инфляцияның мақсатты деңгейі 2 пайызға белгіленген, бұл 1-ден 3 пайызға дейінгі инфляциялық диапазонның ортасы болып табылады. Инфляцияны "төмен, тұрақты және болжамды" деңгейде ұстау, сондай-ақ "ақшаның құнына сенімділікті" арттыру, Канаданың тұрақты өсуіне, жұмыспен қамтудың артуына және тұрғындардың өмір сүру деңгейінің жақсаруына үлес қосу мақсатында инфляцияны төмендетуге бағытталған бірқатар мақсаттар белгіленді.

Инфляциялық мақсатты белгілеу

Джон Кроу Канада банкінің басқарушысы болған кезеңде (1987-1994) дүние жүзінде экономикалық төмендеу болды, банк ставкасы шамамен 14%-ға дейін өсті, ал жұмыссыздық 11%-ға жетті. Осы уақыттан бері «әлемдегі ең дамыған орталық банктердің көпшілігі» инфляцияны бақылауға алуды қабылдады.

Нәтижесінде пайыздық мөлшерлемелер мен инфляция ақырында төмендеді, сонымен бірге Канада долларының құны да төмендеді. 2015 жылдың 15 шілдесінде Канада банкі бір күндік ставка бойынша мақсатты мөлшерлемені тағы бір төрттен бір пайыздық пунктке, яғни 0,5%-ға төмендетінін хабарлады, бұл «бірінші тоқсанда экономиканы мұнай бағасының күрт төмендеуінен туындаған қиындықтардан кейін күрт жақсартуға мүмкіндік бермеді». Канада банкінің хабарламасына сәйкес, 2015 жылдың бірінші тоқсанында Тұтыну бағасының жалпы индексі (CPI) бойынша инфляция шамамен 1% болды. Бұл «тұтынушыларға арналған энергетикалық тауарлардың бағасының жылдық төмендеуін» көрсетеді. 2015 жылдың бірінші тоқсанындағы негізгі инфляция шамамен 2% болды, ал инфляцияның негізгі тенденциясы шамамен 1,5-1,7% құрады. 2015 жылдың шілдесіне қарай Қытай қор нарығы шамамен 3 триллион АҚШ долларын жоғалтты, себебі қорларды сатуға асыққан инвесторлар тауар нарығында төмендеуге себеп болды, бұл Канада сияқты ресурстарды өндіретін елдерге кері әсер етті. Банктің басты міндеті инфляцияны орташа деңгейде ұстау болып табылады. Осы стратегияның бір бөлігі ретінде, пайыздық мөлшерлемелер шамамен жеті жыл бойы төмен деңгейде сақталды. 2010 жылдың қыркүйегінен бастап негізгі пайыздық мөлшерлеме (бір күндік мөлшерлеме) 0,5% болды. 2017 жылдың ортасында инфляция Банктің 2% мақсатынан төмен болды (1,6%), негізінен энергия, азық-түлік және автомобильдер бағасының төмендеуіне байланысты; сонымен қатар, экономика жыл соңына дейін ЖІӨ-нің 2,8% өсуімен дамуда болды. 2017 жылдың 12 шілдесінде банк бағдарлық мөлшерлемені 0,75%-ға дейін көтеретінін мәлімдеді. COVID-19 пандемиясынан кейін сыншылар Канада банкінің инфляцияны бақылауға алу саясатының күтпеген салдары бар екенін атап өтті, мысалы, үй бағасының өсуіне ықпал ету және акция құнының артуы арқылы байлықтың теңсіздігіне үлес қосу.

Қызмет көрсету секторы

Канададағы қызмет көрсету секторы кең және көп қырлы, ол канадалықтардың шамамен үштен екі бөлігін жұмыспен қамтып, ЖІӨ-нің 70% құрайды. Ең ірі жұмыс беруші – бөлшек сауда секторы, онда канадалықтардың шамамен 12% жұмыс істейді. Бөлшек сауда саласы негізінен сауда орталықтарында шоғырланған, бірнеше дүкендер желісінен тұрады. Соңғы жылдары Walmart (АҚШ), Real Canadian Superstore және Best Buy (АҚШ) сияқты ірі гипермаркеттердің саны артып келеді. Бұл осы саладағы жұмыс орындарының азаюына және бөлшек сауда жұмыстарының қала шетіне көшуіне әкелді. Қызмет көрсету секторының екінші ірі бөлігі – бизнес-қызметтер, ол халықтың шамамен бірдей үлесін жұмыспен қамтиды. Бұл қаржылық қызметтер, жылжымайтын мүлік және коммуникация салаларын қамтиды. Экономиканың бұл бөлігі соңғы жылдары қарқынды дамып келеді. Ол негізінен ірі қалалық орталықтарда, әсіресе Торонто, Монреаль және Ванкуверде шоғырланған (Канададағы банк ісіне қараңыз). Білім беру және денсаулық сақтау салалары Канаданың ең ірі салаларының қатарына жатады, бірақ екеуі де басымдықпен үкіметтің бақылауында. Денсаулық сақтау саласы тез өсіп келеді және Канададағы үшінші ірі сала болып табылады. Оның қарқынды өсуі үкіметтерге оны қаржыландыру үшін қаражат табу қиындығын тудырып отыр. Канадада дамыған жоғары технологиялық индустрия және кино, теледидар және ойын-сауық индустриясы бар, олар жергілікті және халықаралық тұтынуға мазмұн жасайды (Канададағы медиаға қараңыз). Туризмнің маңызы артып келеді, халықаралық саяхатшылардың басым көпшілігі АҚШ-тан келеді. Казино ойындары қазіргі уақытта Канаданың туризм индустриясының ең жылдам өсіп келе жатқан сегменті болып табылады, ол Канада үкіметтеріне 5 миллиард доллар пайда әкеліп, 2001 жылы 41 000 канадалықты жұмыспен қамтыды.

Энергия

Канада географиялық орналасуының арқасында арзан энергия көздеріне ие. Бұл Британдық Колумбия және Квебек сияқты ірі алюминий өнеркәсіптерінің дамуына жағдай жасады. Канада сонымен қатар жан басына шаққандағы энергия тұтыну деңгейі бойынша әлемдегі ең жоғары көрсеткіштердің бірін иеленеді.

Электр энергиясы

Канададағы электр энергетикасы секторы 19 ғасырдың соңынан бері елдің экономикалық және саяси өмірінде маңызды рөл атқарып келеді. Сектор провинциялық және аумақтық принциптер бойынша ұйымдастырылған. Көптеген провинцияларда электр энергиясын өндіру, тарату және жеткізуде мемлекеттік меншіктегі ірі, біріктірілген коммуналдық кәсіпорындар жетекші рөл атқарады. Онтарио және Альберта провинциялары соңғы он жылдықта экономиканың осы секторында инвестицияны және бәсекелестікті арттыру мақсатында электр энергиясы нарығын құрды. 2017 жылы электр энергетикасы секторы жалпы ұлттық парниктік газдар шығарындысының 10% құрады. Канаданың көршілес АҚШ мемлекетімен электр энергиясы саудасы жоғары деңгейде, 2017 жылы 72 ТВт·сағ экспортталды және 10 ТВт·сағ импортталды. 2016 жылы Канададағы электр энергиясының өндірісінің 59% су электр қуаты есебінен жасалды, бұл Канаданы Қытайдан кейін су электр қуатын өндіруші әлемдегі екінші ірі ел етті. 1960 жылдан бері Квебек, Британдық Колумбия, Манитоба және Ньюфаундленд және Лабрадор сияқты аймақтардағы ірі су электр жобалары елдің электр энергиясын өндіру қабілетін едәуір арттырды. Жалпы өндірістің екінші ірі көзі (15%) – ядролық энергия. Онтариодағы бірнеше электр станциялары провинцияның электр энергиясының жартысынан астамын, ал Нью-Брансуиктегі бір генератор электр энергиясын өндіреді. Бұл Канаданы ядролық энергия арқылы электр энергиясын өндіруші әлемдегі алтыншы ірі ел етеді, 2017 жылы 95 ТВт·сағ өндірілді. Қазба отыны Канаданың электр энергиясының 19% құрайды, оның жартысына жуығы көмір (жалпы көлемнің 9%), ал қалғаны табиғи газ және мұнайдан тұрады. Электр энергиясын өндіру үшін көмірді тек бес провинция пайдаланады. Альберта, Саскачеван және Нова-Шотия провинциялары өндірісінің шамамен жартысын көмірге негіздейді, ал басқа провинциялар мен аумақтар көмірді аз немесе мүлдем пайдаланбайды. Альберта және Саскачеван провинциялары да табиғи газды көп мөлшерде пайдаланады. Шабытты елді мекендер, соның ішінде Нунавуттың барлық аумағы және Солтүстік-Батыс Аймақтарының көп бөлігі, электр энергиясын дизельдік генераторлар арқылы өндіреді, бұл жоғары экономикалық және экологиялық шығындарға әкеледі. Федералдық үкімет дизельдік электр энергиясына тәуелділікті азайтуға бағытталған бастамаларды іске қосты. Су электр қуатынан басқа жаңаруға қабілетті энергия көздерінің үлесі жылдам өсіп келеді және 2016 жылы 7% құрады.

The electricity sector in Canada has played a significant role in the economic and political life of the country since the late 19th century. The sector is organized along provincial and territorial lines. In a majority of provinces, large government owned integrated public utilities play a leading role in the generation, transmission and distribution of electricity. Ontario and Alberta have created electricity markets in the last decade in order to increase investment and competition in this sector of the economy. In 2017, the electricity sector accounted for 10% of total national greenhouse gas emissions. Canada has substantial electricity trade with the neighbouring United States amounting to 72 TWh exports and 10 TWh imports in 2017. Hydroelectricity accounted for 59% of all electric generation in Canada in 2016, making Canada the world's second largest producer of hydroelectricity after China. Since 1960, large hydroelectric projects, especially in Quebec, British Columbia, Manitoba and Newfoundland and Labrador, have significantly increased the country's generation capacity. The second largest single source of power (15% of the total) is nuclear power, with several plants in Ontario generating more than half of that province's electricity and one generator in New Brunswick. This makes Canada the world's sixth largest electricity producer generated by nuclear power, producing 95 TWh in 2017. Fossil fuels provide 19% of Canadian electric power, about half as coal (9% of the total), and the remainder a mix of natural gas and oil. Only five provinces use coal for electricity generation. Alberta, Saskatchewan, and Nova Scotia rely on coal for nearly half of their generation, while other provinces and territories use little or none. Alberta and Saskatchewan also use a substantial amount of natural gas. Remote communities, including all of Nunavut and much of the Northwest Territories, produce most of their electricity from diesel generators at high economic and environmental costs. The federal government has set up initiatives to reduce dependence on diesel fired electricity. Non hydro renewables are a fast growing portion of the total, at 7% in 2016.

Мұнай және газ

Канада Альберта және Солтүстік территорияларда кең мұнай мен газ ресурстарына ие, сонымен қатар көршілес Британ Колумбиясы және Саскачеван облыстарында да кездеседі. USGS деректері бойынша, Аттабаска мұнай құмдары Канаданы Сауд Арабиясы мен Венесуэладан кейін әлемдегі үшінші ең ірі мұнай қорына ие етеді. Мұнай және газ өнеркәсібі Канаданың жалпы парниктік газдар шығарындыларының 27% құрайды, бұл 1990 жылдан бері 84% өсті, көбінесе мұнай құмдарын игеру есебінен. 1980 жылдардың басындағы Ұлттық энергетикалық саясат Канаданы мұнаймен қамтамасыз етуге және Канаданың барлық аймақтарында, әсіресе шығыс өндіріс базасында мұнайдың тең жеткізілімін және бағасын қамтамасыз етуге бағытталған. Бұл саясат Альбертаны Канаданың шығысына төмен бағамен мұнай сатуға мәжбүрлегендіктен, күрт дау тудырды. Саясат 1985 жылы мұнай бағасының күрт төмендеуі кезінде жарияланғаннан кейін 5 жыл өткен соң күштен шығарылды. Жаңа премьер-министр Брайан Малрони 1984 жылғы Канада федералды сайлауларында осы саясатқа қарсы үгіт жүргізді. 1988 жылғы Канада-АҚШ еркін сауда келісімінің ең даулы бөліктерінің бірі – Канада АҚШ-тан энергия үшін өз азаматтарынан артық ақы алмайтыны туралы міндеттеме болды.

Канада мен АҚШ арасындағы сауда қатынастары

Канада мен АҚШ ортақ сауда қатынастарын бөліседі. Канаданың еңбек нарығы АҚШ-пен бірге жақсы көрсетіп келеді, 2006 жылдың желтоқсан айында жұмыссыздық деңгейі 30 жылдық ең төменгі көрсеткішке жетті, бұл 14 жыл қатарынан жұмыспен қамтудың өсуімен байланысты. АҚШ Канаданың ең ірі сауда серіктесі болып табылады, 2005 жылы күніне 1,7 миллиард доллардан астам сауда-саттық жасалды. 2009 жылы Канада экспортының 73% АҚШ-қа, ал импорттың 63% АҚШ-тан келді. Канадамен сауда АҚШ экспортының 23% және импортының 17% құрайды. 2005 жылмен салыстырғанда, бұл көрсеткіш АҚШ-тың Еуропалық Одақтың барлық елдерімен жасаған саудасынан жоғары, ал Латын Америкасының барлық елдерімен жасаған саудасынан екі еседен астам. Мичиган мен Онтарио арасындағы Амбассадор көпірі арқылы жүзеге асылатын екі жақты сауда АҚШ-тың Жапонияға экспорттаған тауарын теңестіреді. Канаданың АҚШ үшін маңызы тек шекаралық мемлекет ретінде ғана емес: Канада АҚШ-тың 50 штатының 35-і үшін жетекші экспорттық нарық болып табылады және АҚШ-тың ең ірі шетелдік энергия жеткізушісі. Екіжақты сауда 1989 жылы АҚШ-Канада еркін сауда келісімі (АЭСК) күшіне енгеннен бастап, 1994 жылы Солтүстік Америка еркін сауда келісімі (НАЭСК) оны алмастырғанға дейін 52% өсті. Сауда содан бері 40% өсті. НАЭСК сауда кедергілерін азайту және сауда ережелерін орнату бойынша АЭСК-нің бағыттарын жалғастырады. Бұл келісім сонымен қатар ұзақ жылдар бойы туындаған екіжақты мәселелерді шешеді және ауыл шаруашылығы, қызметтер, энергетика, қаржы қызметтері, инвестициялар және мемлекеттік сатып алу сияқты бірнеше салалардағы ережелерді либералдайды. НАЭСК әлемдегі ең ірі сауда аймағын құрайды, ол Солтүстік Американың үш елінің 405 миллион халқына арналған. АҚШ пен Канада арасындағы сауданың ең ірі бөлігі тауар секторында шоғырланған. АҚШ Канаданың ең ірі ауыл шаруашылығы экспорттық нарығы болып табылады және Канаданың барлық азық-түлік экспортының жартысынан астамын алады. Канаданың орман өнімдерінің үштен екісі, соның ішінде целлюлоза мен қағаз, АҚШ-қа экспортталады; Канаданың газет қағазы өндірісінің 72% АҚШ-қа экспортталады. 2004 жылы 73,6 миллиард долларды құраған АҚШ-тың Канадамен энергия саудасы АҚШ-тың ең ірі энергетикалық сауда қатынасы болып табылады, оның басым бөлігі (66,7 миллиард доллар) Канададан экспортталады. АҚШ-тың Канадамен энергия саудасының негізгі компоненттері мұнай, табиғи газ және электр энергиясы. Канада АҚШ-қа мұнай жеткізушілердің ішіндегі ең ірісі және әлемдегі энергия өндірушілердің бес ең ірісінің бірі. Канада АҚШ-тың мұнай импортының 16%-ын және табиғи газ тұтынымының 14%-ын қамтамасыз етеді. АҚШ пен Канаданың ұлттық электр желілері байланысқан, ал екі ел де батыс шекараларында гидроэнергетикалық нысандарды бөліседі. АҚШ пен Канада арасындағы сауда ағыны көбінесе тегіс жүрсе де, кейде екіжақты сауда даулары туындайды, әсіресе ауыл шаруашылығы және мәдениет салаларында. Мұндай мәселелер көбінесе екіжақты консультациялық форумдар арқылы немесе Дүниежүзілік сауда ұйымына (ДСҰ) немесе НАЭСК дауларын шешу арқылы шешіледі. 1999 жылдың мамыр айында АҚШ пен Канада үкіметтері АҚШ баспа өнеркәсібінің Канада нарығына қолжетімділігін арттыратын журналдар туралы келісімге келді. АҚШ пен Канада сонымен қатар балық шаруашылығымен байланысты бірнеше маңызды мәселелерді шешті. Екі ел де 1981 жылы Мейн шығанағының шекарасына қатысты дауды Халықаралық сотқа ұсынды; екеуі де соттың 1984 жылғы 12 қазандағы аумақтық теңіз шекарасын белгілеген шешімін қабылдады. Қазіргі уақытта АҚШ пен Канада арасындағы мәселе – жұмсақ ағаштан жасалған сүрекке қатысты дау, себебі АҚШ Канаданың орман шаруашылығын әділетсіз субсидиялайтынын алға тартады. 1990 жылы АҚШ пен Канада екіжақты балық аулауды қамтамасыз ету туралы келісімге қол қойды, ол заңсыз балық аулауды болдырмауға және балық аулау кезінде жарақат алу қаупін азайтуға көмектесті. АҚШ пен Канада 1999 жылдың маусым айында Тынық мұхитындағы лосось туралы келісімге қол қойды, ол 1985 жылғы Тынық мұхитындағы лосось туралы келісімді жүзеге асыру туралы келіспеушіліктерді шешті. Канада мен АҚШ 1995 жылдың ақпанында Билл Клинтонның Канадаға сапары кезінде авиациялық келісімге қол қойды, нәтижесінде екі ел арасындағы әуе қатынасы күрт өсті. Екі ел де Ұлы көлдерді Атлант мұхитына жалғастыратын Сент-Лоуренс теңіз жолының жұмысын бөліседі. АҚШ Канаданың ең ірі шетелдік инвесторы және Канадалық инвестициялар үшін ең танымал бағыт. 2018 жылы АҚШ-тың Канададағы тікелей инвестициясының жалпы сомасы 406 миллиард долларды құрады, ал Канаданың АҚШ-тағы инвестициясының жалпы сомасы 595 миллиард долларды құрады, бұл 2018 жылғы CDIA жалпы сомасының 46%-ын құрады. Бұл Канаданы 2018 жылы АҚШ-тағы екінші ірі инвестициялық ел етті. АҚШ инвестициялары негізінен Канаданың кен және металлургия өнеркәсібіне, мұнайға, химия өнеркәсібіне, машина жасау және көлік құралдарын өндіруге, сондай-ақ қаржы саласына бағытталған, ал Канаданың АҚШ-тағы инвестициялары өндіріс, көтерме сауда, жылжымайтын мүлік, мұнай, қаржы, сақтандыру және басқа да қызметтерге шоғырланған.

Canada and the United States share a common trading relationship. Canada's job market continues to perform well along with the US, reaching a 30 year low in the unemployment rate in December 2006, following 14 consecutive years of employment growth. The United States is by far Canada's largest trading partner, with more than $1.7 billion CAD in trade per day in 2005. In 2009, 73% of Canada's exports went to the United States, and 63% of Canada's imports were from the United States. Trade with Canada makes up 23% of the United States' exports and 17% of its imports. By comparison, in 2005 this was more than U. S. trade with all countries in the European Union combined, and well over twice U. S. trade with all the countries of Latin America combined. Just the two way trade that crosses the Ambassador Bridge between Michigan and Ontario equals all U. S. exports to Japan. Canada's importance to the United States is not just a border state phenomenon: Canada is the leading export market for 35 of 50 U. S. states, and is the United States' largest foreign supplier of energy. Bilateral trade increased by 52% between 1989, when the U. S.–Canada Free Trade Agreement (FTA) went into effect, and 1994, when the North American Free Trade Agreement (NAFTA) superseded it. Trade has since increased by 40%. NAFTA continues the FTA's moves toward reducing trade barriers and establishing agreed upon trade rules. It also resolves some long standing bilateral irritants and liberalizes rules in several areas, including agriculture, services, energy, financial services, investment, and government procurement. NAFTA forms the largest trading area in the world, embracing the 405 million people of the three North American countries. The largest component of U. S.–Canada trade is in the commodity sector. The U. S. is Canada's largest agricultural export market, taking well over half of all Canadian food exports. Nearly two thirds of Canada's forest products, including pulp and paper, are exported to the United States; 72% of Canada's total newsprint production also is exported to the U. S.

At $73.6 billion in 2004, U. S. Canada trade in energy is the largest U. S. energy trading relationship, with the overwhelming majority ($66.7 billion) being exports from Canada. The primary components of U. S. energy trade with Canada are petroleum, natural gas, and electricity. Canada is the United States' largest oil supplier and the fifth largest energy producing country in the world. Canada provides about 16% of U. S. oil imports and 14% of total U. S. consumption of natural gas. The United States and Canada's national electricity grids are linked, and both countries share hydropower facilities on the western borders. While most of U. S. Canada trade flows smoothly, there are occasionally bilateral trade disputes, particularly in the agricultural and cultural fields. Usually these issues are resolved through bilateral consultative forums or referral to World Trade Organization (WTO) or NAFTA dispute resolution. In May 1999, the U. S. and Canadian governments negotiated an agreement on magazines that provides increased access for the U. S. publishing industry to the Canadian market. The United States and Canada also have resolved several major issues involving fisheries. By common agreement, the two countries submitted a Gulf of Maine boundary dispute to the International Court of Justice in 1981; both accepted the court's October 12, 1984 ruling which demarcated the territorial sea boundary. A current issue between the United States and Canada is the ongoing softwood lumber dispute, as the U. S. alleges that Canada unfairly subsidizes its forestry industry. In 1990, the United States and Canada signed a bilateral Fisheries Enforcement Agreement, which has served to deter illegal fishing activity and reduce the risk of injury during fisheries enforcement incidents. The U. S. and Canada signed a Pacific Salmon Agreement in June 1999 that settled differences over implementation of the 1985 Pacific Salmon Treaty for the next decade. Canada and the United States signed an aviation agreement during Bill Clinton's visit to Canada in February 1995, and air traffic between the two countries has increased dramatically as a result. The two countries also share in operation of the St. Lawrence Seaway, connecting the Great Lakes to the Atlantic Ocean. The U. S. remains Canada's largest foreign investor and the most popular destination for Canadian foreign investments. In 2018, the stock of U. S. direct investment in Canada totaled $406 billion, while the stock of Canadian investment in the U. S. totaled $595 billion, or 46% of the overall CDIA stock for 2018. This made Canada the second largest investing country in the U. S. for 2018 US investments are primarily directed at Canada's mining and smelting industries, petroleum, chemicals, the manufacture of machinery and transportation equipment, and finance, while Canadian investment in the United States is concentrated in manufacturing, wholesale trade, real estate, petroleum, finance, insurance and other services.

Канаданың мемлекеттік борышы

Канаданың мемлекеттік қарызы, сондай-ақ Канаданың мемлекеттік борышы деп аталады, мемлекеттік сектордың міндеттемелері. 2019 жылы (2020 жылғы 31 наурызда аяқталатын қаржы жылы) біріктірілген Канаданың жалпы үкіметі (федералды, провинциялық, аумақтық және жергілікті үкіметтердің барлығы) үшін жалпы қаржылық міндеттемелер немесе жалпы қарыз 2434 миллиард долларды құрады. Бұл ЖІӨ-нің 105,3%-ына сәйкес келеді (ЖІӨ 2311 миллиард долларды құрады). 2434 миллиард доллардың 1146 миллиард доллары немесе 47%-ы федералды (орталық) үкіметтің міндеттемелері болды (ЖІӨ-нің көрсеткіші ретінде 49,6%). Провинциялық үкіметтердің міндеттемелері қалған міндеттемелердің көп бөлігін құрайды. Statistics Canada мәліметінше, 2019 жылдың шілде айына қарай үй шаруашылықтарының жалпы несиесі 2,2 триллион канадалық долларын құрады. Фрейзер институтының Филип Кросс айтуынша, 2015 жылдың мамыр айында Канададағы үй шаруашылықтарының қарызының табысқа қатынасы АҚШ-тағыдан ұқсас болғанымен, Канададағы несие беру стандарттары АҚШ-тағыдан қатаңырақ, бұл жоғары тәуекелді қарыз алушылардың тұра алмайтын қарыз алуына қарсы қорғаныс шарасы болып табылады.

Жұмыссыздық деңгейі

Провинция Жұмыссыздық деңгейі (2024 жылдың наурызындағы еңбекке қабілетті халықтың арасындағы пайыздық үлес) Жұмыспен қамтылғандар саны Альберта 6,3% 2 526 900 Британдық Колумбия 5,5% 2 847 800 Манитоба 5,0% 700 400 Ньюфаундленд және Лабрадор 10,1% 243 700 Нью-Брансуик 7,8% 390 900 Новая Шотландия 6,2% 516 400 Онтарио 6,7% 7 970 500 Принс-Эдвард аралы 7,4% 91 900 Квебек 5,0% 4 515 200 Саскачеван 5,4% 597 100 Канада (жалпыұлттық) 6,1% 20 400 700

Экспорттық сауда

Канададан экспорттық сауда АҚШ долларында есептеледі. 2021 жылы Канада 503,4 миллиард АҚШ долларын экспорттады. Бұл сома 2017 жылдан бері 19,5%-ға ұлғайды, ал 2020 жылдан 2021 жылға дейін 29,1%-ға өсті. Экспорттағы үлестің құндылығы: АҚШ 380,4 миллиард доллар – 75,6%, Қытай 23 миллиард доллар – 4,6%, Ұлыбритания 12,9 миллиард доллар – 2,6%, Жапония 11,5 миллиард доллар – 2,3%, Мексика 6,5 миллиард доллар – 1,3%, Германия 5,5 миллиард доллар – 1,1%, Оңтүстік Корея 4,5 миллиард доллар – 0,9%, Нидерланды 3,8 миллиард доллар – 0,8%, Франция 3,2 миллиард доллар – 0,6%, Бельгия 3,0 миллиард доллар – 0,6%, Гонконг 2,8 миллиард доллар – 0,6%, Норвегия 2,5 миллиард доллар – 0,5%, Швейцария 1,6 миллиард доллар – 0,5%, Үндістан 2,35 миллиард доллар – 0,5%, Италия 2,1 миллиард доллар – 0,4%.

Импорттық сауда

2017 жылғы импорт саудасы АҚШ долларында есептелді. Серіктес елдердің үлесі: АҚШ $222,0 млрд 51,3% Қытай $54,7 млрд 12,7% Мексика $27,4 млрд 6,3% Германия $13,8 млрд 3,2% Жапония $13,5 млрд 3,1% Ұлыбритания $6,9 млрд 1,6% Оңтүстік Корея $6,7 млрд 1,5% Италия $6,3 млрд 1,5% Франция $4,8 млрд 1,1% Вьетнам $3,9 млрд 0,9%