Туқымдық копропорфирия: Диагностика, көріністері және емдеу жолдары
Hereditary coproporphyria
Тұқымдық копропорфирия (HCP) – гемо биосинтезінің бұзылысы. Белгілері: ішек ауруы, құсу, неврологиялық мәселелер, тері зақымдары. Генетикалық тестілеу арқылы анықталады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тұқым қуалайтын копропорфирия (ТҚК) – гема биосинтезінің бұзылуы, жіті бауыр порфириясы ретінде жіктеледі. ТҚК-ға копропорфироген оксидаза ферментінің жетіспеушілігі себеп болады, бұл фермент CPOX генімен кодталады. Ауру аутосомдық-доминантты жолмен беріледі, бірақ гомозиготалы жағдайлар да анықталған. Жедел аралық порфириядан айырмашылығы, ТҚК-сы бар адамдарда ішектегі ауырсыну, құсу және неврологиялық дисфункцияның жедел шабуылдарымен қатар, porphyria cutanea tarda-да кездесетін тері өзгерістері де болуы мүмкін. Басқа порфириялар сияқты, ТҚК шабуылдарын белгілі бір дәрі-дәрмектер, қоршаған ортаның стресстік факторлары немесе диетадағы өзгерістер тудыруы мүмкін. Порфирия диагнозын нақтылау және нақты генетикалық ақауды анықтау үшін биохимиялық және молекулалық тестілеу қолданылуы мүмкін. Порфириялар – сирек кездесетін аурулар. Аурудың барлық түрлерінің жиынтық жиілігі 1:20,000 деп бағаланады. ТҚК-ның нақты жиілігін анықтау қиын, себебі оның теріс әсері төмен.
Hereditary coproporphyria (HCP) is a disorder of heme biosynthesis, classified as an acute hepatic porphyria. HCP is caused by a deficiency of the enzyme coproporphyrinogen oxidase, coded for by the CPOX gene, and is inherited in an autosomal dominant fashion, although homozygous individuals have been identified. Unlike acute intermittent porphyria, individuals with HCP can present with cutaneous findings similar to those found in porphyria cutanea tarda in addition to the acute attacks of abdominal pain, vomiting and neurological dysfunction characteristic of acute porphyrias. Like other porphyrias, attacks of HCP can be induced by certain drugs, environmental stressors or diet changes. Biochemical and molecular testing can be used to narrow down the diagnosis of a porphyria and identify the specific genetic defect. Overall, porphyrias are rare diseases. The combined incidence for all forms of the disease has been estimated at 1:20,000. The exact incidence of HCP is difficult to determine, due to its reduced penetrance.
Белгілері мен симптомдары
Клиникалық тұрғыдан алғанда, HCP ауруы басқа да жіті порфириялар, мысалы жіті аралық порфирия (AIP) және варигейт порфирия (VP) сияқты ауруларға ұқсас көрінеді. HCP және VP ауруларымен ауыратын науқастарда жіті және терілік порфириялардың белгілері бірдей болуы мүмкін. Бұл қарын ауруы, жүрек айну, құсу, диарея, тахикардия, гипертония және ұстамалар, сондай-ақ порфирия кутанеа тарда (PCT) көріністерін қамтиды, атап айтқанда терінің әлсіздігінің артуы, күн сәулесіне ұшырағанда көпіршіктердің пайда болуы және жарақаттың нашар жазылуы. HCP-мен ауыратын адамдарда қоздырғыш факторлар болмаған жағдайда ешқандай белгі байқалмауы мүмкін. Көбінесе қоздырғыштарға белгілі бір дәрілер, алкоголь, гормоналдық өзгерістер және диетадағы өзгерістер жатады. CPOX 3q11.2-q12.1 локусында орналасқан. Ол аутосомалық-доминантты жолмен мұраға беріледі, яғни фермент белсенділігінің қалыпты деңгейінің 50% жетіспеуі симптомдарға себеп болуы жеткілікті. Бұл жаңа туған нәрестелерде сарқырама, гипербилирубинемия, гепатоспленомегалия және ультракүлгін сәулелерге ұшырағанда тері зақымдануларымен сипатталады. HCP сирек кездесетін ауру, бірақ жіті порфириялардың төмен ену қабілетіне байланысты нақты жиілігін анықтау қиын. Жалпы, АҚШ-та барлық порфириялардың кездесу жиілігі 1:20,000 деп есептеледі. Порфирияға арналған биохимиялық тестілеу нәтижелері жіті шабуыл кезінде алынған үлгілерде ең көп ақпаратты береді. Әдетте, HCP және VP үшін ерекшеленетін метаболит – VP жұқтырған адамдардың плазмасы мен нәжісінде протопорфириндің болуы.
Clinically, patients affected with HCP present similarly to those with other acute porphyrias, such as acute intermittent porphyria (AIP) and variegate porphyria (VP). Patients with HCP and VP can present with symptoms shared between the acute and cutaneous porphyrias. This includes the acute attacks of abdominal pain, nausea, vomiting, diarrhea, tachycardia, hypertension and seizures, as well as the cutaneous findings seen in porphyria cutanea tarda (PCT), namely increased skin fragility, bullous lesions after exposure to sunlight and increased scarring. Individuals with HCP may be asymptomatic in the absence of triggering factors. Common triggers include certain drugs, alcohol, hormonal changes, and dietary changes. CPOX is located at 3q11.2 q12.1, It is inherited in an autosomal dominant fashion, meaning that a deficiency of 50% of the normal enzyme activity is enough to cause symptoms. characterized by neonatal jaundice, hyperbilirubinemia, hepatosplenomegaly and skin lesions upon exposure to ultraviolet light. HCP is a rare disease, but the exact incidence is difficult to determine due to the reduced penetrance of the acute porphyrias. Overall, the incidence of all porphyrias is estimated at 1:20,000 in the United States. The results of biochemical testing for porphyrias are most informative when samples are collected during an acute attack. Typically, the distinguishing metabolite for HCP and VP is the presence of protoporphyrin in the plasma and feces of individuals affected with VP.
Емдеу
Копропорфироген оксидазаның жеткіліксіз активтігінен туындаған HCP-ні емдеуге болмайды. HCP-нің жедел симптомдарын емдеу басқа жедел порфирияларды емдеумен бірдей. Жедел шабуылдар үшін ұсынылатын терапия – көктамырға енгізілетін гемин (гема аргинаты немесе гематин түрінде). Егер уақтылы және дұрыс емделмесе, жедел шабуылдар өлімге әкелуі мүмкін. Гемин енгізу үшін әдетте ауруханаға жатқызу қажет, сондай-ақ порфириямен жаман әрекеттесетін препараттармен симптомдарды күшейтуден сақтану үшін дұрыс дәрі таңдау өте маңызды. Дәрі-дәрмектерді дұрыс таңдау, әсіресе HCP-ге ілесе алатын құрылыстарды емдеу кезінде қиындық тудырады, себебі көптеген құрылысқа қарсы препараттар симптомдарды нашарлатуы мүмкін. Габапентин мен леветирацетам – қауіпсіз деп саналатын екі құрылысқа қарсы препарат. Егер геминмен емдеуге қарамастан симптомдарды басқару қиын болса, симптомдар асқынғанша науқастарға бауыр трансплантациясы жасауға болады. Бүйрек жеткіліксіздігі бар адамдарға кейде бауыр және бүйрек трансплантациясы бірге жасалады. Жедел порфирияның ұзақ мерзімді емдеуі жедел шабуылдардың алдын алуға бағытталған, оның үшін шабуылға себеп болатын факторларды – дәрі-дәрмектерді, диеталық өзгерістерді және инфекцияларды жою қажет. Әйелдерде шабуылдар көбінесе менструалдық циклмен бірге жүреді, оларды гормоналды контрацепциямен тиімді басқаруға болады. HCP-нің төмендеуіне байланысты науқастың туыстары да сол мутацияны симптомсыз алып жүруі мүмкін. Мұндай науқастарды анықтаудың ең жақсы жолы – CPOX молекулалық талдауы, себебі симптомдары болмаса, олар зертханалық тестілеуде биохимиялық фенотипті көрсетпейді. Симптомсыз науқастарды анықтау оларға өмір салтын өзгертуге және жалпы шақырушы факторлардан аулақ болуға мүмкіндік береді.
There is no cure for HCP caused by the deficient activity of coproporphyrinogen oxidase. Treatment of the acute symptoms of HCP is the same as for other acute porphyrias. Intravenous hemin (as heme arginate or hematin) is the recommended therapy for acute attacks. Acute attacks can be severe enough to cause death if not treated quickly and correctly. Hospitalization is typically required for administration of hemin, and appropriate drug selection is key to avoid exacerbating symptoms with drugs that interact poorly with porphyrias. Proper drug selection is most difficult when it comes to treatment of the seizures that can accompany HCP, as most anti seizure medications can make the symptoms worse. Gabapentin and levetiracetam are two anti seizure drugs that are thought to be safe. In patients where management of symptoms is difficult even with hemin, liver transplant is an option before the symptoms have progressed to advanced paralysis. Combined liver and kidney transplants are sometimes undertaken in people with kidney failure. Long term treatment of acute porphyrias is centered on the avoidance of acute attacks by eliminating precipitating factors, such as drugs, dietary changes, and infections. Females often have attacks coincident with their menstrual cycle, which can be managed effectively with hormonal birth control. Because of the reduced penetrance of HCP, family members of a patient may carry the same mutation without ever presenting with symptoms. Molecular analysis of CPOX is the best way to identify these patients, as they will not express a biochemical phenotype on laboratory testing unless they are symptomatic. Identification of asymptomatic patients allows them to adjust their lifestyle to avoid common triggering factors.