Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Толлимор орман паркі 1955 жылдың 2 маусымында құрылған Солтүстік Ирландиядағы алғашқы мемлекеттік орман паркі. Ол Брайансфордта, Ньюкасл қаласының жанында, Моурн және Слив Круб табиғи сұлулығы ерекше аймақта орналасқан. Парк Моурн тауларының етегінде жатыр, айналасындағы таулар мен жақын орналасқан Ньюкасл теңізінің әсем көрінісін ұсынады. Шимна өзені паркі арқылы ағып өтеді және оны 16 көпір кесіп өтеді, олардың ең көнесі 1726 жылы салынған. Бұл өзен лосось және форельдің шағылысу ортасы болып табылады және геологиясы, өсімдік және жануарлар әлеміне байланысты ерекше ғылыми қызығушылық тудыратын аймақ. Орманның ішінде әртүрлі түсті көрсеткіштермен белгіленген төрт жаяу жолы бар, ең ұзыны – 8 миль (13 км) болатын "ұзақ сапар жолы". 2000 жылы The Sunday Times газеті оны Ұлыбританиядағы ең жақсы пикник орнының жиырмалығына қосты. Орман паркі 1941 жылы Роден иелігінен сатып алынғаннан бері Орман шаруашылығы қызметінің басқаруында.
Tollymore Forest Park was the first state forest park in Northern Ireland, established on 2 June 1955. It is located at Bryansford, near the town of Newcastle in the Mourne and Slieve Croob Area of Outstanding Natural Beauty. It covers an area of at the foot of the Mourne Mountains and has views of the surrounding mountains and the sea at nearby Newcastle. The Shimna River flows through the park where it is crossed by 16 bridges, the earliest dating to 1726. The river is a spawning ground for salmon and trout and is an Area of Special Scientific Interest due to its geology, flora and fauna. The forest has four walking trails signposted by different coloured arrows, the longest being the "long haul trail" at 8 mile (13 km) long. It was listed in The Sunday Times top twenty British picnic sites for 2000. The Forest Park has been managed by the Forest Service since they purchased it from the Roden Estate in 1941.
Ерте тарих
Толлимор (Tulaigh Mhór) атауы "үлкен төбе немесе үйінді" деген сөзден шыққан, ол орманның шекарасында орналасқан, шамамен 250 м биіктіктегі екі төбеге сілтеме жасайды. Олардың ресми атаулары Slieve Neir (мүмкін, Sliabh an Aoire, "көшіп жүретін малдың тауы" деген мағынада) және Slieve Snaran (snarvan, яғни "сырғу", немесе snarban, яғни "сарқырама") деп тіркелген. Дегенмен, олар көбінесе Дриннс және Курагард деп аталады, бұл сәйкесінше "тізбек" және "батпақты жота" дегенді білдіреді. 1177 жылы Нормандардың Ольстерге басып кіргенінен және Ольстер графының құрылуынан кейін Магеннис руы аймақта билікке ие болды. 15 ғасырға қарай Магеннис әулеттері Даун графтығының оңтүстігіндегі жердің көп бөлігін, соның ішінде Толлимор орналасқан аймақты да басқарды. 1611 жылдың 22 ақпанында Толлимор (ресми түрде Ballytollymore деп аталды) Брайан МакХью МакАгорли Магеннис атынан ағылшын тәжіне берілген жеті жарым жер учаскесінің ішіне кірді, бұл ресми түрде жерді иелену құқығын беру үшін жасалды. 1628 жылы жер оның немересіне өтті, ал ол 1660 жылдары мұрагерсіз қайтыс болғаннан кейін, Брайан Магеннистің жалғыз қызы Элленге тиесілі болды, ол Айрширдің Уильям Гамильтонына үйленді. Гамильтон әулеті 1798 жылы Уильямның шөбересі Джеймс Гамильтон қайтыс болғанға дейін Толлиморды иеленді. Оның қызы Анна мен күйеуі Роберт Джоселинге, Роденнің 1-ші графына мүлік берілді. Джоселин әулеті Толлимордың иелігін Роберт Джоселин, Роденнің 8-ші графы орман шаруашылығы үшін Ауыл шаруашылығы министрлігіне сатқанға дейін сақтап келді. Ол 1930 және 1941 жылдары екі бөлікке бөлініп сатылды. Роден әулетінің Толлимор демеснедегі резиденциясы, "Толлимор Парк Хаусы" немесе "Брайансфорд Хаусы" деп аталған, 1730 жылдар шамасында Кланбрассилдің 1-ші графы Джеймс Гамильтон (екінші құрылыс) салған георгиандық сарай болды және 1952 жылы бұзылды. 1800 жылдары орманның ішінде кесілген ағаштарды өңдеу үшін бес аралы бар еді. Аралар Шимна өзенінің жағасында орналасқан және сумен жұмыс істеді. Құрғақ кезде су арналарын толтырып, су бұрғыларын айналдыру үшін пайдаланылды. Су арналары әлі де орманның ішінде сақталған, бірақ қазір пайдаланылмайды. 1994 және 2003 жылдар аралығында паркте, Шимна өзенінің жанында төрт кремний артефактілері табылды. Орманның екі жерінен бір қабыршақ, екі пышақ және бір қисайған сырғыш табылды. Қабыршақ, сырғыш және пышақтың біреуі тарихқа дейінгі кезеңге жатқызылды. Екінші пышақ соңғы мезолит немесе ерте неолит дәуіріне жатқызылды. Бесінші артефакт – қола дәуіріне жататын тікенді және сапталған жебе ұшы жақын жердегі егістікте табылды.
The name Tollymore (Tulaigh Mhór) is derived from "large hill or mound", referring to the two hills, approximately 250 m high, which are located within the forest boundary. Their official names have been recorded as Slieve Neir (possibly from Sliabh an Aoire, meaning "the mountain of the shepherd") and Slieve Snaran (from either snarvan, meaning to creep, or snarban, meaning a cataract). However, they are more commonly known as The Drinns and Curraghard, meaning "ridge" and "marshy upland" respectively. After the Norman invasion of Ulster in 1177 and the creation of the Earldom of Ulster, the Magennis clan gained power in the area. The extended Magennis families controlled most of the land in the south of County Down by the 15th century, including the area where Tollymore is located. On 22 February 1611, Tollymore (officially referred to as Ballytollymore) was included in seven and a half townlands which were surrendered to the English crown in return for a formal freehold in the name of Brian McHugh McAghorley Magennis. The land was passed to his grandson in 1628 and when he died without issue in the 1660s, it was passed to Brian Magennis' only daughter Ellen, who was married to William Hamilton of Ayrshire. The Hamilton family owned Tollymore until James Hamilton, William's great grandson, died in 1798. The estate was transferred to his sister Anne and her husband, Robert Jocelyn, 1st Earl of Roden. The Jocelyn family continued ownership of Tollymore until Robert Jocelyn, 8th Earl of Roden sold it to the Ministry of Agriculture for use in the forestry industry. It was sold in two parts, the first in 1930 and the remaining in 1941. The seat of the Roden family in Tollymore demesne, known as 'Tollymore Park House' or 'Bryansford House', was a Georgian mansion built initially by James Hamilton, 1st Earl of Clanbrassil (second creation) around 1730, and was demolished in 1952. During the 1800s, the forest contained five saw mills for processing felled trees. The mills were located on the banks of the Shimna River and powered by water. Millponds stored water, which during dry periods was released to turn the water wheels. The millponds are still located in the forest but are no longer in use. Between 1994 and 2003, four flint artefacts were discovered in the park, close to the Shimna River. A flake, two blades and a concave scraper were found in two locations the forest. The flake, scraper and one of the blades were identified as prehistoric. The second blade was identified as Late Mesolithic or Early Neolithic. A fifth artefact, a Bronze Age barbed and tanged arrowhead, was found in a nearby field.
Құрылыстар, тоқыма және көпірлер
Толлиморда көптеген сәнді құрылыстар бар, олардың дизайнына Джеймс Гамильтонның досы, Кланбрассилдің 1-ші графы Томас Райт әсер еткен. Парктің кіреберісі мен шығысында Джеймс Гамильтон, Кланбрассилдің 2-ші графы (Лимерик виконты) салған готикалық қақпа аркалары орналасқан. Шығыстағы қақпа мен қақпа үйі 1786 жылы салынған және алдыңғы қабырғалармен бірге B1 санатындағы құрылымдар болып табылады. Барбикан қақпасы, сондай-ақ готикалық үлгіде, паркке кіреберістегі басты жолда орналасқан. Ол 1780 жылы салынған және B+ санатындағы ғимарат. Clanbrassil Barn, парктің шығысының жанында орналасқан, оны 1757 жылы Джеймс Гамильтон (1-ші граф Clanbrassil) салған. Ғимарат шіркеуге ұқсату үшін жобаланған. Ғимараттың шығыс жағына 1789 жылы қоңырау, сағат және күн сағаты бар мұнара қосылған. Қора, оған жалғанған готикалық қақпа және қабырға B1 санатындағы ғимараттар болып табылады. 1971 жылға дейін қорада мал өсіріліп, қойма ретінде пайдаланылған. Бірінші қабатта қазір әжетханалар мен оқу бөлмесі орналасқан. Басты жолдың жанындағы кішкентай шөпті төбеде орналасқан гранитті обелискі 1812 және 1820 жылдар аралығында Роденнің 2-ші графы Роберт Джоселин, Корольдік теңіз күштерінде қызмет еткенде астмадан қайтыс болған ұлы Джеймс Блай Джоселиннің ескерткіші ретінде салған. Шымнa өзенінің бойында көптеген жасанды және табиғи нысандар бар, оның ішінде көпірлер, үңгірлер мен қуыстар. Эрмитаж – Джеймс Гамильтон (Кланбрассилдің 2-ші графы) 1770 жылдары өзінің досы Джон Монтегю, Монтермер маркизінің естелігіне салған кішкентай тас паналағы. Ол өзеннің үстіндегі шатқалдың ішіне салынған және ерлер балық аулағанда әйелдердің паналағы ретінде пайдаланылған. Эрмитаж ішінде грек тілінде "Кланбрассиль өзінің өте жақын досы Монтермерге 1770" деп аударылатын жазу бар. Патша қабірі – парктің батыс бөлігінде орналасқан мегалиттік қабір. Оның ені 3 метр, биіктігі 10 фут және б.з.д. 1000-1500 жылдарға дейін салынған. Ақ форт парктің батысында, Парнелл көпірі мен Хорн көпірі арасындағы ортасында орналасқан. Бұл – қабырғаларының қалыңдығы 3 метр болатын 44x54 метрлік үлкен кашел. Қабырғалардың биіктігі шамамен 2 метр, бірақ бірінші мыңжылдықта қолданылған кезде одан екі есе артық болған.
Tollymore features many follies whose design were influenced by Thomas Wright of Durham, a friend of James Hamilton, 1st Earl of Clanbrassil. At the entrance and exit to the park there are Gothic gate arches built by James Hamilton, 2nd Earl of Clanbrassil (Viscount Limerick). The gate and gate lodge at the exit were built in 1786 and, along with the front walling, are grade B1 listed structures. The barbican gate, also of Gothic design, is located on the main drive at the entrance to the park. It was built in 1780 and is a B+ listed building. Clanbrassil Barn, located near the exit to the park, was built in around 1757 by James Hamilton (1st Earl of Clanbrassil). The building was designed to look like a church. A steeple containing a bell, clock and sundial was added to the east end of the building in 1789. The barn, attached Gothic gate and wall are grade B1 listed buildings. The barn functioned as a stable and store until 1971. The ground floor now contains toilets and an education room. A granite obelisk, located on a small grassy hill near the main drive, was built between 1812 and 1820 by Robert Jocelyn, 2nd Earl of Roden as a monument to his son, James Bligh Jocelyn, who died of an asthma attack while serving in the Royal Navy. There are numerous artificial and natural features along the Shimna River, including bridges, grottos and caves. The Hermitage is a small stone shelter designed by James Hamilton (2nd Earl of Clanbrassil) in the 1770s in memory to his friend the John Montagu, Marquess of Monthermer. It is built into the side of the gorge above the river and was used as a place for ladies to shelter while the men fished. There is an inscription in Greek within the Hermitage which translates as "Clanbrassil, to his very dear friend Monthermer 1770". The King's Grave is a megalithic cairn located in the western end of the park. It is across and 10 feet (3 m) high and dates to 1000 1500 BC. The white fort is located in the west of the park, about halfway between Parnell's Bridge and Horne Bridge. It is a large cashel measuring 44x54 m with 3 m thick walls. The walls are approximately 2 m high but were likely more than double that when it was in use during the first millennium AD.
Экология
Толлиморда шамамен 120 150 жабайы еуропалық бұлғын бар, олар 1970 жылдан бері паркте мекендейді. Қызыл сорғыштар алғаш рет 1880 жылы паркте тіркелген, бірақ олар одан бұрын да болған болуы мүмкін. 2004 жылы олардың санының азайғаны байқалды. Осыған қатар, шамамен 10 жыл бұрын паркте алғаш рет көрінген сұр сорғыштардың санының артуы да тіркелді. Содан бері Толлимордың қызыл сорғыштар тобы, еріктілерден, орман шаруашылығы қызметкерлерінен және Моурн мұражай трестінің мүшелерінен құралған, орман ішіндегі түрлерді сақтау үшін қосымша тамақпен қамтамасыз ету және сұр сорғыштардың санын азайтуға тырысу арқылы жұмыс істеп келеді. 2011 жылы парктегі қызыл сорғыштар популяциясының шамамен 90%-ы сұр сорғыштардан жұққан сорғыш шешегінен (squirrel pox) қырылды. Келесі жылы қалған қызыл сорғыштардың саны 10-15 болды. Алайда, келесі 5 жылда олардың саны қалпына келді. 2013 жылдың соңында қызыл сорғыштарды көру жиілігінің шамамен 50%-ға артқаны хабарланды, бірақ Толлимордың қызыл сорғыштар тобы 2013 жылдың қазанында жылдық мониторингті жүргізе алмағандықтан нақты сандар белгілі емес. 2016 жылы сорғыш шешегінің екінші ошағы тіркелді, бірақ ол 2011 жылғы ошақтан гөрі аз өлімге әкелді. 2007 жылы Ирландияда ғасырлар бойы көбеймеген үлкен жоңқа тоқылдақтарының (great spotted woodpeckers) көбейіп жатқан жұбы Толлиморда алғаш рет тіркелді. 2009 және 2010 жылдары паркте жас құстармен бірге тағы бір көбейетін жұп байқалды. Бұрынғы жылдары ұя салу белгілері де анықталды. Өзенге жақын жерде балықшылдар мен су құстарын да көруге болады. Ирландиядағы ең сирек кездесетін сүтқоректілердің бірі – қарағайлар (pine martens) паркте еріктілердің сорғыштарды бақылауы кезінде жиі кездеседі. Орман ішінде бадгерлер, түлкілер және сусарлар да кездеседі.
Tollymore contains a population of approximately 120 150 wild fallow deer, which have been in the park since the 1970s. Red squirrels were first recorded in the park in 1880, although they are likely to have been present before then. A decline in numbers was noticed in 2004. A rise in grey squirrel numbers, first seen in the park approximately 10 years previously, was noted at the same time. Since then The Tollymore Red Squirrel Group, consisting of volunteers, forest service staff and members of the Mourne Heritage Trust, have been working to preserve the species within the forest by providing additional food and attempting to reduce the numbers of grey squirrels. In 2011 approximately 90% of the park's red squirrel population were killed by squirrel pox, passed on by the grey squirrels. The following year there were only an estimated 10 to 15 red squirrels remaining. However, numbers did recover over the following 5 years. Although an approximately 50% increase in red squirrel sightings was reported during the later part of 2013, exact numbers were not known as the Tollymore Red Squirrel Group were unable to carry out their annual survey in October 2013. There was a second outbreak of squirrel pox in 2016 although it didn't have the same fatality rate as the 2011 outbreak. In 2007 a breeding pair of great spotted woodpeckers, which had not bred in Ireland for centuries, were recorded in Tollymore for the first time. Another breeding pair, along with juveniles, were spotted in the park in 2009 and 2010. Evidence of nesting in previous years has also been observed. Kingfishers and dippers can also be seen in the park, close to the river. Pine martens, which are one of the rarest native mammal species in Ireland, are frequently spotted in the park by volunteers monitoring the squirrels. Badgers, foxes and otters are also present in the forest.
Демалыс
Паркте кемпинг және тіркемелер үшін арнайы белгіленген аймақтар бар. Орман ішінде әрқайсысы әртүрлі түсті белгішелермен көрсетілген төрт ресми жаяу серуендеу жолы бар. Барлық жолдар негізгі тұрақтан басталып, сол тұраққа қайта оралады. Көк жол (Арборетум жолы) жарты мильге жуық ұзындығында және арборетум арқылы өтеді. Қызыл жол (Өзен жолы) үш мильді құрайды және Шимна өзенінің бір жағасымен Парнелл көпіріне дейін, содан кейін екінші жағасымен кері қайтады. Қара жол (Тау жолы) бес жарым миль ұзындығында, ал қара жол 1 (Дриннс жолы) қара жолға тағы үш миль қосып, Дриннс екі орманды төбелерінің артынан және шекара қабырғасы бойымен өтеді. Ольстер жолы да орманнан өтеді.
The park has designated areas for camping and caravans. There are four official walking trails within the forest each marked with different coloured sign posts. All the trails start and end in the main car park. The blue tail (Arboretum Path) is half a mile long and passes through the arboretum. The red tail (River Trail) is three miles long and follows the Shimna River up one side as far as Parnell's bridge and then back along the other side. The black trail (Mountain Trail) is five and half miles long and the black trail 1 (The Drinns Trail) adds another three miles to the black trail by passing behind The Drinns (two forested hills) and following the boundary wall. The Ulster Way also passes through the forest.
Жарияланымдар
2005 жылы Роденнің 10-шы графы Роберт Джон Джоселин өзінің отбасылық иелігі – Толлимор тарихы туралы «Tollymore: The History of an Irish Demesne» атты кітап жариялады.
In 2005, Robert John Jocelyn, 10th Earl of Roden published a history of Tollymore, his family's estate, entitled Tollymore: The History of an Irish Demesne.