Союзническая операция «Крестоносец» в Северной Африке (1941)

Кіріспе

Crusader операциясы (18 қараша – 30 желтоқсан 1941) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық Сегізінші армияның (Достастық, Үндістан және одақтас күштерімен) Солтүстік Африкада генерал-лейтенант Эрвин Роммель басқаратын Остік күштерге (неміс және итальяндық) қарсы әскери операциясы. Операцияның мақсаты – Египет-Ливия шекарасындағы Остік қорғанысын айналып өту, Тобрук маңындағы Остік бронетанкілік күштерін жеңіп, Тобрукты қоршаудан босату және Киренаиканы қайта басып алу болды. 1941 жылдың 18 қарашасында Сегізінші армия күтпеген шабуылға көшті. 18-22 қараша аралығында британдық бронетанкілік бөлімшелердің шашырауы салдарынан 530 танкты жоғалтып, Остік күштерге шамамен 100 танкты жойдырды. 23 қарашада Оңтүстік Африканың 5-бригадасы Сиди Резегте талқандалды, бірақ көптеген неміс танктеріне зиян келтірді. 24 қарашада Роммель "шекараға шабуыл" бұйрығын беріп, британдықтардың тылында хаос тудырды, бірақ британдық бронетанкілік күштеріне қайта жиналуға мүмкіндік берді. 27 қарашада жаңа зеландиялықтар Тобрук гарнизонына жетіп, қоршауды тоқтатты. Жабдықтардың жетіспеуі Роммельді байланыс жолдарын қысқартуға мәжбүр етті, 1941 жылдың 7 желтоқсанында Остік күштер Газала позициясына шегінді, ал 15 желтоқсанда Эль-Агейлаға шегінуді бастады. Оңтүстік Африканың 2-дивизиясы 1942 жылдың 2 қаңтарында Бардияны, 12 қаңтарда Солумды және 17 қаңтарда бекінілген Хафайя позициясын басып алып, шамамен 13 800 тұтқынға алды. 1942 жылдың 21 қаңтарында Роммель Сегізінші армияны күтпеген шабуылға ұрып, оны Газалаға кері қайтарды, онда екі тарап та қайта топтасты. Газала шайқасы 1942 жылдың мамыр айының соңында басталды.

Ақпараттық қызмет

Nachrichten Fernaufklärungs Kompanie (FAK 621 [Сигналдар бөлімі 621]) 1941 жылдың тамызынан 1942 жылдың қаңтарына дейін Роммельге жоғары сапалы тактикалық ақпаратпен қамтамасыз етті. Неміс ұйымы британдықтардың тактикалық кодтарды қолданудағы нашарлығынан, ашық радиобайланыстан (R/T) және бригададан батальонға дейінгі байланыста тиімсіз шақыру белгілері жүйесінен үлкен пайда тапты. FAK 621 әскери ведомствоның жоғары дәрежелі қол шифрларының көп бөлігін оқыды, оларды Сегізінші армия штабынан дивизия штабтарына дейін радиохабарламаларда қолданды. Қаңтар айына дейін, британдықтар шифрлауды жақсартқанға дейін, немістер британдық әскерлердің құрамы туралы ақпаратты, Үкіметтік код және шифрлау мектебінің (GC & CS) Ultra шифрларын бұзу арқылы алғандай, алды. 1941 жылдың қазан айында британдық армияның Энигма шифрларын бұзу нәтижесінде британдық танк күштерінің артуы туралы неміс деректері пайда болды. Неміс ақпаратының жоғары дәлдігіне байланысты Соғыс министрлігі байланыс қауіпсіздігіне қатысты үлкен алаңдаушылық білдірді, бірақ немістердің тыңдау деңгейі туралы 1942 жылдың шілдесінде ғана FAK 621-ді британдықтар тұтқындағаннан кейін білді.

Оқпанның берілуі

Бір күні неміс моторизацияланған дивизиясына қажет болды, ал жабдықты тасымалдау үшін 1170 жүк көлігі қажет болды. Жеті Оксі дивизиясы, сондай-ақ әуе және теңіз күштерімен ай сайын жабдықтауға қажеттілік туды. Виши француздықтары Бизерта қолданысына келісті, бірақ 1942 жылдың соңына дейін портқа ешқандай жабдықтың жеткізілмеді. 1941 жылдың ақпаннан мамырға дейін артық көлемде жеткізілді. Мальтадан жасалған шабуылдар белгілі бір нәтиже берді, бірақ мамыр айында, кемелердің ең көп жоғалған айында, жабдықтың 91 пайызы жетті. Ливияда көлік құралдарының жетіспеуіне байланысты неміс жабдықтары Триполиде қалды, ал итальяндықтардың 225 000 сарбазға жабдық жеткізуге бар болғаны 7000 жүк көлігі болды. Маусым айында рекордтық көлемде жабдық жеткізілді, бірақ майданның алдындағы тапшылық күшейді. Мальтаға жасалған Оксі шабуылдары маусымнан бастап азайды, ал британдықтар кемелердің суға бату көрсеткішін шілдедегі 19 пайыздан қыркүйектегі 25 пайызға дейін арттырды, осы кезде Бенгази бомбаланды және кемелер Триполиге қайта бағытталды, ал қазан айындағы әуеден жабдықтаудың әсері шамалы болды. Шілдеден қазанға дейін жеткізілімдер ай сайын орташа есеппен жасалды, бірақ автомобильдермен тасымалданатын отынның 30-50 пайызы және 35 пайызы жұмыс істемейтін жабдықтау жүк көліктері майданға жеткізілімді азайтты. Қараша айында «Крусейдер» операциясы кезінде бес кемеден тұратын конвой батып, жол конвойларына жасалған әуе шабуылдары күндізгі сапарларға кедергі келтірді. Жеткізілімнің жетіспеуі және Сегізінші армияның шабуылы 4 желтоқсаннан бастап Эль-Агейлаға шегінуге мәжбүр етті, бұл Виа Балбияны толыстырды, онда британдық тықсырулар қалған Оксі көліктерінің жартысын жойды. Триполиге конвойлар қайта басталды және кемелердің жоғалтуы артты, бірақ 16 желтоқсанда жабдықтау жағдайы, отын тапшылығынан басқа, жақсарды. Желтоқсан айында Люфтваффе күніне бір рет ұшуға шектелді. Виши француздықтары отын сатты, U- қайықтары Жерорта теңізіне жіберілді және желтоқсан айында Кеңес Одағынан әуе күштері келді. Регия Марина 16-17 желтоқсанда Дерна мен Бенгазиге отын тасымалдау үшін соғыс кемелерін пайдаланды және барынша күш салды. Төрт соғыс кемесі, үш жеңіл крейсер және 20 эсминец Ливияға төрт кемені сүйреп әкелді. Жүк кемелерінен тұратын армаданы пайдалану флоттың отын қорын сарқып, бір ғана соғыс кемесі конвойын жіберуге мүмкіндік берді. Бизерта, Тунис, қойма ретінде қарастырылды, бірақ ол Мальтадан RAF ұшақтарының қашықтығында болды және Триполидің батысында орналасқан.

A German motorised division needed per day, and moving the supplies took 1,170 lorries. With seven Axis divisions, as well as air and naval units, of supplies per month were needed. The Vichy French agreed to the use of Bizerta, but no supplies reached the port until late 1942. From February to May 1941, a surplus of was delivered. Attacks from Malta had some effect but in May, the worst month for ship losses, 91 per cent of supplies arrived. Lack of transport in Libya left German supplies in Tripoli and the Italians had only 7,000 lorries to transport supplies to 225,000 men. A record amount of supplies arrived in June but at the front, shortages worsened. There were fewer Axis attacks on Malta from June and the British increased the proportion of ships sunk from 19 per cent in July to 25 per cent in September, when Benghazi was bombed and ships diverted to Tripoli, air supply in October making little difference. Deliveries averaged per month from July to October, but the consumption of 30 to 50 per cent of fuel deliveries by road transport and 35 per cent of supply lorries unserviceable reduced deliveries to the front. In November, during Operation Crusader, a five ship convoy was sunk and air attacks on road convoys prevented daylight journeys. Lack of deliveries and the Eighth Army offensive forced a retreat to El Agheila from 4 December, crowding the Via Balbia, where British ambushes destroyed about half of the remaining Axis transport. Convoys to Tripoli resumed and ship losses increased but by 16 December, the supply situation had eased except for the fuel shortage. In December, the Luftwaffe was restricted to one sortie per day. The Vichy French sold of fuel, U boats were ordered into the Mediterranean and air reinforcements sent from the Soviet Union in December. The Regia Marina used warships to carry fuel to Derna and Benghazi and made a maximum effort from 16 to 17 December. Four battleships, three light cruisers and 20 destroyers escorted four ships to Libya. The use of an armada for of cargo ships depleted the navy's fuel reserve and allowed only one more battleship convoy. Bizerta, Tunisia, was canvassed as an [[wikt:entrepôt, but it was in range of RAF aircraft from Malta and was another west of Tripoli.

Тобрукты қоршау

Тобруктың маңызды логистикалық орталық ретіндегі үлкен ролі және оны қарсыласқа беруге жол бермеу Вермахттың Оберкомандосы (ОКВ) мен Командо Супремоның оны жаулап алуды жиі талап етуіне, ал Уинстон Черчилль мен британдық соғыс кабинетінің генерал Арчибальд Уэвеллдің оны жоғалтуын болдырмауын талап етуіне себеп болды. Негізінен 9-шы Австралия дивизиясынан құралған гарнизон 1941 жылдың мамыр айында Оккупанттардың шабуылын жеңіп, қоршау австралиялықтардың белсенді қорғанысына айналды, олар көптеген түндерді патрульдеумен, барлаумен, шабуылдармен және тұзақтармен өткізіп, бейтарап аймаққа бақылау орнатып алды. Ірі шабуылдар үшін Мысырдан қосымша күштер қажет болды, бірақ 20-шы Австралиялық жаяу әскер бригадасы Рас-эль-Медауар маңындағы австралиялықтардың позициясын нығайтты, ал 24-ші Австралиялық жаяу әскер бригадасы маңызды тұғырға қарсы сәтсіз шабуыл жасады, содан кейін гарнизон қайтадан белсенді қорғанысқа көшті.

Сегізінші армия жоспары

Африка корпусы 7-ші бронетанкті дивизиямен жеңіледі, ал Оңтүстік Африка дивизиясы оның сол қанатын қорғады. XIII корпус және 4-ші броньды бригада (7-ші бронетанкті дивизиядан бөлінген) Сиди Омардың батысынан сағат тілімен айналып өту үшін ілгеріледі. Сиди Омардан бастап Хафайя жағалауына дейінгі ось күштерінің тыл қорғанысына қауіп тудыру мақсатында. 7-ші бронетанкті дивизияның осьтік бронетехниканы жойғаннан кейін, XIII корпус Бардияға қарай солтүстікке жылжуы керек еді. XXX корпус 70-ші жаяу әскер дивизиясының Тобруктан шығуымен кездесу үшін солтүстік-батысқа қарай жол жалғастырды. Сондай-ақ, одақтастардың басты шабуылы желтоқсанның басына дейін дайын болмайды және шабуылдың нақты орнынан оңтүстікке қарай, Ұлы Құм Теңізінің шетіндегі Джарабуб оазисі арқылы кең аумақты қамтитын айналып өту болады деп Ось күштерін сендіру үшін алдау жоспары жасалды. Бұл жоспар өте табысты болды, Роммель шабуыл жақын арада болады деп сенбеді және шабуыл басталған кезде Африкада болған жоқ.

18 қараша

18 қарашаның таң атпағанға дейін Сегізінші армия Мерса Матрухтан батысқа қарай жылжыды, Сиди Омардың оңтүстігіндегі Форт Маддаленаның жанындағы Ливия шекарасын кешіп өтті, содан кейін солтүстік-батысқа бұрылды. Шабуылдан бір күн бұрынғы түнгі дауыл екі тараптың да әуе күштерін жерге отырғызды. 7-ші бронетанкті дивизияның 7-ші бронетанкті бригадасы 22-ші бронетанкті бригадасымен бірге батысқа қарай Тобрукке қарай солтүстік-батысқа жылды. XIII корпус 2-ші Жаңа Зеландия дивизиясымен, сол жағында 4-ші бронетанкті бригадасымен және оң жағында 7-ші Үндістан жаяу әскер бригадасымен (4-ші Үндістан дивизиясының құрамында) Сиди Омарда жылжыды.

Бір ел Губидегі іс-қимыл

19 қарашада 22-ші броньды бригада Бир-эль-Губиде Ариете дивизиясына шабуыл жасады, бірақ 25 жаңа «Крусейдер» танкісінің жойылғаннан кейін, итальяндықтар 34 танк жоғалтқан соң кері шегінді. 7-ші броньды бригада мен қолдау тобы Сиди-Резег әуежайына жылжып, 19 ұшақты жаулап алды және z. b. V. Африка дивизиясының арт жағына қауіп төндірді. «Z. b. V. Afrika» және «Болон» дивизиясының қарсы шабуылы сәтсіз аяқталғаннан кейін дивизия оңтүстікке қарай бекінді. 21-ші танк дивизиясының шабуыл тобы Габр Салехке жетіп, түнгі уақытта 4-ші броньды бригаданың 23 «Стюарт» танкісін жойды, өзі үш танк жоғалтты. 4-ші броньды бригаданы XIII корпусына қосып, 22-ші броньды бригаданы «Ариете» дивизиясымен ұзақ соғысқа тарту арқылы және 7-ші броньды бригаданы Тобрукқа қарай жылжуға ынталандырып, Каннингем британдық танктерді басты осьтік броньды күштермен кездеспей таратып жіберді. 20 қарашада 15-ші танк дивизиясына Сиди Азизге, содан кейін Капуццоға қарай, ал 21-ші танк дивизиясына Сиди Омардағы Тригх-эль-Абдтың солтүстігіне жылжуға бұйрық берілді. Британдық барлау тобынан басқа ештеңе табылған жоқ, содан кейін 21-ші танк дивизиясы отын мен оқ-дәрісіз қиын жағдайда қалды. Крюэлл британдық танктердің Тригх-эль-Абд бойымен батысқа қарай жылғанын анықтады. Түстен кейін 15-ші танк дивизиясы Габр Салех маңында 4-ші броньды бригадаға шабуыл жасап, тағы он танк жоғалтты, осылайша бригаданың 164 танктан тұратын штатының үштен екісінен азырақ қалдырып, бригаданы тағы бір рет кері шегінуге мәжбүр етті. 22-ші броньды бригадаға «Ариете» дивизиясынан бөлініп, 4-ші броньды бригадаға қолдау көрсету үшін шығысқа қарай жылжуға бұйрық берілді. 1-ші Оңтүстік Африка дивизиясы «Ариете» дивизиясына қарсы күресті өз мойнына алды, ал 4-ші броньды бригада XIII корпусының қанаттық күзетшісі қызметінен босатылды. 22-ші броньды бригада 4-ші броньды бригадаға қолдау көрсету үшін кешігіп келді. 20-21 қараша түнде Роммель неміс танктерін солтүстік-батысқа қарай Сиди-Резегке шабуыл жасауға бұйрық берді.

On 19 November, the 22nd Armoured Brigade attacked the Ariete Division at Bir el Gubi but withdrew after 25 of its new Crusader tanks were knocked out for an Italian loss of 34 tanks. The 7th Armoured Brigade and the Support Group advanced to the airfield at Sidi Rezegh, captured 19 aircraft and menaced the rear of Division z. b. V. Afrika. After the failure of a counter attack by Division z. b. V. Afrika and the "Bologna" Division the division dug in facing south. A battlegoup of the he 21st Panzer Division moved to Gabr Saleh and knocked out 23 Stuart tanks of the 4th Armoured Brigade for a loss of three by nightfall. By attaching the 4th Armoured Brigade to XIII Corps, allowing the 22nd Armoured Brigade to be bogged down against the "Ariete" Division and letting the 7th Armoured Brigade advance towards Tobruk, Cunningham had dispersed the British tanks before they met the main Axis armoured force. On 20 November, the 15th Panzer Division was ordered to Sidi Aziz and thence towards Capuzzo, the 21st Panzer Division was to move north of the Trigh el Abd on Sidi Omar. Nothing but British reconnaissance units were found and then the 21st Panzer Division was stranded, short of fuel and ammunition. Crüwell found that British tanks were moving west along the Trigh el Abd. During the afternoon, the 15th Panzer Division attacked the 4th Armoured Brigade near Gabr Saleh and inflicted another ten tank casualties, reducing it to less than two thirds its establishment of 164 tanks and forcing the brigade to another retirement. The 22nd Armoured Brigade had been ordered to disengage from the "Ariete" Division and to move east in support of the 4th Armoured Brigade. The 1st South African Division was to take over against the "Ariete" Division and the 4th Armoured Brigade was released from its role as flank guard for XIII Corps. The 22nd Armoured Brigade arrived too late to support the 4th Armoured Brigade. During the night of 20/21 November, Rommel ordered the German tanks north west for an attack on Sidi Rezegh.

Тобрук

70-ші жаяу әскер дивизиясы 21 қарашада Тобруктан шығып, оңтүстік-шығысқа қарай немістерді кесіп тастауға тиіс болды. Алдыңғы күні гарнизон сымды кесіп, миналық далаларды орнатып, белгіледі және танққа қарсы орға бөліп төрт көпір салды. Жаяу әскер 20 қарашаның кешінде 14-ші жаяу әскер бригадасы (2-ші батальон Black Watch, 2-ші Queen’s), 16-шы жаяу әскер бригадасы (2-ші King’s Own), 32-ші армия танк бригадасы (1/4 RTR, 7-ші RTR), 1-ші, 104-ші және 107-ші полктер RHA және 144-ші далалық полк RA, 2-ші және 54-ші далалық компанияларының бөлімшелерімен және бірнеше бронемашиналармен (әрқайсысы сапері бар миналарды алып тастау үшін) жылжуға кірісті. Польшаның Карпат бригадасы таң атқанға дейін «Павия» дивизиясына қарсы диверсия жасауға дайындалды. Тобрук периметрінде орналасқан «Болонья», «Бреша» және «Павия» дивизиялары 100 зеңбірекпен 40 000 оқтан атуға тиіс болды. 7-ші броньды бригада және 7-ші қолдау тобы Сиди Резегтен жылжып, Триг Капуццодан жоғарырақ жатқан қырқаның бір бөлігін басып алуға, содан кейін 6-шы RTR жылжып, Эль-Дудадағы прорыв күштерімен қосылуға тиіс болды. 7-ші қолдау тобы 1-ші батальон Корольдік атқыштар корпусынан (1-ші KRRC), 2-ші батальон атқыштар бригадасынан, 3-ші далалық полк RA (танққа қарсы), 60-шы далалық полк RA және 51-ші далалық полк RA батареясынан тұрды. Тобруктан шабуылға шыққан күштер оң жақтан 2-ші King’s Own, ортадан 2-ші Black Watch және сол жақтан 2-ші King’s Own басып кіріп, Эд Дудаға апаратын нығайтылған бекіністерді басып алуға тиіс болды. Италиялықтар күшті атыстан таң қалды, «Павия» дивизиясының ротасы қараңғыда жеңіліске ұшырады, бірақ «Болонья» дивизиясы қайта топтанды. Түстен кейін, прорыв күштері Эд Дудаға қарай негізгі жабдықтау жолымен жылжыды, бірақ 7-ші броньды дивизияның қосылмауы анық болған соң тоқтап қалды. Black Watch жасаған орталық шабуыл Тигр бекінісіне жеткенше, қатаң нығайтылған пункттерге қарсы автоматтық оқтардың күшті атысы астында шабуыл жасады. Black Watch шамамен 200 адамын және командирін жоғалтты. Британдықтар шабуылды жалғастырды, бірақ жаяу әскер «Болонья» дивизиясының Тюгун бекінісі маңындағы қорғанысын бұзуға қол жеткізе алмады. 21 қарашада неміс 155-ші жаяу әскер полкінің, Ботчер артиллерия тобының, 5-ші танк полкінің және 4-ші, 7-ші және 22-ші броньды бригадаларының Сиди Резегті және «Болонья» дивизиясы ұстаған биік жерді басып алу үшін қиын әрекеттері болды. 22 қарашада Скоби позицияны нығайтуға және Сегізінші армиямен қосылу үмітінде дәлізді кеңейтуге бұйрық берді. 2-ші Йорк және Ланкастер полкі танк қолдауымен Тигр бекінісін басып алды және коридор мен Эд Дуда арасында саңылау қалдырды, бірақ Тугун және Далби скверінің бекіністеріне жасалған шабуылдар сәтсіз аяқталды. Тугун бекінісін қорғаушылар шабуылдаушы британдық ротаның санын 33 адамға дейін азайтты.

The 70th Infantry Division was to break out from Tobruk on 21 November and cut off the Germans to the south east. The night before, the garrison gapped the wire, planted and marked minefields and put four bridges over the anti tank ditch. Infantry On the evening of 20 November the 14th Infantry Brigade (2nd Battalion Black Watch, 2nd Queen's), the 16th Infantry Brigade (2nd King's Own) the 32nd Army Tank Brigade (1/4th RTR, 7th RTR), the 1st, 104th and 107th regiments RHA and 144th Field Regiment RA, with detachments of the 2nd and 54th Field Companies RE and several armoured cars (to lift mines each carrying a sapper) moved up. The Polish Carpathian Brigade was to mount a diversion just before dawn against the "Pavia" Division. The "Bologna", "Brescia" and "Pavia" divisions on the Tobruk perimeter were to receive 40,000 rounds from 100 guns. The 7th Armoured Brigade and the 7th Support Group was to advance from Sidi Rezegh and capture part of the ridge above the Trigh Capuzzo, then the 6th RTR was to advance and join the breakthrough force at El Duda. The 7th Support Group consisted of 1st Battalion, King's Royal Rifle Corps (1st KRRC), 2nd Battalion, The Rifle Brigade, 3rd Field Regiment RA (anti tank), 60th Field Regiment RA and a battery of the 51st Field Regiment RA. The Tobruk breakout force attacked with the 2nd King's Own on the right flank, the 2nd Black Watch in the centre and the 2nd King's Own on the left flank, to capture strongpoints leading to Ed Duda. The Italians were stunned by the massive fire and a company of the "Pavia" Division was overrun in the dark but the "Bologna" Division recovered. By mid afternoon, the break out force had advanced some toward Ed Duda on the main supply road when they paused, as it became clear that the 7th Armoured Division would not link up. The central attack by the Black Watch involved a charge under massed machine gun fire against strongpoints until it reached strongpoint Tiger. The Black Watch lost an estimated 200 men and its commanding officer. The British pressed on but the attack petered out since the infantry could not capture the "Bologna" Division defences around the Tugun strongpoint. On 21 November, there was a costly action by parts of the German 155th Rifle Regiment, Artillery Group Bottcher, Panzer Regiment 5 and the 4th, 7th and 22nd Armoured Brigades for possession of Sidi Rezegh and the high ground held by the "Bologna" Division. On 22 November, Scobie ordered the position to be consolidated and the corridor widened in the hope that the Eighth Army would link up. The 2nd York and Lancaster Regiment with tank support took strongpoint Tiger and left a gap between the corridor and Ed Duda, but attacks on the Tugun and Dalby Square strongpoints failed. The defenders of strongpoint Tugun reduced the strength in one attacking British company to 33 all ranks.

Сиди Резег

23 қарашада Тобруктағы 70-ші жаяу әскер дивизиясы Сиди Резегке жету үшін 25-ші "Болон" жаяу әскер дивизиясына шабуыл жасады. "Павия" дивизиясының бөлімдері келді және шабуылды тоқтатты. (26 қарашада британдықтар Эд-Дуда жотасына шабуыл жасады, ал 27 қарашаның таңында жаңа зеландиялықтардың шағын тобымен қосылды.) 7-ші бронетанкті дивизия 21 қарашада сағат 8:30-да Тобрукқа шабуыл жасауды жоспарлаған, бірақ сағат 7:45-те барлаушылар оңтүстік-шығыста танктерді хабарлады. 7-ші гусарлар мен 2-РТР танктерге және төрт жаяу әскер ротасына қарсы тұрды, ал қолдау тобының артиллериясы солтүстікке шабуыл жасады, 5-ші Оңтүстік Африка жаяу әскер бригадасынан күшеуді күтті. Оңтүстік африкалықтар Бир-эль-Губиде 1-ші Оңтүстік Африка дивизиясынан бөлінді, ол "Ариете" дивизиясына қарсы тұрды және жолға шықты. Қолдау тобының шабуылы сәтсіз аяқталды, ал түнде 7-ші бронетанкті бригадаға қолдау тобы мен 6-шы РТР-дің қалдықтары қосылды, танктер саны 28 экипажға дейін азайды. Оңтүстік Африка бригадасы Бир-эль-Хайадтың оңтүстік-шығысында бекінді, бірақ панцерлер олардың және Сиди Резег арасында болды. 21 қараша күні түске қарай 4-ші бронетанкті бригада Сиди Резегтің оңтүстік-шығысында, ал 22-ші бронетанкті бригада Сиди Резегтің оңтүстік-батысындағы Бир-эль-Хайадта неміс танктерімен байланысқа түсті. Солтүстік бағытта 70-ші жаяу әскер дивизиясы неміс және итальян әскерлерінің қарсылығына тап болды, олар солтүстік және батысқа қарап тұрды. Оқпанның тағы бір күштері оңтүстікке бет алды. 7-ші қолдау тобының бір бөлігі Сиди Резег әуежайының солтүстігінде, ал қалғандары 7-ші бронетанкті бригадамен бірге солтүстікке жылжыған ДАК-тың басым бөлігіне қарсы тұрды, оны оңтүстіктен 4-ші және 22-ші бронетанкті бригадалар қуды. Роммель күштерін қайтадан бөлді, 21-ші танк дивизиясы "Африка" дивизиясымен бірге Сиди Резег пен Тобрук арасында қорғанысқа көшті, ал 15-ші танк дивизиясы маневрлік шайқасқа дайындықпен шығысқа қарай Гамбутқа жылды, бұл генерал Людвиг Крюэллдің Африка корпусына тиімді болады деп сенді; 21-ші танк дивизиясына Бельхамедке бұйрық берілді. 22 қарашада 7-ші бронетанкті дивизияда 209 танк қалғанда, Норри күтуге шешім қабылдады. Түстен кейін 21-ші танк дивизиясы Сиди Резегке шабуыл жасап, әуежайды басып алды. Танктердің саны кем болғанына қарамастан, неміс әскерлерінің бірлескен тактикасы елу танкты (көбінесе 22-ші бронетанкті бригададан) жойды және 7-ші бронетанкті дивизияны кері шегіндірді. Сиди Резегтегі шайқас 22 қарашаға дейін жалғасты, 5-ші Оңтүстік Африка бригадасы әуежайдың оңтүстігінде шайқасып, солтүстікке шабуыл жасады, бірақ бұл сәтсіз аяқталды. 7-ші бронетанкті бригада 150 танктың тек төртеуі ғана жұмыс істей алатынын білдірген соң, кері шегінді. Төрт күн ішінде Сегізінші армия 530 танкты жоғалтты, ал оське шамамен 100 танк шығын болды.

On 23 November, the 70th Infantry Division in Tobruk attacked the 25th "Bologna" Infantry Division to reach Sidi Rezegh. Parts of the "Pavia" Division arrived and contained the attack. (On 26 November, the British attacked Ed Duda ridge and early on 27 November linked up with a small force of New Zealanders.) The 7th Armoured Division had planned its attack northwards to Tobruk to start at 8:30 a. m. on 21 November but at 7:45 a. m., patrols reported tanks to the south east. The 7th Hussars and 2nd RTR faced the tanks and four infantry companies with the guns of the Support Group attacked to the north, expecting reinforcements from the 5th South African Infantry Brigade. The South Africans had been detached from the 1st South African Division at Bir el Gubi, which faced the "Ariete" Division and was en route. The Support Group attack failed and by nightfall the 7th Armoured Brigade had been joined by the Support Group and the remnants of the 6th RTR to hold on, the tanks down to 28 runners. The South African brigade was dug in south east of Bir el Haiad but the panzers were between them and Sidi Rezegh. By dusk on 21 November, the 4th Armoured Brigade was south east of Sidi Rezegh and the 22nd Armoured Brigade was in contact with German tanks at Bir el Haiad, south west of Sidi Rezegh. From the north, the 70th Infantry Division was opposed by German and Italian troops facing north and west. Another Axis force faced south. Part of the 7th Support Group was north of the airfield at Sidi Rezegh and the rest with the 7th Armoured Brigade faced south against most of the DAK advancing north, which was being pursued by the 4th and 22nd Armoured brigades from the south. Rommel divided his forces again, the 21st Panzer Division went on the defensive with the "Afrika" Division between Sidi Rezegh and Tobruk, while the 15th Panzer Division moved east to Gambut, ready for a battle of manoeuvre, which General Ludwig Crüwell believed would favour the Afrika Korps; the 21st Panzer Division was ordered to Belhamed. On 22 November, with the 7th Armoured Division down to 209 tanks, Norrie decided to wait. In the early afternoon, the 21st Panzer Division attacked Sidi Rezegh and captured the airfield. Despite having fewer tanks, German all arms tactics knocked out fifty tanks (mainly from the 22nd Armoured Brigade) and pushed the 7th Armoured Division back. The fighting at Sidi Rezegh continued until 22 November, with the 5th South African Brigade fighting to the south of the airfield attacking northwards, which was a failure. The 7th Armoured Brigade withdrew, with only four of its 150 tanks remaining operational. In four days, the Eighth Army had lost 530 tanks against about 100 Axis losses.

Шекаралық

22 қарашада шекарада XIII корпус 5-ші Жаңа Зеландиялық жаяу әскер бригадасын солтүстік-шығысқа, Sollum–Bardia жолындағы Капуццо фортын басып алуға жіберді. Бригада Форт Капуццоның оңтүстігіндегі, Савона дивизиясының штабы орналасқан Бир Гирбаға шабуыл жасады, бірақ шабуыл сәтсіз аяқталды. Оңтүстікке қарай, 42-ші RTR батальонының екі бөлімі және 44-ші RTR бөлігінің бір бөлігі Сиди Омарды және Ливиялық Омар бекіністерінің көп бөлігін, Осьтік шекара қорғанысының батыс бөлігін басып алды. Осы шабуыл кезінде 37 танк жойылды, олардың көп бөлігі Matilda танктері болатын, миналар мен танкке қарсы қарулардың салдарынан. Танктардың жоғалуы басқа бекіністерге шабуылды кейінге шегерді, себебі жаңа танктар келгенше күту қажет болды. 23 қарашада 5-ші Жаңа Зеландиялық жаяу әскер бригадасы Форт Капуццодан Sollum бағытына қарай оңтүстік-шығысқа қарай жылжуын жалғастырды және Сиди Омардан Sollum және Halfayaға дейінгі Осьтік позицияларды, сондай-ақ Бардиядан келген жабдықтау жолын бөліп тастады. Каннингэм Тобруктағы негізгі шайқасқа көбірек жаяу әскер қажет деп шешті және XIII корпусына 2-ші Жаңа Зеландия дивизиясын батысқа жіберуді, ал Бардия мен Капуццодағы Осьтік позицияларды ұстап тұру үшін аз ғана күш қалдыруды бұйырды. XXX корпусы Осьтік танк күштеріне шабуыл жасауды жалғастыруға және Жаңа Зеландия дивизиясы танктарға тап болған жағдайда қолдау көрсетуге тиіс болды. 23 қарашаға дейін Сегізінші армия штабы мен 7-ші бронедивизия штабы өздерінің танк бөлімшелерінің нақты жағдайын білмеді. Ауыр күйзеліске ұшыраған 7-ші бронедивизия бригадасына Сиди Резегте бекінісін ұстап тұруға бұйрық берілді. 7-ші Үндістан жаяу әскер бригадасы Ливиялық Омарға шабуылдауды жалғастырды, ал 5-ші Жаңа Зеландия жаяу әскер бригадасы Sollum казармасын басып алуға тиіс болды. 2-ші Жаңа Зеландия дивизиясының қалған бөлігі Тобрукқа батысқа қарай жол тартты. 4-ші Жаңа Зеландия жаяу әскер бригадасы Гамбутты басып алды, ал 6-шы Жаңа Зеландия жаяу әскер бригадасы тобы сол жақтан Бир-эль-Хариганы басып алып, Триг Капуццо (Капуццо–Эль-Адем) бойымен солтүстік-батысқа қарай жылжыды. Бригада 23 қарашада таңертең Сиди Резегтің шығысында орналасқан Бир-эль-Члетаға келді. Жаңа Зеландиялықтар Африка корпусының штаб-пәтеріне кездейсоқ тап болып, оның көп бөлігін тұтқынға алды (Крюэлл болмады), ал сол күні ешқандай танк дивизиясына жабдықтау жеткізілмеді. Кейін сол күні 4-ші Жаңа Зеландия жаяу әскер бригадасы Тобрукқа қысым көрсету үшін 6-шы Жаңа Зеландия жаяу әскер бригадасының солтүстігіне жіберілді, ал 5-ші Жаңа Зеландия жаяу әскер бригадасы Бардия мен Sollum–Halfaya позицияларын қамтамасыз етті.

On 22 November on the frontier, XIII Corps sent the 5th New Zealand Infantry Brigade north east to capture Fort Capuzzo on the main Sollum–Bardia road. The brigade attacked Bir Ghirba, south of Fort Capuzzo, the headquarters of the Savona Division but was repulsed. To the south, two battalions of , the 42nd RTR and part of the 44th RTR captured Sidi Omar and most of the Libyan Omar strongpoints, the westernmost fortifications of the Axis border defences, for the loss of 37 tanks, most of them Matildas, to mines and anti tank guns. The tank losses caused a delay in attacks on the other strong points until replacements had arrived. On 23 November, the 5th New Zealand Infantry Brigade continued its advance south east, down the main road from Fort Capuzzo towards Sollum and cut off of the Axis positions from Sidi Omar to Sollum and Halfaya from Bardia and its supply route. Cunningham decided that the main action at Tobruk needed more infantry and ordered XIII Corps to send the 2nd New Zealand Division west, leaving a skeleton force to contain the Axis positions at Bardia and Capuzzo; XXX Corps was to continue to attack the Axis tank forces and support the New Zealand Division if it encountered tanks. Neither the Eighth Army HQ or the 7th Armoured Division HQ knew the real condition of its tank units until 23 November; the severely depleted 7th Armoured Brigade was ordered to maintain its hold on Sidi Rezegh. The 7th Indian Infantry Brigade was to continue its attack on Libyan Omar and the 5th New Zealand Infantry Brigade was to take Sollum barracks; the rest of the 2nd New Zealand Division was to head west for Tobruk. The 4th New Zealand Infantry Brigade took Gambut and the 6th New Zealand Infantry Brigade Group on the left flank at Bir el Hariga, moved north west along the Trigh Capuzzo (Capuzzo–El Adem). The brigade arrived at Bir el Chleta, about east of Sidi Rezegh at first light on 23 November. The new Zealanders stumbled on the Afrika Korps HQ and captured most of its staff (Crüwell was absent) and no supplies reached either panzer division that day. Later that day, the 4th New Zealand Infantry Brigade Group was sent north of the 6th New Zealand Infantry Brigade to apply pressure on Tobruk and the 5th New Zealand Infantry Brigade covered Bardia and the Sollum–Halfaya positions.

Даш желіге

Кейінірек 23 қарашада Роммель 7-ші бронетанкті дивизияны жоюды және Сиди Омарға қарай шекаралық гарнизондарды босату үшін шабуылға көшуге шешім қабылдады. 24 қараша таңында Роммель Африка корпусы мен "Ариете" дивизиясының басқаруын қабылдап, британдық күштердің қалдықтарын талқандау және Мысырға қарай шегіну жолдарын кесуді, ал кешке немесе ертеңгі таңға дейін қайтуды жоспарлады. Неміс және итальяндық танктер өздерінің жолындағы көптеген тыл әскерлерін шашыратып, XXX корпусын бөліп, XIII корпустың қоршауға жақын тұруына себеп болды. 25 қарашада 15-ші танкілік дивизия солтүстік-шығысқа Сиди-Азизге бет алды, аймақ бос екенін анықтады және Desert Air Force-тың үздіксіз шабуылдарына ұшырады. Шекараның оңтүстігінде 21-ші танкілік дивизияның 5-ші танкілік полкі Сиди Омардағы 7-ші Индиялық бригадасына шабуыл жасады, бірақ 1-ші далалық артиллерия полкі ашық нысанадан атып, оларды кері шегіндірді. Екінші шабуыл 5-ші танкілік полктің қызметке жарамды танктарының азаюына әкелді. 21-ші танкілік дивизияның қалған бөлігі солтүстік-шығысқа, шекарадан оңтүстікке қарай, Хафайяға жол тартты. 25 қарашаның кешке қарай 15-ші танкілік дивизия Сиди-Азиздің батысында (5-ші Жаңа Зеландия бригадасының штабы) және бар болғаны 53 танкпен, Африка корпусының қалған танкілік күшіне жақын болды. Оқпан колоннасы Бардия мен Тобрук арасындағы жағалаудағы жабдықтау базаларымен нашар байланыста болды және жабдықтау конвойлары 4-ші Жаңа Зеландиялық жаяу әскер бригадасы тобы мен 6-шы Жаңа Зеландиялық жаяу әскер бригадасы тобынан өтуге мәжбүр болды. 26 қарашада 15-ші танкілік дивизия Сиди-Азизді айналып өтіп, жабдықтау үшін Бардияға бет алды және күндіздің ортасында жетті. 21-ші танкілік дивизияның қалдықтары Хафайядан солтүстік-батысқа қарай Капуццо мен Бардияға шабуыл жасады. "Ариете" дивизиясы, Сиди Омардан батыстан Бір Гирбаға (солтүстік-шығысқа қарай) жақындап, Капуццо фортын тазалау және 21-ші танкілік дивизиямен байланыс орнатуға бұйрық алды. Оларға 15-ші танкілік дивизияның 115-ші жаяу әскер полкі, артиллериямен бірге Бардиядан Капуццо фортына оңтүстік-шығысқа қарай ілгерілеуі тиіс болды. 26 қараша күні кешкісін Форт Капуццо мен Соллум казармалары арасындағы 5-ші Жаңа Зеландиялық жаяу әскер бригадасының екі батальоны 15-ші танкілік дивизия мен 21-ші танкілік дивизияның біріккен күштерімен ұрысқа түсті. Түнде 115-ші жаяу әскер полкі Капуццоға жетті. 27 қарашаның таңында Роммель Бардияда танкілік дивизиялардың командирлерімен кездесті. Африка корпусы Тобрук майданына қайта оралуға мәжбүр болды, онда 70-ші жаяу әскер дивизиясы мен 2-ші Жаңа Зеландия дивизиясы бастаманы қолға алды. 25 қарашада Тренто дивизиясының секторында 2-ші батальон Корольдік полкі Бонди бекінісіне шабуыл жасады, бірақ кері шегінді. Тюгун гарнизоны, күштерінің жартысына дейін азайған, шаршаған және оқ-дәрі, азық-түлік пен су жетіспегендіктен, 25 қараша күні кешке британдық шабуылды жеңгеннен кейін берілді. Группа Бёттчер Болонья секторындағы британдық танк шабуылдарын ұстап тұрғанда, "Триест" дивизиясының Берсальери батальоны Тобруктан британдықтардың қашуына шабуыл жасады. Кейіннен оберстлейтенант Фриц Байерлейн былай деп жазды: Роммель 21-ші танкілік дивизияны Тобрукқа қайтаруға бұйрық берді, ал 15-ші танкілік дивизия Форт Капуццо мен Сиди Омар арасындағы шекаралық позицияларды қоршауға алуды жоспарлаған күштерге шабуыл жасауы керек еді. 15-ші танкілік дивизия алдымен Сиди Азизді басып алып, орын жасауы тиіс болды. Нойман Силков бұл жоспардың сәттілікке жету мүмкіндігі аз деп санады және Тобрукқа барар алдында британдық жабдықтау қоймасы бар деп сенген Сиди Азизге қарай ілгерілеуді шешті. Сиди Азиздегі 5-ші Жаңа Зеландия жаяу әскер бригадасының штабын 22-ші Жаңа Зеландия жаяу әскер батальонының ротасы және Жаңа Зеландия дивизиялық кавалерия полкінің бронеавтомобильдері, сондай-ақ далалық артиллерия, танкіге қарсы, ұшаққа қарсы және пулеметтік бөлімшелер қорғады. Жаңа Зеландиялықтар 27 қараша күні таңертең басылып алынды және 700 тұтқынға алынды, бірақ бронеавтомобильдер қашып кетті. Роммель бригадир Джеймс Харгестті Жаңа Зеландияның қажырлы қорғанысы үшін құттықтады. 21-ші танкілік дивизия Бардиядан Тобрукқа батысқа қарай бет алғанда Бир-эль-Менастырда 5-ші Жаңа Зеландия жаяу әскер бригадасының 22-ші батальонына тап болды. Күні бойы созылған қақтығыстан кейін олар Сиди Азиз арқылы оңтүстікке бұрылуға мәжбүр болды, бұл Тобрукқа оралуын бір күнге кешіктірді. Түстен кейін 8-ші армия штабы радио арқылы Африка корпусының екі дивизиясы да сол жақтағы "Ариете" дивизиясымен бірге Тобрукқа бағыт алғанын білді. Африка корпусының батыл маневрі сәтсіз аяқталды, бірақ XIII корпусының жабдықтау базасы – 50-ші далалық техникалық орталыққа жақын келді. Африка корпусының оңтүстікке жасаған шабуылы Жаңа Зеландия дивизиясының сол қанатын қорғаудан туындаған қауіпті сейілтіп, 7-ші бронетанкті дивизияның жоғалғандары туралы ақпарат XIII корпусына жетпегендіктен және неміс танктерінің жоғалғандары күрт жоғары бағаланғандықтан, олар осы қауіптің өзінен де хабарсыз болды. Жаңа Зеландия дивизиясы Африка, "Триест", "Болонья" және "Павия" дивизияларының элементтерімен ұрысқа түсті, батысқа қарай ілгеріледі және Сиди Резех әуежайын және Тобрукқа апаратын солтүстікке қарайғы биік жатқан позицияларды қайта басып алды. 70-ші жаяу әскер дивизиясы 26 қарашада шабуылын жаңартты, ал келесі күні 4-ші Жаңа Зеландия бригадасының алға жылған әскерлерімен Эт-Дудада, Тобрукты айналып өтетін жолда байланыс орнатты. 6-шы Жаңа Зеландия бригадасы Сиди Резехтің тіктеуінен өтті, бұл екі тарапқа да қымбатқа түсті.

Later on 23 November Rommel decided to finish off the 7th Armoured Division and advance towards Sidi Omar to relieve the frontier garrisons. In the morning of 24 November, Rommel took command of the Afrika Korps and the "Ariete" Division to destroy the remnants of the British force and block the routes of retreat to Egypt and return by the evening or the next morning at the latest. The German and Italian tanks scattered the many rear echelon support units in their path, split XXX Corps and almost cut off XIII Corps. On 25 November, the 15th Panzer Division set off north east for Sidi Azeiz, found the area empty and was constantly attacked by the Desert Air Force. South of the border, Panzer Regiment 5, 21st Panzer Division, attacked the 7th Indian Brigade at Sidi Omar but was repulsed by the 1st Field Regiment RA firing over open sights. A second attack left Panzer Regiment 5 with few operational tanks. The rest of 21st Panzer Division had headed north east, south of the border, to Halfaya. By the evening of 25 November, the 15th Panzer Division was west of Sidi Azeiz (the 5th New Zealand Brigade headquarters) and down to 53 tanks, almost the remaining tank strength of the Afrika Korps. The Axis column had only a tenuous link to its supply dumps on the coast between Bardia and Tobruk and supply convoys had to find a way past the 4th New Zealand Infantry Brigade Group and the 6th New Zealand Infantry Brigade Group. On 26 November, the 15th Panzer Division bypassed Sidi Azeiz, headed for Bardia for supplies and arrived around mid day. The remains of the 21st Panzer Division attacked north west of Halfaya towards Capuzzo and Bardia. Ariete, approaching Bir Ghirba ( north east of Sidi Omar, from the west, was ordered towards Fort Capuzzo to clear any opposition and link with the 21st Panzer Division. They were to be supported by the depleted Infantry Regiment 115 of the 15th Panzer Division, which was to advance with some artillery, south east from Bardia toward Fort Capuzzo. The two battalions of the 5th New Zealand Infantry Brigade, between Fort Capuzzo and Sollum Barracks, were engaged by the converging elements of the 15th Panzer Division and the 21st Panzer Division at dusk on 26 November. During the night, Infantry Regiment 115 got to within of Capuzzo. In the early hours of 27 November, Rommel met with the commanders of the panzer divisions at Bardia. The Afrika Korps had to return to the Tobruk front, where the 70th Infantry Division and the 2nd New Zealand Division had gained the initiative. On 25 November, in the Trento Division sector, the 2nd Battalion Queens Royal Regiment attacked the Bondi strongpoint but was repulsed. The garrison of Tugun, down to half their strength and exhausted and low on ammunition, food and water, surrendered on the evening of 25 November after it had defeated a British attack the previous night. While Gruppe Böttcher contained the British tank attacks in the Bologna sector, a battalion of Bersaglieri from the "Trieste" Division counter attacked the British breakout from Tobruk. Afterwards Oberstleutnant Fritz Bayerlein wrote:

Rommel ordered the 21st Panzer Division back to Tobruk, and the 15th Panzer Division was to attack forces that were thought to besiege the border positions between Fort Capuzzo and Sidi Omar. The 15th Panzer Division first had to capture Sidi Azeiz to make room. Neumann Silkow felt the plan to have little chance of success and resolved to advance to Sidi Azeiz, where he believed there was a British supply dump, before he headed to Tobruk. Defending the 5th New Zealand Infantry Brigade Headquarters at Sidi Azeiz were a company of the 22nd New Zealand Infantry Battalion and the armoured cars of the New Zealand Divisional Cavalry Regiment, with some field artillery, anti tank, anti aircraft and machine gun units. The New Zealanders were overrun early on 27 November and 700 prisoners were taken but the armoured cars escaped. Rommel congratulated Brigadier James Hargest on the determined New Zealand defence. The 21st Panzer Division ran into the 22nd battalion, 5th New Zealand Infantry Brigade at Bir el Menastir while it was heading west to Tobruk from Bardia. After an exchange lasting most of the day, it was forced to detour south via Sidi Azeiz, which delayed its return to Tobruk by a day. By early afternoon, the Eighth Army HQ had known by radio intercepts that both divisions of the Afrika Korps were heading west to Tobruk, with the "Ariete" Division on their left. The audacious manoeuvre by Afrika Korps had failed but come within of 50 Field Maintenance Centre, the supply base of XIII Corps. The dash of the Afrika Korps to the south removed a severe threat to the left flank of the New Zealand Division, which had remained ignorant of the danger because news of the losses of the 7th Armoured Division had not reached XIII Corps and German tank losses had been wildly overestimated. The New Zealand Division engaged elements of the Afrika, "Trieste", "Bologna" and "Pavia" Divisions, advanced westwards and retook the Sidi Rezegh airfield and the overlooking positions to the north that led to Tobruk. The 70th Infantry Division resumed its attack on 26 November, and the next day, elements linked with the advancing New Zealanders of the 4th New Zealand Brigade at Ed Duda on the Tobruk by pass. The 6th New Zealand Brigade cleared the Sidi Rezegh escarpment in a mutually costly engagement.

27 қараша

27 қараша күні түскі уақытта 15-ші танк дивизиясы Бир-эль-Члетаға жетіп, 50-ден аз танктан тұратын, құрамдық полк ретінде қайта ұйымдастырылған 22-ші броньды бригадамен кездесті. Түстен кейін 22-ші броньды бригада бекініп тұрды, ал 70 танктан тұратын 4-ші броньды бригада 15-ші танк дивизиясының сол жақ фланкіне жетіп, солтүстік-шығысқа қарай жылдам шабуыл жасап, оның тыл эшелондарын мазалады. 15-ші танк дивизиясы да бомбалаудан шығынға ұшырады. Түн құлай бастағанда, британдық танктер қайта толықтану үшін шегінді, түсініксіз себеппен оңтүстікке бұрылып, 15-ші танк дивизиясы үшін батысқа қарай жол ашық қалды. Тобрукқа енуге тырысқан, нашар дәліздің оңтүстік-шығыс бөлігінде ауыр шайқас жүргізіп жатқан Жаңа Зеландия дивизиясы Африка корпусының шабуылына осал болар еді. 27 қарашаға дейін, ХХХ корпус жарылыстың салдарынан туған хаостан кейін қайта ұйымдастырылып, Жаңа Зеландия дивизиясы Тобрук гарнизонымен байланыс орнатқандықтан, Сегізінші армияның жағдайы жақсарды. Аучинлек шабуылды тоқтатып, шегінуді қалаған Каннингэмпен үш күн бірге болды. 25 қарашада Аучинлек Каирге қайтқан алдында Каннингэмге директива берді. Каирге келген соң, Аучинлек Каннингэмді қызметтен босатып, оның бас штаб бастығының орынбасары, генерал-майор Нил Ричиді, полковник лейтенант қызметіне тағайындады.

Соллум

2 желтоқсанда, 3 желтоқсанға дейін шабуыл болмайды деп сенген Роммель екі колонна жіберді, әрқайсысы бір жаяу әскер батальоны, танкіге қарсы рота және бірнеше артиллерия бөлімдерінен тұрды. Бұл колонналар Бардия, Капуццо және Солумға жол ашу үшін жіберілді, ал XX корпус Триг Капуццо бойында оңтүстік фланқты қорғады. 3 желтоқсанда нашар ауа-райына қарамастан, неміс колонналары әуе барлауы арқылы анықталды. Солтүстік колонна Бардия жолында, порттың батысында, Менастыр маңында 5-ші Жаңа Зеландиялық жаяу әскер бригадасының шабуылына ұшырады және "жартылай жойылды" (Плейфер, 2004). Оңтүстік колонна Триг Капуццода Голдфорспен (Орталық Үндістан атты әскерінің барлау полкіне негізделген) кездесіп, артиллериялық оққа түсті және Бленхейм бомбалаушылары мен "Ураган" истребитель-бомбардировщиктерінің шабуылына ұшырады. 3 желтоқсанда Роммель Тобрукты айналып өту жолын ашу үшін Эд Дуданы басып алуға және шекаралық бекіністерге көмек көрсетуге бұйрық берді. 4 желтоқсанда Эд Дудаға жасалған шабуыл тоқтатылып, Бардия және Сиди Азизге бет алған колонналар қайта шақырылды. Роммель "Ариэте" және "Триест" дивизияларымен бірге екі танк дивизиясын оңтүстікке жіберуге шешім қабылдады, бұл Тобрук маңындағы күштерді әлсіретті; шығыс жақтағы әскерлер кері қайтарылды.

Эд Дуда

4 желтоқсанда 21-ші танк дивизиясы 70-ші жаяу әскер дивизиясының 14-ші жаяу әскер бригадасына қарсы Эд-Дудаға шабуыл жасады, бірақ тек қана айналма жолға жетті. Шабуыл сәтсіздікке ұшырайтыны белгілі болған соң, Роммель Тобруктың шығыс шебінен қайта шегінуге шешім қабылдады, осылайша оңтүстікке қарай XXX корпусының күшейіп келе жатқан қаупіне қарсы күштерін шоғырландыруға мүмкіндік алды.

Бір ел Губи

2-ші Жаңа Зеландия дивизиясы кері шегінгеннен кейін Ричи өз артындағы эшелондық бөлімшелерін қайта ұйымдастырып, 4-ші Үнді армиясының 5-ші және 11-ші жаяу әскер бригадаларын, сондай-ақ 22-ші гвардиялық бригаданы босатты. 3 желтоқсанда 11-ші Үнді жаяу әскер бригадасы Эд-Дуданың оңтүстігінде, Бир-эль-Губи маңындағы нығайтылған бекініске қарсы қимылға кірісті. 136-шы «Giovani Fascisti» полкінің I және II батальондары төбедегі позицияда желтоқсанның бірінші аптасында британдық бронетехникасы мен Үнді жаяу әскерінің бірнеше шабуылдарын тойтарды. Норриге Бардия мен Соллумға қауіп туғандықтан 4-ші бронетандық бригаданы шығысқа жіберуге бұйрық берілгендіктен, 8-ші армияның жаяу әскері осал қалды. 4 желтоқсанда Павия дивизиясы мен Тренто дивизиясы 70-ші жаяу әскер дивизиясына қарсы шабуылдап, оларды Тобрук периметрінде ұстап тұруға тырысты. 5 желтоқсанда 11-ші Үнді жаяу әскер бригадасы 174-ші биіктікке қарсы тоқырату шабуылын жалғастырды. Кешкі уақытта Африка корпусы мен Ариете дивизиясы 174-ші биіктіктегі жас фашист гарнизонын құтқару үшін араласып, 11-ші Үнді жаяу әскер бригадасына шабуыл жасады. Крюэлл 126 танкіден тұратын 4-ші бронетандық бригаданың шамадан тыс алыс екенін білмеді және батысқа шегінді. 11-ші Үнді бригадасы қайта жабдықталу үшін кері қайтарылып, оның орнына 22-ші гвардиялық бригада келді. 6 желтоқсанда 4-ші бронетандық бригада 22-ші гвардиялық бригадаға жақындауға тырыспады, бірақ Крюэлл шешім қабылдаудан тартынды және қараңғы түсті. 7 желтоқсанда 4-ші бронетандық бригада жақындасып келді, бірақ Остік әскерлердің мүмкіндігі жоғалды. 15-ші танк дивизиясының командирі Нойман Силков 6 желтоқсанның кешкі уақытында қаза тапты.

Газала желісі

7 желтоқсанда 4-ші броньды бригада 15-ші танк дивизиясымен шайқасып, тағы 11 танкты іссіз қылды. 5 желтоқсанда итальяндық Comando Supremo Роммельге Сицилиядан әуемен жабдықтау басталғаннан кейін, ай соңына дейін жабдықтау жақсармайтынын хабарлады. Бір-эль-Губиде сәттілік енді мүмкін емес екенін түсінген ол майданын тарылтуды және Тобрук майданынан бас тартып, Газала маңындағы бекіністерге, өзінің артқы жағына шегіну арқылы байланыс жолдарын қысқартуды шешті. Бұл бекіністерді итальяндық тыл бөлімдері дайындаған және 8 желтоқсанда басып алынған. Ол итальяндық X корпусын жағалау бойындағы учаскеге, ал итальяндық XXI корпусын ішкі аймаққа орналастырды. Әлсізделген итальяндық мобильді корпусы Алем Хамзадағы оңтүстік фланқты бекітті, ал Африка корпусы оңтүстік қанаттың артында қарсы шабуылға дайын тұрды. 6 желтоқсанда Роммель дивизияларына батысқа қарай шегінуге бұйрық берді, ал 8 желтоқсанда Comando Supremo және OKW Соллам, Хаффая және Бардиядағы итальяндық және неміс гарнизондарына бұйрық берді. 19 желтоқсанда Роммель теңізден эвакуация жасауды сұрады, бірақ бұл өтініш қабылданбады. Бардия 1942 жылдың 2 қаңтарында, ал Хафайя асуы маңындағы әскерлер 17 қаңтарда капитуляциялады. 6/7 желтоқсан түнінде 70-ші дивизия неміс бақылауындағы Уолтер және Фредди бекіністерін қарсылықсыз басып алды. 157-ші биіктікте бекінген Павия батальоны 2-ші Дурхам жеңіл жаяу әскеріне ауыр шығын келтірді, содан кейін түн ортасынан кейін олар жеңіліп қалды. 90-шы жеңіл дивизия 4 желтоқсанда Тобрук секторынан шығып кеткенімен, Болонья 8/9 желтоқсан түніне дейін, оларға қолдау көрсету үшін жүк көліктері берілгенге дейін ұсталып тұрды. 70-ші дивизияның соңғы әрекетінде поляк Карпат бригадасы Брешия әскерлеріне шабуыл жасап, жаудың шегінуіне ілесіп, Ақ дөңгелек позициясын басып алды. Жаяу әскері мен броньды техниканы тиімді үйлестіру үшін Ричи 7-ші броньды дивизияны XIII корпусына қосты және XXX корпусы штабына 2-ші Оңтүстік Африка дивизиясын шекаралық бекіністерді қоршауға алу үшін бағындырды. Ол сондай-ақ XIII корпусына 4-ші Үндістандық жаяу әскер дивизиясы мен 5-ші Жаңа Зеландиялық жаяу әскер бригадасын жіберді. Сегізінші армия 13 желтоқсанда Газала желісіне шабуыл жасады, ал 5-ші Жаңа Зеландия бригадасы жағалау бойындағы учаскеде шабуылдады. 5-ші Үндістандық жаяу әскер бригадасы Алем Хамзаға шабуыл жасады. Триест Алем Хамзаны ұстап тұрғанмен, 5-ші Үндістандық жаяу әскер дивизиясының Бафф батальоны Алем Хамзадан батысқа қарай 204-ші биіктікті басып алды. Осылайша олар алға шығып, сол жағындағы 7-ші Үндістандық жаяу әскер бригадасына 11-ші Сикх полкінің 4-ші батальонын, 25-ші далалық артиллерия полкінің артиллериялық қолдауымен және 8-ші Корольдік танк полкінің он екі Valentine таңкісімен солтүстікке жіберуге бұйрық берілді. Бұл күш 39 танк және 300 жүк көлігімен, сондай-ақ жаяу әскер мен артиллериямен жабдықталған Африка корпусымен кездесті. 7-ші броньды дивизия әрекетке кіре алмағандықтан, оларға артиллерия мен танктердің күшімен қарсы тұру тапсырылды. Олар ауыр шығынға ұшырады, бірақ 15 неміс таңкісін жойып, қарсы шабуылды тойтарды. Годвин Остин Готтке британдық броньды техниканы Африка корпусына қарсы шабуылдай алатын позицияға жеткізуді бұйырды, өйткені Готт пен оның аға командирлері саны жағынан басымдыққа қарамастан, жауды тікелей жеңе алатындарына сенімді емес екенін білмеді. Немістердің жоғары тактикасы мен танкіге қарсы артиллериясының арқасында британдық командирлер олардың қару-жарағы нашар дамыған бөлімдеріне және жабдықтау желілеріне шабуыл жасау үшін кең айналым жасағанды жөн көрді. 14 желтоқсанда поляк тәуелсіз бригадасы Жаңа Зеландиялықтарға қосылып, 15 желтоқсанның таңертеңгі сағаттарында жаңа шабуылға дайындалды. Шабуыл 03:00-де басталды, қорғаушыларды тосыннан шақырды. Екі бригада да жақсы ілгеріледі, бірақ желіні бұзуға тым жақын болды. 14 желтоқсанда оңтүстікте Африка корпусының әрекеті аз болды, ал 7-ші Үндістандық жаяу әскер бригадасы оқ-дәрі жетіспеушілігіне байланысты тек қарауылдық жұмыстармен шектелді. Алем Хамзада 5-ші Үндістандық жаяу әскер бригадасы қайтадан шабуыл жасады, бірақ табанды қарсылыққа ұшырады және 204-ші биіктікте 5-ші Үндістандық бригаданың Корольдік Шығыс Кент полкінің ("Баффтар") батальонына он танк, Орталық Үндістан атты әскерінің броньды машинасының эскадрильясы, Бомбей сапёрлері мен минерлерінің ротасы, 31-ші далалық полк РА-ның артиллериясы және 73-ші танкіге қарсы полк элементтері мен бірнеше әуе шабуылына қарсы қару-жарақтар шабуыл жасады. 15 желтоқсанда Брешия және Павия Трентоның жақын қолдауымен поляк-жаңа Зеландиялық шабуылды тойтарды, Газала желісіне қайтып келген 15-ші танк дивизиясын басқа жерде пайдалануға мүмкіндік берді. Роммель 204-ші биіктікті маңызды позиция деп есептеді және көптеген көршілес броньды техника мен жаяу әскер бөлімдері 15 желтоқсанда оған шабуыл жасауға жіберілді. Аса қатал және табанды шайқаста шабуылдаушы күш, Ариете, 15-ші танк дивизиясы, 8-ші Bersaglieri полкі және 115-ші жүк көліктерімен жаяу әскер полкі Баффтарды және оларды қолдаған бөлімдерді басып тастады. Баффтар 1000-нан астам адамын өлтірілген немесе тұтқынға алынған, тек 71 адамы мен далалық артиллерия батареясы ғана қашып кетті. Шабуылдаушы күштің күні түсіп қалғандықтан, Алем Хамзаға араласу үшін өздерін жинақтауға уақыты болмады. Шабуылдаушылар да шайқаста ауыр шығынға ұшырады және неміс командирі радио арқылы жойылған шығындардың салдарынан сәттілігін пайдалана алмайтынын хабарлады. 15 желтоқсанға дейін Африка корпусының жедел таңкілерінің саны сегізге, ал Ариетенің шамамен отыздан астам болды. Роммель, Крювель (немесе тіпті Готт) екеуінен де 7-ші броньды дивизияға құрметпен қарады, британдық броньды техниканың оңтүстікке қарай жасаған шабуылдық қимылынан қатты алаңдады. Итальяндық генералдар мен Крювельдің қарсылығына қарамастан, Роммель 15/16 желтоқсан түнінде Газала желісінен эвакуация жасауға бұйрық берді. 15 желтоқсанға дейін 4-ші броньды бригада оңтүстікке айналып, Бір Халех-эль-Элебаға жетті, бұл Алем Хамзадан солтүстік-батысқа қарай орналасқан және Африка корпусының артынан шабуыл жасауға, сондай-ақ Панара тобының жағалау бойындағы байланыс желілерін кесуге қолайлы орын болды, Годвин Остин осыны ұсынғандай. 16 желтоқсанның таңында тек шағын бөлім солтүстікке жіберілді, бұл Панара тобының тыл бөлімдерінде шатақ тудырды, бірақ шешуші болмады, ал бригаданың қалған бөлігі жанармаймен жабдықталу үшін оңтүстікке бет бұрды. Кешке 15-ші танк дивизиясы батысқа қарай жылжып, 4-ші броньды бригаданың артынан өтіп, солтүстікке қайта оралуына кедергі келтірді. Британдық броньды техниканың болуы Роммельді Газаладан шегінуге итермеледі, бірақ британдықтардың үлкен жеңіске қол жеткізу мүмкіндігі қанағаттандырмай қалды.

On 7 December, the 4th Armoured Brigade engaged the 15th Panzer Division, disabling 11 more tanks. Rommel had been told on 5 December by the Italian Comando Supremo that supply could not improve until the end of the month with the start of the airborne supply from Sicily. Realising that success was now unlikely at Bir el Gubi, he decided to narrow his front and to shorten his lines of communication by abandoning the Tobruk front and withdrawing to the positions at Gazala, to his rear. They had been prepared by Italian rear echelon units and had been occupied by 8 December. He placed the Italian X Corps at the coastal end of the line and the Italian XXI Corps inland. The weakened Italian Mobile Corps anchored the southern end of the line at Alem Hamza while the Afrika Korps were placed behind the southern flank ready to counter attack. On 6 December, Rommel ordered his divisions to retreat westwards and on 8 December. Comando Supremo and OKW ordered the Italian and German garrisons at Sollum, Halfaya and Bardia. On 19 December Rommel requested a naval evacuation but this was refused. Bardia surrendered on 2 January 1942 and on 17 January the Axis troops around Halfaya Pass capitulated. On the night of 6/7 December, the 70th Division captured the German held Walter and Freddie strong points without any resistance. A Pavia battalion, dug in on Point 157, inflicted heavy casualties on the 2nd Durham Light Infantry, before it was overcome after midnight. Although the 90th Light Division pulled out of the Tobruk sector on 4 December, Bologna held out until the night of 8/9 December, when trucks were finally assigned to give them some support. In a final action on the part of the 70th Division, the Polish Carpathian Brigade attacked elements of Brescia, followed the Axis retreat and captured the White Knoll position. Better to co ordinate his infantry and armour, Ritchie transferred the 7th Armoured Division to XIII Corps and directed the XXX Corps HQ to take the 2nd South African Division under command to conduct a siege of the border fortresses. He also sent forward to XIII Corps the 4th Indian Infantry Division and the 5th New Zealand Infantry Brigade. The Eighth Army launched its attack on the Gazala line on 13 December and the 5th New Zealand Brigade attacked along an front from the coast. The 5th Indian Infantry Brigade made a flanking attack at Alem Hamza. Although Trieste held Alem Hamza, the 1st Battalion, The Buffs from the 5th Indian Infantry Division took Point 204, some miles west of Alem Hamza. They were thus left in a salient and the 7th Indian Infantry Brigade to their left was ordered to send northwards the 4th battalion 11th Sikh Regiment, supported by guns from the 25th Field Regiment RA and twelve Valentine tanks from the 8th Royal Tank Regiment, to ease their position. The force found itself confronted by the Afrika Korps, fielding 39 tanks and 300 lorries of infantry and guns. Once again, the 7th Armoured Division was not in place to intervene and it was left to the force's artillery and supporting tanks to face the threat. They took heavy casualties but managed to knock out 15 German tanks and repulse the counter attack. Godwin Austen ordered Gott to get the British armour to a position from where it could engage the Afrika Korps since he was unaware that Gott and his senior commanders were no longer confident they could defeat the enemy directly, despite their superiority in numbers. Due to the Germans' superior tactics and anti tank artillery, British commanders preferred making a wide detour to attack their soft skinned elements and lines of supply, to immobilise them. On 14 December, the Polish Independent Brigade was brought forward to join the New Zealanders and prepare a new attack for the early hours of 15 December. The attack went in at 03:00, taking the defenders by surprise. Both brigades made good progress but narrowly failed to breach the line. On 14 December, to the south, there was little activity from the Afrika Korps and the 7th Indian Infantry Brigade was limited to patrolling through a shortage of ammunition as supply problems multiplied. At Alem Hamza, the 5th Indian Infantry Brigade attacked again but made no progress against determined resistance and at Point 204 the 5th Indian Brigade's battalion of Royal East Kent Regiment ("The Buffs"), supported by ten I tanks, an armoured car squadron of the Central India Horse, a company of Bombay Sappers and Miners, the artillery of 31st Field Regiment RA and elements of the 73rd Anti Tank Regiment and some anti aircraft guns, were attacked by ten or twelve tanks, the remnants of Ariete, which they beat off. On 15 December, Brescia and Pavia, with Trento in close support, repelled a strong Polish–New Zealand attack, freeing the 15th Panzer Division, which had returned to the Gazala Line, to be used elsewhere. Rommel considered Point 204 a key position and many of the neighbouring armoured and infantry units were committed to attack it on 15 December. In fierce and determined fighting, the attacking force, Ariete, the 15th Panzer Division, with 8th Bersaglieri Regiment and 115th Lorried Infantry Regiment, overran the Buffs and its supporting elements during the afternoon. The Buffs lost over 1,000 men killed or captured with only 71 men and a battery of field artillery escaping. It was too late in the day for the attacking force to collect itself and to advance further to intervene at Alem Hamza. The attackers also had suffered heavily in the engagement and the German commander was heard on a radio intercept to report the inability of his force to exploit his success because of the losses sustained. By 15 December, Afrika Korps were down to eight operational tanks and Ariete about thirty. Rommel, who had greater respect for the 7th Armoured Division than either Crüwell (or apparently even Gott) became very concerned about a perceived flanking move to the south by the British armour. Despite the vehement objections of the Italian generals and Crüwell, Rommel ordered an evacuation of the Gazala line on the night of the 15/16 December. By the afternoon of 15 December, the 4th Armoured Brigade, having looped round to the south, was at Bir Halegh el Eleba, some north west of Alem Hamza and was ideally placed both to strike at the rear of the Afrika Korps and to advance north to cut the main lines communication of Panzer Group Afrika along the coast, as Godwin Austen urged. Early on 16 December, only a small detachment was sent north, which caused serious confusion among Panzer Group Afrika's rear echelon but was not decisive and the rest of the brigade headed south to meet its petrol supplies. In the afternoon, the 15th Panzer Division, moving west, passed by the rear of the 4th Armoured Brigade and blocked any return move to the north. The mere presence of the British armour had prompted Rommel to withdraw from Gazala but the opportunity for the British to gain a big victory had been missed.

Оқпанның кері шегінуі

Он күн бойы Осі күштері Аджедабия мен Эль-Хасея арасындағы шегініс сызығына қайта тартылды, 1940–1941 жылдары итальяндықтарға қарағандай, байланыс жолдарын сақтап, қоршалудан сақтану үшін. Осі күштерінің жабдықтау желілері қысқарғанда және Эль-Агейлаға тасымалдау жақсарғанда, Роммель Осі күштерінің танк әскерін қайта құрды, ал Сегізінші армияның жабдықтау желілері ұзарды. 27 желтоқсанда Эль-Хасеяда үш күндік танк шайқасы барысында 22-ші бронетанкті бригада ауыр үдемелі шығындарға ұшырады, бұл Сегізінші армияның алғы шебін кері шегінуге мәжбүр етті. Осі күштері қаңтардың алғашқы екі аптасында Эль-Агейлада жақсырақ қорғаныс шебіне қайта орналасты.

Салдары

Мысыр мен Суэц каналына қатысты Оккупанттардың қаупі жойылды, бірақ Ливия-Мысыр шекарасындағы Оккупанттардың бекіністері, Роммельдің теңіз арқылы эвакуациялау туралы ұсынысына қарамастан, жағалау жолын тосып, одақтас әскерлерін ұстап тұру үшін қалды. Желтоқсанның басында одақтастар өз жабдықтау желілерін тазалау және шабуыл қарқынын сақтау үшін Оккупанттардың шекаралық позицияларын тазалау қажет деп шешті. 16 желтоқсанда 2-ші Оңтүстік Африка дивизиясы 2200 неміс және 6600 итальяндық әскерлерінен тұратын гарнизон орналасқан Бардияға шабуыл жасады. 1942 жылдың 2 қаңтарында порт түсті. Соллум 12 қаңтарда оңтүстік африкалықтардың шағын, бірақ қаһарлы шайқасынан кейін басылды. Оңтүстік африкалықтар бекінілген Хафайя өткелін (жартас, оның үстіндегі плато және айналасындағы шатқалдар кіретін) қоршап алды және оны теңізден бөліп тастады. 55-ші "Савона" атқыштар дивизиясының 4200 итальяндық және 2100 неміс әскерлері азық-түлік пен су жетіспеушілігінен қиын жағдайда болды. Артиллерия мен әуе шабуылдарына қарсы қорғаныс салыстырмалы түрде аз шығынға әкелді, бірақ аштық пен шөлдеу генерал Феделе Де Джорджис пен майор Вильгельм Бахты 17 қаңтарда капитуляциялауға мәжбүр етті. 21 қаңтарда Роммель Эль-Агейладан күтпеген шабуыл жасады. Бұл әрекет "күшпен барлау" болды, бірақ Роммель Сегізінші армияның алдыңғы қатардағы бөлімдерінің шашырап, шаршағанын байқағаннан кейін, мүмкіндікті пайдаланып, Сегізінші армияны Газалаға кері шегіндірді.

Сегізінші армия

Батыс шөлейт күштері 25 қарашаға дейін Сегізінші армия (генерал-лейтенант Алан Каннингэм) деп аталды, содан кейін Нил Ричи басқарды. Сегізінші армия құрамында XXX корпус (генерал-лейтенант Уиллоуби Норри) болды, ол 7-ші бронетанкті дивизияны (генерал-майор Уильям Готт), 4-ші бронетанкті бригада тобын, бір бригадасы кем 1-ші Оңтүстік Африка дивизиясын (генерал-майор Джордж Бринк) және жақында Шығыс Африка кампаниясынан келген, XXX корпусының байланыс жолдарын, жабдықтауын және қону алаңдарын қорғауға арналған 22-ші гвардиялық бригаданы қамтыды. XIII корпус (генерал-лейтенант Рид Годвин Остин) құрамында 4-ші Үндістан пехоталық дивизиясы (генерал-майор Фрэнк Мессерви), жақында келген 2-ші Жаңа Зеландия дивизиясы (генерал-майор Бернард Фрейберг) және 1-ші армия танк бригадасы болды. Тобрук гарнизоны 70-ші жаяу әскер дивизиясынан (гарнизон қолбасшысы генерал-майор Рональд Скоби), Карпат жаяу әскер бригадасы тобынан (генерал-майор Станислав Копански) және 32-ші армия танк бригадасынан (бригадир Артур Уиллисон) тұрды. Қараша айында 20-шы Австралиялық бригада (бригадир Джон Мюррей) әлі де Тобрукта орналасқан. 2-ші Оңтүстік Африка дивизиясы армия резервінде болды, ал Оазис күштері (бригадир Д. В. Рид) 29-шы Үндістан жаяу әскер бригадасы тобы мен 6-шы Оңтүстік Африка бронемашина полкінен құралды. Сегізінші армияда 770 танк (оның ішінде көптеген жаңа Crusader Cruiser және жаңа американдық M3 Stuart жеңіл танктері) бар жеті дивизияға тең әскерлік күш болды. Батыс шөлейт және Мальта әуе штабының 724 әуе кемесімен әуе көмегі көрсетілді.

Шекара қорғанысы

55-ші "Савона" жаяу әскер дивизиясы. 1941 жылдың 28 қарашасына дейін Африка дивизиясы болды; кейін 90-шы жеңіл Африка дивизиясы деп аталды.

Ось күштері Бардия теңіз жағасына жақын жерден басталып, шығысқа қарай Солумға дейін, батысқа қарай шекаралық сым бойымен Форт Капуццоға дейін созылған тік жар бойында Савона дивизиясы мен ЗБВ Африка дивизиясымен бекінілген ныжайлар салды. Роммель өзінің қалған күштерін Тобрук маңында сақтап тұрды, онда 14 қарашадағы шабуыл жеткізілім қиындықтарына байланысты 24 қарашаға шегерілді.

5°-ға дейін

Ливияда Италияның 5° Squadra aerea (Generale di squadra aerea it) құрамында шамамен 441 ұшақ болды, оның ішінде 154-і истребитель, ал 304-і қолданысқа жарамды болды.