Кіріспе

Астондағы футбол стадионы, Бирмингем.

"Астон Вилла" клубы Солтүстік трибунаны қайта жаңарту жоспарлап отыр: бұл "Вилла Парк" стадионының сыйымдылығын 42 640-тан 50 065-ке дейін арттыруға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, "Villa Live" деп аталатын коммерциялық және ойын-сауық орталығын салу да жоспарланған. 2022 жылдың желтоқсанында бұл жоспарлар Бирмингем қалалық кеңесі тарапынан мақұлданды. Жаңарту жұмыстары 2028 жылғы УЕФА Еуропа чемпионатына дейін аяқталуы тиіс еді. Дегенмен, 2023 жылдың желтоқсанында Футбол операцияларының президенті Крис Хек қайта жаңарту жоспарлары мерзімсіз тоқтатылғанын хабарлады.

Тарих

Вилла Парк, бұрын Астон Лоуэр Грандс-тың бөлігі болған, Астон Вилла ФК-ның алғашқы үйі емес еді. Олардың бұрынғы орны, Веллингтон Роуд, тегіс емес алаң, нашар көрермендерге арналған жағдайлар, қолжетімділіктің жоқтығы және тым жоғары жалға алу ақысы сияқты күшейіп келе жатқан мәселелерге тап болды. Нәтижесінде, 1894 жылы Фредерик Риндер басқаратын «Вилла» комитеті «аудандағы ең жақсы спорт алаңы» деп аталған Астон Лоуэр Грандс иелерімен келіссөздер бастады. Төменгі жерлер жылдар бойы әртүрлі мақсаттарда қолданылған. Бастапқыда Астон Холлдың иесі сэр Томас Холттың бақшасы болған, оның құрметіне Холт-Энд трибунасы аталған, кейіннен Төменгі жерлер аквариум мен үлкен зал бар Виктория дәуірінің ойын-сауық паркіне айналды. Қазіргі алаң 1889 жылы құрғатылған Dovehouse Pool атты әшекейлі көлдің орнында орналасқан. Көлдің орнына Төменгі жерлердің иелері 1889 жылдың 10 маусымында 15 000 көрерменнің алдында велосипед және жеңіл атлетика жарысын өткізген велосипед жолы мен спорт алаңын салды. «Вилла» комитеті алаң иесі Эдгар Флоуэрмен келісімге келгенге дейін келіссөздер екі жылға созылды. Келісім бойынша алаң 21 жылға жылдық 300 фунт стерлингтік жалдамаға берілді, мерзімі ішінде кез келген уақытта сатып алу опциясымен. «Вилла Парк» жобасының көп бөлігі «Вилла» төрағасы Фредерик Риндерге тиесілі, ол білікті геодезист ретінде құрылыс басталғанға дейін алаңның барлық «деңгейін және сызығын» өзі салған деседі. Комитет бірден сәулетшіні жұмысқа алды, ол жаңа цемент жолды салу және ескісін ауыстыруды қамтитын жобаны дайындауға кірісті. Басты трибуна шығысқа қарай Уиттон-Лейн жағына салынды, ал алаң мен жол толығымен жартастармен қоршалды. Стадионның соңғы кезеңінің құрылысы 1896 жылдың соңында мердігерлермен баға туралы келіссөздерден кейін басталды. Бірнеше ай кешігіп, стадион 1897 жылдың 17 сәуірінде «Блэкберн Роверс» командасына қарсы жолдастық ойынмен ашылды, бұл матч 3:0 есебімен аяқталды. Бұл «Астон Вилла» командасы Лига мен Англия Кубогын жеңіп алғаннан бір апта соң болды. Салынған стадионға 40 000 көрермен сыятын, олардың көпшілігі ашық алаңда тұрды. Бұл клубқа алаңды жақсарту бағдарламасына инвестиция салуға мүмкіндік берді. Бірінші кезеңде Тринити Роуд жағындағы терраса кеңейтілді, құны 887 фунт стерлинг болды, ал екінші кезең 1300 фунт стерлинг тұрды және көпшілікке нашар көрініс тудырған жобалық кемшілікті жою үшін алаң төңірегіндегі барлық террасаларды қайта жасауды қамтыды. 1911 жылы «Вилла» алаңды 8250 фунтқа, ескі аквариум мен автотұрақ аймағындағы кеңсе ғимараттарын 1500 фунтқа, карета жолын және боулинг алаңын 2000 фунтқа сатып алды. 1914 жылдың маусымында «Вилла Парк» басқа да жетістіктермен бәсекелесу үшін, соның ішінде «Эвертонның» «Гудисон Паркінде» жаңа екі қабатты трибуна аяқталды. Бірінші кезеңде велосипед жолы алынып тасталды, Holte Hotel End (Holte End) жаңа жартастармен жабдықталды және алаңға жақындату үшін барлық террасалардың профилі өзгертілді. Риндер жаңа «Вилла Парк» жобасын жасау үшін танымал сәулетші Арчибальд Лейчке жүгінді. Олардың бірлескен жоспарларына Холт және Уиттон қақпаларындағы үлкен жартастармен жабдықталған трибуналар, сондай-ақ бастапқы Виктория дәуірінің Төменгі жерлер ғимараттары, соның ішінде аквариум және жаңадан сатып алынған боулинг алаңдары кірді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін жобалау және құрылыс жұмыстары қиынға түсті. Инфляцияның салдарынан 1919 жылғы соғыстан бұрынғы құрылыс жоспарларын жүзеге асыру бағасы 66 000 фунтқа жетті, бұл 1914 жылғы 27 000 фунтпен салыстырғанда жоғары болды. 1922 жылдың наурызына қарай бұл баға 41 775 фунтқа дейін төмендеді, ал директорлар жаңа Тринити Роуд трибунасын салу жоспарларын алға жылжытты. Құрылыс 1922 жылдың сәуірінде басталды, ал тамыз айында трибуна ішінара ашылды. Құрылыс 1922-1923 жылдар аралығында жалғасты, ал 1924 жылдың 26 қаңтарында болашақ король Георг VI ресми түрде ашты. Ол Риндерге «мұндай жабдықталған және футболға арналған алаң бар екенін білмегенін» айтты. Аяқталғаннан кейін Тринити Роуд трибунасы боялған шыны терезелері, итальяндық мозаикалар, Астон Холл стиліндегі голландтық фрескалар және кең баспалдақтары бар Ұлыбританиядағы ең әсем трибуналардың бірі саналды. Тринити Роудтағы «Ок-Рум» британдық футбол алаңында ашылған алғашқы мейрамхана болды. Көптеген комментаторлар, соның ішінде Саймон Инглис, оны Лейчтің шедеврі деп санайды, ал Sunday Times газетінің тілшісі 1960 жылы оны «футболдың Санкт-Панкрасы» деп сипаттады. 1922-1924 жылдар аралығында трибуна мен алаңды дамытуға кеткен соңғы құн 89 000 фунт стерлингті құрады, бұл клуб директорларын ашуға мәжбүр етті, олар шығындарды тексеруді тапсырды және 1925 жылы Риндердің отставкасын талап етті. «Вилла Парк» келесі 30 жыл бойы сол күйінде қалды, 1950 жылдардың соңына дейін ешқандай маңызды өзгерістер болған жоқ. 1930 жылдарда жер және ағаш террасалар, ағаштан жасалған қоршаулар толығымен бетон террасалармен және металл қоршаулармен ауыстырылды, бұл процесті Риндер бастады. 1936 жылы клуб Екінші дивизионға түскеннен кейін ол 78 жасында тағы да директорлар кеңесіне сайланды. 1914 жылғы жоспарын жасағаннан шамамен 25 жыл өткен соң, Риндер оны қайта жандандырып, дамуының үшінші кезеңін жүзеге асыруға кірісті. Ол 1938 жылдың желтоқсанында қайтыс болды (Лейч сәуірде қайтыс болған), құрылыс бизнесін ұлы Арчибальд кішіге қалдырды. Алаңдағы жұмыс 1940 жылдың сәуіріне дейін аяқталды, ал трибуна дереу жабылды, өйткені «Вилла Парк» соғыс уақытындағы рөліне көшті. Тринити Роуд трибунасы әуе шабуылынан қорғаныш алаңы мен оқ-дәрі қоймасына айналды, ал үй командасының киім бөлмесі 9-шы батальонның, Корольдық Уорвикшир полкінің ротасының уақытша үйіне айналды. 1950 жылдардың соңында төрт жоба жарияланды. Тринити Роудтағы ескі боулинг алаңының павильоны медициналық орталыққа айналдырылды, аквариум ғимаратының жертөлесі жаттығу залына айналдырылды, төрт үлкен шам бағанасы орнатылды және «Вилла Парк» алаңынан жаттығу алаңы сатып алынды. Шамдар 1958 жылдың қараша айында шотландық «Харт оф Мидлотиан» командасына қарсы жолдастық ойында алғаш рет пайдаланылды. 1962 жылдың ортасында Холт-Энд трибунасына 40 000 фунт жұмсалды, бұл «Вилла Паркте» 1922 жылдан бері жанкүйерлерге жабық жағдай жасаған алғашқы жабық трибуна болды. 1897 жылғы «Вилла Парк» стадионының жалғыз қалған бөлігі болған Уиттон-Лейн трибунасының ескі цилиндр тәрізді шатыры 1963 жылдың жазында алынып тасталды және Холт-Энд трибунасы сияқты еңкейген шатырмен ауыстырылды. 1969 жылдан бастап, жаңа төраға Дуг Эллис басшылығымен стадионда тұрақты даму мен жаңарулар басталды, ол «Вилла Парк» стадионын заманауи дәуірге сәйкес жаңартуға кірісті. Стадионның көп бөлігі тозығы жеткен және жаңартуды қажет еткен, сонымен қатар «Вилланың» қатысушылығы мен қаржылық жағдайы 1967 жылы Бірінші дивизионнан шығып, 1970 жылы алғаш рет Үшінші дивизионға түскеннен кейін нашарлаған. Эллис инфрақұрылымды жаңартты, жаңа үндеу жүйесін орнатты, жаңа әжетханалар қосылған сантехникалық жұмыстар жүргізді, террасаларды жаңартты және жаңа билет кассасын салды. Оның қызмет ету кезеңінде Тринити Роуд трибунасындағы ескі кеңселердің орнына жаңа жабық лаунждар салынды. 1990 жылғы қаңтардағы «Тейлор есебі», «Хиллсборо» трагедиясының салдарынан 96 адамның қаза болуына байланысты, барлық ірі стадиондардың қауіпсіздік шарасы ретінде 1994 жылдың тамызына дейін отыруға арналған стадиондарға айналдырылуын ұсынды. «Тейлор есебі» жарияланғаннан кейін бірнеше ай ішінде есеп бойынша алғашқы өзгерістер енгізілді. Солтүстік трибунаның төменгі қабатына террасалардың орнына 2900 орын қосылды, Холт-Энд трибунасының шатыры көбірек орындықтарға дайындалу үшін кеңейтілді, Тринити Роуд трибунасының шатыры ауыстырылды және Уиттон-Лейн трибунасына қосымша жабық ложалар салынды. Осы уақытқа дейін төрт шам бағанасы жабық ложаларға немесе орындықтарға дайындалу үшін алынып тасталды, және жаңа шамдар орнатылды...

Құрылымы мен құрылғылары

Вилла Парк 42 682 орынға ие, ол төрт трибунаға бөлінген. Екі үлкен баспалдақ, фронтон, голландтық қақпалар және 2007 жылғы маусымда ескі Тринити Роуд трибунасының стилінде жасалған мозаика фасадын құрайды, ол өзі Астон Холлдан шабыттандырылған. Холт-Энд – Вилла Парктегі жергілікті және қарсы команда жанкүйерлері арасында ең танымал трибуна. 2000 жылы салынған Троица жолының басты трибунасы Вилла Парктегі ең соңғы аяқталған құрылыс болып табылады және ол ойыншылардың киім ауыстыру бөлмелерін, клуб кеңселерін және директорлар ложаларын қамтиды. Трибуна үш қабаттан тұрады, екінші және үшінші қабаттар арасында атқарушы ложалар қатары орналасқан. Басқа трибуналардан әлдеқайда үлкен болғанымен, трибунаның шатыры қалған үш трибунаның деңгейімен шамалас. Ойыншылар туннелі және матч кезінде менеджерлер мен қосалқы ойыншылар отыратын техникалық аймақ алаң деңгейінде, трибунаның ортасында орналасқан. Пресса және директорлардың VIP аймағы ортаңғы қабаттың орталық бөлігінде орналасқан. Трибунаның жоғарғы қабаттары Тринити Роуд көшесінің үстінен өтеді, бұл көше стадионның артынан өтеді. Тринити Роуд Тринити Роуд трибунасының астындағы туннель арқылы өтеді. Вилла Парктегі ең көне трибуна – Солтүстік трибунасы, бұрын Уиттон-Энд деп аталған, ол 1977 жылы аяқталды. Бұл екі қабатты трибуна, екі қабаттың арасында 39 атқарушы ложасы бар. Жоғарғы қабаттардағы орындықтар көк түсті "AV" жазуымен, ал төменгі қабат аспан көк түсті орындықтардан тұрады. Солтүстік трибуна "Ұлыбританиядағы 'қақпа бағанасы' деп аталатын құрылымды алғаш рет қолданған ірі трибуна" болды. Трибунаның фасады сол кездегі әдеттегідей "текстуралы бетон қаптамасынан" жасалған. Дуг Эллис трибунасы, бұрын Уиттон Лейн трибунасы деп аталған, екі қабатты трибуна, қабаттар арасында атқарушы ложалар қатары бар. Шатырдың бастапқы жоспарында Холт-Энд және Солтүстік трибунасы сияқты "қақпа бағанасы" құрылымы болған, бірақ кейін жоспар қарапайым консольдік дизайнға өзгертілді. 1996 жылғы Еуропа чемпионатына дейін трибунаға шағын жөндеу жұмыстары жүргізілді, оның барысында бұрыштар Солтүстік трибунаның төменгі қабатымен біріктірілді, аяқтарға арналған кеңістік арттырылды және көріністі жақсарту үшін терраса қисығы күшейтілді. Солтүстік трибунаның артында клуб кеңселері, билет кассалары және клуб дүкені орналасқан "Вилла ауылы" бар. Клуб 1990 жылдары British Telecom компаниясынан бұл ғимараттарды сатып алған.

Болашақ

Вилла Парк болашақта қайта дамыту мәселесі әрдайым талқылау ортасында болды, «Астон Вилланың» бұрынғы иелері, атап айтқанда Рэнди Лернер мен Тони Ся, сыйымдылықты арттыруға қолдау көрсеткен. Алайда, екеуінің де жағдайында нақты қайта құру жүргізілген жоқ. Қазіргі иелері Насеф Савирис пен Уэс Эденс «Вилла Парк» стадионының ұзақ мерзімді жаңартылуына нақты қолдау көрсетіп отыр. 2021 жылдың желтоқсан айында бас директор Кристиан Пёрслоу қайта құру жоспарларының «екі жылдан он жылға дейін» созылуы мүмкін екенін мәлімдеді. Жаңа Солтүстік трибунаны салу жоспары 2022 жылдың наурыз айында жарияланды. 2022 жылдың маусым және қыркүйек айлары аралығында кеңесу процесінен кейін «Астон Вилла» ресми түрде Солтүстік трибунаны толық бұзу және қайта құру жоспарларын ұсынды, сонымен қатар Тринити Роуд трибунасын да жаңарту жоспары бар. Аталған жоба бойынша 13 074 орындық жаңа трибуна салынуы тиіс. Тринити Роуд және Дуг Эллис трибуналарындағы орындықтарға ұсақ түзетулермен қатар, бұл «Вилла Парк» стадионының сыйымдылығын шамамен 50 065-ке дейін арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, «Вилла Лайв» деп аталатын үлкен жабық ойын-сауық және сауда орталығын салу жоспары бар, ол автотұрақ, академия ғимараты және қазіргі сауда дүкенінің орнына салынады. Бұл 2019 жылы берілген алдын ала жоспарлау рұқсатынан кейін Солтүстік трибунаның артындағы автотұрақ пен академия ғимаратын бұзуға мүмкіндік берді. Аталған жоспарлық құжаттарда «Астон Вилла» «Дуг Эллис» және «Холт-Энд» трибуналарын қайта конфигурациялау арқылы «Вилла Парк» стадионының сыйымдылығын кейіннен 52 000-53 000-ға дейін ұлғайту мүмкіндігін қарастырды. 2022 жылдың желтоқсанында Бирмингем қалалық кеңесі құрылыс салуға рұқсат берді. Алайда, 2023 жылдың желтоқсанында Футбол операцияларының президенті Крис Хек «Вилла Парк» стадионының қайта дамыту жоспарлары тоқтатылғанын мәлімдеді. «Вилла Парк» бірнеше кубок жарыстарының өтетін орны болды. Бұл стадион 55 рет ФА кубогының жартылай финалын қабылдады, бұл кез келген басқа стадионнан көп. 1980–1981 жылдары клуб Лига кубогының финалын өткізді, онда «Ливерпуль» қайта ойнатуда «Вест Хэмді» 2:1 есебімен жеңді. 1999 жылы стадионда Еуропа кубогының иелері кубогының соңғы финалы өтті, онда «Лацио» «Реал Майорканы» 2:1 есебімен жеңді. Жаңа «Уэмбли» стадионы 2001–2005 жылдар аралығында салынып жатқан кезде, ФА кубогының финалы «Вилла Паркта» өтті. 2012 жылғы «Community Shield» матчы Олимпиада ойындарына байланысты «Уэмблидің» орнына «Вилла Паркта» өткізілді. Біріншісі – 1879 жылдың маусымында «Лондон Юнайтед Елвен» клубына қарсы «Юнайтед Норт оф Ингленд Елвен» клубының соңғы бірінші сыныптық матчы. Екіншісі – 1884 жылдың мамырында Австралия және Англия XI командалары арасында өткен тур матчы. Сондай-ақ, бұл жерде 1897 жылы Стаффордшир мен Нортгемптоншир арасындағы кішігірім округтер чемпионатының матчы өтті және 1889 жылдан 1954 жылға дейін Бирмингем және аудан премьер-лигасында «Астон Юнити» клубының үй алаңы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын осы жерде көптеген жеңіл атлетика және велосипед жарыстары өткізілді, сондай-ақ бірнеше рет бокс жарыстары ұйымдастырылды. 1948 жылдың 28 маусымында Рэндольф Турпиннің ағасы Дик Турпин британдық боксшылар арасында бірінші болып британдық титулды жеңіп алды, ол Винс Хокинске қарсы өткен жекпе-жекте 40 000 көрерменнің алдында жеңіске жетті, ал бұрын Британдық бокс басқармасы титул үшін таласуға бейшара боксшыларға тыйым салған еді. 1972 жылдың 21 маусымында Дэнни МакАлинден Джек Боделлді британдық және империялық ауыр салмақта жеңді. Ұлыбритания 1909 жылдың 14 ақпанында 9 000 көрерменнің алдында 6:5 есебімен Австралияның «Кенгуру» командасын жеңген кезде, осы жерде тұңғыш рет регби лигасының сынақ сериясын өткізді. Үш жылдан кейін, 1912 жылдың Жаңа жыл күні, Австралияның Ұлыбританияны 33:8 есебімен жеңгенін көруге 4 000 адам келді. Стадионда бірнеше халықаралық регби одағы турнирлері өтті. 1924 жылдың 8 қазанында «Норт-Мидлендс XV» командасы Еуропа мен Канадада турнирде болған Жаңа Зеландия командасына 40:3 есебімен ұтылып қалды. Екінші ойын 1953 жылдың 30 желтоқсанында өтті, онда Мидлендс Каунтис 1953–1954 жылдары Ұлыбритания, Ирландия, Франция және Солтүстік Америкада турнеде болған Жаңа Зеландияның басқа командасымен ойнады. Мидлендс 18:3 есебімен жеңілді. 2009 жылы ойынды ұйымдастыру комитеті мен футбол клубы кеңейту жоспарларының белгісіздігі клубтың «ойынды толықтай өткізуге қабілетсіз» екенін мәлімдеді. «Вилла Парк» 2015 жылғы Регби әлем чемпионатында екі бассейн матчын өткізуге таңдалды. Біріншісі 2015 жылдың 26 қыркүйегінде Оңтүстік Африка мен Самоа арасындағы В тобындағы матч болды, онда Оңтүстік Африка 39 526 көрерменнің алдында 46:6 есебімен жеңіске жетті. Екіншісі келесі күні Австралия мен Уругвай арасындағы А тобындағы матчта Австралия 39 605 көрерменнің алдында 65:3 есебімен жеңіске жетті. Бирмингем 2022 жылғы Ұлттар Достастығы ойындарын қабылдады. «Вилла Парк» бастапқыда Регби жетілігі жарысын қабылдауға таңдалған, бірақ бұл жарыс Ковентридегі «Рико Аренаға» көшірілді. Бұл Премьер-лига шілде айында басталып, жыл соңында Катарда өтетін 2022 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының кезеңімен сәйкес келгендіктен жасалды.

Спорттық емес мақсаттар

Вилла-парк – түрлі жанрдағы музыканттар мен уағыздаушылардың өнер көрсеткен орны болды. Стадионда бірнеше рок-концерттер өтті, соның ішінде Брюс Спрингстин 1988 жылғы маусымдағы «Сүйіспеншілік туннелі» турнесі аясында екі концерт, ал 2023 жылғы маусымда 2023 жылғы турнесі аясында, Бон Джови 2013 жылы «Because We Can: The Tour» аясында және Пинк 2023 жылғы маусымда «Жазғы карнавал» турнесі барысында өнер көрсетті. 1983 жылы Duran Duran MENCAP қайырымдылық қорына қаражат жинау үшін қайырымдылық концерт өткізді. Бұл стадионда өнер көрсеткен әншілердің қатарында Белинда Карлайл, Род Стюарт және Роберт Палмер де болды. 1984 жылдың ортасында американдық уағызшы Билли Грэм стадионда өткен дұға жиындарына 257 181 адамды шақырды. 1989 жылы архиепископ Десмонд Туту стадионда діни жиын өткізді. 2021 жылдың ақпан айынан бастап Вилла-парк Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі (NHS) тарапынан аймақтық COVID-19 вакцинациялау орталығы ретінде пайдаланылды. Вакцинациялау орталығы Холт-Энд бөлімінде құрылды.

Жазбалар

Вилла Паркте тіркелген ең жоғары көрермендер саны 76 588 адамды құрады, бұл 1946 жылдың 2 наурызында Дерби Каунтиға қарсы ФА Кубогының 6-шы турында тіркелді. Толық отыру орындары бар кезеңдегі ең жоғары көрермендер саны 2009 жылдың 29 желтоқсанында Ливерпульге қарсы Премьер-лига матчында 42 788 адамды құрады, бірақ жалпы рекордтық лигадағы көрермендер саны 1949 жылдың 27 желтоқсанында Вулверхэмптон Уондерерстің қарсылығымен өткен Бірінші дивизион матчында 69 492 адамды құрады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Вилла Паркте тіркелген ең жоғары орташа көрермендер саны 1948–1949 маусымында 47 168 адамды құрады.

Көлік

Вилла-парк екі маңызды теміржол стансасына жақын орналасқан. Витон теміржол станциясы Вилла-парктен шамамен, ал Астон теміржол станциясы шамамен қашықтықта. Бұрынғы иесі Рэнди Лернер кезінде Витон станциясының атын Вилла-парк деп өзгерту туралы пікірталас болды, сияқты Батыс Бромвич Альбионның жергілікті теміржол стансасы, Хоторнс. "Астон Вилланың" бұрынғы бас директоры Брюс Лэнгем "Вест-Мидлендс" жолаушылар тасымалы басқармасының (Centro) клубтың қаражаты есебінен жасалса, бұл идеяны қабылдауға дайын екенін айтты. Қазірге дейін ешқандай шара қолданылмаған.