Кіріспе

Перкуссиялық аспап

Кротальдар (Crotales, кейде антикалық цимбалдар деп те аталады) – ұсақ, реттелген қола немесе мыс дискілерден тұратын перкуссиялық аспаптар. Әр дискінің диаметрі шамамен алғанда, жоғарғы беті жазық, ал негізінде сосачок болады. Оларды көбінесе қатты найзағаймен соғады. Дегенмен, оларды саусақ цимбалдары сияқты екі дискіні бір-біріне соғыстырып немесе иіліп ойнатуға болады. Олардың дыбысы реттелген шағын қоңырауға ұқсас, бірақ әлдеқайда жарқырап, ұзаққа созылады. Реттелген саусақ цимбалдарына ұқсас, кротальдар қалыңдау және үлкенірек болып келеді; оларда сонымен қатар ұсақ ойықтар бар. Атауы грек тіліндегі «кроталон» сөзінен шыққан, ол кастаньета немесе шалғы құралы үшін қолданылған. Қазіргі заманғы кротальдар хроматикалық түрде орналастырылған және екі октаваға дейін диапазоны бар. Олар әдетте жиынтықталған түрде (көбінесе бір октава) сатылады, бірақ жеке-жеке де сатып алуға болады. Кротальдар транспозициялық аспаптар ретінде қарастырылады; кротальдарға арналған музыка дыбыс биіктігінен екі октава төмен жазылады, бұл қосымша сызықтарды азайтуға көмектеседі. Кроталь қоңыраулары – көбінесе орта ғасырлық шағын қоңыраудың бір түрі. Кроттың тағы бір түрі Тарихи Ирландияда табылды. Ирландияның Ұлттық мұражайы мен Британдық мұражайда Dowris Hoard-та табылған, түрлі мыс жел аспаптарымен бірге, соңғы қола дәуірінен бастап бірнеше мысалдары бар. Бұл бұқаның мүшесінің пішініндегі қола цилиндрлер, ішіне саздалған топырақ немесе тас салынған. Олардың шалғы құралы сияқты жұмыс істегені болжамдалады. Ходта барлығы 48 дана, екі түрлі өлшемде болды. Тағы екі ғана мысал белгілі, екеуі де ирландтық.

Қолданылуы

Оркестрлік репертуардағы кротальдардың ең ерте қолданылуының бірі – Гектор Берлиоздың 1839 жылғы «Ромео мен Джульетта» шығармасы. Кротталдарды қолданатын басқа классикалық туындыларға Клод Дебюссидің «Фавнның оңтүстік шағы», Морис Равелдің «Alborada del gracioso» оркестрлеуі және Анри Дютильеустің «Виолончель концерті» жатады. Заманауи американдық композитор Джон Адамс оларды өзінің көптеген әсем оркестрлік шығармаларында, мысалы, «Жылдам машинадағы қысқа саяхат» сияқты туындыларында пайдаланады. Композитор Джулия Вулф өз ораториясында «Аузымдағы от» атты шығарманы қолданады. Кротталдар халық музыкасында, әсіресе рок музыкасында да кездеседі. Rush тобының Нил Перт оларды бірнеше жыл бойы өз барабан жиынтығының құрамына енгізіп, «YYZ» инструменталдық шығармасының кіріспесінде пайдаланса, Yes тобының Алан Уайт «Awaken» әнінің ортаңғы инструменталдық бөлімінде қолданды.