Кіріспе

Қарағайдың бір түрі

Pinus clausa – АҚШ-тың оңтүстік-шығысында ғана өсетін қарағай түрі. Оның көп қолданылатын атаулары: құмдық қарағай, Флорида шырша қарағайы.

Тарату

Ағаш екі бөлек аймақта кездеседі, біреуі Флориданың орталық түбегінде, ал екіншісі Флориданың батыс жағалауынан басталып Алабама жағалауына дейін созылады. Бұл екі топ арасында шамамен (Охлокони өзенінен Седар-Кейге дейін) үзіліс байқалады. Флорида түбегіндегі және Флориданың жағалауындағы құмдық қарағайлар екі түрге жіктеледі: Pinus clausa var. clausa ("Окала") – түбекте, және P. clausa var. immuginata ("Choctawhatchee") – жағалау бойында. Көптеген түбектік құмдық қарағайлардың (var. clausa) конустары серотинсіз, яғни ашық болады, ал жағалаудағы құмдық қарағайлардың (var. immuginata) конустары көбінесе серотинды, яғни жабық болады. Құмдық қарағай негізінен Флориданың құмды топырағындағы өте құнарсыз, жақсы дренаждалған, құмды ортада өседі. Флориданың құмды далаларында көбінесе жалғыз шатырлы ағаш ретінде кездеседі. Флорида түбегіндегі құмдық қарағайлар тығыз және бір жастағы болып келеді, ал жағалаудағы құмдық қарағайлар түбектегіден гөрі сиректеу болып, әртүрлі жастағы ағаштардан тұрады.

Сипаттама

Pinus clausa – кішкентай, көбінесе бұта тәрізді ағаш, ерекше жағдайда дейін биік болады. Жапырақтары ине тәрізді, жұптап орналасқан, ұзындығы және конустары ұзын. Оның көп бөлігінде өртке бейімделген, орман өрттерінен кейін жаңа өсімдіктер өседі, конустары көп жылдар бойы жабық күйде қалады (clausa = жабық), табиғи орман өрттері ересек ағаштарды өлтіргенше және конустарды ашқанша. Содан кейін күйген жер қайтадан тұқымдармен себіледі. Кейбір популяциялары конустары піскен кезде ашылып, тұқымдардың таралуы өртке тәуелді болмайды.

Қолданылуы

Пинус клауза ормандары Флориданың бұталы экожүйесінің маңызды бөлігі болып табылады және басқа да түрлермен қатар, жойылып бара жатқан Флорида құмдық кесірткесіне мекен жасайды. Бұл құрғақ, құмды және ыстық жағдайларда минимал күтіммен өсе алатын сирек шатыр ағаштарының бірі. Ағаш өндіруге оның тығыз тармақтары жарамсыз болғанымен, көбінесе қағаз жасауға қолданылады.