Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай буддизмінің каноны және Синосфераның көп бөлігі
Canon of Chinese Buddhism, and much of the Sinosphere
Қытай буддистік каноны – қытай, жапон, корей және вьетнам буддизмінде канондық деп есептелетін қытай тіліндегі буддистік әдебиеттердің нақты жинағы. Қытай буддистік канонының идеясы Үнді буддизмінің Трипитака тұжырымынан әсер алды, ол сөзбе-сөз "үш себет" – сутралар, Виная және Абхидхарманы білдіреді. Дегенмен, қытай буддистері тарихи түрде Үнді буддистік мәтіндердің Трипитакасына қол жеткізе алмады. Керісінше, жеке мәтіндер Қытайға жеке немесе шағын партиялармен әкелініп, бірінен соң бірі аударылды. Осының нәтижесінде ерекше қытай буддистік каноны қалыптасты.
The Chinese Buddhist canon refers to a specific collection of Chinese language Buddhist literature that is deemed canonical in Chinese, Japanese, Korean, and Vietnamese Buddhism. The concept of the Chinese Buddhist canon was influenced by the Indian Buddhist concept of a Tripitaka, literally meaning 'three baskets' sutras, Vinaya, and Abhidharma. However, Chinese Buddhists historically did not have access to a Tripitaka of Indian Buddhist texts. Rather, individual texts were brought to China individually or in small batches and translated one by one. This led to the creation of a distinct Chinese Buddhist canon.
Мазмұны
Қытай буддалық каноны ерте буддистік мектептердің Агам, Виная және Абхидхарма мәтіндерін, сондай-ақ Махаяна сутраларын және эзотерикалық буддизмнің жазбаларын қамтиды. Тайшо Дайдзокио – жапон ғалымдары жүйелеген, 1924 жылдан 1929 жылға дейін Жапонияда басылған стандартты заманауи басылым. Тайшода елу бес том және 2184 мәтін бар, олар келесі санаттарға бөлінеді: Қытай буддалық канонының алғашқы басылған нұсқасы – Кайбао каноны, Сун императоры Тайдзудың бұйрығымен Кайбао дәуірінің төртінші жылы (971) басылған. Кайбао канонын басып шығаруға қолданылған блоктар 1127 жылы Солтүстік Сунның астанасы Кайфэннің құлауы кезінде жоғалып кетті, қазірде оның тек он екі данасы ғана сақталған. Дегенмен, Кайбао кейінгі басылымдардың негізі болды, олар бүгінгі күнге дейін толығымен сақталған. Алдыңғы Цианлон Трипитакасы (乾隆藏) және Цзясин Трипитакасы (嘉興藏) әлі де толыққанды басылған күйде сақталған. Жаоченг Цзинь Трипитакасы – бүгінгі күнге дейін сақталған ең толық ертедегі Трипитака. Трипитака Корейана және Цианлон Трипитакасы – әлі де толық ағаш блоктары сақталған жалғыз Трипитакалар. Трипитака Корейана немесе Палман Дэжанггёнг Кореяның Горё династиясы кезінде 1236 және 1251 жылдар аралығында 81,340 ағаш баспа блоктарына 52,382,960 таңбамен, белгілі қателерсіз ойылып жазылған. Ол Оңтүстік Кореядағы Хэйинса ғибадатханасында сақталады. Ең көп қолданылатын нұсқалардың бірі – Тайшо Шиншу Дайзокио (Тайшо Трипитака, 大正新脩大藏經). Тайшо дәуірінің атымен аталып, қазіргі заманғы стандартталған басылым, бастапқыда 1924 және 1934 жылдар аралығында Токиода 100 томдық түрінде басылған. Бұл сонымен қатар ең толық түсіндірілген Трипитакалардың бірі. Қытай буддалық канонының тарихы, сақталмаған нұсқаларын қоса алғанда, каталогтар арқылы зерттелді. Тайшо Шиншу Дайдзокиоға кіретін белгілі каталог – Кайюань Шицзяо Лу 開元釋教錄 (Тайшо No. 2154). 55-томда басқа да каталогтар бар. Канонның басқа нұсқасына қосымша ретіндегі Сюзанцзин (卍續藏) нұсқасы Тайшо Трипитакасында жинақталмаған буддалық мәтіндерге қосымша ретінде жиі қолданылады. Цзясин Трипитака – Мин және Цин династияларының буддалық мәтіндеріне қосымша, ал 1986 жылы жарық көрген Дазаньцзин Бу Биан (大藏經補編) – олардың толықтыруы. Трипитака Синикадағы (中華大藏經–漢文部份 Zhonghua Dazangjing: Hanwen bufen) қытай қолжазбалары, канондық мәтіндердің жаңа жинағы, 1983–97 жылдары Бейжіңдегі Zhonghua Book Company компаниясымен 107 томдық әдебиет түрінде басылды, олар ерте нұсқалардың фотокөшірмелері және Дунхуаннан жаңадан табылған көптеген жазбаларды қамтиды. Трипитака Синиканың жаңа жобалары да бар.
The Chinese Buddhist canon includes Āgama, Vinaya and Abhidharma texts from Early Buddhist schools, as well as the Mahāyāna sūtras and scriptures from Esoteric Buddhism. The Taishō Daizōkyō is the standard modern edition as systematized by Japanese scholars, published in Japan from 1924 to 1929. The Taisho has fifty five volumes and 2,184 texts, in the following categories: The first printed version of the Chinese Buddhist canon was the 開寶藏 Kaibao Canon, printed by order of Emperor Taizu of Song in the fourth year of the Kaibao era (971). The blocks used to print the Kaibao Canon were lost in the fall of the Northern Song capital Kaifeng in 1127 and there only about twelve fascicles of copies surviving. However, the Kaibao formed the basis for future printed versions that survive intact. The earlier Qianlong Tripitaka (乾隆藏) and Jiaxing Tripitaka (嘉興藏) are still completely extant in printed form. The Zhaocheng Jin Tripitaka is the most complete earliest tripitaka to survive to this day. The Tripiṭaka Koreana and the Qianlong Tripitaka are the only tripitakas for which we still have the complete set of wood blocks. The Tripiṭaka Koreana or Palman Daejanggyeong was carved between 1236 and 1251, during Korea's Goryeo Dynasty, onto 81,340 wooden printing blocks with no known errors in the 52,382,960 characters. It is stored at the Haeinsa temple, South Korea. One of the most used version is Taishō Shinshū Daizōkyō (Taishō Tripiṭaka, 大正新脩大藏經). Named after the Taishō era, a modern standardized edition originally published in Tokyo between 1924 and 1934 in 100 volumes. It is also one of the most completely punctuated tripitaka. The history of the Chinese Buddhist canon, including versions that have not survived, has been studied through the use of catalogs. A well known catalog that is included in the Taishō Shinshū Daizōkyō the Kaiyuan Shijiao Lu 開元釋教錄 (Taisho no. 2154). Other catalogs are included in Volume 55. The Xuzangjing (卍續藏) version, which is a supplement of another version of the canon, is often used as a supplement for Buddhist texts not collected in the Taishō Tripiṭaka. The Jiaxing Tripitaka is a supplement for Ming dynasty and Qing dynasty Buddhist texts not collected, and a Dazangjing Bu Bian (大藏經補編) published in 1986 are supplements of them. The Chinese Manuscripts in the Tripitaka Sinica (中華大藏經–漢文部份 Zhonghua Dazangjing: Hanwen bufen), a new collection of canonical texts, was published by Zhonghua Book Company in Beijing in 1983–97, with 107 volumes of literature, are photocopies of early versions and include many newly unearthed scriptures from Dunhuang. There are newer Tripitaka Sinica projects.
Тілдер
Көбінесе классикалық қытай тілінде жазылған. Ми Трипитакасы (蕃大藏經) – тангут каноны. Эрик Гринстед 1971 жылы Нью-Делиде «Тангут Трипитакасы» деген атпен тангут буддалық мәтіндер жинағын жариялады. Тайшо басылымы классикалық жапон туындыларын қамтиды. Дунхуан басылымында ежелгі Батыс аймақтары тілдеріндегі кейбір еңбектер кездеседі. Жоғарыда айтылған Трипитака Синикада тибеттік бөлімдері бар.
Mostly written in Classical Chinese. The Mi Tripitaka (蕃大藏經) is the Tangut canon. Eric Grinstead published a collection of Tangut Buddhist texts under the title The Tangut Tripitaka in 1971 in New Delhi. The Taishō edition contains classical Japanese works. The Dunhuang edition contains some works in old Western Regions languages. The Tripitaka Sinica mentioned above features a Tibetan section.
Жинақталмаған шығармалар
Қытайда жазылған бірқатар апокрифтік сутралар ертедегі канондарға енбеген, мысалы, «Батысқа саяхат» сияқты құрастырылған әңгімелер, қытай халықтық дінінің мәтіндері және Жоғары патша Авалокитешвара сутрасы. Қазіргі заманғы діни және ғылыми еңбектер де оларға кірмейді, бірақ олар басқа кітап серияларында жарияланады.
A number of apocryphal sutras composed in China are excluded in the earlier canons, such as composed stories the Journey to the West and Chinese folk religion texts, and High King Avalokiteshvara Sutra. Modern religious and scholarly works are also excluded but they are published in other book series.