Кіріспе
Оңтүстік Калифорнияның тау жоталары тобы – Трансверс жоталары, Солтүстік Америкадағы Тынық мұхитының жағалау аймағында орналасқан Оңтүстік Калифорнияның тау жоталарының тобы. Трансверс жоталары Калифорния жағалау жоталарының оңтүстік шетінен басталып, Санта-Барбара, Вентура, Лос-Анджелес, Сан-Бернардино, Риверсайд және Керн округтерінде жатыр. Оңтүстікке қарай – Жарым арал жоталары. Трансверс жоталары деп аталуының себебі – олардың шығыс-батысқа қарай бағытталуы, бұл оларды Калифорнияның жағалау тауларының көпшілігінің солтүстік-батыс-оңтүстік-шығыс бағытына перпендикуляр етеді. Бұл жоталар Консепсия мүйісінен батысқа қарай, Мохаве және Колорадо шөлдеріне дейін шамамен 500 километрге созылады. Жоталардың геологиясы мен топографиясы үш ерекше сегментті көрсетеді, олардың биіктігі, тау жыныстарының түрлері және өсімдік жамылғысы әртүрлі. Батыс сегменті Сан-Габриэль таулары мен Сан-Габриэль жарылысына дейін созылады. Орталық сегментке шығысқа қарай Сан-Андреас жарылысына дейін жеткен таулар кіреді. Шығыс сегменті Сан-Андреас жарылысынан шығысқа қарай Колорадо шөліне дейін созылады. Көптеген қыстарда 1829 метрден (6000 фут) жоғары, ал кейбір жылдары 914 метрден (3000 фут) жоғары қар жауады. 2438 метрден (8000 фут) жоғары биіктіктегі тауларда тіпті құрғақшылық жылдарында да бірнеше қыс қарсыз өтуі сирек. Өте төмен ылғалдылыққа байланысты, аймақтық қар шебі таудың ең биік нүктесінен шамамен 2 километр жоғары орналасқан; сондықтан қар жыл бойы тек қарлы дақтар түрінде ғана сақталады. Ағаш шебі шамамен 3353 метр (11000 фут) биіктікте жатыр; Сан-Горгонио тауы – альпілік ортаға ие жалғыз шың.
The Transverse Ranges are a group of mountain ranges of southern California, in the Pacific Coast Ranges physiographic region in North America. The Transverse Ranges begin at the southern end of the California Coast Ranges and lie within Santa Barbara, Ventura, Los Angeles, San Bernardino, Riverside and Kern counties. The Peninsular Ranges lie to the south. The name Transverse Ranges is due to their east–west orientation, making them transverse to the general northwest–southeast orientation of most of California's coastal mountains. The ranges extend from west of Point Conception eastward approximately 500 kilometers into the Mojave and Colorado Desert. The geology and topography of the ranges express three distinct segments that have contrasting elevations, rock types, and vegetation. The western segment extends to the San Gabriel Mountains and San Gabriel fault. The central segment includes mountains that range eastward to the San Andreas fault. The eastern segment extends from the San Andreas fault eastward to the Colorado Desert. Snow falls above 6000 feet (1829 m) most winters, and above 3000 feet (914 m) every few years. It is rare for elevations above 8000 feet (2438 m) to go multiple winters without snow, even during severe droughts. Due to relatively low humidity, the regional snow line lies at about , above the highest elevation of the range; as such, snow does not persist year round except in the form of snow patches. The tree line lies at about 11000 feet (3353 m); San Gorgonio Mountain is the only peak with an alpine environment.
Тектоника
Трансверстік жоталар Тынық мұхиты және Солтүстік Америка плиталарының өзара әрекеттесуінен туындайтын тектоникалық күштер мен жарылымдардың күрделі кешенінен пайда болған. Олардың шығыс-батыс бағыты, Калифорнияның көптеген жоталарының жалпы солтүстік-батыс-оңтүстік-шығыс бағытына қарама-қарсы келеді. Бұл, Сан-Андреас жарылымында Плиоцен дәуірінде (шамамен 4 миллион жыл бұрын) орын алған айқын солға қарай бұрылыс нәтижесінде пайда болды, сол кезде жарылымның оңтүстік бөлігі шығысқа қарай жылжып, Калифорния шығанағын ашты. Тынық мұхиты плитасының жоталардың оңтүстігіндегі қыртысы, бүкіл плита солтүстік-батысқа жылжу кезінде сол жаққа қарай бұрылуға қиындық тартады, бұл қыртыстың бөліктерін сығылып, көтерілуге мәжбүр етеді. Бұл сол жақ бұрылысты жасау үшін жарылымның жылжуына дейін, Трансверстік жоталардың барлығындағы солтүстік-батыс-оңтүстік-шығыс бағытындағы тау жыныстары белдеулері Тынық мұхиты плитасының оң жақты қиылысында Солтүстік Америка плитасының қозғалысымен сағат тілімен айнала бастады. Бұл тектоникалық айналыс ерте миоцен кезеңінде басталып, қазірге дейін жалғасуда. Батыс Трансверстік жоталардағы жалпы айналу шамамен 90°, ал шығыс жоталарда азырақ (шамамен 40°). Каталина аралы ең көп айналуды көрсетеді: шамамен 120°.
Тастар
Трансверс тауларының тау жыныстары геологиялық жасы және құрамы тұрғысынан зор айырмашылықтарды көрсетеді. Батыс Санта-Инестегі шөгінді тау жыныстарынан бастап, Санта-Моника тауларындағы жанартаулық тау жыныстарына дейін, ал Сан-Габриэль және Сан-Бернардино тауларын қоса алғанда, орталық және шығыс бөліктерінде негізінен граниттік және метаморфты тау жыныстарына дейін әртүрлілік бар. Ең көне негізді (ең терең) тау жыныстары протерозой дәуіріне жатады және Сан-Габриэль және Сан-Бернардино тауларында табылады. Юра-кредалық Францискан жинағы таулардың батыс бөлігінде кездеседі және осы бөліктің болжамды негізі болып табылады. Мезозой дәуірінен қалған ашық плутондық тау жыныстары, көбінесе граниттер, Пинос тауында және Тежон өтегінің шығысындағы аймақтарда кездеседі. Ең жас тау жыныстары – ценозойлық шөгінді және жанартаулық тау жыныстары, олар таулардың барлық бөліктерінде кездеседі. Батыс бөлігі креда және кайнозой шөгінді тау жыныстарының 10 километрге дейін жететін қалыңдығымен ерекшеленеді. Бұл жарылымдар Сан-Мигель, Санта-Роза және Анакапа аралдарының солтүстігіндегі итеру жарылым жүйесінің бір бөлігі болып табылады.
Экология
Трансверс тауларының өсімдік жамылғысын жағалаулық сальва бұталары, еменді ормандар мен саванна, төменгі биіктіктерде пиньон-емен ормандары, ал жоғары биіктіктерде сары қарағай орманы, Лоджполь қарағайы және субальпілік ормандар құрайды. Анжелес және Лос-Падрес ұлттық ормандары Трансверс тауларының бір бөлігін қамтиды. Бұл таулар WWF белгілеген Калифорния тау шапаралы мен ормандарының экожүйесіне жатады, бірақ таулардың шығыс бөліктері екі шөлді аймаққа – Мохаве шөліне және Сонора шөлінің Колорадо бөлігіне тікелей іргелес жатыр. Карризо жазығы Трансверс жотасының солтүстік жиегімен шектеседі. Шапаррал – Трансверс тауларының ерекше белгісі. Шапарралдағы кең таралған өсімдіктердің ішінде, әсіресе жағалаулық шапаррал мен жағалаулық сальва бұталарының арасындағы көшу аймағында Калифорниялық сальва және Тойон жиі кездеседі, соңғы бұтаның оңтүстік таралу шегі Трансверс жоталарымен анықталады. Пиньон-емен ормандары Сан-Габриэль және Сан-Бернардино тауларының солтүстік беткейлерінде көптеп таралған. Бұл экожүйені Pearblossom мен Санта-Кларита арасындағы Соледад жотасы аймағында жақсы көруге болады.
Қалалық әсері
Тау жоталары арасында көптеген тығыз қоныстанған жағалаулық жазықтар мен ішкі аңғарлар орналасқан, оның ішінде жағалаудағы Вентура округінің Окснард жазығы, Лос-Анджелестің солтүстігіндегі Санта-Кларита аңғары, Сан-Фернандо аңғары, көбінесе Лос-Анджелес қаласының құрамына кіреді. Лос-Анджелес бассейні, Лос-Анджелес округінің Санта-Моника тауларынан оңтүстікке қарайғы бөлігі мен Ориндж округінің көп бөлігін қамтиды, ал Сан-Бернардино және Риверсайд қалаларын қамтитын Ішкі Империя бассейні Трансверс тау жоталары мен оңтүстіктегі Аралық жоталар арасында жатыр.
Көлік
Трансверс жоталарын кесіп өтетін бірнеше маңызды тас жол бар, мысалы (батыстан шығысқа қарай) US 101, I 5 Тежон асуында, SR 14 Соледад асуында және I 15 Кажон асуында. Бұл тас жолдар Оңтүстік Калифорнияны солтүстік және солтүстік-шығыстағы Сан-Франциско және Лас-Вегас сияқты қалалармен байланыстырады. SR 33, SR 2, SR 330, SR 18 және SR 38 сияқты аз қозғалыс болатын бірнеше жоғары асулардан басқа, бұл асулардың ешқайсысы жоғары биіктікте орналаспаған, Кажон асуының биіктігі теңіз деңгейінен орташа 4,190 фут (1,277 метр) ғана; осының салдарынан, мұндағы қар жауу мөлшері солтүстіктегі Доннер асуы сияқты орташа және жоғары таулы асулардағыдан кем. Дегенмен, кейде Тежон және Кажон асуларындағы қатты қар көлік қозғалысын тоқтата алады. I 5 және I 15 тас жолдары осы таулар арқылы өтетін таулық жолдарында көлік көп болатындығымен жиі кездеседі.