Кіріспе
Касабланка класының эскорт-тасымалдаушысы USS Salamaua (CVE 96) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кемесі. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жаңа Гвинеядағы стратегиялық маңызды Саламауа ауылына жасалған шабуылдың құрметіне аталған, сондай-ақ Саламауа-Лаэ операциясының маңызды нысандарының бірі болды. Кеме соғыс кезінде өзгеше көзге түсті, әсіресе 1945 жылдың басында Лингаен шығанағына шабуыл жасалғанда камикадзе ұшағынан зардап шекті, нәтижесінде 15 экипаж мүшесі қаза тауып, 88-і жарақат алды. Соғыстан кейін кеме "Солдаттардың кілемі" операциясы аясында әскери қызметшілерді АҚШ-қа қайтаруға көмектесті, содан кейін 1946 жылы қызметтен шығарылып, жарамсыз деп танылды және 1947 жылы құрастырылып таратылды.
USS Salamaua (CVE 96) was a of the United States Navy. She was named after the invasion of Salamaua, a strategically important village in the New Guinea Theater during World War II, and one of the main targets of the Salamaua–Lae campaign. She served with distinction during the war, notably being damaged in early 1945 by a kamikaze aircraft during the Invasion of Lingayen Gulf, killing 15 crewmen and injuring 88. Post war, the ship helped repatriate servicemen to the United States as part of Operation Magic Carpet before being decommissioned and struck in 1946, and ultimately being broken up in 1947.
Дизайн және сипаттама
Саламауа – «Касабланка» класындағы эскорт-тасымалдауыш, ол соғыстың басындағы ауыр шығындарды жаппай өндіріс арқылы, алдын ала дайындалған бөліктерді пайдалану есебінен толықтыруға арналған. Осы кластың 50 кемесі салынды, бұл оларды ең көп салынған ұшақ тасымалдауыш класына айналдырды. Бауырларымен стандартизацияланған, оның жалпы ұзындығы 512 фут (156 метр), ені 65 фут (20 метр), суға бату тереңдігі 20 фут (6 метр) болды. Ол қалыпты жағдайда , толық жүкпен қозғалды. Оның 257 фут (78 метр) ұзындығындағы ангар палубасы және 477 фут (145 метр) ұзындығындағы ұшу палубасы болды. Кеме екі Uniflow поршеньді бу машинасымен жабдықталған, ол екі валды қозғалтатын қуатты қамтамасыз етті, осы арқылы кеме жылдамдыққа жете алды. Кеменің круиздік қашықтығы , егер ол тұрақты жылдамдықпен қозғалса, шамамен болды. Кеменің шағын өлшемі алдыңғы бөлігіне ұшақ катапультін орнатуды талап етті, сонымен қатар ұшу және ангар палубалары арасында ұшақтардың қозғалысын жеңілдету үшін екі ұшақ лифті болды: біреусі алдыңғы жағында, екіншісі артқы жағында. Кеменің кормасында /38 калибрлі қос мақсатты зениттік қару орнатылған, сондай-ақ екі еселенген орналасқан 16 «Бофорс» зениттік қаруы және 12 «Оерликон» зениттік пушкасы жабдықталған. Соғыс аяқталған кезде «Касабланка» класындағы тасымалдауыштар камикадзе шабуылдарынан туындаған шығындардың өсуіне жауап ретінде 30 20 мм зениттік қаруды тасымалдауға бейімделді. Зениттік қарулар палуба периметрі бойынша орнатылған. «Касабланка» класындағы эскорт-тасымалдауыштар 27 ұшақты тасымалдауға арналған, бірақ кейде бұл көрсеткіштен асып та, кеміп те кететін. Мысалы, Лингяен шығанағына шабуыл кезінде «Саламауа» 14 FM 2 истребителі мен 10 TBM 3 торпедолық бомбалаушыны тасымалдады, барлығы 24 ұшақ. Алайда, соғыстың соңғы кезеңдерінде «Саламауа» суастына қарсы іздеу кезінде 18 FM 2 истребителі, 2 FM 2P нұсқасының истребителі және 12 TBM 3E нұсқасының торпедолық бомбалаушысын тасымалдады, барлығы 32 ұшақ. Ол ұшақтарды соғысқа қатыспайтын рөлде тасымалдағанда, оның ұшу палубасы қойма ретінде де пайдаланылса, 50 ұшаққа дейін сыйымдылықты қамтамасыз ете алатын.
Құрылыс
1944 жылғы 4 ақпанда, Кеме құрылысы комиссиясының шарты бойынша, MC корпус 1133 нөмірімен, Вашингтон штатының Ванкувер қаласындағы Kaiser Shipbuilding Company компаниясы кеменің қадағасын салды. 1942 жылы тапсырыс берілген кезде, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің эскорт тасымалдағыштарын шығанақтар мен бұғаздардың аттарымен атау саясаты бойынша, оның "Ангилья шығанағы" деп аталуы күтілген. 1943 жылғы 6 қарашада, қадаға салынар алдында, теңіз және құрлықтағы шайқастар орындарының аттарымен атау саясатының бөлігі ретінде, ол "Саламауа" деп қайта аталды. Ол 1944 жылғы 22 сәуірде суға түсірілді, оның демеушісі миссис В. Дж. Муллинс болды. Кеме АҚШ Әскери-теңіз күштеріне берілді және 1944 жылғы 26 мамырда капитан Джозеф Ирвин Тейлор, Jr басқаруымен, 54 офицер мен 518 сарбаздан тұратын толық емес құрамымен қолданысқа кірісті.
Қызмет тарихы
Өзінің тапсырмасынан кейін, ол 1944 жылғы 17 маусымда Хуан-де-Фука бұғазы арқылы өтті, 18-22 маусым аралығында Бремертон әскери-теңіз базасында қару-жарақтарын жүктеп, сынақтардан өтті. 22 маусымда ол Сиэтлге (Вашингтон штаты) жетіп, Сан-Диегоға бағытталған зақымдалған ұшақтарды қабылдады. Батыс жағалау бойымен жүзіп келе жатып, ол Оуклендтегі әскери-теңіз қоймасында тоқтады және сынақтан өтті. 29 маусымда Сан-Диегоға жетіп, ұшақтарын түсірді. Содан кейін төрт күн бойы Баха-Калифорния жағалауында жаттығулар жасады, 4 шілдеде Сан-Диегоға оралды, онда ұшақ контингенті мен жүк алды. "Саламауа" 6 шілдеде Сан-Диегодан шығып, 12 шілдеде Перл-Харборға жетіп, келесі төрт күнге арналған жүктерін түсірді. 16 шілдеде Перл-Харбордан шығып, 22 шілдеде Аламида әскери-әуе базасына жетіп, 50 ұшақ пен 300 жолаушыны жүктеп, Финшхафенге, Жаңа Гвинеяға жөнелтті. "Саламауа" 24 шілдеде таңертең Калифорния штатының Аламида қаласынан шығып, 29 шілдеде Гавайидің оңтүстігінен өтіп, 12 тамызда Финшхафенге жетіп, онда істен шыққан ұшақтарды жүктеп алды. 14 тамызда Жаңа Гвинеядан шығып, Паликуло шығанағында отын құю үшін тоқтады. 1 қыркүйекте ол Аламидаға оралды, онда күрделі жөндеуден өтіп, оқу жаттығуларын жүргізді. 3 қыркүйекте Сан-Диегоға жүк тасымалдай отырып, 4 қыркүйекте келді. 26 қыркүйекте Сан-Диего әскери-теңіз базасында өзінің ұрыс ұшақтары контингентін (VC 87) алды. 30 қыркүйекте ол Сан-Диегодан Торнтонмен бірге ұшу жаттығуларын жүргізуге кетіп, 7 қазанда оралды. 16 қазанда ол қайтадан Сан-Диегодан батысқа қарай 19.15.1 операциялық тобының құрамында, контр-адмирал Кальвин Т. Дургиннің басшылығымен, оның бауыр кемелері "Макин Айленд", "Лунга Пойнт" және "Бисмарк Си" кемелерімен бірге жүзіп кетті. Ол 23 қазанда Перл-Харборға тоқтап, 5 қарашада Улитиге келді. Тропикалық ауа райының нашарлауы 10 қарашаға дейін кетуге кедергі келтірді, содан кейін ол Лейте шығанағына қарай жол тартты, отынды толықтыру үшін Коссол жолдарында тоқтады. 13 қарашада кетіп, 14 қарашадан 23 қарашаға дейін Лейте шығанағы аймағындағы конвойлерге әуеден қорғау қызметін атқарды, ерекше оқиғалар болған жоқ. 23 қарашада Mitsubishi G4M бомбалаушысы қорғау шебінен өтіп, әуе кемелерін шабуылдады, бірақ көп зиян келтіре алмады, содан кейін атып түсірілді. Содан кейін ол Адмиралтейство аралдарына, Лусонға шабуылға дайындалу үшін, контр-адмирал Дургиннің басшылығымен 29-шы алып жүруші дивизияның құрамында барды. Жолдағы саяхатында эсминецтер "Паттерсон" мен "Бэгли" 26 қарашада су асты кемесі болу мүмкіндігін байқап, тереңдік зарядтарын тастады. Ол өзінің тобымен бірге 27 қарашада Сиэдлер портына жетті. 16 желтоқсанға дейін теңізде болды, содан кейін Хуон шығанағында оқу жаттығуларына қатысты. 21 желтоқсанда ол Сиэдлер портына оралды, жоспарланған Лингаен шығанағына шабуылға соңғы дайындықтарды жасады.
Лингаен шығанағы
Ол 27 желтоқсанның түстен кейін Сидлер портынан шығып, 30 желтоқсанда Коссол Роудста орналасқан үлкен эскортты тасымалдаушылар тобына қарай солтүстікке қарай бет алды. 1945 жылдың 1 қаңтарында жұмыс тобы 3 қаңтарда Лейтеден өтіп, Лузонға бағыт алды. 1945 жылдың 4 қаңтарында олардың тобына камикадзелер шабуыл жасады. 1945 жылдың 4 қаңтарында ол Филиппиннің батысында Сулу теңізінен өтіп бара жатқан еді. 17:00-де радарлар 15 жапон ұшағын анықтады, олар жедел топтың батысына қарай жылдам жақындап келе жатыр. Ұшақтар екі топқа бөлінді, бірі жұмыс тобының арт жағына, ал екіншісі ортасына қарай бағытталды. Ұшақ тасымалдаушы тобынан ұшақтар көтерілгенімен, қате радар сигналдары олардың қарсыласуына кедергі келтірді, нәтижесінде тек бір жапон ұшағы атып түсірілді. Шабуылдың алғашқы кезеңдерінде бір камикадзе Саламауаға бет алды, бірақ қатты зениттік оттан бұрылып, Лунга нүктесіне қарай бағытталды, атып түсірілмей тұрып. Сол күні ол Оммани шығанағының батып кетуіне куә болды, ол қауіпті шабуылдан кейін суға батырылды. 5 қаңтарда олардың жұмыс тобы тағы да камикадзелер шабуылына ұшырады, және екі ұшақ Саламауаның зенитшілерімен атып түсірілді. Дегенмен, камикадзелер Луисвилл крейсеріне зақым келтіре алды. 6 қаңтарда Лингэйн шығанағына кірді. Олардың ұшақтары жаудың жағалаудағы нысандарын бомбалауға және жақын келе жатқан одақтас кемелерге әуеден қорғауды бастады. 9 қаңтарда олар шабуылға түскен жағалауға қонған әскерлерге әуеден қорғау қызметін атқарды, содан кейін 13 қаңтарға дейін қолдауды жалғастырды, ол кезде қайтаруға мәжбүр болды. 13 қаңтарға дейінгі күндері жұмыс тобына отын құю операциялары жүргізілді, бірақ судың толқыны мен құбырлардың жыртылуы салдарынан бұл қиындыққа толы болды. 1945 жылдың 13 қаңтарында жұмыс тобы Лингэйн шығанағының батысына орналасты, онда отын құю қайта басталды. Сағат 09:00-де Саламауаға май құю кемесімен отын құю жоспарланған. Жұмыс тобы тасымалдаушыларды күзету үшін жауынгерлік әуе патрульдерін ұшырды, бір топ ұшақтармен және екінші топпен. Алайда, көру мүмкіндігі ауыр бұлтты жамылғымен шектелді, ол жер бетінен төмендеп тұрды, және аймақта жау қызметінің белгілері болмады. 08:58-де жапондық камикадзе ұшағы бұлттан шығып, күтпеген жерден Саламауаның ұшу палубасына тік бойлап түсті. Оның жылдам түсуі, сондай-ақ жұмыс тобының төменгі дайындық деңгейі, камикадзенің зениттік оттан зардап шекпестен шабуылдай алуына мүмкіндік берді. Екі бомбаны алып, ол төменгі палубаларға терең еніп, ұшу палубасында 5 метрге 10 метрлік тесік жасады және төменгі бөлімдерде өрт шығарды, нәтижесінде тесіктен түтін бағанасы көтерілді. Адмирал Дургин Саламауадан түтіннің шығу тегін сұрағанда, "Біздің ұшу палубасынан бір нәрсе өтті" деген жауап алды. Бір бомба танк төбесінің жанында жарылып, тұмсықтың үстінде, бомба сақтау бөлімінен аздап қашықтап жарылды. Жарылыс кезінде қозғалтқыш пен фюзеляждың сынықтары ұшу палубасына ұшып, бірнеше қабырғаларды құлатты. Сонымен қатар, ұшу палубасы, ангар палубасы және қозғалтқыш бөлімінде бірнеше өрт шықты. Ангар палубасында ұшақтар соққыға дайындық үстінде болды, ал қарулы оқ-дәрілердің болуы жағдайды нашарлатты. Екінші бомба жарылмады және кеме су сызығының деңгейінде, қозғалтқышқа жақын жерде кеменің оң жағынан шығарылды, судың кемеге ағып кіретін саңылау қалдырды. Бірден барлық кемеде қуат, байланыс және басқару жүйесі тоқтатылды. Артқы қозғалтқыш бөлімі бұзылып, су батып, оң жақ қозғалтқышты жұмыс істемейтін етті, бірақ су басу қозғалтқыш бөліміндегі өртті сөндірді. Бірнеше өрт шықты, бірақ олардың көпшілігі тез бақылауға алынды, бірақ ұшу палубасынан бензинге толы қалдықтармен қоректенген ангар палубасындағы үлкен өрттен басқа. Өртпен күресу кеме артқы жағындағы су басты қысымының жоғалуымен, гидростатикалық фитильдердің және басқа да оқ-дәрілердің жарылуымен қиындатылды. 30 минуттан кейін өрт тоқтатылды, алдымен жарылыстан сақтанды, содан кейін одан да көп оқ-дәрілердің жарылуына жол берілмеді. Көбірек алаңдатарлық мәселе – су басу, бір күндік сорудан да көмектеспеді. Бұл кемедегі барлық қозғалтқыштың суға батып, кеменің оң жаққа 8 градусқа бұрылуына әкелді. Саламауаға жасалған шабуыл Филиппин кампаниясындағы соңғы сәтті камикадзе шабуылы болды. Саламауаға шабуылдан кейін 10 минут ішінде тағы да камикадзелер болды, бірақ жапондықтар күтпеген соққы беру мүмкіндігін жоғалтты. Бір ұшақ Тулагиге қарай ұшып кетті, бірақ Саламауадан бастап, ауыр зениттік отпен қарсыласты, ол Хоггат шығанағына қарай бұрылды және 5 дюймдік жақын фитильмен жарылды. Екі ұшақ Саламауаға шабуыл жасауға тырысты, біреуі кеменің сол жақ қанатынан өтіп, теңізге құлады, ал екіншісі кемеге жақындағанда ауада жарылды. Осы қиындықтардың арасында ол өзінің жұмыс тобымен бірге сол жақ қозғалтқышымен қадамдаса алды. Шабуылдан 15 адам қаза тауып, 88 адам жарақат алды. 19:25-те ол Лейтеге ақсап бара жатқан жұмыс тобынан бөлініп, Gridley және Ralph Talbot эсминецтерімен, сондай-ақ Apache буксирімен бірге жүрді.
Окинава
14 қаңтарда Саламауа Лейтеге кірді, су тасқыны салдарынан қиындықтар әлі де сақталып тұрды. Мұнда жараланғандар түсіріліп, қираған бөліктердің ең ауыр сынықтары тазартылды, ал су тасқыны ішінара бақылауға алынды. Жөндеу жұмыстарынан кейін 2 ақпанда ол Сиэдлер портына келді, мұнда жүзбелі құрғақ докқа жөндеуге кірісіп, ұшақтары мен экипажы түсірілді. 5 ақпанда Пёрл-Харборға Киткун шығанағымен бірге аттанды, ол да камикадзе шабуылынан зардап шеккен еді. 17 ақпанда келген соң, қажетсіз оқ-дәрілерін түсіріп, 19 ақпанда Сан-Францискоға бағыт алды. 26 ақпанда жеткен ол жөндеу кезектеріне қойылды. 3 наурызда жөндеу жұмыстары басталды, ал 21 сәуірде ол тағы да батысқа қарай жолға шықты. 27 сәуірде Пёрл-Харборға оралды және жаңа ұшақ контингентін (VC 70) алды. Содан кейін ол Спирфишпен бірлесіп оқу-жаттығуларын өткізді. Жаттығуларын аяқтағаннан кейін 4 мамырда қайтып келді, 10 мамырда Гуамға аттанды, 20 мамырда жетті. Гуамда ол Рюкю аралдарындағы операцияларды қолдау үшін 52.2.1. топқа қосылуға бұйрық алды. 26 мамырда Окинавадағы құрлықтағы операцияларды қолдау үшін топпен кездесті, бірақ 3 маусымда 30.8 логистикалық қолдау тобына қосылуға бұйрық берілді, бұл топқа Атту, Виндхэм шығанағы және Бугенвиль де кірді.
Тайфун және су асты кемелеріне қарсы операциялар
Ол 4 маусымда өзінің орнына келді, бірақ келесі күні Конни тайфуны Үшінші флоттың үстінен өтті. 5 маусым күні таңертең топ май құюға кірісті, бірақ ауа райы нашарлап, түске дейін оны аяқтау мүмкін болмады. Оңтүстікке қарай тайфун жақындап келе жатқаны туралы хабарлар капитан Джозеф Тейлорды мүмкіндігінше көп ұшақты ангар ішіне жасыруға бұйрық берді. Оның шектеулі сыйымдылығы кейбір ұшақтарды ұшу палубасында сақтауға мәжбүр етті, онда олар асфальтқа бекітілді. Түске дейін жұмыс тобы тропикалық дауылдың күшті желдерімен қиналып, 5 маусымда сағат 15:30-да дауылдық жел туралы хабарлама келіп түсті. 3:35-те кеме бағытталмай қалды, себебі үлкен толқындар кемені қатты соқты. Алдыңғы 40 мм-лік зениттік қару мен ұшақтарды тиеу құрылғысын толқындарпен ағызып кетті. Ұшу палубасы алдыңғы бөлігінен жартылай ажырап, ұшақ катапульті мен кейбір бөлімдеріне зақым келді. Ұшу палубасындағы "Авенджер" ұшағы бекітілуінен босап, айналып, ұшу палубасындағы барлық ұшақтарды қиратып, бір экипаж мүшесін қаза таптырды. Тайфуннан шыққаннан кейін, 46 ұшақ қирады, көбінесе "Саламауа" мен "Бугенвиль" кемелерінде. "Саламауаның" ұшу палубасы қолдануға жарамсыз болды және ол 10 маусымда жөндеуге Гуамға келді. Гуамда асыққан жөндеу жұмыстары жүргізіліп, 18 шілдеде Улитиге жетті. 21 шілдеде ол жаңа құрылған 94.17 Топтың құрамында, эсминецтер "Уильям Сейверлинг", "Ульверт М. Мур", "Кендалл К. Кэмпбелл" және "Госс"пен бірге, суастына қарсы патрульдік міндеттерге тағайындалды. Олардың мақсаты Мариан аралдары – Окинава конвой жолдарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету болды. 31 шілдеде ол Лейте – Окинава жолағына ауыстырылды, себебі жапондық суасты қайықтары "Андерхилл" эсминецін және "Индианаполис" крейсерін батырғаннан кейін. 5 тамызда капитан Джозеф Тейлор "Саламауаға" қолбасшылық етуді тоқтатып, капитан Джон Хук Гриффин оның орнына тағайындалды. Ол 15 тамызда жапондықтардың капитуляциясына дейін суастына қарсы міндеттерді атқарды. 94.17 Тобы теңіз миналарын жойды және екі жапондық шағын суасты қайығын жойды, сондай-ақ тағы бір шағын суасты қайығын жоюға мүмкіндік туды.
Соғыстан кейінгі
25 тамызда "Саламауа" Лейтеге оралды, қайта толықтырылды, содан кейін 27 тамызда АҚШ-тың 8-ші армиясын Токио шығанағына жеткізген әскер конвойын сүйемелдеді. Конвой 2 қыркүйекте келді, ал эскорт тасымалдаушысының ұшақтары "Миссури" линкор бортында жапондықтардың ресми капитуляциясы кезінде Йокогамаға шабуыл жасаған әскерлердің түсуін фотоға түсірді. Токио шығанағына екінші конвойды күзеткеннен кейін, ол АҚШ-қа ветерандарды тасымалдау үшін кемеге отырғызған "Сиқырлы кілем" флотына қосылды. Ол 3 қазанда Аламидадағы алғашқы ветерандарын түсірді. Жыл соңына дейін "Саламауа" тағы екі "Сиқырлы кілем" рейсін аяқтады. 1946 жылы ол деактивацияға дайындалды. 1946 жылдың 9 мамырында қызметтен шығарылды, 21 мамырда Теңіз кемелерінің тізімінен алынып тасталды, және кейіннен 1946 жылдың 18 қарашасында Орегон штатындағы Портленд қаласындағы Zidell Ship Dismantling Company компаниясына металлға тапсырылды. Оның корпусы 1947 жылы жартылай бөлшектелді.