Принц-Эдуард аралдағы Либерал партиясының тарихы

Кіріспе

Принс-Эдвард аралы либералдық партиясы (ресми түрде Принс-Эдвард аралы либералдық қауымдастығы) – Канаданың Принс-Эдвард аралы провинциясындағы саяси партия. PEI либералдары Канаданың федералдық либералдық партиясымен байланысты.

Тарих

Партия ПЭИ Британ колониясы болған кезде реформаторлар құрған. Бұл құқыққа 1851 жылы британдық тәж колонияға рұхсат берді. Джордж Коулс алғашқы онжылдықтарда партияның басты тұлғасы болды. Бастапқыда Канада Конфедерациясын қолдаған Коулз бен либералдар жобадан көңілі тоңды, және арал 1873 жылы ПЭИ үкіметінің ауыр қарыздарын жеңілдету мақсатымен ғана Канадаға қосылды. Партияның алғашқы кезеңінде мектеп ақысын жою және провинцияны бөліп тұрған "Жер мәселесін" шешу қолдауға ие болды. Либералдар ірі жер иеліктерін мемлекеттік сатып алу арқылы жер реформасын жақтады. Бұл иеліктер бөлініп, жалға алушылар мен жерсіз қалғандарға берілді. 1851 жылдан бері аралда үкімет құратын екі партияның бірі – либералдар, екіншісі – Прогрессивті консервативтер. Либералдар көбірек үкімет құрды, бірақ соңғы кезде ондай мүмкіндік азайды. Шындығында, екі партияның арасында айырмашылықтар көрінбейді: екеуі де саяси спектрдің ортасына қарай ұмтылады. Либералдар сәл солға, ал консервативтер (торилер) сәл оңға қарай. Дәстүр бойынша, торилер протестант сайлаушылардың арасында жақсы нәтиже көрсетсе, либералдар католиктерден көбірек қолдау алатын. Алайда, аралдағы саясат ешқашан діни араздыққа ұшырамаған, екі партияның да сайлаушылары мен мүшелері екі топтан да кездеседі. Шынында, жақында ғана либералдың бір дін өкілі торидің сол діндегі қарсыласымен күресіп, керісінше жағдай орын алатын. Бұл партия ішіндегі діни араздықтарды азайтуға көмектесетін. Либералдар дәстүрлі түрде провинцияның батыс жағындағы Принс округінде шоғырланған шағын акадиялық халқының қолдауын алды. Консервативтердің қолдауы аралдың шығыс жартысында күштірек болды. Соңғы қырық жылда партияның ең маңызды тұлғалары Александр Б. Кэмпбелл және кейін Джо Гиз болды. 1960-шы және 1970-ші жылдары Кэмпбелл басқарған либералдық үкіметтер провинцияның ауыл шаруашылығы экономикасын әртараптандыруды қолдады. Өнеркәсіп пен туризмді тарту үшін мемлекеттік жеңілдіктер ұсынылды. 1980-ші жылдары Гиздің басшылығымен либералдар Канада мен АҚШ арасындағы еркін саудаға және федералдық тори үкіметінің аралдағы әскери базаны жабу туралы шешіміне қарсы шықты. Кэмпбелл жылдарынан бері партияның экономикаға араласуға деген ынтасы азайды. 1993 жылы Гиз отставкаға кетіп, оның орнын Кэтрин Каллбек басты. Каллбек Канада тарихындағы үшінші әйел премьер-министрі болды және 1993 жылғы сайлаудан кейін партиясын жалпы сайлауда жеңіске жеткізген алғашқы басшы болды. Үш жарым жылдан кейін Каллбек отставкаға кетіп, оның орнын Кит Миллиган иеленді, оның басшылығымен либералдар 1996 жылғы сайлауда жеңіліп, 8 орынға дейін қысқарды. 1999 жылы Уэйн Кэру партияның жетекшісі болып сайланды, бірақ 2000 жылғы сайлауда партияның көрсеткіші нашарлап, бір орын ғана жеңіп алды. 2003 жылы Джо Гиздің ұлы Роберт Гиз жетекші болып сайланды. Он жылдан астам оппозицияда болғаннан кейін либералдар 2007 жылғы сайлауда үкіметке оралды және 2011 жылы қайта сайланды. Гиз 2015 жылы отставкаға кетіп, партия басшысы және премьер-министр лауазымына Уэйд МакЛауклан тағайындалды, ол либералдарды 2015 жылы үшінші рет жеңіске жеткізді. Он екі жыл үкіметте болғаннан кейін либералдар 2019 жылғы сайлауда жеңіліп, тарихында алғаш рет үшінші партия мәртебесіне түсті, олардан Прогрессивті консервативтер мен Жасыл партия озып кетті. МакЛауклан сайлаудан кейін көп ұзамай партия басшысы лауазымынан кетті. Басшылыққа үміткер жалғыз кандидат ретінде Шарон Кэмерон 2022 жылдың 19 қарашасында партия басшысы болып тағайындалды. Партия 2023 жылғы Принс-Эдвард аралындағы жалпы сайлауда оппозициялық мәртебеге ие болды, үш орын жеңіп алды, ал Жасыл партия екі орынға ие болды, бірақ партияның халық дауысының 17,2% көрсеткіші партия тарихындағы ең төменгі көрсеткішті құрады. Кэмерон өзінің сайлау округінде үшінші орын алды және бірнеше күннен кейін партия басшысы лауазымынан кетті. Хал Перри 2023 жылдың 12 сәуірінде партияның уақытша басшысы болып тағайындалды.

The party was created when PEI was a British colony by reformers who agitated for the system of responsible government. This was granted by the British crown to the colony in 1851. George Coles was its dominant figure in its first decades. While initially supportive of Canadian Confederation, Coles and the Liberals soured on the project, and it was not until 1873 that the island joined Canada as a means of relieving the PEI government's severe debts. The early party supported the abolition of school fees, and a resolution to the "Land Question" that divided the province. The Liberals supported land reform through the state acquisition of large landed estates. These estates were broken up and turned over to tenants and squatters. The Liberals have been one of only two parties forming government on the island since 1851, the other being the Progressive Conservatives. The Liberals have formed government more often, but not in recent times. In practice, there is little to distinguish the two parties from each other: both lean towards the centre of the political spectrum. The Liberals being slightly to the left and the Conservatives (Tories) slightly to the right. Traditionally, the Tories have done better among Protestant voters, while Liberals have had more support from Catholics. Politics on the island, however, has never been sectarian, and both parties have always had voters and members from both populations. Indeed, it has been the custom until recently for a Liberal incumbent of one denomination to be opposed by a Tory challenger of the same denomination and vice versa. This had tended to minimise religious sectarianism within the parties. The Liberals have also traditionally enjoyed the support of the province's small Acadian population concentrated in Prince County at the west end of the island. Conservative support has tended to be greater on the eastern half of the island. In the past forty years, the most significant figures in the party have been Alexander B. Campbell and, later, Joe Ghiz. Liberal governments in the 1960s and 1970s under Campbell supported diversification of the province's agricultural economy. Government incentives were provided to attract manufacturing and tourism. Under Ghiz in the 1980s, the Liberals opposed free trade between Canada and the United States, and the federal Tory government's decision to close a military base on the island. The party's enthusiasm for economic intervention in the economy had waned since the Campbell years. Ghiz resigned in 1993 and was succeeded by Catherine Callbeck. Callbeck was the third female premier in Canadian history and, after the 1993 election, the first to lead her party to victory in a general election. After three and a half years, Callbeck resigned and was succeeded by Keith Milligan, under whom the Liberals were defeated in the 1996 election, falling to 8 seats. Wayne Carew was elected leader in 1999, and saw the party's fortunes fall further, winning a single seat in the 2000 election. Robert Ghiz, son of Joe Ghiz, was elected leader in 2003. After more than ten years in opposition, the Liberals returned to government in the 2007 election, and were re elected in 2011. Ghiz resigned in 2015 and was succeeded as party leader and premier by Wade MacLauchlan, who led the Liberals to a third victory in 2015. After twelve years in government, the Liberals were defeated in the 2019 election, and were reduced to third party status for the first time in their history, behind the Progressive Conservatives and the Green Party. MacLauchlan resigned as party leader shortly after the election. As the only candidate to seek the leadership, Sharon Cameron was named leader on November 19, 2022. The party regained opposition status in the 2023 Prince Edward Island general election, winning three seats to the Greens' two, though the party's 17.2% share of the popular vote was the lowest in the party's history. Cameron placed third in her own district, and resigned as party leader days later. Hal Perry was appointed interim leader on April 12, 2023.