Кіріспе
Ақ қауырсын – кеңінен танымал пропагандалық символ. Ол, басқа нәрселермен қатар, қорқынышты немесе саналы бейбітшілдікті білдіреді; мысалы, А. Э. В. Мейсонның 1902 жылғы «Төрт қауырсын» кітабында көрсетілгендей. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританияда әйелдер оны әскери формасыз ер адамдарға қоғамда ұятқа қалдырып, қатарына қосылуға итермелеу үшін берген. Алайда, АҚШ қарулы күштерінде ол ерекше батылдықты және жауынгерлік оқ атудағы шеберлікті көрсетеді.
The white feather is a widely recognised propaganda symbol. It has, among other things, represented cowardice or conscientious pacifism; as in A. E. W. Mason's 1902 book The Four Feathers. In Britain during the First World War it was often given to males out of uniform by women to shame them publicly into signing up. In the United States armed forces, however, it is used to signify extraordinary bravery and excellence in combat marksmanship.
Қорқыныштың белгісі ретінде
"Оксфорд ағылшын тілінің сөздігіне" сәйкес, "ақ қауырсынды" қорқыныш символы ретінде қолдану 18-шы ғасырдың соңынан бастау алады. OED, Фрэнсис Гроуздың 1785 жылғы "A Classical Dictionary of the Vulgar Tongue" сөздігіне сілтеме жасайды, онда ол: "Ақ қауырсын, оның ақ қауырсыны бар – ол қорқақ, бұл әтештерге жасалған сілтеме, себебі әтеште ақ қауырсын болса, ол нағыз әтеш тұқымынан емес екенін көрсетеді" деп жазған. Бұл грузин Англиясында кең таралған әтеш күресі аясында айтылған.
Крест жорықтары
Англия мен Францияда үшінші крест жорығы кезінде айқышқа ілінбеген ерлерге ұят сезімі тудырылды. "Көптеген адамдар бір-біріне жүн мен тоқыма таяқша жіберіп, егер біреу осы әскери жорылға қатыспаса, оның әйелдерге тән жұмысқа ғана лайықты екенін білдірді". Жүн ортағасырлық экономикада маңызды рөл атқарды, ал тоқыма таяқша – шикізаттан жіп ируге арналған құрал. Тоқыма өндірісінің жұмысы қыздар мен әйелдермен тығыз байланысты болғандықтан, "тоқыма таяқша" әйелдер жұмысының метафорасы болды.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, әскерге шақыруды жақтаған адмирал Чарльз Фицджеральд қарулы күштерге жазылатындардың санын арттыруды қалаған. Сондықтан ол 1914 жылдың 30 тамызында туған қаласы Фолкстонда әскери форма кимеген ерлерге ақ қауырсын тарату үшін отыз әйелден тұратын топ ұйымдастырды. Фицджеральд әйелдерді пайдаланып ерлерді ұялта отырып, әскерге шақыруға ынталандырудың ең тиімді жолы деп сенді. Ол құрған топ (оның көрнекті мүшелері жазушылар Эмма Орчи мен Мэри Огуста Уорд) Ақ қауырсын бригадасы немесе Ақ қауырсын ордені деп аталды. Науқанның нақты тиімділігін бағалау мүмкін емес, бірақ ол империяның басқа да бірнеше елдеріне тарады. Ұлыбританияда мемлекеттік қызметкерлер мен маңызды салаларда жұмыс істейтін адамдар әскерге шақырылу қысымына ұшырағанда үкімет үшін қиындықтар туды. Бұл ішкі істер министрі Реджинальд МакКеннаны мемлекеттік өнеркәсіп қызметкерлеріне "Патша және ел" деп жазылған белгілер тағуға итермеледі, осылайша олардың соғысқа қызмет ететінін көрсетеді. Сол сияқты, 1916 жылдың қыркүйегінде жарақат немесе ауру салдарынан әскери қызметтен босатылған әскери қызметшілерге берілетін күміс соғыс белгісі, форма кимегендерге шағымданудың алдын алу үшін алғаш рет таралды. 1916 жылы жарақат алғаннан кейін британ армиясынан босатылған Норман Демут Батыс майданнан оралғаннан кейін көптеген ақ қауырсын алды. "Ұлы соғыстың ұмытылған дауыстары" кітабында Демуттың сөзі келтіріледі: "Мен соңғы қауырсынды автобуста алдым. Есіктің жанында отырғанда, екінші жағынан маған сөйлеген екі әйелді байқадым. Мен өзімді: "Ойбай, тағы басталады" деп ойладым. Бір әйел алға иіліп, қауырсынды алып шығып: "Бұл - батыл сарбазға сыйлық", - деді. Мен оны алып: "Рақмет, мен де сондайды алғым келді", - дедім. Сосын мен қалтадан түтігімді алып, қауырсынды сабына салып, түтік тазалағышпен жұмыс істемегендей етіп, оны ішке тығып, бұрдым. Ол қатты кірленген соң, шығарып алып: "Біз мұндайларды окоптарда алмадық", - дедім де, оны оған қайтардым. Ол инстинктивті түрде қолын созып алды, сондықтан ол қолында лас түтік тазалағышпен отырды, ал автобустағылардың бәрі ашуланып шу көтерді. Сосын ол оны тастап, шығуға асықты, бірақ біз тоқтаған жерге жақын емес едік, автобус ұзақ жүрді, ал ол автобустағылардың бәрінен қоршалды. Мен арқаға ыңғайланып, қатты күлдім". Науқанды қолдаушылар оңай жеңілмейтін. Бір әйел Лондон саябағындағы жас жігітке тап болып, оның неге әскерге бармайтынын сұрады. "Мен неміспін", - деп жауап берді ол. Ол ақ қауырсынды алды. Кейде жарақат алған ардагерлер қателікпен мақсатқа алынды, мысалы, Рубен В. Фарроу трамвайдағы әйелдің неге өз міндетін орындамайтынын сұрағаннан кейін, артына бұрылып, жоғалған қолын көрсетті, бұл оны кешірім сұрауға мәжбүр етті. Роланд Гвинн, кейіннен Истборн қаласының мэрі (1929-1931), туысынан қауырсын алды. Бұл оны әскерге шақыруға итермеледі, ол ерлігі үшін "Құрмет белгісі" орденін алды. Жазушы Комптон Маккензи, сол кезде әскери қызметте болған, Ақ қауырсын орденінің іс-әрекетіне наразылық білдірді. Ол "ақымақ қыздар ақ қауырсынды жамандаған жігіттерден құтылу үшін қолданады" деп мәлімдеді. Бейбітшіл Феннер Броквей оған көптеген ақ қауырсын келгенін, олардан желдеткіш жасағанын айтты.
"Almost the last feather I received was on a bus. I was sitting near the door when I became aware of two women on the other side talking at me, and I thought to myself, 'Oh Lord, here we go again'. One lent forward and produced a feather and said, 'Here's a gift for a brave soldier.' I took it and said, 'Thank you very much—I wanted one of those.' Then I took my pipe out of my pocket and put this feather down the stem and worked it in a way I've never worked a pipe cleaner before. When it was filthy I pulled it out and said, 'You know, we didn't get these in the trenches', and handed it back to her. She instinctively put out her hand and took it, so there she was sitting with this filthy pipe cleaner in her hand and all the other people on the bus began to get indignant. Then she dropped it and got up to get out, but we were nowhere near a stopping place and the bus went on quite a long way while she got well and truly barracked by the rest of the people on the bus. I sat back and laughed like mad." Supporters of the campaign were not easily put off. A woman who confronted a young man in a London park demanded to know why he was not in the army. "Because I am a German", he replied. He received a white feather anyway. Occasionally injured veterans were mistakenly targeted, such as Reuben W. Farrow who after being aggressively asked by a woman on a tram why he would not do his duty, turned around and showed his missing hand causing her to apologize. Roland Gwynne, later the mayor of Eastbourne (1929–1931), received a feather from a relative. That prompted him to enlist, and he would receive the Distinguished Service Order for bravery. The writer Compton Mackenzie, then a serving soldier, complained about the activities of the Order of the White Feather. He argued that "idiotic young women were using white feathers to get rid of boyfriends of whom they were tired". The pacifist Fenner Brockway said he received so many white feathers that he had enough to make a fan.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ақ қауырсын науқаны жаңартылды.
Бейбітшілік пен бейбітшіліктің символы ретінде
Ал кейбір бейбітшілік ұйымдары ақ қауырсынды зорлық-зомбылықтан бас тартудың символы ретінде пайдаланады. 1870 жылдары маори пайғамбары Те Вити о Ронгомай өзінің ізбасарларына Парихакада ақ қауырсын тағуды ұсынды. Оларды әлі күнге дейін сол аймақпен байланысты iwi және Веллингтондағы Te Ati Awa тағады. Олар те раукура деп аталады, бұл сөздің тікелей мағынасы – қызыл қауырсын, бірақ метафоралық түрде – басқарушы қауырсын. Олар көбінесе үш болып келеді және «Құдайға даңқ, жер бетінде бейбітшілік, адамдарға ізгі ниет» (Лұқа 2:14) дегенді білдіреді. Албатрос қауырсыны бағалырақ, бірақ кез келген ақ қауырсын жарайды. Оларды әдетте шашқа немесе жағаға тағады (бірақ құлаққа емес). Соғыстан кейін біраз уақыттан соң бейбітшілдер ақ қауырсынды бейбітшілік символы ретінде жаңаша түсіндірді. Аңыз бойынша, 1775 жылы Нью-Йорк штатының Истон қаласындағы «Достар» үйіне соғысқа дайындалып бара жатқан үндістер тайпасы келді. Квакерлер қашқанның орнына үнсіздік сақтап, күтті. Үндістердің басшысы үйге кіріп, қару таппай, квакерлерді достар деп жариялады. Ол үйден шығар алдында, бір ақ қауырсынды алып, есікке іліп қойды, бұл ғимаратты зардапсыз қалдыру белгісі болды. 1937 жылы Бейбітшілікке берілгендер одағы бейбітшіліктің символы ретінде 500 ақ қауырсын белгісін сатты.
Басқа мағыналары
Америка Құрама Штаттарында ақ қауырсын сондай-ақ батылдықтың, жарасымдылықтың және жоғары деңгейдегі соғыс дағдысының символына айналды. Оның ең белгілі иесі – АҚШ Теңіз жаяу әскерінің қару-жарақ сержанты Карлос Хаткок, ол Вьетнам соғысы кезінде көрсеткен батылдығы үшін «Күміс жұлдыз» медалімен марапатталды. Хаткок бір міндетте ақ қауырсынды көтеріп алып, оны шляпасына жауды қорқыту үшін тақты. Жау әскерлері одан соншалықты қорқып, оның басына сыйлық таңбалады. Оның соғыс бас киімдеріндегі киюі жау снайперлері үшін ең оңай нысана болып табылады.
Музыка
Ақ қауырсын ордені "Weddings Parties Anything" тобының "Әйелдердің аяусыздығы" әніне шабыт берді. Ән әскери қызметке жарамсыз деп танылған және батырлықсыздыққа қанаушылықпен айыпталған адам туралы. 1983 жылы Kajagoogoo жаңа толқын тобы "White Feathers" атты тұңғыш альбомын шығарды, оның кіріспе трегі – әлсіз адамдарға арналған жеңіл әрі ойыншық аллегория, ал соңғы трек, "Frayo", саяси мазмұнды, соғысқа толы әлемнің өзгермейтін себебі – батырлықсыздық деп көрсетеді. 1985 жылы прогрессивті рок-тобы Marillion "Ақ қауырсын" атты соғысқа қарсы әнді "Misplaced Childhood" альбомының соңғы трегі ретінде жариялады. 2009 жылы "White Feather" Wolfmother тобының "Cosmic Egg" альбомынан үшінші сингл ретінде шықты.
Кино және теледидар
"Төрт қауырсын" романы кем дегенде жеті көркем фильмнің негізі болды, ең соңғысы – 2002 жылғы "Төрт қауырсын" фильмі, онда басты рөлді Хит Леджер ойнады. Бұл туынды "Аталар әскері" эпизодындағы "Екі жарым қауырсын" атты бөлімінде пародияланды. 1980 жылғы BBC телесериалы "Барлық күндерімде оларға қызмет етуде" Дэвид Паулетт Джонс, соғыстан шаршаған офицер, ұлдар мектебінде жұмыс істейді. Ол Картер әріптесі соғыстан қашуға тырысып жатыр деген күдікке ие болып, "Оның шын мәнінде ауру аяғы бар ма, жоқ па, білуге ниетім бар еді" – деп ойлайды. Оның сөзіне қатал әріптесі: "Оған ақ қауырсын беру үшін бізге біраз тоқ кикіреуді табу керек пе?" – деп жауап береді. 2000 жылғы канадалық мини-сериал "Жасыл шатырлы Анна: Әңгіме жалғасып келеді" Анна Ширлидің күйеуі Гилберт Блайтқа, ол дәрігер болғанына қарамастан, жас әйелден ақ қауырсын келеді. Ол соңында әскерге жазылады, ал сюжеттің көп бөлігі Аннаның оны іздеуімен айналысады, өйткені ол қаза тапқан деп хабарланған. Бұрынғы романдарда айтылғандай, Анн мен Гилберттің ұлы Уолтер қауырсын алғаннан кейін әскерге шақырылады. 2007 жылғы британдық "Лилистер" драмасында басты кейіпкердің ағасы Бірінші дүниежүзілік соғыста қайығы батып, аман қалғандардың санаулы бірі болғаннан кейін әскерден босатылады. Биллиге оның батыл болмағаны үшін көптеген ақ қауырсындар жіберіледі, ол оларды мойнынан қысып тұрғандай сезіне бастайды. Бұл серияның тұрақты тақырыбы. 2010 жылғы австралиялық "Хилл 60-тың астында" фильмінде нағыз солдат Оливер Вудворд туралы айтылады, Вудворд әскерге шақырылудан бұрын бірнеше қауырсын алады, сонда ол әзілдеп: "Тағы бірнеше қауырсын берсеңіз, менде толыққанды тауық болады" дейді. "Даунтон Абби" сериалының екінші маусымының бірінші эпизодында екі жас әйел ерлерге ақ қауырсын таратып, олардың әскерге жазылмағанын көрсетіп, ашуланған Грантем графының бұйрығымен шығарылып жіберіледі. 2021 жылғы "Корольдің адамы" фильмінде Конрадқа британ армиясына шақыру үшін ақ қауырсын беріледі.
Комикстер
DC Comics-тің пародиялық супербатырлар тобы "Төмендік бес" құрамына Ақ қауырсын деп аталған батылсыздан садақшы кіреді. Ол DC Comics-тің "Жасыл жебе" және осыған ұқсас "супер садақшы" кейіпкерлеріне жасалған сілтеме еді.