Кіріспе

1938 жылғы Fairey Aviation компаниясы жасаған торпедалық бомбалаушы.

Fairey Albacore – британдық авиация өндірушісі Fairey Aviation компаниясы жобалаған және шығарған бір моторлы екі қанатты торпедалық бомбалаушы. Ол негізінен Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбритания Корольдік теңіз күштерінің әуе күштері (FAA) қолданды. Халық арасында "Applecore" деп танымал болған Albacore, 1930 жылдардың ортасында пайда болған Fairey Swordfish ұшағының орнын алмастыру мақсатымен жасалды. Әдетте үш адамнан тұратын экипажпен басқарылды және барлау, көшу, сондай-ақ жазық, тік және торпедалық бомбалауға арналған. 12 желтоқсан 1938 жылы алғаш рет ұшқан Albacore 1939 және 1943 жылдар аралығында өндірілді және 1940 жылдың наурыз айында 826-шы теңіз әуе эскадрильясымен FAA қызметіне енді. Алғашқыда құрлықтағы базалардан жұмыс істеді, Ла-Манш бұғазы маңындағы жау кемелері мен портына шабуыл миссияларына жіберілді. 1940 жылдың қарашасында ұшақ тасымалдаушы кемедегі алғашқы операциялар басталды. FAA-ның 15 жетекші эскадрильясы Albacore ұшақтарын пайдаланды. Бұл тип Жерорта теңізінде кеңінен қолданылды, Матапан тумасы шайқасына, Эль-Аламейндегі екінші шайқасқа, сондай-ақ Сицилия және Салерноға түсу операцияларына қатысты. Swordfish ұшағын алмастыру ниетімен жасалғанмен, Albacore онымен бірге қызмет етті және ақырында одан бұрын пайдаланудан шығарылды, екі ұшақ та Fairey Barracuda және Grumman Avenger монопландарымен алмастырылды. FAA-дан басқа, Ұлыбритания Корольдік әуе күштері (RAF) және Канада Корольдік әуе күштері (RCAF) да осы типті қолданды.

Өмірбаян

Альбакордың шығу тегі 1937 жылдың 11 ақпанында Әуе министрлігі S.41/36 спецификациясын, сондай-ақ одан бұрынғы M.7/36 спецификациясын жариялаумен байланысты. Осы ретте, фюзеляжтың аэродинамикалық қасиеттері жақсартылған. Алғашқы Albacore ұшақтарын қуаттандырған қозғалтқыш – 1065 а.к. қуатты Бристоль Taurus II радиалды қозғалтқышы болды, ал кейіннен салынғандары 1130 а.к. қуатты Taurus XII қозғалтқышымен жабдықталды. Бұдан өзге, Albacore экипажы үшін жабық кабина, орталық жылыту жүйесі, ұшқышқа арналған желдеткіш және дәретхана сияқты көптеген қолайлы жағдайларды ұсынды. Ұшақ суға қонған жағдайда, экипаждың аман қалуына көмектесетін автоматтік құтқару салты іске қосылатын болды. Albacore қарулануына әдетте жоғарғы оң қанатында орналасқан бір алға бағытталған пулемет, ал артқы кабинада бір немесе екі Vickers K пулеметі кіретін. Ұшақ қанаттарының астына ең көп дегенде төрт бомба ілінетін. Albacore қанаттарының ұзындығы бірдей болды және оларды ұшақ тасымалдағыштарда ықшам сақтау үшін бүктеуге болатын. Алдыңғы Swordfish ұшағына ұқсас, Albacore да пикелік бомбалауға қабілетті болды; ол жапырақшалардың орналасуына қарамастан, 215 теңіз шақырымы (400 км/сағ) жылдамдықпен IAS пикеге түсе алатын. Соғыс кезіндегі ұшқыш Эрик Браунның айтуынша, Albacore пике кезінде салыстырмалы түрде тұрақты болды, ал қалпына келтіру процесі әдетте тегіс және оңай болды. Өндіріс басталуы Taurus қозғалтқышының жеткізіліміндегі кешігулерге байланысты ықпалдасты. Taurus II қозғалтқышымен жабдықталған және торпеда таситын Albacore ұшағының салмағы 11 100 фунт (5045 кг) құрады. Ұшудың қиын жағдайлары ыңғайсыз деп сипатталды, ал экипажтың ұшаққа отыру процесі де біршама қауіпті деп есептелді. Алайда, спецификациядағы жалғыз маңызды өзгеріс – Taurus II қозғалтқышын жақсартылған Taurus XII қозғалтқышымен алмастыру болды. Барлығы 800 Albacore ұшағы, оның ішінде екі прототип, Fairey компаниясының Hayes зауытында құрастырылды. 1943 жылы өндіріс тоқтатылды.

Пайдалану тарихы

1940 жылдың наурыз айында No. 826 теңіз әуе эскадрильясы алғашқы «Альбакор» ұшақтарын пайдалану үшін арнайы құрылды; бірнеше апта ішінде бұл типтегі ұшақтар операцияларын бастады, Англия арналындағы порттар мен кемелерге шабуыл жасады, жағалаудағы базалардан жұмыс істеді, сондай-ақ 1940 жылдың қалған бөлігінде конвойлерді сүйемелдеді. 826 және 829 эскадрильялары «Альбакорды» әуе кемесінен пайдаланған алғашқылар болды, операциялар 1940 жылдың қараша айында басталды. «Альбакор» ұшақтарының «Тавр» қозғалтқышында сенімділік мәселелері болды, бірақ олар кейін шешілді, сондықтан бұзылу көрсеткіші «Пегас» қозғалтқышы бар «Свордфиш» ұшақтарынан нашар болған жоқ. «Альбакор» «Свордфиш» ұшақтарына қарағанда аз танымал болды, себебі ол маневрлеуге нашар келді, ал басқару элементтері пилоттың торпеда тастағаннан кейін көптеген маневрлер жасауына мүмкіндік бермейтіндей ауыр болды. 1943 жылы «Альбакор» FAA қызметінде жаңа «Барракуда» ұшақтарымен ауыстырылды. FAA-ның соңғы «Альбакор» эскадрильясы, No. 841 эскадрильясы, «Альбакор» ұшақтарымен өмірінің бар сағатында Англия арналында кемелерге қарсы көптеген жағалау шабуылдарын жүзеге асырды және 1943 жылдың соңында таратылды. Корольдік әуе күштері бірнеше «Альбакор» ұшақтарын пайдаланды; Сингапурда орналасқан 36 эскадрильясы 1941 жылдың желтоқсанында RAF Селетардағы «Викерс Вилдебист» ұшақтарын толықтыру үшін бесеуін алды. Эскадрильяның қалған бөлігі 1942 жылдың наурыз айында жапондықтарға түсті. 1943 жылы No. 415 эскадрилья RCAF «Альбакор» ұшақтарымен (көбінесе FAA-дан алынған) жабдықталды, ал оларды басқарған топ 1944 жылдың шілдесінде RAF Манстонда 119 эскадрильясы ретінде қайта құрылды. Кейін Бельгияға жіберілген эскадрилья және олардың «Альбакор» ұшақтары 1945 жылдың басында, қосалқы бөлшектердің жетіспеушілігіне байланысты, ASV радарымен жабдықталған, бірақ нашаррақ «Свордфиш Mk. III» ұшақтарына ауыстырылды, олар эскадрилья 8 мамырда соғыс аяқталғанға дейін сақтап келді. Бұл Антверпен портына бара жатқан Шельда өзеніне кіретін одақтас кемелерге шабуыл жасаған неміс шағын су асты кемелерімен күресу үшін жасалды. Аден байланыс тобы 1944 жылдың ортасынан 1946 жылдың тамызына дейін 17 «Альбакор» ұшағын пайдаланды. Олардың кейбіреулері 1945 жылдың желтоқсанында теңіз арқылы жеткізілді (барлығы Корольдік теңіз күштерінен). Канада Корольдік әуе күштері «Альбакор» ұшақтарын алып, Нормандияға шабуыл кезінде оларды ұқсас рөлде 1944 жылдың шілдесіне дейін пайдаланды.