Шарль Симон Фавар: Француз драматургі және театр директоры

Кіріспе

Француз драматургі және театр режиссері (1710–1792)

Шарль Симон Фаварт (13 қараша 1710 – 12 мамыр 1792) – француз драматургі және театр режиссері. Париждегі Фаварт залы оның құрметіне аталған.

Өмірбаян

Парижде кондитердің ұлы болып туған ол Людовик Ле Гранд лицейінде білім алған, әкесінің қайтысынан кейін біраз уақыт бойы отбасылық бизнесті жалғастырды. Оның әдебиеттегі тұңғыш жетістігі – Жанна д’Арк туралы поэма, “La France Delivrée par la Pucelle d'Orléans” (“Орлеан құсы арқылы Францияны азат ету”), ол Академия жүлдесіне ие болды. 1734 жылы шыққан алғашқы водевілі “Екі егіз” (“Les Deux Jumelles”) оған бизнестен қол үзгеніне және өзін толығымен драма өнеріне арнауына мүмкіндік берді. Ол кіші театрларға анонимді түрде көптеген пьесалар жазды, ал 1741 жылы сахнаға қойылған “La Chercheuse d'esprit” (“Ақыл іздеуші”) шығармасына алғаш рет өзінің атын қойды. Оның ең танымал туындылары: Аннет пен Любин; “Le Coq du milage” (1743); “Les Vendanges de Tempé” (1745), кейін “La Vallée de Montmorency” (1752) деп қайта жазылған; “Ninette à la cour” (1753); “Les Trois Sultanes” (1761) және “L'Anglais de Bordeaux” (1763). Фаварт Опера-Комиктің директоры болды және 1745 жылы Мари Жюстин Бенуа Дюронсерейге үйленді. Ол әдемі, жас биші, әнші және актриса болды, ал “Мль Шантилли” ретінде бұрынғы жылы сәтті дебют жасаған еді. Олардың біріккен таланты мен еңбегінің арқасында Опера-Комик өте үлкен жетістікке жетті, бұл бәсекелес “Comédie Française” театрының қызғанышын тудырып, оны жабылуға мәжбүр етті. Осылайша, қандай да бір ресурсы қалмаған Фаварт граф Морис де Саксенің ұсынысын қабылдады және Морис армиясымен Фландрияға аттанған комедиялық труппаның директоры болды. Оның міндеттерінің бірі – науқан оқиғалары туралы уақыт-уақыт импровизациялық өлеңдер жазып, солдаттардың рухын көтеріп, көңіл көтеру болды. Фаварт пен оның труппасы соншалықты танымал болды, жау олардың қойылымдарын көруге және олармен қызметтесуге ниет білдірді, сондықтан оларға рұқсат берілді, нәтижесінде соғыс пен комедия ерекше үйлесімде өрілді. Маршал Фаварт айымға құштарлық танытып, оған ыңғайсыз назар көрсетті. Одан қашу үшін ол Парижге кетті, ал Саксеннің ашуы күйеуіне ауды. Оған қарсы “cachet” хаты шығарылды, бірақ ол Страсбургке қашып, жертөледе жасырынды. Фаварт әйелінен жиырма жылға артық өмір сүрді. 1750 жылы маршал қайтыс болғаннан кейін ол Парижге оралып, драматург ретіндегі қызметін жалғастырды. Осы кезде ол аббат де Войзенонмен достық қарым-қатынас орнатты, ол оның жұмысына көмектесті, бірақ оның көмегінің дәрежесі белгісіз. Өмірінің соңғы күндері ол көру қабілетін жоғалтты және Парижде қайтыс болды. Фаварттың екінші ұлы Шарль Николас Фаварт та актер және драматург болды. Оның пьесалары әртүрлі басылымдарда және іріктемелерде жарық көрді (1763-1772, 12 том; 1810, 3 том; 1813; 1853). Оның Венадағы театрлар директоры граф Дюраццомен (1759-1763) жүргізген хат алмасуы 1808 жылы “Mémoires et correspondance littéraire, dramatique et anecdotique de CS Favart” (“Фаварттың әдеби, драматургиялық және анекдоттық естеліктері мен хаттары”) деген атпен жарияланды. Ол 18 ғасырдағы әдебиет және театр әлемінің жағдайы туралы құнды мәліметтер береді. Фаварттың пьесалары оның жақын досы суретші Франсуа Бухерге “кішкентай шопан” және “Лизетта” шопан қызының кейіпкерлерін бейнелейтін көптеген суреттер жасауға шабыттандырды. Бұлардың ішінде Бухердің 1748 жылғы “Жағымды сабақ” (“The Agreeable Lesson”, сонымен қатар “Флейта ойнаушылар” деп те аталады) және 1749 жылғы “Күзгі пастораль” (“An Autumn Pastoral”, сонымен қатар “Жүзем жеушілер” деп те аталады) суреттері бар. Бұл суреттер өз кезегінде Севр фарфор фабрикасының суретшілерін екі кейіпкерді пьесадағы кейіпкерлерін еліктейтін позада бейнелейтін мүсіндер жасауға түрткі болды.

Born in Paris, the son of a pastry cook, he was educated at the Lycée Louis le Grand, and after his father's death he carried on the business for a time. His first success in literature was La France delivrée par la Pucelle d'Orléans, a poem about Joan of Arc which obtained a prize of the Académie des Jeux Floraux. After the production of his first vaudeville, Les Deux Jumelles (1734), circumstances enabled him to relinquish business and devote himself entirely to the drama. He provided many pieces anonymously for the lesser theatres, and first put his name to La Chercheuse d'esprit, which was produced in 1741. Among his most successful works were Annette et Lubin; Le Coq du milage (1743); Les Vendanges de Tempé (1745), later reworked as La Vallée de Montmorency (1752); Ninette à la cour (1753); Les Trois Sultanes (1761) and L'Anglais de Bordeaux (1763). Favart became director of the Opéra Comique, and in 1745 married Marie Justine Benoîte Duronceray, a beautiful young dancer, singer and actress, who as "Mlle Chantilly" had made a successful début the year before. By their united talents and labours, the Opéra Comique rose to such a height of success that it aroused the jealousy of the rival Comédie Française and was suppressed. Favart, left thus without resources, accepted the proposal of comte Maurice de Saxe, and became director of a troupe of comedians which was to accompany Maurice's army into Flanders. It was part of his duty to compose from time to time impromptu verses on the events of the campaign, amusing and stimulating the spirits of the men. So popular were Favart and his troupe that the enemy became desirous of hearing his company and sharing his services, and permission was given to gratify them, battles and comedies thus curiously alternating with each other. The marshal, an admirer of Mme Favart, began to pay her unwanted attentions. To escape him she went to Paris, and the wrath of Saxe fell upon the husband. A lettre de cachet was issued against him, but he fled to Strasbourg and found concealment in a cellar. Favart survived his wife by twenty years. After the marshal's death in 1750 he returned to Paris and resumed his pursuits as a dramatist. It was at this time that he became friendly with the abbé de Voisenon, who helped him with his work, to what extent is uncertain. He had grown nearly blind in his last days, and died in Paris. The Favart's second son, Charles Nicolas Favart was also an actor and dramatist. His plays have been republished in various editions and selections (1763 1772, 12 vols. ; 1810, 3 vols. ; 1813; 1853). His correspondence (1759 1763) with Count Durazzo, director of theatres at Vienna, was published in 1808 as Mémoires et correspondance littéraire, dramatique et anecdotique de CS Favart. It furnishes valuable information on the state of the literary and theatrical worlds in the 18th century. Favart's plays are also known to have inspired his close friend, the artist François Boucher, to create numerous paintings featuring Favart's characters of "the little Shepherd" and the shepherdess "Lisette." These include Boucher's The Agreeable Lesson (also known as The Flute Players) of 1748 and An Autumn Pastoral (also known as The Grape Eaters) of 1749. In turn, these paintings inspired artists of the Sèvres Porcelain Manufactory to create a pair of figurines showing the two characters in poses imitating the characters of the play.