Кіріспе

Япон самурайы Ямамото Цунетомо (山本 常朝), буддалық монах аты Ямамото Джочо (1659 жылдың 11 маусымы – 1719 жылдың 30 қарашасы) – Хизен провинциясындағы Сага доменінің самурайы. Ол дзен буддистік дін қызметкері болды және өзінің тәжірибесін, естеліктерін, алған сабақтарын, ойларын және афоризмдерін самурайларға жеткізді, олар оларды «Хагакуре» деген атпен жинастырды.

Ерте өмір және білім

Ямамото Цунетомо 1659 жылдың 11 маусымында 71 жастағы Ямамото Цзиньэмон мен қыз кезінде Маэда атымен белгілі болған әйелдің отбасында дүниеге келді. Ол отбасының ең кіші баласы болды және әкесі оны тұз саудагеріне беруге ниеттенген, қажетсіз бала ретінде қарастырды. Балалық шағында Цунетомо денсаулығы нашар болды және дәрігерлер оған жиырма жасқа дейін өмір сүрмейтінін айтқан. Денсаулығының нашарлығына қарамастан, ол 9 жасында Набесима Мицухигеге жеке көмекші болып жұмысқа орналасты. Цунетомоның әдебиет саласындағы қабілеті Мицухигені оны белгілі әдебиетші Куранага Рихейге оқуға жіберуге мәжбүр етті. Цунетомоның біліміне соңғы маңызды үлес еткен оның туысы Ямамото Горозаемон болды, ол Цунетомодан үлкен болды және оған 1686 жылы Эдода, содан кейін императорлық астана Киотода хатшы болып жұмыс табуға көмектесті. 1687 жылы Горозаэмон үлкен өртке жауапкершілік тартты, осыдан кейін ол және Цунетомо қызметтерінен кетіп қалды. Цунетомо Мицухигеге қайта жұмыс істеуге оралды.

Буддистік діни қызметкерлер

1695 жылы Мицусиге денсаулығының нашарлауына байланысты зейнеткерлікке шықты және Цунетомоға "Кокинденджу" деп аталатын құпия поэзия нұсқауларының кітап көшірмесін табуды тапсырды. Цунетомо Киотода көшірмесін алып, 1700 жылы 1 мамырда Мицусигеге ұсынды, ол екі аптадан кейін қайтыс болды. Цунетомоның қайтысынан кейінгі жылдары "Хагакуре" кеңінен танылмады, бірақ 1930 жылдары ол Жапонияда оқытылатын бусидоның ең танымал өкілдерінің біріне айналды. 2011 жылы Уильям Скотт Уилсон аударған, Шон Майкл Уилсон мен Чье Кутсувада бейімдеген "Хагакуре: Манга басылымы" манга/комикс нұсқасы жарық көрді (Kodansha International Ltd., 2011). Цунетомо өліммен бірудің, тіпті өмірде де, ойда да, тазалық пен шоғырланудың ең жоғары деңгейі екеніне сенді. Ол өлімге бейімділік жоғарырақ өмірлік жағдайға, өзінің өмірін сақтау туралы алаңдамайтындарға қол жеткізе алмайтын сұлулық пен инабатқа жетеледі деп ойлады. Кейбіреулер оны кейбір цитаталарына байланысты дереу әрекет ететін адам ретінде қарастырды, ал "Хагакуреде" ол қырық жеті рониннің мұқият жоспарланған Ако өшінісін (оның өміріндегі маңызды оқиға) кешіктірілген жауап үшін сынады.

Мұра

1930 және 1940 жылдары Жапонияның милитаристік кезеңінде әскерлер Хагакурені самурайлардың дұрыс мінез-құлқының маңызды нұсқауы ретінде қарастырды. Хагакуре – "Адамдық ит: Самурай жолы" фильміндегі Адамдық ит кейіпкері оқып, өмірін сүретін кітап.