Кіріспе
Уэс Андерсонның 1996 жылғы фильмі «Шалбаша зымыран» – 1996 жылы түсірілген американдық қылмыстық комедия. Фильмнің сценарийін Уэс Андерсон мен Оуэн Уилсон жазған, ол Андерсонның 1994 жылғы осы аттас қысқаметражды фильміне негізделген. «Шалбаша зымыран» – Роберт Мусгрейв, оның үлкен ағасы Эндрю Уилсон, Люми Кавазос және Джеймс Канмен бірге түскен Оуэн мен Люк Уилсон ағаларының актерлік дебюті. Басты түсірілімдер Техас штатының әртүрлі аймақтарында өтті. Фильм 1996 жылдың 21 ақпанында кинотеатрларда шектеулі көрсетілімге шықты. Коммерциялық сәттілікке жете алмаса да, фильм сыншылардың жоғары бағасын алды және Андерсон мен Уилсон ағаларының кино мансабын бастап берді. Кейін режиссер Мартин Скорсезе «Шалбаша зымыранды» 1990 жылдардың ең сүйікті он фильмінің қатарына қосты.
the 1996 film
Bottle Rocket is a 1996 American crime comedy film directed by Wes Anderson in his feature film directorial debut. The film is written by Anderson and Owen Wilson and is based on Anderson's 1994 short film of the same name. Bottle Rocket is also the acting debut for brothers Owen and Luke Wilson, who co starred with Robert Musgrave, their older brother Andrew Wilson, Lumi Cavazos, and James Caan. Principal photography took place in various locations throughout Texas. The film had a limited release in theaters on February 21, 1996. Though not a commercial success, the film received acclaim from critics and launched the film careers of Anderson and the Wilson brothers. Director Martin Scorsese later named Bottle Rocket one of his top ten favorite films of the 1990s.
Сюжет
Аризонада Дигнан өзінің досы Энтониді ерікті психиатриялық бөлімнен "құтқарады", онда ол өзін-өзі шаршау үшін қалды. Дигнанның қашып құтылу жоспары бар және ол 75 жылдық жоспарды әзірлеп, Антониге көрсетеді. Жоспар бойынша бірнеше тонауды жүзеге асырып, кейін Дигнанға таныс саябақшы және қылмыскер мистер Генримен кездесеміз. Дәрігерлік тонау ретінде екі дос Энтонидің отбасының үйіне кіріп, бұрын келісілген тізімнен нақты заттарды ұрлайды. Кейін Дигнан ұрлық туралы айтып, оның тізімде көрсетілмеген құлақ сырғаларын алғанын айтады. Бұл Энтониді ренжітеді, өйткені ол құлаққаштарын анасына сыйлық ретінде сатып алған және оларды тізімнен алып тастаған. Энтони кішкентай әпкесіне барып, құлақ сырғаларын қайтаруын сұрайды. Дигнан Боб Мэпплторпты қашу жүргізушісі ретінде жалдайды, өйткені ол олардың көлігі бар жалғыз адам. Үшеуі қару сатып алып, Бобтың үйіне қайта оралады, келесі тонауды жоспарлайды, ол жергілікті кітап дүкенінде болады. Дигнан өзінің күрделі жоспарын сипаттауға тырысқанда, топ айтысады. Топ кітап дүкенінен аздап ақша ұрлап, "қашуға" кетеді, қонақүйге түседі. Энтони қонақ үй қызметшілерінің бірі Инеспен танысады, екеуі тілдік кедергіге қарамастан романтикаға ұласады (Инес ағылшынша аз сөйлейді, ал Энтони испаншасын мүлдем білмейді). Боб өзінің марихуана өнімін полиция анықтағанын және ағасы тұтқындалғанын біледі. Ол Дигнанға айтпай, келесі күні ағасына көмектесу үшін өз көлігімен кетеді. Мотельден кетер алдында Энтони Дигнанға Инезге беру үшін конверт береді. Дигнан оны оған бөлмені тазалап жатқанда береді, бірақ конвертте оның және Энтонидің ақшасының көпшілігі бар екенін білмейді. Инес конвертті ашпай, Дигнанмен қоштасу үшін құшақтасады. Дигнан кетіп бара жатқанда, Инес ағылшынша сөйлейтін ер досынан артынан жүгіріп барып, Антониді жақсы көретінін айтуын сұрайды. Ол хатты жеткізген кезде: "Антониге айт, мен оны жақсы көремін" дейді. Дигнан Инес үшін сөйлейтінін түсінбей, хабарды жеткізбейді. Дигнан бұзылған, бірақ жұмыс істейтін Alfa Romeo Spider-ді тауып алады, ал ол Энтонимен 75 жылдық жоспарын жалғастырады. Ақырында машина бұзылып, Энтони Дигнанның Инеске берген конвертінде қалған ақшалары бар екенін айтады. Олар бір-бірімен айтысып, әрқайсысы өз жолын таңдады. Энтони әпкесіне жазған хатында, ол Бобпен үйде оны жұмыспен қамтып отырған күнделікті өмір салтына кіріскенін айтады. Дигнан мырза Генридің тобына қосылып, Энтониді тауып алады және олар татуласады. Дигнан оны мистер Генримен бірге ұрлыққа шақырады, ол Бобқа да кіруге рұқсат беру шартымен келіседі. Үш адам эксцентрикалық мистер Генримен кездесіп, салқындату қоймасындағы сейфті тонауды жоспарлайды. Ол Бобтың қатыгез бауырына қарсы тұрып, Дигнанға табысқа жету туралы тәлім береді. Ол үштікті өзінің үйіне қонаққа шақырады және топты Мапплторптардың үйіне барып, мақтанады. Энтони Инестің өзіне деген махаббатын біліп, онымен телефон арқылы байланысады. Ағылшын тілі жақсарып, қарым-қатынастары қайта жандана бастады. Топ мырза Генридің көгалдандыру компаниясының серіктестері Апплджек пен Кумармен бірге тонауды жүргізеді. План тез арада құлады, Кумар сейфті аша алмайды, ал Боб өз қаруын абайсызда атып жібереді, бұл өз кезегінде Applejack-те жүрек оқиғасын тудырады. Полиция келген кезде Дигнан құтылу үшін көлікке кірмей қалады. Полиция оны ұстап алып, қатыгездікпен жазады. Екіпаж тонау кезінде Генри мырза Бобтың үйіндегі жиһаздарды жүк көлігіне салып жатыр. Кейін Энтони мен Боб Дигнанға түрмеде барып, Генри мырзаның Бобтың үйін тонағаны туралы айтады. Боб пен Энтони қоштасып жатқанда, Дигнан қашу жоспарын ойлап табады және достарына қашу үшін позицияға тұруды айтады. Бір сәтке қысылып, екеуі Дигнанның әзілдеп жатқанын түсінеді. Дигнан Энтониге: "Сен бұрын есірткі үйінде болдың, мен түрмеде отырмын" дейді. түрмеге қайтқанда.
Өндіріс
1992 жылы Андерсон 13 минуттық "Шалбалы ракета" атты қысқа фильмді түсірді. Бұл фильм қара-ақ түсті түсірілді, және Оуэн, Люк Уилсон мен Масгрейв актерлік жұмыс істеді. Қысқа фильмнің сюжеті кейін толық метражды фильмге ұқсас болды. Фильм 1994 жылы Санденс кинофестивалінде көрсетілді, онда ол режиссер Джеймс Л. Брукстің назарын аударды, ол фильмнің толық нұсқасын қаржыландыруға келісті. Камарильо мемлекеттік психиатриялық ауруханасында түсірілген кіріспе бөлігінен басқа, толық метражды фильм Даллас, Форт-Уорт және Хиллсборо қалаларында, Техас штатында түсірілді. Боб Мапплторптың үйіндегі сахналар Франк Ллойд Райт салған Джон Гиллин резиденциясында түсірілді. Фильм коммерциялық сәттілікке жете алмағаннан кейін Оуэн Уилсон моргеншілер қатарына қосылуды ойлады. Эб Генри рөліне Билл Мюррей қарастырылды.
Қабылдау
"Шалбалы зымыран" фильмі киносыншылардан жағымды пікірлер алды. Rotten Tomatoes сайтында 71 рецензияға негізделген 86% рейтингке ие, ал орташа бағасы 6.8/10. Сайттың пікірі фильмді "Батыс Техас рухымен «Резервуар итттері» мен «Демсіздік» кездеседі" деп сипаттайды. Metacritic сайтында 24 сыншының бағалары негізінде 66/100 орташа ұпай жинады. Мартин Скорсезе фильмнің жанкүйері, оны 1990-жылдардағы сүйікті фильмдерінің бірі деп атайды. 2000 жылы Esquire журналына берген сұхбатында Скорсезе Вес Андерсонды "адамдар арасындағы қарапайым қуаныштарды және қарым-қатынастарды осыншалықты жақсы және байлықпен жеткізе білуі" үшін жоғары бағалады.