Құпия Марк Евангелиясының ұзақ нұсқасы

Кіріспе

Марқа Ізгі хабарының ұзақ нұсқасы

Марқаның құпия Ізгі хабары немесе Марқаның мистикалық Ізгі хабары, сондай-ақ Марқа Ізгі хабарының ұзақ нұсқасы – Марқа Ізгі хабарының ұзақ және құпия немесе мистикалық нұсқасы болып саналады. Бұл Ізгі хабар туралы мәлімет тек қана Мар Саба хатында кездеседі, ол күмәнділігі даулы құжат. Хатының авторы Александриялық Климент деп есептеледі. Бұл хат, өз кезегінде, тек 18 ғасырда грекше қолжазбасының суреттері арқылы сақталған, ол Антиохиялық Игнатийдің 17 ғасырдағы басылымдарының кіріспе беттеріне көшірілген. Климент оны "көбірек рухани Ізгі хабар" деп атаған. Ізгі хабардың мақсаты – озық христиандардың арасында білімді (гнозис) ынталандыру болған деп есептеледі және ол Александриядағы діни қызметтерде қолданылған делінеді. Ол Жақия 11:1–44-тегі Исаның Лазарды өлімнен қайта тірілткен оқиғасына ұқсас келеді. Клименттің айтуынша, бұл үзіндіде сөзбе-сөз былай делінген:

"Олар Бетанияға келді. Сол жерде бауыры қайтыс болған әйел де бар еді. Ол Исаның алдына келіп, иіліп, оған: «Дәуіттің ұлы, маған рақым ет!» – деп жалбарынды. Бірақ шәкірттері оны тыйым салды. Иса ашуланып, онымен бірге қабірдің жанындағы баққа барды. Сонда қабірден үлкен дауыс естілді. Иса жақындап, қабірдің есігіндегі тасты домалатып тастады. Ішке кіргенде, жас жігітті көріп, қолын созып, оны тірілтті. Жас жігіт оған қарап, оны жақсы көріп, оның қасында болуын өтінді. Олар қабірден шығып, жас жігіттің үйіне барды, өйткені ол бай болған. Ал алты күннен кейін Иса оған не істеу керектігін айтты, ал кешкісін жас жігіт оның алдына келді, денесін жалаңаш қалдырып, белдікпен ораған. Ол сол түні оның қасында қалды, өйткені Иса оған Құдай Патшалығының құпиясын үйретті. Содан кейін ол тұрып, Иорданның арғы жағына қайтып келді." Екінші үзінді өте қысқа және Марқа 10:46-ға енгізілген. Климент былай дейді: "«Жерихоға кіргеннен кейін» [және «Жериходан шығар алдында»] сөздерінен кейін құпия Ізгі хабар мынаны қосады:". Кейбір ғалымдар ежелгі христиан мәтінінің тек бір ғана, соңғы қолжазбада сақталғанын күдікті деп санайды. Алайда, мұндай жағдай бұрыннан кездеседі. Чарльз Э. Мургия Кеснеллдің жалған деп айыптауына қосымша, қолжазбада көп рет көшірілген көне мәтіннен күтілетіндей, жазушылардың елеулі қателері жоқ екендігіне назар аударды, сондай-ақ Климент мәтіні құпия Марк бұрын естілмегендігіне оқырмандардың сұрақтарына жауап беру үшін жасалған «нақтылық мөрі» болған деген болжам айтты. Кейінірек Джонатан Клауанс, хатты күдікті деп санайтын, бірақ мүмкін шынайы деп санайтын, егер Климент Теодорды Карпократтарға өтірік айтуға шақыратын болса, оған «өз кеңесін» ұстану және Теодорға өтірік айту оңай болар еді деп Мургияның дәлелін күшейтті. Алайда Скотт Браун бұл дәлелді қате деп санайды, өйткені Карпократтардың иелігіндегі Ізгі хабардың бар екендігін жоққа шығарудың қажеті жоқ. Браун Теодордың Карпократтардың бұрмаланған немесе жалған Ізгі хабары Марк жазбағанын растауын талап етеді, бұл, Браунның айтуынша, кем дегенде жартылай шындық және Климент шіркеудің игілігі үшін айта алатын нәрсе. Смит Мургияның дәлелдерін ойлады, бірақ кейін оларды қате оқып алу негізінде деп қабылдамады. Өйткені жалғандық жасаушылар «көріністі түсіндіру және шынайылығын растау» әдісін қолданғанмен, осыған дейін естілмеген материалды ұсыну үшін де жиі қолданылады. 8 ғасырда Мар Сабада оның кем дегенде 21 хатының жинағы болған, сол кезде онда жұмыс істеген Дамаскілік Иоанн осы жинақтан үзінді келтірген. 18 ғасырдың басында Мар Сабадағы үлкен өрт көптеген ескі қолжазбалар сақталған үңгірді де өртеп жіберді. Смит Климент хатының бір бөлігі өрттен аман қалған болуы мүмкін деп болжады, ал монах оны сақтау үшін Игнатий хаттарының монастырь нұсқасының соңғы парақтарына көшіріп алған болуы мүмкін. Смит ең қарапайым түсіндірме ретінде бұл мәтін «мың жыл немесе одан да көп уақыт бойы Мар Сабада сақталған және монастырьдан тыс жерде болмағандықтан ешқашан естілмеген қолжазбадан көшірілген» деп түсіндірді. Мургия Смиттің хатты жалған шығарғанын жоққа шығарды, өйткені оның айтуынша, Смиттің грек тіліндегі білімі жеткіліксіз және оның кітабында ешқандай алаяқтық жоқ. Мургия хатты 18 ғасырда жазылған деп ойлаған. Мортон Смит хатты жалған деп ойлауға қарсылық білдірді, мысалы, Кеснеллдің 1975 жылғы мақаласын шабуыл деп атады. Швед тарихшысы Пер Бесков 1983 жылы жазған «Иисус туралы таңғажайып әңгімелер» кітабында, оның 1979 жылы шыққан швед тіліндегі кітабының ағылшын тіліндегі алғашқы басылымында, хаттың шынайылығына күмәнм...

And they come into Bethany. And a certain woman whose brother had died was there. And, coming, she prostrated herself before Jesus and says to him, "Son of David, have mercy on me." But the disciples rebuked her. And Jesus, being angered, went off with her into the garden where the tomb was, and straightway a great cry was heard from the tomb. And going near Jesus rolled away the stone from the door of the tomb. And straightway, going in where the youth was, he stretched forth his hand and raised him, seizing his hand. But the youth, looking upon him, loved him and began to beseech him that he might be with him. And going out of the tomb they came into the house of the youth, for he was rich. And after six days Jesus told him what to do and in the evening the youth comes to him, wearing a linen cloth over his naked body. And he remained with him that night, for Jesus taught him the mystery of the kingdom of God. And thence, arising, he returned to the other side of the Jordan. The second excerpt is very brief and was inserted in Mark 10:46. Clement says that "after the words, 'And he comes into Jericho' [and before 'and as he went out of Jericho'] the secret Gospel adds only": Some scholars have found it suspicious that an authentic ancient Christian text would be preserved only in a single, late manuscript. However, this is not unprecedented. Charles E. Murgia followed Quesnell's allegations of forgery with further arguments, such as calling attention to the fact that the manuscript has no serious scribal errors, as one would expect of an ancient text copied many times, and by suggesting that the text of Clement had been designed as a sphragis, a "seal of authenticity", to answer questions from the readers why Secret Mark was never heard of before. Murgia found Clement's exhortation to Theodore, that he should not concede to the Carpocratians "that the secret Gospel is by Mark, but should even deny it on oath", Later Jonathan Klawans, who thinks the letter is suspect but possibly authentic, bolstered Murgia's argument by saying that if Clement had urged Theodore to lie to the Carpocratians, it would have been easier for him to follow "his own advice" and lie to Theodore instead. Scott Brown, however, finds this argument to be flawed since there is no point in denying the existence of a gospel that the Carpocratians have in their possession. Brown advocates that Theodore instead is told to assure that the adulterated or forged Carpocratian gospel was not written by Mark, which, according to Brown, would be at least a half truth and also something Clement could have said for the benefit of the church. Smith gave some thought to Murgia's arguments but later dismissed them as being based on a misreading, Although forgers use the technique of "explaining the appearance and vouching for the authenticity", the same form is also often used to present material hitherto unheard of. there also seems to have been a collection of at least 21 of his letters at Mar Saba in the 8th century when John of Damascus, who worked there for more than 30 years , quoted from that collection. In the early 18th century, a great fire at Mar Saba also burned out a cave in which many of the oldest manuscripts were stored. Smith speculated that a letter of Clement could partly have survived the fire, and a monk could have copied it into the endpapers of the monastery's edition of the letters of Ignatius in order to preserve it. Smith argued that the simplest explanation would be that the text was "copied from a manuscript that had lain for a millennium or more in Mar Saba and had never been heard of because it had never been outside the monastery." Murgia anyway ruled out the possibility that Smith could have forged the letter as, according to him, Smith's knowledge of Greek was insufficient and nothing in his book indicated a fraud. Murgia seemingly thought the letter was created in the 18th century. Morton Smith objected to insinuations that he would have forged the letter by, for example, calling Quesnell's 1975 article an attack. And when the Swedish historian Per Beskow in Strange Tales about Jesus from 1983, the first English edition of his 1979 Swedish book, wrote that there were reasons to be skeptical about the genuineness of the letter, Smith got upset and responded by threatening to sue the English language publisher, Fortress Press of Philadelphia, for $1million dollars. and with Beskow emphasizing that he did not accuse Smith of forging it.

Құпия Маркан басымдығы

Мортон Смит 1982 жылғы мақаласында жағдайды қорытындылады. Ол "көптеген ғалымдар бұл хатты Климентке жатқызады" деді және оған қарсы күшті аргумент келтірілмегенін айтты. Маркқа жазылған Ізгі хабарға "барлығы қарсы болды", көпшілігі бұл Ізгі хабардың екінші ғасырда "канондық Ізгі хабарлардан жинақталған құрастырма" екенін ойлады. Смит жағдайды баяндағаннан кейін, басқа ғалымдар да құпия Маркқа басымдық беруді қолдады. Рон Камерон (1982) және Хельмут Костер (1990) құпия Марк канондық Марктан бұрын пайда болды деп сақты, ал канондық Марк құпия Марктан қысқартылған нұсқа болар еді. Ханс Мартин Шенке Костердің теориясын кейбір өзгертулермен қолдады, ал Джон Доминик Кроссан да Костердің ұсынған "жұмыс гипотезасына" ұқсас "жұмыс гипотезасын" ұсынды: "Мен канондық Марк құпия Маркқа жасалған саналы түзету деп есептеймін". Марвин Мейер Марк Ізгі хабарының шығу тегін жазғанда құпия Марктан да пайдаланды.

Смитке қарсы күшейген айыптаулар

Смитке қарсы Мар-Саба қолжазбасын жасау (жалғандау) туралы айыптаулар оның 1991 жылы қайтыс болғаннан кейін одан да күшейді. Нойснер кейін "Құпия Марк" жазбасын "ғасырдың жалғандығы" деп атады. Бірақ Нойснер "Құпия Марк" жазбасын егжей-тегжейлі талдамады және оны неге жалған деп ойлағанын түсіндірмеді.

Климентке жазылған хаттың тілі мен стилі

Бұл хатты зерттеген және оның жайлы жазған ғалымдардың көпшілігі оны Климент жазған деп есептейді. Көптеген патристикалық ғалымдар тілінің Климентке тән екенін айтады және хаттың мазмұны мен стилі бойынша оның одан шыққан сияқты көрінеді. Джефф Джей «Клименттің Теодорға жазған хатының алғашқы эпистолярлық талдауында» хаттың «формасы, мазмұны және функциясы ұқсас жағдайларға қатысты басқа көне хаттармен үйлеседі» екенін және «екінші ғасырдың соңында немесе үшінші ғасырдың басындағы хаттарға сәйкес келеді» екенін көрсетеді. Оның пікірінше, хатты жасақтау үшін «адамнан асып түсетін» білімге ие жалғаншы қажет болар еді. Көбінесе Климентті зерттеушілер хаттың түпнұсқа екенін қабылдады, ал 1980 жылы ол Клименттің нақты жазбаларының конкордансына қосылды. 1995 жылы Эндрю Х. Криддл, Отто Сталиннің Климент жазбаларының конкордансын пайдаланып, Теодорға Клименттің хатына статистикалық зерттеу жасады. Криддлдің айтуынша, хатта Климент бұрын ешқашан қолданбаған сөздерге қарағанда, Климент бұрын бір рет қана қолданған hapax legomena сөздері тым көп болған, және Криддл бұл жалған автордың Клименттің нақты жазбаларынан табылған «сирек кездесетін сөздер мен тіркестерді» жинағанын көрсетеді деді. Зерттеу, басқа нәрселермен қатар, «Клименттің ең ұнатпаған сөздеріне» және «авторлықты анықтауда сенімсіз» әдістемеге назар аударғаны үшін сынға ұшырады. Шекспирдің шығармаларын тексергенде жеті поэманың тек үшеуі ғана дұрыс анықталды. efn|Скотт Г. Браун Рональд Тистед пен Брэдли Эфронның «жаңа сөздердің көп немесе аз болуына қатысты тұрақты үрдіс жоқ» деген пікірін келтіреді. Дженкинс 1958 жылы Клименттің Теодорға жазған хаты мен Смиттің оның табылғаны туралы сипаттамасы арасындағы ерекше ұқсастықтарды байқады, бірақ роман Смитті мәтінді жасақтауға шабыттандырды деп нақты айтпады. Кейін Роберт М. Прайс, Фрэнсис Уотсон және Крейг А. Эванс Мортон Смит осы романнан хатты жасақтау үшін шабыттанған болуы мүмкін деген теорияны ұсынды. Бұл болжамға Скотт Г. Браун сияқтылар қарсылық көрсетті, ол «Мар-Сабада бұрын белгісіз көне христиан қолжазбасын тапқан ғалымнан басқа, аздаған параллельдер бар» деп жазды. Эвансқа қарсылық білдіріп, ол және Аллан Дж. Пантук Скотланд-Ярд детективі Лорд Мортонның тегі мен Мортон Смиттің есімі арасындағы параллельді таңғажайып деп тапты, өйткені Мортон Смит романы жазылғанға дейін есімін алған. Фрэнсис Уотсон бұл ұқсастықты соншалықты сенімді деп санайды, ал Аллан Пантук олардың тым жалпы немесе тым шебер екенін айтады. Жалған мәтіннің болуы мәселесі талқылауға ашық деп санайтын Хавьер Мартинес Хантер романы Смитті мәтінді жалғанға айналдыруға ықпал еткен деген пікірді ерекше деп санайды. Ол Смиттің жаңалықтарын жариялағаннан кейін, оның танымал романы Смит үшін көз болғанын ешкім түсінбегеніне, Нью-Йорк Таймс газетінің бірінші бетіне шыққаннан кейін неге ондаған жылдар өткенін ойлады. Мартинес Уотсонның әдістерін, ол «Смит «Мар-Сабаның құпиясына» тәуелді» деген қорытындыға келу үшін қолданғанын «ғылыми еңбек ретінде түсініксіз» деп бағалайды. Тимо Паананен Эванс пен Уотсонның осы ерекше параллельдердің «мазмұны мен тілі жағынан таңғажайып» екенін анықтау үшін қандай критерийлерді қолданғанын және олардың критерийлерінің қатаңдығын «басқа контексттегі әдеби тәуелділіктерді» жоққа шығарумен салыстырғанда азайтатынын атап өтеді.

Most scholars who have studied the letter and written about it assume the letter was written by Clement. Most patristic scholars think the language is typical of Clement and that in manner and matter the letter seems to have been written by him. In "the first epistolary analysis of Clement's letter to Theodore", Jeff Jay demonstrates that the letter "comports in form, content, and function with other ancient letters that addressed similar circumstances", and "is plausible in light of letter writing in the late second or early third century". He claims that it would require a forger with a breadth of knowledge that is "superhuman" to have forged the letter. In the main, the Clementine scholars have accepted the authenticity of the letter, and in 1980 it was also included in the concordance of the acknowledged genuine writings of Clement,

In 1995, Andrew H. Criddle made a statistical study of Clement's letter to Theodore with the help of Otto Stählin's concordance of the writings of Clement. According to Criddle, the letter had too many hapax legomena, words used only once before by Clement, in comparison to words never before used by Clement, and Criddle argued that this indicates that a forger had "brought together more rare words and phrases" found in the authentic writings of Clement than Clement would have used. The study has been criticized for, among other things, focusing on "Clement's least favourite words" and for the methodology itself, which turns out to be "unreliable in determining authorship". When tested on Shakespeare's writings only three out of seven poems were correctly identified. efn|Scott G. Brown refers to Ronald Thisted and Bradley Efron, who claim that "there is no consistent trend toward an excess or deficiency of new words". Jenkins saw unusual parallels to Clement's letter to Theodore and Smith's description of his discovery in 1958, but did not explicitly state that the novel inspired Smith to forge the text. Later Robert M. Price, Francis Watson and Craig A. Evans developed the theory that Morton Smith would have been inspired by this novel to forge the letter. This assumption has been contested by, among others, Scott G. Brown, who writes that apart from "a scholar discovering a previously unknown ancient Christian manuscript at Mar Saba, there are few parallels" – and in a rebuttal to Evans, he and Allan J. Pantuck find the alleged parallel between the Scotland Yard detective Lord Moreton's last name and Morton Smith's first name puzzling, since Morton Smith got his name long before the novel was written. Francis Watson finds the parallels so convincing that "the question of dependence is unavoidable", while Allan J. Pantuck thinks they are too generic or too artful to be persuasive. Javier Martínez, who thinks the question of forgery is open to debate, regards the suggestion that Hunter's novel would have inspired Smith to forge the text to be outlandish. He wonders why it took more than four decades after the story of Smith's discovery made the front page of the New York Times before anyone realized that this so popular novel was Smith's source. Martínez finds Watson's methods, by which he reaches the conclusion that "[t]here is no alternative but to conclude that Smith is dependent on" The Mystery of Mar Saba, to be "surreal as a work of scholarship". Timo Paananen asserts that neither Evans nor Watson clarifies what criteria they use to establish that these particular parallels are so "amazing, both in substance and in language", and that they reduce the rigor of their criteria compared to how they dismiss "literary dependencies in other context".

Марктегі хиазмалар

2003 жылы Джон Дарт Марк Ілванжілінде кездесетін «хиазмдар» (немесе «хиазмус») деп аталатын күрделі теория ұсынды – ол мәтінде кездесетін әдеби тәсілдің бір түрі. Дарт «бастапқы Марк Ілванжілінің бес маңызды хиастикалық бөлігін кіріспе және қорытындымен шеңберленген формальды құрылымын қалпына келтірді». Дарттың сөзіне сәйкес, оның талдауы «Құпия Марк» Ілванжілінің түпнұсқа екенін көрсетеді.

Академиядағы тұйықталу

Көп жылдар бойы Смиттен басқа ешқандай ғалымның қолжазбаны көргені белгілі болмағандықтан, бұл оның жалған екендігіне күдік тудырды. Бұл 2000 жылы түсті фотосуреттер жарияланғаннан кейін сейілді. 2003 жылы Чарльз Хедрик мәтіннің нақтылығына қатысты академиялық ортадағы тұрған жағдайға наразылық білдірді. Сол жылы Барт Эрман да жағдайдың 1982 жылы Смит жинақтаған кездегіден еш өзгермегенін, атап айтқанда, көптеген ғалымдар хатты нақты деп санайтынын, «ал одан да аз бөлігі Марк құпиясының цитаталары Марк нұсқасынан алынғанымен келісетінін» айтты. Сондай-ақ Фрэнсис Уотсон, құпия Марк ғалымдар тарапынан көбірек назарсыз қалдырылуын үміттенеді және күтеді, осылайша «олардың жұмысы онымен байланысты бұзылмас үшін». Екінші жағынан, Марвин Мейер, хаттың нақтылығына сенімді және бірнеше мақаласында, 1983 жылдан бастап, құпия Маркты өзінің реконструкцияларында пайдаланды, әсіресе жас жігіт (неанискос) туралы мәліметтерде «оқушылықтың үлгісі» ретінде. Екхард Рау, қолжазбаны физикалық түрде тексеру мүмкін болмаса және нақтылыққа қарсы жаңа аргументтер келтірілмесе, мәтінді Александриялық Климент айналасындағы адамдардың туындысы деп түсіндіру қауіпті болмаса да, сақтықпен қарастыру керек деді. 5 ғасырдың басындағы Оригендік монах сияқты басқа авторлар да хаттың авторы ретінде ұсынылды. Майкл Зеддис 2017 жылы хатты Александриялық Ориген жазғанын айтты. Хаттың авторы тек тақырыбында көрсетілген, ал көптеген ежелгі жазбалар дұрыс емес авторға жатқызылған. Зеддистің сөзіне сүйенсек, хаттың тілі, мазмұны, стилі және контексі «кем дегенде Оригендік, Клименттіктей». Ориген де Клименттің ықпалында болды және «Александрия шіркеуіндегі қалыптасуын бөлісті». Сонымен қатар, Оригеннің Теодор есімді шәкірті болған.

2005 жылдан қазіргі уақытқа дейін

Үш жаңа кітаптың жарық көруімен пікірталас күшейе түсті. Скотт Г. Браунның 2005 жылғы "Марктың басқа Евангелиесі" докторлық диссертациясының қайта қаралуы, сол жылы Стивен К. Карлсон "Евангелиелік алдау" атты еңбегін жариялады, онда Мортон Смит өзінің Мар-Саба қолжазбасының авторы және көшірушісі болды деген тұжырымын айтады, сондай-ақ хаттың мәтіні мен Смиттің оған берген түсіндірмесі арасындағы айырманы жасамағаны үшін де сынға алады. Браун сонымен қатар пастиш теориясын сынға алды, оған сәйкес "Құпия Марк" әсіресе синоптикалық Евангелиялардан алынған сөз тіркестерінің жиынтығынан құрастырылған, бұл теорияның болжамдық, бақылаудан тыс және "тынышсыз күрделі" екенін айтты. Браунның пікірінше, "Құпия Марк" пен Матай және Лұқа арасындағы көптеген параллельдер "әлсіз, ұсақ-түйек немесе формальды". Ұқсастықтардың көп бөлігі канондық Маркқа ғана қатысты, бірақ Маркқа тән ерекшелік – "нақты фразаларды қайталау", ал Браун Марк Евангелиясының ұзартылған нұсқасында "Марк фразалары мен сюжеттік элементтерінің" болуында ешқандай күдіс көретін жоқ. Ол сондай-ақ "Құпия Марк" Евангелиясындағы Маркқа тән әдеби ерекшеліктерді, мысалы, сөздік қайталаулар, интеркаляциялар және сюжеттік айналымдарды зерттеді және "Құпия Марк" Евангелиясының авторы "Марк сияқты жазғандықтан, тіпті ол Марк өзі болуы мүмкін" деген қорытындыға келді.

Евангелиелік алдау

«Евангелиялық жалған» (2005) еңбегінде Карлсон Смит хатта қалдырған жасырын әзіл-қалжыңдарды анықтағанын мәлімдеді, оның пікірінше, Смит хатты жалған ретінде жасаған. «M» Мортонды білдіреді, ал «Madiotes» грек тіліндегі «маδώ» етістігінен туындаған, «шаш түсу» және ауыспалы мағынада «алдау» дегенді білдіреді – шашы қысқарған алдамшы, яғни Мортон Смит. Карлсон Смиттің «Солай» атты ғылыми кітабында табылған хаттың басылған көшірмелерін зерттегенде, хаттардың жазылмағанын, керісінше, дірілдеген қаламмен сызылғанын және қаламның ортасынан көтеріліп, үзіліп жазылғанын анықтады. Карлсонның кітабына сене келе көптеген ғалымдар хаттың қазіргі заманғы жалған екеніне көз жеткізді, ал бұрын Смитті қорғағандардың кейбіреуі өз ұстанымдарын өзгертті. Мысалы, Крейг Эванс «Клемент хаты және оның ішіндегі құпия Марк үзінділері – қазіргі заманғы жалған, ал Мортон Смит, әлдеқайда көп, жалғаншы» деген тұжырымға келді. Браун Карлсонның Мортон тұз компаниясы туралы айтқандарының «қателіктердің тізбегінен» тұратынын және «хатта тұздың ештеңемен қосылғаны туралы ешқандай сілтеме жоқ» екенін жазады – тек «шындық нәрселер» қосылады. Ол сондай-ақ тұзды ернеу және иттің көмегімен еркін ағып кетпей араластыруға болатынын айтады, бұл пікірді Кайл Смит қолдайды, ол ежелгі деректерге сәйкес тұз «араластырылып, саф емес етілгенін» көрсетеді. Аллан Пантук пен Скотт Браун түпнұсқа, кесілмеген фотосуретке қол жеткізгеннен кейін Карлсонның М. Мадиотс жазған деп ойлаған жазудың басқа біреу жазғанын және Клементтің Теодорға жазған хатына қатысы жоқ 18 ғасырға тән қол екенін көрсетті. Смит бұл қолжазбаны М. Мадиотсқа (М. Μαδιότης) замандас ретінде жатқызбағанын және кейіннен Мадиотс есімін Мадеотсқа (Μαδεότας) түзеткенін көрсетті, бұл, шын мәнінде, Ма Сабада кең таралған Модестос (Μοδέστος) болуы мүмкін. Әсіресе, қолжаз туралы мәселеде Роджер Виклунд Тимо С. Паананенмен бірлесіп, Карлсон қолжазды талдағанда анықтаған «жалғандық белгілерінің барлығы», мысалы, «жалғаншының дірілі», Карлсон қолжазды талдау үшін қолданған суреттерде ғана көрінетінін көрсетті. Карлсон «Александриялық Климент және Марк Евангелиясының құпиясы» кітабындағы «жартылай тонды репродукцияларды» таңдады, онда суреттер нүктелі экран арқылы басылған. Егер «суреттер сот-медициналық құжаттаманы зерттеу үшін қажетті дәрежеде үлкейтілсе», нүктелі матрица көрінеді және әріптер «тегіс болмайды». Карлсон қолданған басылған суреттер түпнұсқа фотосуреттермен ауыстырылғаннан кейін діріл белгілері де жоғалып кетті. Тіпті Пиерлуиджи Пиованелли – Смит күрделі жалғандық жасады деп санайтын және хатта «нақты анықталатын әзіл» жоқ екенін айтатын – «Карлсонның тым қарапайым гипотезасына қарсы тұрады».

In The Gospel Hoax (2005), Carlson claimed to have identified concealed jokes left by Smith in the letter which according to him showed that Smith created the letter as a hoax. The 'M' would stand for Morton, and 'Madiotes' would be derived from the Greek verb μαδώ meaning both 'to lose hair' and figuratively 'to swindle' – with the bald swindler being the balding Morton Smith. When Carlson examined the printed reproductions of the letter found in Smith's scholarly book, Thus, according to Carlson the letters had not actually been written at all, but drawn with shaky pen lines and with lifts of the pen in the middle of strokes. Many scholars became convinced by Carlson's book that the letter was a modern forgery and some who previously defended Smith changed their position. Craig A. Evans, for instance, came to think that "the Clementine letter and the quotations of Secret Mark embedded within it constitute a modern hoax, and Morton Smith almost certainly is the hoaxer." Brown writes that Carlson's Morton Salt Company clue "is one long sequence of mistakes" and that "the letter nowhere refers to salt being mixed with anything" – only "the true things" are mixed. He also says that salt can be mixed without being free flowing with the help of mortar and pestle, an objection that gets support from Kyle Smith, who shows that according to ancient sources salt both could be and was "mixed and adulterated". Having gained access to the original uncropped photograph, Allan Pantuck and Scott Brown also demonstrated that the script Carlson thought was written by M. Madiotes actually was written by someone else and was an 18th century hand unrelated to Clement's letter to Theodore; that Smith did not attribute that handwriting to a contemporary named M. Madiotes (M. Μαδιότης), and that he afterwards corrected the name Madiotes to Madeotas (Μαδεότας) which may, in fact, be Modestos (Μοδέστος), a common name at Mar Saba. In particular, on the subject of the handwriting, Roger Viklund in collaboration with Timo S. Paananen has demonstrated that "all the signs of forgery Carlson unearthed in his analysis of the handwriting", such as a "forger's tremor", are only visible in the images Carlson used for his handwriting analysis. Carlson chose "to use the halftone reproductions found in [Smith's book] Clement of Alexandria and a Secret Gospel of Mark" where the images were printed with a line screen made of dots. If the "images are magnified to the degree necessary for forensic document examination" the dot matrix will be visible and the letters "will not appear smooth". Once the printed images Carlson used were replaced with the original photographs, the signs of tremors also disappeared. Even Pierluigi Piovanelli – who thinks Smith committed a sophisticated forgery and that no "clearly identifiable 'joke'" is embedded within the letter, "tend to militate against Carlson's overly simplistic hypothesis of a hoax."

Марқаның құпия Евангелиесінің ашылуы

The Secret Gospel of Mark Unveiled (2007) атты еңбегінде Питер Джеффри "хат екінші ғасырдың емес, жиырмасыншы ғасырдың тәжірибелері мен теорияларын көрсетеді" деп, ал Смит Клементтің Теодорға жазған хатын "Исаның гомосексуализмді ұстанғаны туралы әсерді тудыру мақсатында жазды" деп дәлелдеді. Джеффри "Құпия Марк" әңгімесін "жиырмасыншы ғасырдың батыс авторы" – "ағылшын университеттерінде гомоэротикалық субмәдениетте өмір сүрген" адамның айта алатын "сексуалдық бағыт туралы әңгіме" ретінде қарастырады. Джеффридің бұл тезисіне, мысалы, Скотт Г. Браун және Уильям В. Харрис қарсылық білдірді. Харриске сәйкес, Джеффридің литургия және гомоэротизмге қатысты екі негізгі аргументі нәтижесіз, және ол Джеффридің "Смит пен оның түсіндірмесіне шабуыл жасап, мәтіннің түпнұсқалығы және Смиттің интерпретациясының дұрыстығы туралы мәселені шатастырады" деп жазады, себебі Джеффри "Құпия Маркқа" емес, Смит пен оның түсіндірмесіне шабуыл жасайды.

Смиттің хат алмасуы

2008 жылы Смит пен оның ұстазы және өмір бойы досы Гершом Шолем арасындағы ауқымды хат алмасу жарияланды, онда олар ондаған жылдар бойы Клементтің Теодорға және «Құпия Марк» туралы жазған хаттарын талқылайды. Кітап редакторы Гай Струмса: «Ең қарапайым санасы бар және қастық ниеті жоқ әркімге Смиттің зияткерлік адалдығына жеткілікті дәлел келтіруі керек» дейді. Сондай-ақ, Смит Клементтің хаттарын жасалма деп айтуға болмайды, себебі Энтони Графтонның сөздерімен айтқанда, «хаттар оның Шолеммен бірге материалды уақыт өте келе талқылағанын көрсетеді, бұл ашылу және ой елегінен өткізу процесін анық көрсетеді». Дегенмен, Пьерлуиджи Пиованелли Струмсаның тұжырымын сынға алды. Оның пікірінше, Смит Исаның сиқыршы екендігі туралы бұрыннан бар идеяларын ілгерілету үшін «өте күрделі жалғанды» жасаған. Джонатан Клауанс хаттарды жеткілікті ашып көрмейді және әдістемелік тұрғыдан Смит жазған хаттар түпнұсқалық туралы мәселеге нақты жауап бере алмайды деп санайды.

Смиттің алдын ала білуі

Бірқатар ғалымдар құпия белгінің маңызды элементтері Смит қызығушылық танытқан тақырыптар екенін айтты, оларды ол 1958 жылы хат табылар алдында зерттеген. Басқаша айтқанда, Смит өзі ұстанып тұрған идеяларды қолдайтын хат жасаған болар. Пьерлуиджи Пиованелли хаттың түпнұсқалығына күмән келтіреді, себебі ол бұл хатты "жаңа, дәстүрден тыс идеяларды насихаттау үшін дәл осындай жаңа дәлелдерге зәру болған, дұрыс емес адам, дұрыс емес жерде, дұрыс емес құжат тапқан" деп санайды. Крейг Эванс Смит жаңалықты ашқанға дейін 1951, 1955 және 1958 жылдары үш зерттеу жариялаған, онда ол "(1) Марк 4:11-дегі «Құдай патшалығының құпиясы», (2) құпиялылық және баулу, (3) тыйым салынған жыныстық қатынастар, оның ішінде гомосексуализм, және (4) Александриялық Климент» тақырыптарын талқылап, байланыстырған. Бұл гипотезаға негізінен Браун мен Пантук қарсы шықты. Біріншіден, олар Иса мен құпия белгідегі жас жігіттің арасында жыныстық қатынас болғанын жоққа шығарады, егер олай болса, онда құпия белгі оқиғасында тыйым салынған жыныстық қатынас жоқ. Екіншіден, олар Смит Эванс пен басқалар айтқан байланыстарды жасады деген пікірге күмән келтіреді. Олар Смиттің 1951 жылғы докторлық диссертациясында, сондай-ақ Смиттің 1955 жылғы мақаласында, үшінші мысалда, Смиттің 1958 жылы жазған мақаласында Браун мен Пантук христиандық және иудаизм ғалымдары арасында Климент пен Марк 4:11 құпия ілімдермен айналысатыны жалпыға мәлім деп санайды. Гершель Шенкс пен Хельмут Кёстер хаттың түпнұсқалығын растайтын мақалалар жазды. Жалғандыққа қарсы үш ғалым қатысудан бас тартты, олар Стивен К. Карлсон, Биргер А. Пирсон және Барт Д. Эрман еді. Хельмут Кёстер Мортон Смит «форманы сынға салатын жақсы ғалым емес еді» деп жазды және ол «форманы сынға салу тұрғысынан, Иоанн 11-де Лазардың қайта тірілуі ретінде көрінетін сол оқиғаның толыққанды ескі нұсқасы болып табылатын мәтінді жасау оның қабілетінен мүлдем тыс еді». 1963 жылы Кёстер мен Смит бір апта бойы күніне бірнеше сағат құпия белгі туралы талқылады. Кейін Кёстер Смит мәтінді түсіну және қолжазбаның мағынасын анықтауда қиындыққа тап болғанын түсінді. Кёстер былай деп жазады: «Әрине, Мортонның қиындықтары жасалмағанымен байланысты болмас еді. Немесе Мортон Смит – шебер актер, ал мен – ақымақпын». Көптеген грек сот істерінде тәжірибелі сарапшы куәгер, құжат сарапшысы Венеция Анастасопулу үш түрлі жазуды байқады. Оның пікірінше, Клименттің хатын «еркіндікпен, өздігінен және көркемдікпен» жақсы білімді хатшы жазған, ол өз ойын тиімді жеткізе алады. Смиттің ағылшын тіліндегі жазуы да «өздігінен, тынымсыз, өте жақсы ырғақпен» жазылған. Алайда Смит грек жазуын грек жазуын білмейтін және оны оңай қолдана алмайтын «мектеп оқушысының» жазуына ұқсатады. Анастасопулу өзінің кәсіби пікірі бойынша Мортон Смит Клемент хатының қолжазбасын шығара алмауының ықтималдығы жоғары деген қорытындыға келді. Ол Карлсонның пікіріне қарсы, хатта «табиғи өзгерістердің болмауы» сияқты немесе «жаман сапалы» сияқты жалғанның белгілі бір белгілері жоқ екенін және Клементтің осы хаты сияқты үлкен құжат тұтас сәйкес келген кезде «бізде түпнұсқалықтың алғашқы белгісі бар» екенін түсіндірді. Алайда, Агамменон Целикас, гректің танымал палеографы, Климент «үлкен құпияларға кірісуді» атап өткен үш жағдайда, Александриялық Климент, Стромата I.28.176.1–2; IV.1.3.1; V.11.70.7–71.3. Браун жас жігіттің оқиғасын ең жақсы түрде символдық тұрғыда түсінуге болады деп санайды, ал жас жігіт «шәкірт болу – бұл Исаны өлім арқылы өмір жолына ілесу» деген абстрактілі символ ретінде қарастырылады. Бұл мәселелер де құпия белгінің түпнұсқалығы туралы пікірталастарға әсер етеді, өйткені Браун Смит өзінің ашылуын толық түсінбегенін және сіз түсінбеген мәтінді жалғанға айналдыру, оны қолдамайтын теорияны дәлелдеу логикаға қайшы келеді.

A number of scholars have argued that the salient elements of Secret Mark were themes of interest to Smith which he had studied before the discovery of the letter in 1958. efn|Primarily Quentin Quesnell, Stephen C. Carlson, Francis Watson and Craig A. Evans. In other words, Smith would have forged a letter that supported ideas he already embraced. Pierluigi Piovanelli is suspicious about the letter's authenticity as he thinks it is "the wrong document, at the wrong place, discovered by the wrong person, who was, moreover, in need of exactly that kind of new evidence to promote new, unconventional ideas". Craig Evans argues that Smith before the discovery had published three studies, in 1951, 1955 and 1958, in which he discussed and linked "(1) "the mystery of the kingdom of God" in Mark 4:11, (2) secrecy and initiation, (3) forbidden sexual, including homosexual, relationships and (4) Clement of Alexandria". This hypothesis has been contested mainly by Brown and Pantuck. First, they reject the idea that something sexual is even said to take place between Jesus and the young man in Secret Mark, and if that is the case, then there are no forbidden sexual relations in the Secret Mark story. Second, they challenge the idea that Smith made the links Evans and others claim he did. They argue that Smith, in his doctoral dissertation from 1951, Further, they claim that Smith in his 1955 article In the third example, an article Smith wrote in 1958, Brown and Pantuck consider it to be common knowledge among scholars of Christianity and Judaism that Clement and Mark 4:11 deal with secret teaching. and both Hershel Shanks and Helmut Koester wrote articles in support of the letter's authenticity. Since the three pro forgery scholars who were contacted declined to participate,efn|The three pro forgery scholars were Stephen C. Carlson, Birger A. Pearson and Bart D Ehrman. Helmut Koester writes that Morton Smith "was not a good form critical scholar" and that it "would have been completely beyond his ability to forge a text that, in terms of form criticism, is a perfect older form of the same story as appears in John 11 as the raising of Lazarus." In 1963 Koester and Smith met several hours a day for a week to discuss Secret Mark. Koester then realized that Smith really struggled to understand the text and to decipher the handwriting. Koester writes: "Obviously, a forger would not have had the problems that Morton was struggling with. Or Morton Smith was an accomplished actor and I a complete fool." Venetia Anastasopoulou, a questioned document examiner and expert witness with experience in many Greek court cases, noticed three very different writings. Clement's letter, in her opinion, was written skillfully with "freedom, spontaneity and artistic flair" by a trained scribe who could effectively express his thoughts. Likewise, Smith's English writing was "spontaneous and unconstrained, with a very good rhythm." Smith's Greek writing, though, was "like that of a school student" who is unfamiliarized in Greek writing and unable "to use it freely" with ease. Anastasopoulou concluded that in her professional opinion, Morton Smith, with high probability, could not have produced the handwriting of the Clement letter. She further explained, contrary to Carlson's assertion, that the letter did not have any of the typical signs of forgery, such as "lack of natural variations" appearing to be drawn or having "poor line quality", and that when a large document, such as this letter by Clement, is consistent throughout, "we have a first indication of genuineness". However, Agamemnon Tselikas, a distinguished Greek paleographer On the other three occasions when Clement refers to "initiation in the great mysteries",efn|Clement of Alexandria, Stromata I.28.176.1–2; IV.1.3.1; V.11.70.7–71.3. Brown thinks the story of the young man is best understood symbolically, and the young man is best seen as an abstract symbol of "discipleship as a process of following Jesus in the way to life through death". These matters also have a bearing on the debates about the authenticity of Secret Mark, because Brown implies that Smith, himself, did not quite understand his own discovery and it would be illogical to forge a text that you do not understand, to prove a theory it does not support.