Кіріспе

Муньо Заморский, О. П. (1237 – 19 ақпан 1300) – испандық доминикандық монах, 1285 жылы Доминикан орденінің жетінші басшысы, кейіннен епископ болған.

Испания

Мунионың ерте өмірі туралы ешқандай мәлімет сақталмаған, бірақ ол Заморада туған деп есептеледі. Ол туралы мәліметтер әртүрлі көздерден алынған, олардың құндылығы әртүрлі және бір-біріне қайшы келеді. 1281 жылы туған жерінің провинциалды приоры болып тағайындалғанда, ол өте жақсы әкімші екені белгілі болды. Ол сонымен қатар аскет адам ретінде танымал болды, ол өмір бойы толық ұстамдылықты сақтады, бірақ сонымен бірге өкіметі астындағыларға кеңшілік танытуымен де белгілі болды. Оның алдыңғылардан ерекшеленетін бір жайт – ол Италия мен Францияның ірі университеттерінде оқымағандықтан, академиялық білімі болмады, демек магистр дәрежесі де жоқ. Оның жалғыз қабілеті – әкімшілік жұмысы.

Бас қолбасшы

Мюнио провинциалдық қызметін атқарып жүрген кезінде 1285 жылы Болоньяда өткен орденнің Бас жиналысына қатысты. Осы жиынға қатысқанда ол орденнің басшысы болып тағайындалғанда, француздық делегация оның лауазымға лайықты білімі жеткіліксіз деген сылтаумен қарсылық білдірді. Бірақ, Бас жиналыс оны сайлады. Мюнио сайланған кезде орденнің жалпы хал жағдайы оның қабілеттеріне сай келетін адамды қажет етті. Орденнің жылдам өсуі көбінесе жаңа мүшелерін тиісінше даярлаусыз-ақ жүзеге асырылды. Орденнің алдыңғы басшылары үшін тәртіп маңызды мәселеге айналды, олар орденнің монахтары мен монах әйелдеріне ережелерді сақтауға шақырулар жасады. Көптеген адамдар уағыз айту қабілетіне ие екендерін мәлімдеп, орден тарапынан ешқандай шектеусіз уағыз айтуға талап етті. Сайланғаннан кейін орденге жазған алғашқы хатында Мюнио монахтар мен монах әйелдерін кедейлікке адалуға және оңашалық пен үнсіздікті сақтауға шақырды. Ол:

Үшінші орден

Ұстаз болып сайланғаннан кейін көп ұзамай Мунио Баталы Доминиктің Қайырлы Өкінішшілер қауымдастығының ережесін (Regula Fratrum et Sororum Ordinis de Paenitentiae Beati Dominici) жариялады, ол өмірлік ереже (21-ші ғасырға дейін сақталған) ұсынды, бұл ереже діни шақыруға ие болған, діншіл өмір салған әйелдер мен ерлерге арналған еді, олар бұрыннан Доминиктің үшінші ордені деп аталған. Ереженің бастапқы бөлімдерінде мынадай талаптар қойылған: «Олар католик дінінің шындығына деген өте ынталы, құлшыныспен жанасқан, өзіндік сезімдеріне сәйкес қызу ықыласпен толы болулары керек». Осылайша, Орденнің Бас ұстазы бұрын тәуелсіз болған діндарлар мен әлемдік діндарларға өмірлік ереже қабылдауға және Орден Бас ұстазына адануға уәде беру арқылы Доминикан Орденінің билігіне бағынуға мүмкіндік берді. Осылайша, діндарларға діни миссия беріліп, олар «өз өмірлеріне сәйкес» шындықты уағыздауға қызмет етуге жіберілді. Доминикан Ордені құрылымына ресми түрде енгеннен кейін Доминикан өкінішшілердің топтары өсіп, гүлденді. Ереже арқылы заңдылыққа ие болғандықтан, олар өздерінің үшінші орденімен бәсекелестік сезінген францискандықтардың айыптауларына қарсы тұра алды. Бұл Орден өміріндегі маңызды даму болды және оның бастамасымен іске асырылды. Осылайша Мунио Доминикан Ордені тарихында маңызды рөл атқарды. Дегенмен, салдары да болды. Әулие Петр тағына отырғаннан кейін францискан монахы, Папа Николай IV, Мунионың заңдарын Доминикан ережесін толығымен өңдеуге себеп ретінде пайдаланды.

Отставка

Николай сайланғаннан кейін Римде Мунионың өткені жөнінде әңгімелер мен қауесет тарады. Олардың арасында оның негізінен өз қамқоршысы Кастилия королі Санчо IV-нің манипуляциялары мен пара беруі арқасында сайланғаны туралы айыптаулар болды. Сондай-ақ, 1285 жылы Санчо кардинал Ордоньоға 30 000 мараведи төлеуге рұхсат берген кезде, Мунионың да қатысқандығы айтылды, бұл Мунионың генерал-майстер болып тағайындалғаннан кейін бір ай өткен соң болған. Бұл Мунионың тәртіпсіз және зорлыққа бейім екенін жасыру үшін жасалды, ол 1279 жылы өзінің туған қаласы Заморадағы шағын провинциялық қаладағы доминикан монахтар монастырына қатысты бір оқиғаға қатысқан, бұл Замора епископының канондық сапарына себеп болған. Доминикан монахтар қауымы фракцияларға бөлінді, ал доминикан монахтары Декамероннан шыққан кейіпкерлер сияқты мінез-құлық танысты. Осы оқиғалар бойынша алынған жазбалар сақталған, олар Питер Линеханның (1997) өте оқылымды тарихының негізін құрайды, ол 13 ғасырдағы Кастилиядағы доминикан монахтары мен монахтардың әлеуметтік тарихын ашады. Линехан Мунионың, оның достары мен жауларының Заморадан Папаның сотына дейін жиырма жыл бойы бастан кешкен оқиғаларын баяндап, Кастилия монастырындағы оқиғалардың ортағасырлық шіркеудегі жоғары саясатқа қалай әсер еткенін көрсетеді. Қауесеттердің негізі нашар болғанына қарамастан, 1289 жылы Папа Николай оларға сенуді жөн көрді және Муниоға қызметінен кетуге жеке өтініш жасады. Мунио бұл өтінішке жауап бермеді. Содан кейін 1290 жылғы Бас жиналыс өтті, онда Мунио айыптауларға қарамастан қайта сайланды. Жиналысқа қатысқандар Мунионың тыйылуға бейімділігіне қатысты зор беделге ие екенін, бұзушылықтар тек "өмір сүруге тұрарлық емес" нәрселерге қатысты болғанын мәлімдеді. Осы қолдауды көріп, Папа Муниого Компостелла архиепископы лауазымын ұсынды, егер ол отставкаға кетсе. Мунионың жауабы: егер Киелі Әке қаласа, ол қызметінен кетуге дайын екендігі болды. Папа Николай мұндай жауапкершілікті өз мойнына алудан тартынды. Алайда Папаның шешімсіздігі ұзаққа созылмады, өйткені келесі жылы (1291) Папа Николай Генуя архиепискобы Якоб де Ворагиннің (Алтын аңыздың авторы) қолдауымен Мунионың лауазымынан алынуын бұйырды. Николай 12 сәуірде 1291 жылғы паптық бұйырнамасында осылай жазды. Бұл бұйрық орындалмады, өйткені Санчо патша Папаның хабаршыларының конвойына шабуыл жасап, бұйырнаманы тартып алды. Дегенмен, 1292 жылы Папа өз орденіне бұйрығын орындауды талап етті.