Кіріспе
Дауыстық дыбыс
Екі ерінмен шығарылатын түймелеулер – еріндерді шапалақтағандай естілетін түймелеу дауыстарының бір тобы. Олар фонема ретінде тек кішкентай Ту тілдер отбасында (қазіргі уақытта екі тіл, біреуі жойылып барады), Ботсвананың ǂ’Амкое тілінде (сондай-ақ жойылып барады) және Австралияның жойылған Дамин ритуалдық жаргонында ғана кездеседі. Дегенмен, екі ерінмен шығарылатын түймелеулер әртүрлі тілдерде сүйісу белгісі ретінде қолданылады, оның ішінде Танзанияның Хадза тілінде сәлемдесуге енгізілген, сондай-ақ кейбір Батыс Африка тілдеріндегі ерін-жұмсақ тілдік тоқтатулардың аллофондары ретінде (Ladefoged 1968) қолданылады, мысалы, Шона тіліне жақын тілдерде /mw/ сияқты. Халықаралық фонетикалық әліпбиде осы дауыстардың артикуляциялық орнын білдіретін символ: Бұл символ екінші әріппен біріктіріліп, артикуляция тәсілін көрсетеді, бірақ бұл тәсілсіз түймелеулер үшін көбінесе жіберіліп қалады. IPA ресми транскрипциясында түймелеу әрпі арқылы байланыстыру сызығымен біріктіріледі, бірақ оны жиі жіберіп тастайды. Көптеген авторлар керісінше, байланыстыру сызығынсыз үстін сызылған әріпті қолданады, және қайтадан жиі бас әріпті немесе үстін сызылған әріпті елемейді, әдетте, түймелеу әрпінен бұрын орналастырылады, бірақ жұмсақ тілдік немесе тілшелік жабылудың ашылуы естілетін жағдайда одан кейін келуі мүмкін. Үшінші конвенция – дауыссыздық, дауыстық және мұрындық үшін диакритикалық белгілермен түймелеу әрпі; ол жұмсақ тілдік екі ерінмен шығарылатын түймелеулерді тілшелік екі ерінмен шығарылатын түймелеулерден ажыратпайды. Көбінесе қолданылатын екі ерінмен шығарылатын түймелеулер:
Транс. I Транс. II Транс. III Сипаттама (жұмсақ тілдік) тәсілсіз екі ерінмен шығарылатын түймелеу тынысты екі ерінмен шығарылатын түймелеу дауысты екі ерінмен шығарылатын түймелеу мұрынды екі ерінмен шығарылатын түймелеу тынысты мұрынды екі ерінмен шығарылатын түймелеу көмекейлі мұрынды екі ерінмен шығарылатын түймелеу (тілшелік) тәсілсіз екі ерінмен шығарылатын түймелеу тынысты екі ерінмен шығарылатын түймелеу дауысты екі ерінмен шығарылатын түймелеу мұрынды екі ерінмен шығарылатын түймелеу тынысты мұрынды екі ерінмен шығарылатын түймелеу көмекейлі мұрынды екі ерінмен шығарылатын түймелеу
Соңғысы оң жақтағы үлгіде естіледі, себебі ана тілі емес тілдердің өкілдері оларды мұрынды етуден сақтану үшін түймелеулерді көмекейлендіруге бейім. Даминде сондай-ақ шығарылатын екі ерінмен шығарылатын түймелеу бар, ол шығарылатын түймелеу болуы мүмкін (егер ол ауыздық болмаса) және одан кейін әрқашан басқа дауыссыз дыбыс (, немесе ) келеді.
Шығу тегі
Лабиалдық түйсіктер тарихи тұрғыдан басқа артикуляциялық орындардың лабиализациялануынан пайда болған болуы мүмкін. Старостин (2003) Амкоэ тіліндегі "бір" және "екі" сөздерінің, яғни және , лабиалдық түйсіктерді қамтитынын, ал ешбір басқа хоисан тілінде осы сандарды білдіретін сөздерде лабиалды дауыс жоқ екенін айтады. Старостин (2007) және Сэндс Proto Kxʼa тілінде лабиалданған түйсіктердің бірнешеуін реконструкциялап, олардың Амкоэ тілінде лабиалдық түйсіктерге айналғанын көрсетеді. Хадза тілінде "сүйісу" сөзі сәлемдесу кезінде миметикалық немесе түрленеді.