Кіріспе
IPA-да θ арқылы бейнеленген дауыссыз дыбыс. Үнсіз тіс сыңғырламайтын фрикатив – кейбір сөйлеу тілдерінде қолданылатын дауыссыз дыбыс түрі. Ағылшын тілінде "th" деп айтылады. Әлемдік тілдердің арасында фонема ретінде сирек кездеседі, бірақ ең көп тараған және беделді тілдердің кейбіреулерінде табылады. Халықаралық фонетикалық әліпбидегі осы дыбыстың белгісі – , ал эквивалентті X SAMPA белгісі – T. IPA белгісі – грек әрпі тета, ол классикалық грек тілінде осы дыбыс үшін қолданылған, сондықтан дыбыс көбінесе "тета" деп аталады. Тіс аралық ырғақты емес фрикативтер жиі "тіс аралық" деп аталады, себебі олар көбінесе тілдің жоғарғы және төменгі тістерінің арасында шығарылады, басқа тіс дыбыстарындағыдай тістердің артқы жағына тимейді. Бұл дыбыс және оның дауыстық әріптесі сирек фонемалар болып табылады, 2155 тілдің фонологиялық талдауында тілдердің 4%-ында кездеседі. 10 миллионнан астам адам сөйлейтін 60-тан астам тілдің арасында тек ағылшын, Солтүстік Африка бербер тілінің солтүстік нұсқалары, Стандартты Иберия испан тілі, араб тілінің түрлі диалектілері, суахили (араб тілінен алынған сөздерде) және грек тілінде ғана үнсіз тіс фрикативі бар. Дыбыс жоқ тілдер мен диалекттерді сөйлейтін адамдар оны ұқсас дыбыстардан шығару немесе ажырату қиындығын сезінеді, әсіресе бала кезінде оны меңгермеген жағдайда, және көбінесе оны үнсіз альвеолярлық фрикативпен (мысалы, индонезия тілінде), үнсіз тіс тоқтатуымен немесе үнсіз лабиоденталь фрикативімен алмастырады; бұл тиісінше th-тың альвеолярлануы, тоқтатылуы және алға жылжуы деп аталады. Дыбыс бірқатар тілдерден жойылған, мысалы, герман тілдерінің көпшілігінен немесе диалектілерінен, ол тек шотланд, ағылшын және исланд тілдерінде сақталған, бірақ соңғысында альвеолярлық болып табылады. Германдық емес үнді-еуропа тілдерінде бұл дыбыс бұрын кеңінен таралған, бірақ бүгінде бритон тілдері, Иберия испан тілі, галисиан, венеция, тоскан, албан, кейбір окситан диалектілері және грек тілі сияқты бірнеше тілде ғана сақталған. Сонымен қатар, ол араб тілінің көптеген қазіргі нұсқаларынан да жойылған (Тунис, Месопотамия араб тілі және Араб түбегіндегі түрлі диалекттер, сондай-ақ қазіргі стандартты араб тілінен басқа).
The voiceless dental non sibilant fricative is a type of consonantal sound used in some spoken languages. It is familiar to English speakers as the 'th' in think. Though rather rare as a phoneme among the world's languages, it is encountered in some of the most widespread and influential ones. The symbol in the International Phonetic Alphabet that represents this sound is , and the equivalent X SAMPA symbol is T. The IPA symbol is the Greek letter theta, which is used for this sound in post classical Greek, and the sound is thus often referred to as "theta". The dental non sibilant fricatives are often called "interdental" because they are often produced with the tongue between the upper and lower teeth, and not just against the back of the upper or lower teeth, as they are with other dental consonants. This sound and its voiced counterpart are rare phonemes, occurring in 4% of languages in a phonological analysis of 2,155 languages. Among the more than 60 languages with over 10 million speakers, only English, northern varieties of the Berber language of North Africa, Standard Peninsular Spanish, various dialects of Arabic, Swahili (in words derived from Arabic), and Greek have the voiceless dental non sibilant fricative. Speakers of languages and dialects without the sound sometimes have difficulty producing or distinguishing it from similar sounds, especially if they have had no chance to acquire it in childhood, and typically replace it with a voiceless alveolar fricative (as in Indonesian), voiceless dental stop , or a voiceless labiodental fricative ; known respectively as th alveolarization, th stopping, and th fronting. The sound is known to have disappeared from a number of languages, e. g. from most of the Germanic languages or dialects, where it is retained only in Scots, English, and Icelandic, but it is alveolar in the last of these. Among non Germanic Indo European languages as a whole, the sound was also once much more widespread, but is today preserved in a few languages including the Brythonic languages, Peninsular Spanish, Galician, Venetian, Tuscan, Albanian, some Occitan dialects and Greek. It has likewise disappeared from many modern varieties of Arabic (excluding Tunisian, Mesopotamian Arabic and various dialects in the Arabian Peninsula, as well as Modern Standard Arabic).
Пайда болуы
Тіл Сөз IPA Мағынасы Ескертулер Испандық Андалусиялық [[Испандық орфографиясы 'үй' Ceceo диалектілерінде кездеседі. Испан фонологиясына қараңыз.