Кіріспе

Консонанттық дыбыс көбінесе IPA-да ⟨ʃ⟩ арқылы көрсетіледі.
Бұл тілдік-аспаптық дауыс.

Дауыссыз поствеолярлық фрикатив – кейбір тілдерде қолданылатын бір типті консонанттық дыбыс. Халықаралық фонетикалық қауымдастық дауыссыз поствеолярлық фрикатив терминін тек осы дыбыс үшін қолданады, бірақ сонымен қатар айқын қабылдау айырмашылықтары бар дауыссыз поствеолярлық емес, сибиляциялық емес фрикативті де сипаттайды.

Дауыссыз лақ-алвеолалық фрикатив

Үнсіз тілдік-аспастық фрикатив немесе үнсіз дөңгелектелген тілдік-аспастық фрикатив – көптеген тілдерде, соның ішінде ағылшын тілінде қолданылатын дауыссыз дыбыс түрі. Ағылшын тілінде ол әдетте «sh» деп жазылады, мысалы, «ship» сөзінде. Халықаралық фонетикалық әліпбиде осы дыбысты білдіретін символ – «ʃ», Исхак Питман енгізген esh әрпі (интеграл таңбасымен шатастырмау керек). X-SAMPA жүйесіндегі эквивалентті символ – S. Балама символ – «š», үстіне каррон немесе хачек қойылған «s» әрпі, ол америкалық фонетикалық жазуда және ural фонетикалық әліпбиінде, сондай-ақ кириллицаның ғылыми және ISO 9 транслитерацияларында қолданылады. Ол Ян Густың чех орфографиясынан бастау алып, Гайдың латын әліпбиіне және басқа славян тілдерінің латын әліпбилеріне қабылданды. Сондай-ақ, ол көптеген балтық, фин-самы, Солтүстік Америка және Африка тілдерінің орфографиясында қолданылады.

Пайда болуы

Тіл Word IPA Мағынасы Ескертулер Adyghe [[Cyrillic script 'есек' Albanian [[Albanian alphabet 'үй' Arabic Modern Standard [[Arabic alphabet 'күн' Arabic phonology қараңыз Armenian Eastern [[Armenian alphabet 'ит' Aromanian shi 'және' Asturian [[Asturian alphabet 'жұмыс' Azerbaijani [[Azerbaijani alphabet 'өлең' Assyrian ܫܒܬܐ šebta 'сенбі' Bashkir [[:wikt:биш 'бес' Basque kaixo 'сәлем' Breton chadenn 'тізбек' Bulgarian [[Bulgarian alphabet 'батылдықпен' Bulgarian phonology қараңыз Chechenшура / şura['ʃurə]' 'сүт' Chuvashшурă['ʃurə]' 'ақ' Czech [[Czech orthography 'ұсату' Czech phonology қараңыз Dutch [[Dutch orthography 'үлгі' немесе қолданылуы мүмкін. Dutch phonology қараңыз English sheep 'қоян' English phonology қараңыз Esperanto [[Esperanto orthography 'сәндік' Esperanto phonology қараңыз Estonian[[Estonian orthography[ˈʃɑːkːɑl]' 'шакал' Тек қарыз сөздерде кездеседі. Estonian phonology қараңыз Faroese sjúkrahús 'аурухана' Faroese phonology қараңыз French [[French orthography 'қымбат' French phonology қараңыз Finnish [[Finnish orthography 'тексеру' Тек қарыз сөздерде кездеседі. Finnish phonology қараңыз Galician viaxe 'саяхат' Galician phonology қараңыз Georgian [[Georgian alphabet 'тартыс' German Standard [[German orthography 'әдемі' Laminal немесе apico laminal және күшті лабиализацияланған. [[Kashubian alphabet 'біздің' Kashubian тілі KannadaColloquialಶಾಟʃ āta'жамбас шашы' Kannada тілі Kazakhшаш / şaş[ʃаʃ]' 'шаш' Kurdish [[Kurdish alphabet 'түн' Kurdish phonology қараңыз Latvian [[Latvian alphabet 'жағлық' Latvian phonology қараңыз Limburgish Maastrichtian sjat 'жақсы көретін' Laminal post alveolar, палаталану дәрежесі белгісіз. Lingala [[African reference alphabet 'сұр тотық' Lithuanian [[Lithuanian orthography 'қорғаныс' Lithuanian phonology қараңыз Macedonian [[Macedonian alphabet 'не?' Macedonian phonology қараңыз Malay [[Malay alphabet 'компания' Maltese [[Maltese alphabet 'қалайсың?' Marathi [[Devanagari 'сөз' Marathi phonology қараңыз MayanYucatecko'ox[koʔoʃ]' 'келеміз' Mopan kax 'тауық' Mutsun raṭmašte 'безеңкесі бар' Neapolitan scugnizzo 'ұсақ' Occitan Auvergnat maissant 'жаман' Occitan phonology қараңыз Gascon maishant Limousin son 'оныкі' Persian [[Persian script 'патша' Persian phonology қараңыз Polish Gmina Istebna [[Polish orthography 'шөп' және осы диалекттерде біріктіріңіз. Стандартты поляк тілінде, ламиналды дауыссыз ретрофлекс сибилянтты транскрипциялау үшін әдетте қолданылады Lubawa диалектісі Malbork диалектісі Ostróda диалектісі Warmia диалектісі Portuguese [[Portuguese orthography 'шаман' Сондай-ақ, альвеоло-палаталық деп сипатталады Portuguese phonology қараңыз Punjabi [[Gurmukhi 'арыстан' Romani [[Romani alphabets 'он' Romanian [[Romanian alphabet 'басшылар' Romanian phonology қараңыз Russian шум 'шу' Sahaptin šíš 'қайнатылған' Scottish Gaelic [[Scottish Gaelic alphabet 'ән салу' Scottish Gaelic phonology қараңыз Serbo Croatian [[Gaj's Latin alphabet 'мектеп' Serbo Croatian phonology қараңыз Silesian Gmina Istebna Бұл диалекттер мен біріктіріңіз Jablunkov Cuban Panamanian [[Spanish orthography 'шоколад' Southern Andalusia Chilean Rioplatense [[Spanish orthography 'кеше' дауысталуы мүмкін. Spanish phonology және yeísmo қараңыз Swahili shule [ʃule] 'мектеп' Tagalog [[Filipino orthography 'ол/олар' Tagalog phonology қараңыз Toda 'тіл' /θ s̪ s̠ ʃ ʒ ʂ ʐ/ контрасттар. Tunica šíhkali 'тас' Turkish [[Turkish alphabet 'күн' Turkish phonology қараңыз Ukrainian [[Ukrainian alphabet 'шахмат' Ukrainian phonology қараңыз Urdu [[Urdu alphabet 'рахмет' Hindustani phonology қараңыз Uyghur [[Uyghur Arabic alphabet 'қала' Uzbek [[Uzbek alphabet 'бас' Walloon [[Walloon alphabet 'тоқыма' Welsh Standard [[Welsh alphabet 'сөйлеу' Welsh phonology қараңыз Southern dialects [[Welsh alphabet 'ай' West Frisian [[West Frisian language 'сабын' West Frisian phonology қараңыз Western Lombard Canzés fescia 'зиярат' Yiddish [[Hebrew alphabet 'ғылыми' Yiddish phonology қараңыз Yoruba ṣí 'ашық' Zapotec Tilquiapan xana 'қалай?' Көптеген тілдерде, соның ішінде ағылшын және француз тілдерінде, бір мезгілде лабиализация болуы мүмкін, бірақ бұл әдетте транскрипцияланбайды. Классикалық латын тілінде болмаған, бірақ роман тілдерінің көпшілігінде кездеседі. Мысалы, француз тілінде chanteur "әнші" сөзі латын тіліндегі cantare сөзінен шыққан, онда латын тіліндегі scientia "ғылым" сөзінен шыққан. Сонымен қатар, Proto Germanic тілінде немесе болмаған, бірақ оның көптеген ұрпақтарында бар. Көптеген жағдайларда, бұл немесе Proto Germanic *skipą ("ішкі кеңістік, қайықтан үлкен су көлігі") сөзінен шыққан. Ағылшын тіліндегі "ship" сөзі ең ұзақ уақыттан бері белгісіз, сөз ежелгі ағылшын тіліндегі "scip" сөзінен шыққан, ол да болған, бірақ ескі болғанын көрсетеді. Бұл өзгеріс басқа Батыс герман тілдерінде ағылшын тілінен бұрын болған, бірақ соңынан болды. Екінші Батыс герман тілінде бұл өзгеріске Old High German тілі түсті. Шындығында, Old High German тіліндегі болғанын айтуға болады, өйткені бір уже болған. Содан кейін, Middle High German тілінде ол өзгерді. High German тілінен кейін, бұл Low Saxon тілінде болды. Low Saxon тілінен кейін, Middle Dutch тілі өзгерді, бірақ ол тоқтады және содан бері сол айтылуын сақтап келеді. Содан кейін, неміс және Low Saxon тілінің әсерінен, North Frisian тілі өзгерді. Содан кейін, швед тілі тез өзгерді, нәтижесінде өте сирек кездесетін фонема пайда болды, ол швед тілінен басқа, тек High German тілінің бір түрінде, Colognian тілінде қолданылады, бірақ стандартты High German тілінің орнына емес, короналданған. Алайда, швед тіліндегі нақты айтылуы диалектілерге қарай өте әртүрлі болады, мысалы, Солтүстік диалекттерде ол көбінесе /sj/ дыбысы ретінде айтылады. Соңында, өзгеріске соңғы түскені норвег тілі, нәтижесінде. Ресей тіліндегі белгіленген дыбыс әдетте палатальді альвеолярлық үскірік ретінде транскрипцияланады, бірақ шындығында ол апикальді ретрофлекс үскірік.

Үнсіз поствеолярлық сибиляциялық емес фрикатив

Үнсіз поствеолярлық сибиляциялық емес фрикатив – дауыссыз дыбыс. Халықаралық фонетикалық әліпбиде пост-альвеолярлық дыбыстар үшін жеке таңбалар болмағандықтан (осы таңба барлық палатталмаған корональды артикуляция орындары үшін қолданылады), бұл дыбыс әдетте (қайта тартылған, тартылған, дауыссыз) деп транскрипцияланады. Оған тең X SAMPA символы r\ 0 r. Кейбір ғалымдар фрикативтен өзгеше дауыссыз поствеолярлық апроксиманттың бар екенін де айтады. Апроксимантты ХФА-да сияқты көрсете беруге болады.

Ерекшеліктері

Дегенмен, оның сибиланттарға тән тілшедегі ойықтар, бағытталған ауа ағыны немесе жоғары жиіліктері жоқ. Оның артикуляциялық орны пост-альвеолярлық, яғни ол тілдің ұшымен немесе қырымен альвеолярлық қырдың артында жасалады.

Пайда болуы

Тіл Сөз IPA Мағынасы Ескертулер Бенгал тілі Кейбір айтылулары [[Бенгал алфавиті 'қайта' Апикаль; буын соңында мүмкін аллофон. Бенгал тілінің фонетикасын қараңыз. Ағылшын тілі (британдық айтылу) экипаж 'экипаж' Толық девойс болмаған. Бұл /p/, /t/, /k/ дыбыстарынан кейін пайда болатын түрі, егер олардың алдында бір буында /s/ болмаса. Ағылшын тілінің фонетикасын қараңыз.