Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Боулинг стилі
Bowling style
Крикет спортында "баунсер" (немесе "бампер") – бұл әдетте жылдам доп тастаушының тастайтын, қысқа траекториямен ұшырылатын және бір рет секіріп, содан кейін баттердің басының деңгейіне жететін доптың бір түрі.
In the sport of cricket, a bouncer (or bumper) is a type of short pitched delivery, usually bowled by a fast bowler, which bounces once and then reaches the batter at head height.
Қолданылуы
Баукерлер, егер ол алдыңғы аяқпен ұпай жинауға еркін ойнаса, баукерді артқы аяғына қайтару үшін қолданылады. Осы мақсатта, баукерлер әдетте соққышының денесінің бойымен бағытталған болады. Доптың соққышыға тиюі заңды, егер ол доптан секіріп келсе; немесе соққышыға жеткенде, доп оның белден төмен болса. Допты соққышының басына бағыттамай, секірмей лақтыру, яғни «бимер» лақтыруы заңсыз. Соққышы баукерді қорғаныспен немесе шабуылмен ойнауға құқылы. Егер соққышы қорғаныспен ойнаса, ол бірінші кезекте аут болмауға, екінші кезекте доптан жарақат алмауға тырысады. Биік баукер үшін бұл мақсаттарға доптың астынан қашу арқылы оңай жетілуге болады. Егер доп көкірек деңгейінде болса, соққышының ең жақсы қорғанысы – артқы аяғына ауысып, қолымен батты тік көтеріп, көкірек деңгейіне жеткізіп, допты тоқтатып, оны алаңға қарай бағыттап, алаң ойыншысының ұстауына мүмкіндік бермеу. Кейде соққышы допты қорғау үшін биікке секіруі керек болады. Ол да доптан жаңға қарай иілуі мүмкін. Осы тәсілдерді ескере отырып, боулер соққышыны қорқытуға және доп батта бұрыштасып, жақын маңдағы алаң ойыншысының қолына тиюіне үміттене алады. Керісінше, егер соққышы шабуылмен ойнаса, баукер өте тиімді доп болуы мүмкін. Баукерге шабуыл жасау үшін қолданылатын соққы – ілгек соққысы. Ілгек соққысын ойнау үшін соққышы артқы аяғын артқа және допты лақтыру кезінде аула жағына жылжытады. Доп жақындағанда, соққышы батты көлденең ұстап, сырт жаққа қарағаннан аяқ жағына қарап бұрылады. Соққышының мақсаты – допты жоғары жылдамдықпен аяқ жағындағы шекараға қарай, оның ішіне немесе үстіне соққы беру. Дегенмен, ұпай жинау мүмкіндігіне қарамастан, ілгек соққылары жиі викеттердің құлауына әкеледі, әсіресе доп баттың үстінен соққы алып, аяқ жағындағы алаңшылардың қолына тиген жағдайларда. Бірақ, егер боулер баукерді дұрыс бағыттамаса және ол соққышының қақпасының сыртына жетіп, соққыны кесіп алса, кесілген, жоғары кесілген немесе кеш кесілген соққыны ойнауға болады, шарды жерге, алаңдағы бос орын арқылы немесе төрт немесе алты ұпай үшін алаңның ішкі бөлігінен өткізу мақсатымен. Соққы беру қалқандарын кеңінен қолданудан бұрын, жылдам боулерлер бір-біріне баукерлер лақтырмауға келісетін жасырын келісім болған, себебі нашар дағдылы соққышылар тиімді қорғана алмайды және оларға доп тию ықтималдығы жоғары. Бұл ережені бұзу «баукер соғыстарына» әкелуі мүмкін, яғни мақсатталған боулер келесі иннингте қарсыласына қарсы қастықпен қысқа лақтырулар жасауға тырысады.
Bouncers are used to drive the batter back on to his back foot if he has been freely playing front foot scoring shots, such as drives. To this end, bouncers are usually directed more or less at the line of the batter's body. Aiming at the batter is legal provided the ball bounces on the pitch; or upon reaching the batter, the ball is below the batter's waist. Aiming at the batter's head without bouncing on the pitch, known as a beamer, is illegal. A batter may play a bouncer in either a defensive or an attacking way. If the batter plays it defensively he aims primarily to avoid getting out, and secondarily to avoid being hit by the ball. For a head high bouncer, these goals are achieved most easily by ducking under the ball. If the ball is at chest height, the batter's best defence is to move on to his back foot, raise his bat vertically to chest height, and attempt to block the ball and direct it downwards to the pitch so as to avoid presenting a catch to a fielder. Sometimes the batter will need to jump into the air to gain the necessary height to defend with the bat. He may also sway out of the way. Given these approaches, the bowler can hope to both intimidate the batter somewhat, and possibly have the ball deflect off the bat at an awkward angle and produce a catch for a nearby fielder. Conversely, the bouncer can be a very productive ball for the batter, if he plays it in an attacking manner. The shot that is used to attack the bouncer is the hook shot. To play the hook shot the batter moves his back foot backwards and towards the off side as the ball is being delivered. As the ball approaches, the batter swivels from facing the off side to facing the leg side, while holding the bat horizontally. The batter's aim is to hit the ball at high speed towards, into or over the leg side boundary. However, despite their run scoring potential, hook shots frequently lead to wickets falling, particularly through balls hitting the top edge of the bat and being caught by leg side fielders. However, if the bouncer is misdirected by the bowler, and reaches the batter on the off side of his wicket, the cut, uppercut or late cut can be played, either with the intention of guiding the ball along the ground, through a gap in the field setting or over the infield for four or six. There is an unspoken agreement, particularly in the time before the widespread use of batting helmets, that fast bowlers will not bowl bouncers at each other, because less skilled batters are less likely to effectively defend and therefore more likely to be struck. Breaking of this rule can lead to "bouncer wars" – that is, the targeted bowler engaging in retaliatory hostile short pitched bowling at his opponent during the following innings.
ICC ережелері
Соққы алу қаупі болғандықтан және боулгерлердің боунерлерді үнемі тастауына тоқтас беру үшін, крикет ережелерінде боулгердің қанша рет боунер тастауына, сондай-ақ алаңда төртбұрыштың арт жағында қанша ойыншы орналасатынына қатысты ережелер бар. Бұл ережелер соққы алатын ойыншылардың шеберлігін ескереді. 1970-1980 жылдары боунерлер команданың қорқыту тактикасының бір бөлігі ретінде, әсіресе Вест-Индия командасы тарапынан қолданылды. 1991 жылы Халықаралық крикет кеңесі (ICC) қорқытуды азайту мақсатында "бір оверде бір боунер" ережесін енгізді. Бірақ, бұл шешім ойыншылар мен төрешілер тарапынан жақсы қабылданылмады, ағылшын төрешісі Дикки Берд оны "қарсылықты" деп сипаттап, қорқыту тактикасын бағалау төрешінің құзырында болуы керек деді. 1994 жылы ICC оны бір оверде екі боунерге өзгертіп, егер боулгер екі боунерден асып кетсе, бір емес екі қосымша доп берілетін болды. Бір күндік халықаралық крикетте 2001 жылы бір оверде бір боунерге рұқсат берілді (ал егер шектің артығына тасталса, бір қосымша доп берілетін). 2012 жылдың 29 қазанында ICC бір күндік халықаралық ойында бір оверде тасталатын боунерлердің санын екіге көбейтті. T20 форматында бір оверде бір боунер тастауға рұқсат берілді.
Because of the potential danger to batters of being hit and to stop bowlers bowling bouncers all the time, there are Laws in the Laws of Cricket governing how frequently a bowler may bowl bouncers, as well as how many fielders may field backward of square leg. These laws take into account the relative skill of the batters. During the 1970s to 1980s, bouncers were used as part of a team's intimidatory tactics, especially by the West Indies team. In 1991, the International Cricket Council (ICC) introduced a "one bouncer per batter per over" rule in an attempt to discourage the use of intimidation. However, the ruling was not well received by players and umpires alike, with English umpire Dickie Bird describing it as "farcical" as he felt that calling intimidatory tactics should be left to the umpire. The ICC changed it to two bouncers per over in 1994, with a two run no ball penalty (rather than one run no ball) if the bowler exceeded two bouncers an over. One Day International cricket allowed one bouncer per over in 2001 (and a one run no ball in case a bowler exceeded the limit). On 29 October 2012 the ICC increased the number of bouncers that could be bowled during a One Day International to two per over. The number of bouncers per over allowed in T20s was kept to one.
Даулар
Тез аяқ теориясы – денеге бағытталған, әдейі және үздіксіз шабуылдаушы доптарды лақтыру, сонымен қатар доптың бұрылысын ұстау үшін аяқ жағындағы ойыншыларды орналастыру тактикасы. Англия 1932/33 жылдары Австралияға қарсы осы тактиканы қолданды, ал австралиялықтар оны "Bodyline" сериясы деп атады. Бұл оқиға ана ел мен бұрынғы колония арасында үлкен спорттық және саяси дау-жанжалға әкеліп соқты, және бірнеше жағдайлар халық арасында тәртіпсіздікке ұласу қаупін тудырды. Осы даулы тактика крикет ережелерінің қайта қарастырылып, осындай жағдайлардың қайталанбауына шара қолдануға себеп болды. 1954–55 жылдары Сиднейде Англияның шабуылдаушы доп тастаушысы Фрэнк Тайсон австралиялық Рей Линдуоллға қарсы шабуылдаушы доп лақтырды, ал Линдуолл Тайсонды ауруханаға жатқызып, оған жауап берді. Ашулы Тайсон басында үлкен ісікпен қайтып келді және екінші иннингте 6/85 нәтиже көрсетіп, Англияға 38 ұпаймен жеңіс сыйлады. 1994 жылы Овал стадионында Девон Малкольм Фэни де Вильерстің допымен шлемге соққы алды. Ашуға буған Малкольм Оңтүстік Африкалықтарға "Сендер тарихқа кетіп бара жатырсыздар" деді және олардың екінші иннингін 9/57 есебімен ойсырата жеңді.
Fast leg theory, the deliberate and sustained bowling of bouncers aimed at the body, coupled with a cordon of legside catching fieldsmen to catch deflections, was a tactic used by England against Australia in 1932/33, dubbed the Bodyline series by the Australians. It caused a sporting and political firestorm between the mother country and the former colony and several incidents threatened to boil over into public riots. This controversial tactic caused the Laws of Cricket to be reformed to prevent any recurrence. In 1954–55 in Sydney, England fast bowler Frank Tyson bowled bouncers at Australian Ray Lindwall, who returned the favour by hospitalising Tyson with one of his own. An angry Tyson returned with a large lump on his head and took 6/85 in the second innings to give England a 38 run victory. In 1994 at the Oval Devon Malcolm was hit on the helmet by a bouncer from Fanie de Villiers. The incensed Malcolm told the South Africans "You guys are history" and took apart their second innings with 9/57.
Қақпашылар салған жарақаттар мен өлімдер
Жылдам допшының агрессивті тартуы, әсіресе басына бағытталған доп, шабуылшының кеудесіне, мойнына немесе басына соққы тиюіне әкелуі мүмкін. Денесінің жоғарғы бөлігіне тию сирек болғанымен, ауыр жарақаттарға, тіпті өлімге де соқтыруы мүмкін. Крикет ережелері осы допты шектеу үшін қолданылуы мүмкін, әсіресе матч соңында маманданған допшыларға қарсы, бірақ ол бимер сияқты толығымен тыйым салынбаған. 1962 жылы Үндістан құрамасының капитаны Нари Контрактор Чарли Гриффиттен келген жылдам доптан оң құлағының үстіне соққы алды, нәтижесінде көп қан жоғалтып, ауыр халде қалды. Алты күннен кейін есін жинап, он айдан соң қайтадан крикетке оралды. 2006 жылы 100-ші тестілік матчында ойнаған австралиялық шабуылшы Джастин Лангер Махая Нтинидің допынан басына соққы алып, ауруханаға түсті. 2008 жылы Вест-Индия шабуылшысы Шивнарин Чандерпол тестілік матчта австралиялық жылдам допшы Брет Лидің допынан соққы алып, бірнеше минутқа есінен айрылды. Шоиб Ахтар 2003 жылы Гарри Кирстенді, ал 2004 жылы Брайан Лараны жылдам доптармен жарақаттады. Екеуі де алаңнан шығарылды. 2014 жылдың қараша айында австралиялық крикетші Филипп Хьюз Шеффилд Шилд матчында Шон Эбботтың допынан басына соққы алып, есінен танып, каскасының қорғағыш бөлігі мен сырғасы арасында соқты. Ол ауыр халде ауруханаға жеткізілді, мидың ішінде қан кетуге ұшырады, бірақ екі күннен кейін жарақаттан көз жұмды, есін таба алмады. 2019 жылғы Крикет әлем чемпионатының жартылай финалында Англияға қарсы өткен матчта Алекс Кэри Жофра Арчердің допынан жарақат алды. Соққыдан кейін Кэридің каскасы түсіп қалды, бірақ ол оны ауада ұстап алып, каскасы тұғырға тиіп кетіп, алысып қалудан сақтап қалды. 2019 жылғы Эш сериясының екінші тестілік матчында австралиялық шабуылшы Стив Смит Англияның жылдам допшысы Жофра Арчердің 148,7 км/сағ (92,4 миль/сағ) жылдамдығымен мойнына соққы алды. Миына соққы тигендіктен алаңнан шығып, 45 минуттан кейін қайтадан ойынға қосылды. Австралиялық медициналық команданың оны қайтадан ойынға жіберуіне ми жарақатымен айналысатын Headway қайырымдылық қоры "өте қауіпті" деп сын айтты. Смит орнына шыққан Марнус Лабушагн тестілік матчтағы алғашқы ауыстырушы болды.
The bouncer is an aggressive delivery and the very nature of the delivery by a fast bowler and aimed at the head can lead to batters being hit in the chest, neck or head. While rare, impacts to the top part of the body can cause serious injuries or even death. While the laws of cricket can be used to limit the delivery, particularly when being used against specialist bowlers at the end of the batting order, it is not outright banned like the beamer. In 1962, Indian captain Nari Contractor was hit above his right ear by a Charlie Griffith bouncer which resulted in severe loss of blood and left Contractor critically ill. He regained full consciousness after six days and returned to first class cricket ten months later. In 2006, playing in his 100th test, Australian opener Justin Langer was struck on the head by a bouncer from Makhaya Ntini and hospitalised. In 2008 West Indies batter Shivnarine Chanderpaul was knocked out for several minutes after being hit by a bouncer from Australian fast bowler Brett Lee during a test match. Shoaib Akhtar injured both Gary Kirsten (2003) and Brian Lara (2004) with fast bouncers. Both batters had to be taken off the field. In November 2014, Australian cricketer Phillip Hughes was knocked unconscious by a bouncer from Sean Abbott, which hit the side of his head, between the grille and shell of his helmet, during a Sheffield Shield match. He was taken to hospital in a critical condition, suffering from a subarachnoid haemorrhage, but died from his injuries two days later, never having regained consciousness. During the semi final of the 2019 Cricket World Cup, against England, Alex Carey injured his chin from a bouncer bowled by Jofra Archer. The resulting blow knocked the helmet off Carey's head; he caught it mid air before it could fall onto the stumps, saving himself from dismissal. During the second test of the 2019 Ashes Series, Australian batter Steve Smith was hit on the neck by a 148.7 km/h (92.4mph) delivery from England fast bowler Jofra Archer. After retiring concussed, Smith returned to play 45 minutes later. The Australian medical team's decision to let him play was criticised by the brain injury charity Headway, as "incredibly dangerous". Smith's replacement, Marnus Labuschagne, became the first concussion substitute in a Test match.