Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшаның темір дәуірі мәдениеті
Iron Age culture of Poland
Померания мәдениеті, сондай-ақ Померания немесе Померания бет-жүзді құмыра мәдениеті – Балтық теңізінің оңтүстігіндегі аймақтарда (кейін Померания, Солтүстік Германияның және Польшаның бір бөлігі) б.з.б. 7 ғасырдан б.з.б. 3 ғасырына дейін пайда болған темір дәуірі мәдениеті. Бұл мәдениет ақырында бүгінгі Польшаның көп бөлігін қамтыды. Шамамен б.з.б. 650 жылы, төменгі Висла және Парсета өзендері арасындағы Лужица мәдениетінен пайда болып, кейін оңтүстікке қарай кеңейді. Б.з.б. 200 және 150 жылдар аралығында, шығыс Померанияда Оксюве мәдениеті және Висла мен Одер өзендерінің жоғарғы ағысындағы Пржеворск мәдениеті оны ығыстырды.
The Pomeranian culture, also Pomeranian or Pomerelian Face Urn culture was an Iron Age culture with origins in parts of the area south of the Baltic Sea (which later became Pomerania, part of northern Germany/Poland), from the 7th century BC to the 3rd century BC, which eventually covered most of today's Poland. About 650 BC, it evolved from the Lusatian culture between the lower Vistula and Parseta rivers, and subsequently expanded southward. Between 200 and 150 BC, it was succeeded by the Oksywie culture in eastern Pomerania and the Przeworsk culture at the upper Vistula and Oder rivers.
Ерекшеліктері
Померания мәдениеті Батыс Померанияда Одер (Одра) және Висла өзендерінің бассейндерінің барлық аумағын қамтыды. Ол кейде бастарналармен байланыстырылады. Бастарналардың бастапқы отаны әлі де белгісіз. Бабеш және Щукин археологиялық материалдардағы сәйкестіктерге сүйене отырып, Польшаның солтүстік-батысындағы Балтық теңізі жағалауындағы Шығыс Померанияда пайда болғандығын дәлелдейді, мысалы, Молдавиядағы Пойенешти қазбасында табылған Померания стиліндегі фибула. Ең ерекше белгісі – беті бар жерлеу урналарын қолдану. Урналар көбінесе тас жәшіктерге салынатын. Беті бар урналардың қақпақтары қалпақ пішіндес, көбінесе нағыз қоладан жасалған кішкентай сырғалар қосылады. Беттер кейде өте реалистік бейнеленеді, екі бірдей беті бар урна кездеспейді. Урналардағы ойылған суреттер аң аулау көріністерін, көліктермен жарыстарды немесе атты әскерлерді көрсетеді. Цертоза типіндегі брошьтар және көптеген қола сақиналардан жасалған әшекейлер металл өнімдерінің типикалық мысалдары болып табылады. Экономика Лузация мәдениетіне ұқсас болды. Жүйелі түрде алғаш рет қара бидай егілді, бірақ ол дәнді дақылдардың шағын бөлігін құрады. Лузация мәдениетінің батысындағыдай көптеген төбелік бекіністер болған жоқ. Оңтүстіктен импорт та аз болды.
The Pomeranian culture developed in Western Pomerania covering the entire range of the Oder (Odra) and Vistula river basins. It has been sometimes associated with the Bastarnae. The original homeland of the Bastarnae remains uncertain. Babeş and Shchukin argue in favour of an origin in eastern Pomerania on the Baltic coast of northwestern Poland, on the grounds of correspondences in archaeological material e. g. a Pomeranian style fibula found in a Poieneşti site in Moldavia. The most characteristic feature was the use of burial urns with faces. The urns were often contained in stone cists. The face urns have lids in the form of hats, often miniature ear rings of real bronze are added. The faces are sometimes modelled very naturalistically, and no two urns show the same face. Incised drawings on the urns show hunting scenes, chariot races, or riders. Brooches of Certoza type and necklaces of multiple bronze rings are typical examples of metal work. The economy was similar to that of the Lusatian culture. Rye was systematically cultivated for the first time, but still formed a minor component of the cereals. There were fewer hill forts than in the area of the Lusatian culture further west. Southern imports were sparse as well.
Туған мәдениеттер
Орталық Германияда осыған ұқсас мәдениет – үйлік құмыралар мәдениеті болған.
A related culture of the same age was the House Urn culture in central Germany.
Таралу
Кейінгі темір дәуірінде Померания мәдениеті оңтүстікке қарай, бұрын Лузация, Высоко және Милоград мәдениеттеріне қарасты аймақтарға тарады. Мазовия мен Польшада осы араласу нәтижесінде қоңырау пішіндес жерлеулер тобы пайда болды.
In the later Iron Age, the Pomeranian culture spread southward, into areas formerly belonging to the Lusatian, Wysoko and Milograd cultures. In Masovia and Poland, this mixture led to the development of the group with bell shaped burials.