Кіріспе

1996 жылы американдық экипажды ғарышқа ұшу және ең ұзаққа созылған ғарыш шаттл миссиясы

STS-80 – «Колумбия» ғарыш шаттлымен орындалған ғарыш миссиясы. Ұшыру бастапқыда 1996 жылдың 31 қазанына жоспарланған, бірақ бірнеше себептің салдарынан 19 қарашаға дейін кешіктірілді. Сол сияқты, алғашқы жоспар бойынша 5 желтоқсанда болуы тиіс болған қону, екі күн қатарынан нашар ауа райының кесірінен 7 желтоқсанға ауыстырылды. Бұл – 17 күн, 15 сағат және 53 минутқа созылған, ең ұзақ ғарыш шаттл миссиясы болды.

Экипаждың отыру орындары

Орынды атқару-қону орындары 1–4 Ұшу палубасында. 5–7 орын Ортаңғы палубада. S1 Кокрелл Кокрелл S2 Ромингер Ромингер S3 Мусгрейв Джерниган S4 Джонс Джонс S5 Джерниган Мусгрейв*

Қону кезінде Мусгрейв ғарыш кемесінің атмосфераға қайта кіруін жоғарыдағы терезелер арқылы түсіру үшін Ұшу палубасында қалды.

Миссияның басты оқиғалары

Миссия екі спутникті орбитаға шығарды және олар өз міндеттерін орындағаннан кейін сәтті түрде қайтарып алды. Бұл оқиға ұшудың 16-шы күні тіркелді. Wake Shield Facility 3 ұшудың 4-ші күні іске қосылды және үш күннен кейін қайта қолға алынды. Осы миссияда Стори Масгрейв «Челленджер», «Атлантис», «Дискавери», «Эндевор» және «Колумбия» – барлық бес ғарыш шаттлында ұшқан жалғыз адам атанды. Масгрейв сонымен қатар ғарышқа жасалған ұшулар бойынша рекордты жаңартты және ғарыштағы ең қарт адам ретінде жаңа рекорд орнатты. Миссия барысында екі ғарышқа шығу жоспарланған, бірақ астронавттар Том Джонс пен Тэмми Джерниган әуе шлюзінің сыртқы люгінің істен шыққанын анықтағаннан кейін олар тоқтатылды. Бұл істен шығуға орнату кезінде түсіп қалған бұранданың босауы себеп болды деген болжам бар.

Миссияның пайдалы жүктемесі

Колумбия екі бос қалқып жүзетін спутник алып келді, екеуі де ғарышқа қайта-қайта сапар шеккен. Сонымен қатар, екі жоспарланған ғарыш серуені кезінде сынақтан өтетін әртүрлі жабдықтар жүк құрамының бір бөлігін құрады. Бұл жабдықтар Халықаралық ғарыш станциясын салуға дайындық жұмыстарына қолданылатын еді. Шатлдың жүк құрамына мыналар кірді:

Тағы бір қосылған нәрсе – Ғарыш эксперимент модулі (SEM). Бұл бағдарламаның алғашқы рейсі болды. Жүргізілген эксперименттердің арасында орбитадағы тағамдағы бактериялардың өсуін, ғарышта кристаллдардың өсуін және микрогравитацияның маятникке тигізетін әсерін талдау болды. Ұлттық денсаулық институты. R4 – Ұлттық денсаулық институты мен Орегон денсаулық ғылымдары университеті үшін жүргізілген эксперимент. Канистрдегі Биологиялық зерттеулер (BRIC) гравитацияның темекі мен томаттың жас өсімдіктеріне тигізетін әсерін зерттеді. Эксперименталды су капиллярымен сорғыланатын контурдағы визуализация (VIEW CPL) – ғарыш аппараттарының жылулық басқаруындағы жаңа идеяны сынау мақсатымен жүргізілді. Коммерциялық MDA ITA эксперименті – Ақпараттық технологиялармен байланысты серіктестіктердің қолдауымен жоғары және орта мектеп оқушылары ұсынған әртүрлі эксперименттер.

Миссияның тарихы

1996 жылдың 17 қаңтарында ғарышкерлер таңдалды. Қатты ракеталық күшейткіштерді (ҚРК) жинау 1996 жылдың 9 қыркүйегінде басталды. 18 қыркүйекте ұшыру күні ең ерте дегенде (NET) 31 қазаннан 8 қарашаға дейін ықпалдастырылды. 25 қыркүйекте жүк бөлімшесінің есіктері жабылды. Келесі күні сыртқы отын багі сыртқы құрастыру ғимаратында ҚРК-мен біріктірілді. Орбиталық аппараттың екі терезесі ауыстырылғаннан кейін жұмыс уақыты кешіктірілді, себебі NASA жеті және сегіз ұшудан кейін олардың зақымдануы мүмкін деп қорқады. 9 қазанда «Колумбия» соңғы құрастыру дайындықтарын бастау үшін VAB-ға жеткізілді. 11 қазанда «Колумбия» сыртқы отын багімен біріктірілді, сондай-ақ жүк жеткізіліп, ауыстырылды. 16 қазанда 39B ұшу алаңына шығарылды, одан кейін басқыш жүйенің ұшуға дайындығы тексерілді. 28 қазанда ұшуға дайындық туралы кеңестен кейін, STS-79 ұшуында болған соплоның тозуына байланысты Жаңадан жобаланған қатты ракеталық қозғалтқышты (ЖҚРҚ) қосымша талдау үшін қосымша FRR сұралды; 29-ы күні отын сорғысы бұзылып, «Колумбияны» отынмен толтыру процесі кешіктірілді. Тозу мәселесі 4 қарашада бір апталық кешіктіруге әкелді. 15 қарашада ұшыру күні белгіленді, егер екі күн бұрын «Атлас» сәтті ұшса. Ауа райының нашар болуы болжамы ұшыруды тағы да кейінге, 19 қарашаға ықпалдастырды.