Кіріспе

Уэльстік ақын және астролог (ту. 540 ж.) – ортағасырлық Уэльс аңызындағы тұлға. Орта Уэльс поэзиясында ол бас бард, «Кармартиннің қара кітабы» мен «Хергесттің қызыл кітабы» атты бірнеше өлеңдердің баяндамашысы саналады. Ол Элис Груффидтің «Уилт» («Жабайы») деп атаған, ал басқа жерде – Myrddin Emrys («Амброзиус»), Merlinus Caledonensis («Каледониялық») немесе Merlin Sylvestris («ормандық»). Мирддин Уилт 540 жылы дүниеге келген. Оның аңызы белгілі кельт тақырыбына негізделгенімен, Мирддиннің аңызы тарихқа байланысты, өйткені ол Арфдеридд шайқасынан кейін (Артурет) ақылдан адасқан деп айтылады, онда Стратклайдтың Риддерх Хейлі бритондық патша Гвендолеуді жеңді. «Камбрия жылнамасы» бойынша бұл оқиға 573 жылы болған. Мирддин Уилттің аңызы Солтүстік Британияның Лайлокен деген тұлғасына өте ұқсас, ол Джоселин Фурнесстің 12-ғасырлық «Кентигерн өмірі» кітабында кездеседі. Ғалымдар Лайлокен мен Мирддиннің тәуелсіздігі немесе бірегейлігі туралы пікірлері әртүрлі, бірақ Мирддиннің кейінгі Уэльс аңыздарынан тәуелсіздігі туралы көбірек келісім бар. Мирддиннің қабірі Пиблс маңындағы Дрюмельзиер ауылында Твид өзені жанында жатыр деп саналады, бірақ бұл жерде жер бетінен ештеңе қалмады. Гвендолеудің қарсыластарын Елиффердің ұлдары деп атаған, олар Гурги мен Передур болса керек. Бұл шайқас, Уриен Регедтің кейіннен өлтірілуі және Катратеттегі Гододиннің жеңілуі солтүстіктегі ағылшын, шотланд және пикттер алдындағы алғашқы британ патшалықтарының одақтастығының құлдырауының себептері ретінде келтіріледі. Уэльстік тарихшы Джон Эдвард Ллойд үш дәстүр біріктірілгенін айтады. Біріншісі, Merlinus Ambrosius (Артур Мерлин), Гиральдус Камбренсиспен Мирддин Эмрис ретінде анықталды – Амброзиус Уэльс түрі, ол Кармартеннен табылды және Вортигернге дейін пайғамбарлық етті. Екіншісі, Merlinus Silvester немесе Merlinus Caledonensis солтүстіктен (Альба) келген және Артурдың замандасы болған, шайқаста күресіп жатқанда аспанда қорқынышты белгі көріп, қалған күндерін орманда ақымақ болып өткізді. Үшіншісі – «Мирддин Уилт», Ллойд оны Джоселин Фурнесстің «Жан Киттигерн» кітабында айтылған Лайлокенмен сәйкестендіреді. Лайлокен Мерлинмен 15-ғасырдың аяғында танылса да, баламалы атауы орта Уэльс поэмасында болған болуы мүмкін, өйткені ол әпкесі Гвенддідпен (сондай-ақ Гвенддід немесе Лангуорет) сөйлескенде бірнеше рет Llallwg деп атады, ал оның кішкентай түрі Llallwgan болар еді. Бұл аңыздың бір нұсқасы 15-ғасырдың аяғында Лайлокен мен Кентигернде сақталған. Бұл әңгімелерде Сент-Кентигерн бос жерде Лайлокен есімді жалаңаш, шашты ақылсыз адамды кездестіреді, кейбіреулер оны Мерлинум немесе Мерлин деп атайды. Ол өзінің күнәлары үшін жабайы аңдар арасында адасып жүруге сотталды, ол Лиддел мен Карванок арасындағы жазықтағы шайқаста қаза тапқан адамдардың бәрінің өліміне себепші болды. Ол өзінің оқиғасын айтқаннан кейін, ақымақ адам секіріп қашып, киелі адамнан алыстап, далаға қайта оралады. Ол бірнеше рет қайтадан пайда болады, соңында Сент-Кентигерннен Киелі шара сұрайды, ол үш рет өлуге дайын екенін пайғамбарлық етеді. Біраз ойланғаннан кейін, киелі адам ақылсыз адамның тілегін орындайды, ал сол күні король Мелдредтің бақташылары оны тұтқынға алады, ұрып-соғып, кейін Твид өзеніне лақтырады, онда оның денесі тікпен тесіледі, осылайша оның пайғамбарлығы орындалады. Аңыз бойынша Кармартеннің есімінің екінші бөлігі (Уэльстік fyrddin) Мирддиннен алынған және оның туған жерін анықтайды. Алайда, Британия Рим провинциясы болған кезде, Кармартен Деметей тайпасының (цивитас) астанасы болды, ол Моридуном (бриттониялық *мори дунон «теңіз бекінісі» дегенді білдіреді) деп аталды, және бұл қаланың атының нағыз көзі. Кельттік тіл маманы А. О. Х. Джарман Мирддин атауы Кармартеннің атынан шыққан деп ұсынады. Уэльстік әдебиетте Ұлыбританияның барлық кельт халықтарының әскери жеңісін болжап, ағылшындықтарды және кейіннен нормандықтарды теңізге қайтарып жіберетін пайғамбарлық әдебиет мысалдары бар. Кейбір шығармалары Мирддиннің пайғамбарлықтары ретінде ұсынылған. Армес Прайдин (оның ең ерте атауларының бірі) «Мирддин олардың кездесетінін болжайды» деген жолды қамтиды. Дәстүр корнвистік әдебиетпен бөліскен көрінеді, алайда Ватикан кітапханасында Корнволл Джонның жоғалған Корнвистік түпнұсқасы Мерлиннің пайғамбарлығының бір ғана латын аудармасы бар. «Кармартиннің қара кітабында» Yr Afallennau және Yr Oianau өлеңдерінде Мирддиннің алма ағашы мен шошқамен сөйлесіп, Оңтүстік Уэльстегі нормандықтармен шайқаста Уэльс армиясының табысы мен сәтсіздіктерін пайғамбарлық еткені суреттеледі. Класс Мирддин немесе Мерлиннің қоршауы – Уэльс триадаларының үшінші сериясында көрсетілген Ұлыбританияның ертедегі атауы.

Монмут қаласының Жеффри

Мерлиннің қазіргі бейнесі Джеффри Монмуттан бастау алды, ол Мерлинді пайғамбар және ақылдан адасқан адам ретінде бейнеледі және оны Артур жырларына енгізді. Джеффри Монмут Оңтүстік Уэльстегі Кармартен қаласымен байланысты Мерлин сиқыршысын танымал етті. Оның "Prophetiae Merlini" кітабы, ол Мерлин деп атаған Уэльс арысы Мэрдиннің болжамдарын жинау мақсатында жазылған. Ол бұл болжамдарды өзінің танымал екінші еңбегі "Historia Regum Britanniae" кітабына қосты. Бірақ, бұл еңбегінде ол Мерлиннің өмірін Амброзий Аврелиан мен король Артурдың заманына, Мэрдин Уилттің өмірінен ондаған жылдар бұрын орналастырды. Ол сондай-ақ, бұрын Амброзийға жатқызылған эпизодты және өзінің ойлап тапқан басқа да оқиғаларды қосты. Кейін Джеффри "Vita Merlini" атты еңбекті жазды, ол Мэрдин және оның Арфдеридтегі тәжірибесі туралы ертерек Уэльс әңгімелеріне жақын негізделген, және оқиғаның Мерлиннің Артурмен байланысынан көп уақыт өткен соң болғанын түсіндірді. Дегенмен, "Vita Merlini" "Historia" нұсқасына қарсы тұру үшін жеткілікті танымал болмады, және кейінірек кейіпкер туралы көптеген жазбаларға осы нұсқа әсер етті.