Кіріспе
Уэльстік ақын және астролог (ту. 540 ж.) – ортағасырлық Уэльс аңызындағы тұлға. Орта Уэльс поэзиясында ол бас бард, «Кармартиннің қара кітабы» мен «Хергесттің қызыл кітабы» атты бірнеше өлеңдердің баяндамашысы саналады. Ол Элис Груффидтің «Уилт» («Жабайы») деп атаған, ал басқа жерде – Myrddin Emrys («Амброзиус»), Merlinus Caledonensis («Каледониялық») немесе Merlin Sylvestris («ормандық»). Мирддин Уилт 540 жылы дүниеге келген. Оның аңызы белгілі кельт тақырыбына негізделгенімен, Мирддиннің аңызы тарихқа байланысты, өйткені ол Арфдеридд шайқасынан кейін (Артурет) ақылдан адасқан деп айтылады, онда Стратклайдтың Риддерх Хейлі бритондық патша Гвендолеуді жеңді. «Камбрия жылнамасы» бойынша бұл оқиға 573 жылы болған. Мирддин Уилттің аңызы Солтүстік Британияның Лайлокен деген тұлғасына өте ұқсас, ол Джоселин Фурнесстің 12-ғасырлық «Кентигерн өмірі» кітабында кездеседі. Ғалымдар Лайлокен мен Мирддиннің тәуелсіздігі немесе бірегейлігі туралы пікірлері әртүрлі, бірақ Мирддиннің кейінгі Уэльс аңыздарынан тәуелсіздігі туралы көбірек келісім бар. Мирддиннің қабірі Пиблс маңындағы Дрюмельзиер ауылында Твид өзені жанында жатыр деп саналады, бірақ бұл жерде жер бетінен ештеңе қалмады. Гвендолеудің қарсыластарын Елиффердің ұлдары деп атаған, олар Гурги мен Передур болса керек. Бұл шайқас, Уриен Регедтің кейіннен өлтірілуі және Катратеттегі Гододиннің жеңілуі солтүстіктегі ағылшын, шотланд және пикттер алдындағы алғашқы британ патшалықтарының одақтастығының құлдырауының себептері ретінде келтіріледі. Уэльстік тарихшы Джон Эдвард Ллойд үш дәстүр біріктірілгенін айтады. Біріншісі, Merlinus Ambrosius (Артур Мерлин), Гиральдус Камбренсиспен Мирддин Эмрис ретінде анықталды – Амброзиус Уэльс түрі, ол Кармартеннен табылды және Вортигернге дейін пайғамбарлық етті. Екіншісі, Merlinus Silvester немесе Merlinus Caledonensis солтүстіктен (Альба) келген және Артурдың замандасы болған, шайқаста күресіп жатқанда аспанда қорқынышты белгі көріп, қалған күндерін орманда ақымақ болып өткізді. Үшіншісі – «Мирддин Уилт», Ллойд оны Джоселин Фурнесстің «Жан Киттигерн» кітабында айтылған Лайлокенмен сәйкестендіреді. Лайлокен Мерлинмен 15-ғасырдың аяғында танылса да, баламалы атауы орта Уэльс поэмасында болған болуы мүмкін, өйткені ол әпкесі Гвенддідпен (сондай-ақ Гвенддід немесе Лангуорет) сөйлескенде бірнеше рет Llallwg деп атады, ал оның кішкентай түрі Llallwgan болар еді. Бұл аңыздың бір нұсқасы 15-ғасырдың аяғында Лайлокен мен Кентигернде сақталған. Бұл әңгімелерде Сент-Кентигерн бос жерде Лайлокен есімді жалаңаш, шашты ақылсыз адамды кездестіреді, кейбіреулер оны Мерлинум немесе Мерлин деп атайды. Ол өзінің күнәлары үшін жабайы аңдар арасында адасып жүруге сотталды, ол Лиддел мен Карванок арасындағы жазықтағы шайқаста қаза тапқан адамдардың бәрінің өліміне себепші болды. Ол өзінің оқиғасын айтқаннан кейін, ақымақ адам секіріп қашып, киелі адамнан алыстап, далаға қайта оралады. Ол бірнеше рет қайтадан пайда болады, соңында Сент-Кентигерннен Киелі шара сұрайды, ол үш рет өлуге дайын екенін пайғамбарлық етеді. Біраз ойланғаннан кейін, киелі адам ақылсыз адамның тілегін орындайды, ал сол күні король Мелдредтің бақташылары оны тұтқынға алады, ұрып-соғып, кейін Твид өзеніне лақтырады, онда оның денесі тікпен тесіледі, осылайша оның пайғамбарлығы орындалады. Аңыз бойынша Кармартеннің есімінің екінші бөлігі (Уэльстік fyrddin) Мирддиннен алынған және оның туған жерін анықтайды. Алайда, Британия Рим провинциясы болған кезде, Кармартен Деметей тайпасының (цивитас) астанасы болды, ол Моридуном (бриттониялық *мори дунон «теңіз бекінісі» дегенді білдіреді) деп аталды, және бұл қаланың атының нағыз көзі. Кельттік тіл маманы А. О. Х. Джарман Мирддин атауы Кармартеннің атынан шыққан деп ұсынады. Уэльстік әдебиетте Ұлыбританияның барлық кельт халықтарының әскери жеңісін болжап, ағылшындықтарды және кейіннен нормандықтарды теңізге қайтарып жіберетін пайғамбарлық әдебиет мысалдары бар. Кейбір шығармалары Мирддиннің пайғамбарлықтары ретінде ұсынылған. Армес Прайдин (оның ең ерте атауларының бірі) «Мирддин олардың кездесетінін болжайды» деген жолды қамтиды. Дәстүр корнвистік әдебиетпен бөліскен көрінеді, алайда Ватикан кітапханасында Корнволл Джонның жоғалған Корнвистік түпнұсқасы Мерлиннің пайғамбарлығының бір ғана латын аудармасы бар. «Кармартиннің қара кітабында» Yr Afallennau және Yr Oianau өлеңдерінде Мирддиннің алма ағашы мен шошқамен сөйлесіп, Оңтүстік Уэльстегі нормандықтармен шайқаста Уэльс армиясының табысы мен сәтсіздіктерін пайғамбарлық еткені суреттеледі. Класс Мирддин немесе Мерлиннің қоршауы – Уэльс триадаларының үшінші сериясында көрсетілген Ұлыбританияның ертедегі атауы.
Myrddin Wyllt (—"Myrddin the Wild", , ) is a figure in medieval Welsh legend. In Middle Welsh poetry he is accounted a chief bard, the speaker of several poems in The Black Book of Carmarthen and The Red Book of Hergest. He is called Wyllt—"the Wild"—by Elis Gruffydd, and elsewhere Myrddin Emrys ("Ambrosius"), Merlinus Caledonensis ("of Caledonia") or Merlin Sylvestris ("of the woods"). Myrddin Wylt was born in 540 CE. Although his legend centres on a known Celtic theme, Myrddin's legend is rooted in history, for he is said to have gone mad after the Battle of Arfderydd (Arthuret) at which Rhydderch Hael of Strathclyde defeated the Brythonic king Gwenddoleu. According to the Annales Cambriae this took place in 573. Myrddin Wyllt's legend closely resembles that of a north British figure called Lailoken, which appears in Jocelyn of Furness' 12th century Life of Kentigern. Scholars differ as to the independence or identity of Lailoken and Myrddin, though there is more agreement as to Myrddin's original independence from later Welsh legends. Myrddin's grave is reputed to lie near the River Tweed in the village of Drumelzier near Peebles, although nothing remains above ground level at the site. naming Gwenddoleu's adversaries as the sons of Eliffer, presumably Gwrgi and Peredur. This battle, the subsequent assassination of Urien Rheged and the defeat of the Gododdin at Catraeth are cited as reasons for the collapse of the alliance of early British kingdoms in the north before the Angles, Scots and Picts. Welsh historian John Edward Lloyd suggests there were three traditions that were conflated. The first, “Merlinus Ambrosius” (the Arthurian Merlin), identified by Giraldus Cambrensis as Myrddin Emrys —the Welsh form of Ambrosius—, who was found at Carmarthen and prophesied before Vortigern. The second, “Merlinus Silvester” or “Merlinus Caledonius” who came from the North (Alba) and was a contemporary of Arthur, saw a horrible portent in the sky while fighting in a battle and spent the rest of his days a madman in the woods. The third one is “Myrddin Wyllt”, whom Lloyd identifies with the Lailoken mentioned in Jocelyn of Furness' Life of St. Kentigern. Although Lailoken is identified with Merlin in the late 15th century Lailoken and Kentigern, the alternative name may already have been present in the Middle Welsh poem Dialogue of Myrddin with his sister Gwendydd (also named Gwenddydd or Languoreth), for she addresses him several times as Llallwg, for which the diminutive would be Llallwgan. A version of this legend is preserved in the late 15th century Lailoken and Kentigern. In this narrative St. Kentigern meets a naked, hairy madman called Lailoken, said by some to be called Merlynum or Merlin, in a deserted place. He has been condemned for his sins to wander in the company of beasts, having been the cause of the deaths of all of the persons killed in the battle fought on the plain between Liddel and Carwannok. Having told his story, the madman leaps up and flees from the presence of the saint back into the wilderness. He appears several times more in the narrative until at last asking St. Kentigern for the Sacrament, prophesying that he was about to die a triple death. After some hesitation, the saint grants the madman's wish, and later that day the shepherds of King Meldred capture him, beat him with clubs, then cast him into the river Tweed where his body is pierced by a stake, thus fulfilling his prophecy. Legend has it that second part of Carmarthen's name (in Welsh fyrddin) was derived from Myrddin and identified his place of birth. However, when Britannia was a Roman province, Carmarthen was the civitas capital of the Demetae tribe, known as Moridunum (from Brittonic *mori dunon meaning "sea fort"), and this is the true source of the town's name. Celticist A. O. H. Jarman suggests that instead the name Myrddin was derived from Carmarthen's name. Welsh literature has examples of a prophetic literature, predicting the military victory of all of the Celtic peoples of Great Britain who will join and drive the English – and later the Normans – back into the sea. Some of these works were presented as prophecies of Myrddin. The Armes Prydein (one of the earliest mentions of him) contains the line “Myrddin foretells that they will meet”. The tradition was apparently shared with Cornish literature, however only a single Latin translation of a lost Cornish language original Prophecy of Merlin exists in the Vatican library by John of Cornwall. In the Black Book of Carmarthen the poems Yr Afallennau and Yr Oianau describe Myrddin talking to an apple tree and a pig, prophesying the success or failure of the Welsh army in battles with the Normans in South Wales. Clas Myrddin, or Merlin's Enclosure, is an early name for Great Britain stated in the Third Series of Welsh Triads.
Монмут қаласының Жеффри
Мерлиннің қазіргі бейнесі Джеффри Монмуттан бастау алды, ол Мерлинді пайғамбар және ақылдан адасқан адам ретінде бейнеледі және оны Артур жырларына енгізді. Джеффри Монмут Оңтүстік Уэльстегі Кармартен қаласымен байланысты Мерлин сиқыршысын танымал етті. Оның "Prophetiae Merlini" кітабы, ол Мерлин деп атаған Уэльс арысы Мэрдиннің болжамдарын жинау мақсатында жазылған. Ол бұл болжамдарды өзінің танымал екінші еңбегі "Historia Regum Britanniae" кітабына қосты. Бірақ, бұл еңбегінде ол Мерлиннің өмірін Амброзий Аврелиан мен король Артурдың заманына, Мэрдин Уилттің өмірінен ондаған жылдар бұрын орналастырды. Ол сондай-ақ, бұрын Амброзийға жатқызылған эпизодты және өзінің ойлап тапқан басқа да оқиғаларды қосты. Кейін Джеффри "Vita Merlini" атты еңбекті жазды, ол Мэрдин және оның Арфдеридтегі тәжірибесі туралы ертерек Уэльс әңгімелеріне жақын негізделген, және оқиғаның Мерлиннің Артурмен байланысынан көп уақыт өткен соң болғанын түсіндірді. Дегенмен, "Vita Merlini" "Historia" нұсқасына қарсы тұру үшін жеткілікті танымал болмады, және кейінірек кейіпкер туралы көптеген жазбаларға осы нұсқа әсер етті.