Кіріспе
Расос қорымы (, cmentarz Na Rossie, ) – Литваның Вильнюс қаласындағы ең көне және ең танымал қорымы. Ол орналасқан Расос ауданының атымен аталған. Қорым ескі және жаңа бөліктерге тар Sukilėliai көшесімен бөлінген. Жалпы ауданы 10,8 гектарды құрайды. 1990 жылдан бері жаңа жерлеулерге тек отбасылық қабірлерге ғана рұқсат беріледі.
Rasos Cemetery (, cmentarz Na Rossie, ) is the oldest and most famous cemetery in the city of Vilnius, Lithuania. It is named after the Rasos district where it is located. It is separated into two parts, the old and the new cemeteries, by a narrow Sukilėliai Street. The total area is 10.8 ha. Since 1990 new burials are allowed only to family graves.
Тарих
Көптеген дереккөздерде 1769 жыл зираттың құрылған күні ретінде көрсетілген. Алайда, кейбір тарихшылар бұл қателік деп санайды және нақты күні 1796 жыл болуы керек деп есептейді. 1801 жылдың 24 сәуірінде жаңа зират қасиетті деп жарияланды. Екі күннен кейін Вильнюс қаласының мэрі Ян Мюллер онда жерленген алғашқы адам болды. 1801 жылдың шілдесінде ресми құжатқа қол қойылды, онда зиратқа белгілі бір жер мөлшері берілгені және ол қала тұрғындарының барлығына тегін қолжетімді болатыны жазылған. Бұл Вильнюсте шіркеуге жақын орналасқан алғашқы зират емес еді. 1802–1807 жылдары екі колумбарий салынды. Олардың биіктігі бес қабатқа дейін жететін және тік бұрышпен біріктірілген. 19 ғасырдың соңында колумбарийлер тозуды бастады. Колумбарийлердің арасында 1844–1850 жылдары нео-готикалық стильдегі қызыл кірпіштен салынған шағын шіркеу (капелла) бой көтерді. 1888 жылы шағын шіркеуге үйлесімді қоңырау мұнарасы қосылды. Алғашында зират ағаш қоршаумен қоршалған, бірақ ол 1812 жылы өртеніп кетті. 1820 жылы кірпіштен жасалған қоршау қайта салынды, оның бөліктері бүгінге дейін сақталған. 1814 жылы зират кеңейтілді, себебі билік қала тұрғынынан қосымша жер сатып алды. Бұл қосымша жер қазір Әдебиетшілер төбесі (литва тілінде: Literatų kalnelis) деп аталады. 1847 жылы православие дінінің өкілдері Расос зиратының жанында өз зиратын ашты. Онда жақын маңдағы монастырь ауруханасының сарбаздары мен қаланың кедей тұрғындары жерленді. Сондықтан ол Жетімдер зираты (литва тілінде: Našlaičių kapinės) деп аталды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Кеңес билігі оң жақ колумбарийді бұзды, ал 1970 жылдары сол жақ колумбарийді жойды. 1980 жылдары бүкіл некропольді жою жоспарланған, өйткені Кеңес билігі зираттың ортасынан өтетін ірі тас жол салуды көздеген. Алайда, польша тілінде шығатын "Czerwony Sztandar (Wilno)" ("Қызыл Ту") газеті бастаған жариялық науқаны мен экономикалық қиындықтарға байланысты бұзу тоқтатылды. Литва тәуелсіздік алғаннан кейін (1990) және Кеңес Одағы тарағаннан кейін (1991), Литва мен Польша билігі зиратты қалпына келтіру үшін бірлесіп жұмыс істеді.
Польша соғыс қорымы
1920 жылы қала кіреберісіне жақын поляк-совет соғысы мен поляк-литва соғысында қаза тапқан 164 поляк әскері үшін әскери қабірстан салынды. Ол 1935-1936 жылдары Войцех Ястржембскиймен қайта жаңартылды, ол Юзеф Пилсудскийдің жүрегі сақталған қабір тасын да жобалады. 1939 жылдың 18 қыркүйегіне дейін, Қызыл Армия қалаға кіргенге дейін, үш сарбаздан тұратын құрметті қарауыл әрдайым бұл жерде тұрды. 1939 жылы қаруларын Кеңес Одағына беруден бас тартқан үш белгісіз сарбаз сол жерде-ақ атып өлтірілді және қазір маршал Пилсудскийдің жүрегіне жақын жерленген. Қабірстанның бір бөлігінде Вильно көтерілісінде қаза тапқан Польша Армиясының сарбаздарының қабірлері орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұзылған олардың қабірлері 1993 жылы Польша Республикасының қаражатымен қайта қалпына келтірілді.