Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Париждегі жер асты сүйек қорымы, Франция
Underground ossuary in Paris, France
Париж катакомбалары () – Францияның Париж қаласында орналасқан жер асты сүйек қорымы, онда алты миллионнан астам адамның қалдықтары сақталған. Париждің ежелгі тас карьерлерін консолидациялау үшін салынған, олар бұрынғы қала қақпасынан ("Тозақ қақпасы") оңтүстікке қарай созылады; сүйек қорымы қаланың толып жатқан зираттарының салдарынан туған мәселені шешу мақсатында құрылды. Дайындық жұмыстары 1774 жылы Киелі Бейкүнәлер зиратының маңындағы жертөле қабырғаларының құлауынан кейін жеделдетілді, бұл зиратты жою қажеттілігіне шұғылдық сезім қосты. 1786 жылдан бастап, париждік зираттардың көпшілігінен жабық вагондармен түнгі процессиялар арқылы қалдықтар шахтаға тасылды.
The Catacombs of Paris (, ) are underground ossuaries in Paris, France, which hold the remains of more than six million people. Built to consolidate Paris's ancient stone quarries, they extend south from the italic=no ("Gate of Hell") former city gate; the ossuary was created as part of the effort to eliminate the effects of the city's overflowing cemeteries. Preparation work began shortly after a 1774 series of basement wall collapses around the Holy Innocents' Cemetery added a sense of urgency to the cemetery eliminating measure, and from 1786, nightly processions of covered wagons transferred remains from most of Paris's cemeteries to a mine shaft opened near the
Бұл сүйек қорымы 19 ғасырдың басында концерттер мен басқа да жеке шаралар үшін танымал орынға айналғанша ұмытылған күйде қалды; одан әрі жөндеу жұмыстарынан және кіру жолдарының салынуынан кейін, ол 1874 жылдан бастап жалпы жұртшылыққа ашылды. 2013 жылдан бері Катакомбалар Париж қаласының басқаруындағы он төрт мұражайдың біріне жатады. Бұл сүйек қорымы Париждің жер асты шахталарының шағын бөлігі болғанымен, париждіктер барлық туннель желісін катакомба деп атайды.
The ossuary remained largely forgotten until it became a novelty place for concerts and other private events in the early 19th century; after further renovations and the construction of accesses around italic=no, it was opened to public visitation from 1874. Since 2013, the Catacombs have numbered among the fourteen City of Paris Museums managed by italic=no. Although the ossuary comprises only a small section of the underground mines of Paris, Parisians often refer to the entire tunnel network as the catacombs.
Париждің зираттары
Париждің ең алғашқы зираттары Рим дәуіріндегі Леф Бэнк қаласының оңтүстік шетінде орналасқан. Батыс Рим империясының 5-шы ғасырдың соңында құлағаннан кейін және франктардың басып кіруінен соң, париждіктер ақырында бұл елді мекенді батпақты Оң жағалауға ауыстырды: 4-ші ғасырдан бастап, ондағы алғашқы белгілі қоныс Сент-Этьен шіркеуі мен зираттың айналасында (қазіргі Париждің Готель де Виль артында) биік жерде пайда болды. Осылайша, әдеттегідей, өлгендерді тұрғын аймақтардан алыс жерлеудің орнына, Париждің Оң жағалауындағы қоныс орталыққа жақын зираттармен басталды. Бұл зираттардың ең орталықта орналасқаны – 5-ші ғасырға дейін созылған Нотр-Дам де Буи шіркеуінің айналасындағы зират, ол 9-шы ғасырдағы нормандардың шапқыншылығынан кейін алғашқы шіркеу қиратылғаннан соң Сент-Оппортун приходының меншігіне өтті. 1130 жылдан бастап, егер ол «Әулиелердің тәуелсіздері» шіркеуімен байланысты жеке приход болса, қазіргі Сен-Дени, Ферроннери, Ланжери және Берже көшелері арасындағы жерді алып жатқан бұл зират қаланың басты зиратына айналды. Сол ғасырдың соңында «Әулиелердің тәуелсіздері» Париждің басты базар алаңы Ле-Альге қасында орналасып, толып кетті. Жаңа жерлеу орындарын жасау үшін көп бұрын қайтыс болғандардың денелерін эксгумациялап, сүйектерін зират қабырғаларының ішінде салынған «шарнье» галереяларының төбелері мен қабырғаларына жинады. 18-шы ғасырдың соңына қарай орталық зират екі метрлік жер үйіндісіне айналды, ол ғасырлар бойы өлген париждіктердің денелерімен, сондай-ақ Отель-Дьё ауруханасы мен моргтың қалдықтарымен толы болды. Басқа париждік приходтардың да өз зираттары болды, бірақ «Әулиелердің тәуелсіздері» зиратындағы жағдай ең нашар болды. Зиратты пайдалануды шектеуге бағытталған бірқатар тиімсіз жарлықтар жағдайды жақсартуға көмектеспеді, және тек 18-шы ғасырдың соңында ғана қаланың шетінде үш жаңа, ірі қала маңындағы зираттар құру және қала шегіндегі барлық шіркеу зираттарын жабу туралы шешім қабылданды.
Paris's earliest burial grounds were to the southern outskirts of the Roman era Left Bank city. In ruins after the Western Roman Empire's 5th century end and the ensuing Frankish invasions, Parisians eventually abandoned this settlement for the marshy Right Bank: from the 4th century, the first known settlement there was on higher ground around a Saint Etienne church and burial ground (behind the present [[Hôtel de Ville, Paris), and urban expansion on the Right Bank began in earnest after other ecclesiastical landowners filled in the marshlands from the late 10th century. Thus, instead of burying its dead away from inhabited areas as usual, the Paris Right Bank settlement began with cemeteries near its centre. The most central of these cemeteries, a burial ground around the 5th century Notre Dame des Bois church, became the property of the Saint Opportune parish after the original church was demolished by the 9th century Norman invasions. When it became its own parish associated with the church of the "Saints Innocents" from 1130, this burial ground, filling the land between the present rue Saint Denis, rue de la Ferronnerie, rue de la Lingerie and the rue Berger, had become the city's principal cemetery. By the end of the same century, Saints Innocents was neighbour to the principal Parisian marketplace Les Halles, and already filled to overflowing. To make room for more burials, the long dead were exhumed and their bones packed into the roofs and walls of "charnier" galleries built inside the cemetery walls. By the end of the 18th century, the central burial ground was a two metre high mound of earth filled with centuries of Parisian dead, plus the remains from the Hôtel Dieu hospital and the Morgue; other Parisian parishes had their own burial grounds, but the conditions in Saints Innocents were the worst. A series of ineffective decrees limiting the use of the cemetery did little to remedy the situation, and it was not until the late 18th century that it was decided to create three new large scale suburban burial grounds on the outskirts of the city, and to condemn all existing parish cemeteries within city limits.
Болашақ сүйек сауыты: Париждің бұрынғы шахталары
Сол жағалаудың көп бөлігі бай Лутеция әктас кен орындарының үстінде орналасқан. Бұл тас қаланың көп бөлігін салуға қолданылған, бірақ ол тұрғын үйлерден алыс, қала маңындағы жерлерде өндірілген. 12 ғасырдан кейін қолданылған кен қазу әдісі – кен орнына құдық қазып, одан түзу боймен қазып, тозып біткенше жалғастыру болды. Осылайша, осы (көбінесе заңсыз) кен орындарының көпшілігі картаға түсірілмеген, ал тозып біткен соң көбінесе тасталып, ұмытылған. Париж ғасырлар бойы қала маңындағы аудандарын бірнеше рет қосып алған, ал 18 ғасырға қарай оның көптеген округтері (әкімшілік аудандары) бұрын қазылған жерлерді қамтыған немесе олардың құрамына кірген. Сол жағалаудың кеніштермен толыққан жағдайы сәулетшілерге 17 ғасырдың басында Валь-де-Грация ауруханасының құрылысы кезінде белгілі болды (оның құрылыс шығындарының көп бөлігі негізге жұмсалды), бірақ 1774 жылдан бастап "Ру-д'Энфер" көшесіндегі үйдің құлауынан (қазіргі Денфер-Рошеро даңғылы мен Сен-Мишель бульварының қиылысынан жақын жерде) бірнеше кен орындарында облыс пайда болды. Бұл оқиғадан кейін король Людовик XVI Париждің жер астын зерттеу үшін комиссия құрды. Осының нәтижесінде Inspection Générale des Carrières (Кеніштерді тексеру бас басқармасы) қызметі құрылды.
Much of the Left Bank area rests upon rich Lutetian limestone deposits. This stone built much of the city, but it was extracted in suburban locations away from any habitation. Because of the post 12th century haphazard mining technique of digging wells down to the deposit and extracting it horizontally until depletion, many of these (often illicit) mines were uncharted, and when depleted, often abandoned and forgotten. Paris had annexed its suburbs many times over the centuries, and by the 18th century many of its arrondissements (administrative districts) were or included previously mined territories. The undermined state of the Left Bank was known to architects as early 17th century construction of the Val de Grâce hospital (most of its building expenses were due to its foundations), but a series of mine cave ins beginning 1774 with the collapse of a house along the "rue d'Enfer" (near today's crossing of the Avenue Denfert Rochereau and the boulevard Saint Michel) caused King Louis XVI to name a commission to investigate the state of the Parisian underground. This resulted in the creation of the inspection Générale des Carrières (Inspection of Mines) service.
Осуарийді жаңарту және безендіру
Катакомбалар алғашқы жылдары ұйымдастырылмаған сүйек сақтау орны болды, бірақ 1810 жылдан бастап Париж кенін тексеру қызметінің директоры Луи Этьен Херикарт де Тюри үңгірлерді баруға болатын бейітке айналдыратын жөндеу жұмыстарын жүргізді. Бүгінгі катакомбаларда көрінетін үлгілерде бас сүйектері мен сан сүйектерін үйіп қоюды басқарғаннан бөлек, ол сүйек қабырғаларын толықтыру үшін қолға түскен зират безендірулерін пайдаланды (бұрын Томбе-Иссоир меншігінде сақталған, көптегені 1789 жылғы революциядан кейін жоғалып кеткен). Париждің астынан табылған әртүрлі минералдарды көрсетуге арналған бөлме де, катакомба құрылысы мен жөндеу кезінде кездескен әртүрлі қаңқа деформацияларын көрсетуге арналған бөлме де салынды. Ол сонымен қатар қорқынышты ескерту жазулары бар монументальді тақталар мен аркаларды орнатты, сондай-ақ сүйек қорының мәнін сипаттайтын немесе басқа да түсініктемелер жазған тас тақталарды қосты. Болашақ келушілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін, катакомба қалған Париждің сол жақ жағалауының кеңейтілген туннель желісінен қабырғаланып бөлінді.
Catacombs in their first years were a disorganized bone repository, but Louis Étienne Héricart de Thury, director of the Paris Mine Inspection Service from 1810, had renovations done that would transform the caverns into a visitable mausoleum. In addition to directing the stacking of skulls and femurs into the patterns seen in the catacombs today he used the cemetery decorations he could find (formerly stored on the Tombe Issoire property; many had disappeared after the 1789 Revolution) to complement the walls of bones. Also created was a room dedicated to the display of the various minerals found under Paris, and another showing various skeletal deformities found during the catacombs' creation and renovation. He also added monumental tablets and archways bearing ominous warning inscriptions, and also added stone tablets bearing descriptions or other comments about the nature of the ossuary, and to ensure the safety of eventual visitors, it was walled from the rest of Paris's Left Bank's already extensive tunnel network.
Қазіргі заманғы
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде француз қарсыласының париждік мүшелері туннель жүйесін пайдаланып, 1944 жылдың маусым айында полковник Рол Тангуй Парижді азат ету үшін көтеріліске басқарған штабты құрды. Нацистер 6-шы округтегі Лицей Монтень орта мектебінің астында жер асты бункерін орналастырды. 2004 жылы полиция Трокадерьоның астындағы катакомбалардың бір бөлігінде толық жабдықталған кинотеатр тапты. Онда үлкен киноэкраны, көрермендерге арналған орындықтар, проектор, жақында түсірілген триллерлер мен классикалық фильмдер, толық жабдықталған бар және үстел-орындықтары бар мейрамхана болды. "Les UX" тобы бұл қондырғының жауапкершілігін өз мойнына алды. 2014 жылы шыққан "As Above, So Below" фильмі француз үкіметінен катакомбаларда түсіруге рұқсат алған алғашқы туынды болды. Олар пианино мен автокөлікті катакомбаға әкеліп, өртеп жібергеннен басқа, қоршаған ортаға ешқандай өзгеріс енгізбеуді көздеді. 2015 жылы Airbnb компаниясы клиенттерге Катакомбаларда түнгі демалыс жасау мүмкіндігін ұсынып, жарнамалық акция өткізді, оған 350 000 евро жұмсады. 2017 жылдың тамызында ұрылар катакомбалардың жертөлесіне еніп, 250 000 евродан астам сомаға шарап ұрлады.
During World War II, Parisian members of the French Resistance used the tunnel system and established the headquarters from where Colonel Rol Tanguy led the insurrection for the liberation of Paris in June 1944. The Nazis established an underground bunker below Lycée Montaigne, a high school in the 6th arrondissement. During 2004, police discovered a fully equipped movie theater in an area of the catacombs underneath the Trocadéro. It was equipped with a giant cinema screen, seats for the audience, projection equipment, film reels of recent thrillers and film noir classics, a fully stocked bar, and a complete restaurant with tables and chairs. The group les UX took responsibility for the installation. The film As Above, So Below, released in 2014, was the first production that secured permission from the French government to film in the catacombs. They aimed to use no alterations to the environment with the exception of a piano and a car which were hauled into the catacombs and set on fire. During 2015, Airbnb paid €350,000 as part of a publicity stunt offering customers the chance to stay overnight in the Catacombs. In August 2017, thieves broke into a cellar from the catacombs and stole more than €250,000 of wine.
Өлімдер
Катакомбаларда ресми түрде тек бір өлім расталған. 1793 жылы Валь-де-Грация ауруханасының есік сақшысы Филип Аспарт катакомбаларда қайтыс болды. Ол жарық көзін жоғалтып, қараңғыда қалғандықтан өлген деп есептеледі. 1804 жылы, 11 жыл өткен соң, оның денесі шығуға кететін баспалдақтан бірнеше метр қашықтықта табылған. Оның кім екенін аурухана кілттері мен жакетіндегі түймелер арқылы анықтаған.
Only one death has officially been confirmed in the Catacombs. In 1793, Philibert Aspairt, a door keeper for the Val de Grâce hospital, died in the catacombs. It is thought that he had lost his light source, and was left to die in the darkness. In 1804, 11 years later, his body was found, only a few metres away from a staircase that would have led to an exit. He was only identified by his hospital key ring, and the buttons on his jacket.
Сапарлар
Катакомбаға кірер кезде жоғарыда "Arrête! C'est ici l'empire de la Mort" ("Тоқта! Бұл өлім империясы") деген жазу орналасқан. Париж катакомбалары құрылысынан бастап, ерекше беделді париждіктер үшін қызығушылық тудырды, ал 1787 жылы Артуа графы (кейін Франция королі Карл X) алғашқы келушілердің бірі болды. Жалпыға ортақ келушілерге рұқсат оның жаңадан жөнделуінен және 1814-1815 жылдардағы соғыстан кейін берілді. Бастапқыда жылына бірнеше рет, уәкілетті шахта инспекторының рұқсатымен ғана кіруге рұқсат берілді, бірақ кейін жиірек және кез келген шахта бақылаушысының рұқсатымен келушілер ағыны сүйектер сақтау орнын 1830 жылға дейін нашарлатып, рұқсат ету ережесі қайта жаңғыртылды, ал 1833 жылдан бастап катакомбалар толығымен жабылды. 1850 жылдан бастап жылына төрт рет ашылатын болды, ал қоғамдық сұраныс үкіметке 1867 жылдан бастап ай сайынғы сапарларға, 1874 жылдан бастап әр айдың бірінші және үшінші сенбісінде екі апта сайынғы сапарларға (қарашаның 1-і күні барлық қасиеттілер мерекесіне қосымша ашылумен) және 1878, 1889 (сол жылы ең көп келушілер тіркелді) және 1900 жылғы Дүниежүзілік көрмелерде апта сайынғы сапарларға рұқсат берді. Кейін күнделікті келуге рұқсат берілді. Вандализм оқиғасынан кейін Катакомбалар 2009 жылдың қыркүйегінде жабылып, сол жылдың 19 желтоқсанында қайта ашылды. COVID-19 пандемиясының салдарынан 2020 жылдың 16 маусымында жаңа ережелер мен нұсқаулармен келушілерге қайта ашылды. Келушілер енді маска киюге міндетті емес.
As one visits the catacombs, a sign above reads Arrête! C'est ici l'empire de la Mort ("Stop! This is the empire of Death"). The Catacombs of Paris became a curiosity for more privileged Parisians from their creation, an early visitor being the Count of Artois (later Charles X of France) in 1787. Public visits began after its renovation into a proper ossuary and the 1814–1815 war. First allowed only a few times a year with the permission of an authorized mines inspector, but later more frequently and permitted by any mine overseer, a flow of visitors degraded the ossuary to a point where the permission only rule was restored from 1830, and the catacombs were closed completely from 1833 because of church opposition to exposing human remains to public display. Open again for four visits a year from 1850, public demand caused the government to allow monthly visits from 1867, bi weekly visits on the first and third Saturday of each month from 1874 (with an extra opening for the November 1 toussaint holiday), and weekly visits during the 1878, 1889 (the most visitors yet that year) and 1900 World's Fair Expositions. Later they opened for regular daily visits. After an incident of vandalism, the Catacombs were closed to the public during September 2009 and reopened on 19 December of the same year. The Catacombs were reopened to the public on June 16, 2020, with new rules and guidelines for visitors as a result of the COVID 19 pandemic. Visitors are no longer required to wear masks.
Жер бетіндегі құрылымдардың бұзылуы
Катакомбалар Париж көшелерінің тікелей астында жатқандықтан, олардың үстіне ірі фундаменттер салу мүмкін емес, ал жердің көшкіні салдарынан ғимараттар қирады. Сондықтан осы аймақта көтеріңкі ғимараттар сирек кездеседі.
Because the catacombs are directly under the Paris streets, large foundations cannot be built above them and cave ins have destroyed buildings. For this reason, there are few tall buildings in this area.