Кіріспе

Санкт-Петербургтегі зират, Ресей
Тихвин зираты (Тихвинское кладбище) – Санкт-Петербург қаласының орталығында орналасқан тарихи зират. Ол Александр Невский лаврасының бір бөлігі және кешендегі төрт зираттың бірі. 1932 жылдан бері ол Мемлекеттік қалалық мүсін мұражайының [ru] құрамына кірді, және «Өнер шеберлерінің некрополі» (Некрополь мастеров искусств) деп аталады. 1823 жылы монастырьдің алғашқы зираты – Лазаревское толып кеткен соң ашылған бұл зират бастапқыда «Жаңа Лазаревский» деп аталды. Ол Тихвин Құдай шешесінің иконасына арналған зират шіркеуі салынғаннан кейін атын алды. Көп ұзамай Лазаревское зиратын басып, танымал және беделді жерлеу орнына айналды. 1826 жылы алғашқы әдеби тұлға Николай Карамзин, ал 1833 жылы Александр Пушкиннің досы Николай Гнедич осы зиратқа жерленді. Кейіннен Пушкиннің тағы да бірнеше досы осында жерленді. Ерекше маңызды жерлеулердің қатарында 1857 жылы Михаил Глинка, 1881 жылы Федор Достоевский, 1880 жылдары Модест Мусоргский мен Александр Бородин, ал 1893 жылы Петр Ильич Чайковскийдің жерленуі болды. Кеңес дәуірінде бұл зиратты музейлік некропольге айналдыру жоспарланды, ол негізінен ландшафты паркі ретінде көрінетін және ресей тарихының маңызды тұлғаларына арналған ескерткіштер стратегиялық түрде орналастырылатын еді. Зиратқа бірнеше көрнекті суретшілер жерленгеннен кейін, оны «Өнер шеберлерінің некрополі» деп атауға шешім қабылданды. 1930 жылдары көптеген маңызды ресейлік композиторлар, суретшілер, мүсіншілер, жазушылар мен ақындар қаланың әртүрлі жерлерінен эксгумацияланып, олардың ескерткіштерімен бірге Тихвин зиратына қайта жерленді. Сонымен қатар, зираттың көркемдік тақырыбына сай келмейтін ескерткіштер алынып тасталды немесе жойылды. Кеңес дәуірінде ерекше маңызды суретшілердің бірнеше жерлеуі өтті, бұл зиратты ұлттық пантеон ретінде бекітті.

Құру

Зират Александр Невский алаңының жанында, Қақпа шіркеуінен Моностырка өзеніне баратын жолдың оң жағында орналасқан. Бұрын бұл жерде әсемдік және көкөніс бақтары болған. Монастырдың алғашқы зираты – Лазарев зираты 1717 жылы құрылған, ал 19 ғасырдың басында ол толып кеткен. 1823 жылдың наурыз айында монастырь басшылары Санкт-Петербург теологиялық консисториясының қарама-қарсысында жаңа зират ашуды ұсынды. Уақыт өте келе ол батысқа қарай, бұрын монастырь бақтары болған жерлерге кеңейді, ал 1870 жылдары тас қабырғамен қоршалды. Шіркеу 1873 жылдың 2 ақпанында Тихвин Құдай шешесінің иконасының құрметіне освящен болды, бұл шамамен 1876 жылдан бастап зираттың ресми аты болды. Шіркеу үшін Павел Плешанов Ростовтың Димитрийі мен Мысырдың Мариясының екі иконасын салған. 1825 жылы император Александр I Таганрогқа сапарға шыққанша шіркеу мен зиратқа келді. Гнедичтің 6 ақпандағы жерлеу рәсіміне Пушкин, Иван Крылов, Петр Вяземский, Петр Плетнев, Федор Толстой және Алексей Оленин сияқты көптеген көрнекті әдебиет өкілдері қатысты. 1844 жылы Пушкиннің замандасы Евгений Баратынский осы зиратқа жерленді. Зират қоғамның түрлі салаларынан келген адамдар үшін беделді және танымал жерлеу орнына айналды. Бай саудагер А. И. Косиковский сегіз жоғары бағаналармен тіреліп тұрған шатыр астындағы монументалды саркофагқа жерленген. 1881 жылдың 1 ақпанында жазушы Федор Достоевский де осы зиратқа жерленді. 1880 жылдары композиторлар Модест Мусоргский мен Александр Бородин зираттың солтүстік бөлігіне жерленді, ал 1893 жылы Петр Ильич Чайковский де осы жерге қойылды. Соңында "Бес" немесе "Қуатты топ" деп аталған композиторлар тобының барлық мүшелері – Мусоргский, Бородин, сондай-ақ Милий Балакирев, Цезарь Кюи және Николай Римский-Корсаков осы зиратқа жерленді. 20 ғасырдың басында Тихвин зиратында әр түрлі пішіндегі және өлшемдегі 1325 ескерткіш болды, олардың ішінде тұғырлардағы монументалды айқыштар, саркофагтар мен стелалар бар еді. 1943 жылы ол бомбадан зардап шекті. 1955 жылы мұражай Д. А. Спришинымның бюстінің мрамордан жасалған көшірмесін орнатты. Басқа ескерткіштер Лавраның Благовещение шіркеуінде сақталды. Соғыс аяқталғаннан кейін дереу қалпына келтіру жұмыстары басталды, ал 1947 жылдың тамызында некрополь мұражайы ашылды. Ескерткіштерді көшіру және орнату жұмыстары соғыс аяқталғаннан кейін қайта басталды және 1950 жылдардың ортасына дейін жалғасты. Зират қалалық пантеон мәртебесін алғандықтан, осы жерге көптеген көрнекті кеңес азаматтарының жерлеулері де болды. Олардың қатарында 1934 жылы ғалым Сергей Лебедев, 1954 жылы суретші Михаил Авилов және 1966 жылы актер Николай Черкасов болды. 1972 жылы композитор Александр Глазуновтың сүйегі Парижден көшірілді. 1968 жылы Федор Достоевскийдің әйелі Анна Достоевская күйеуінің қасына қайта жерленді, ал театр режиссері Георгий Товстоногов 1989 жылы осы зиратқа қойылды. Қазірге дейін Товстоноговтың жерлеу рәсімі осы зиратта өткен соңғы жерлеу рәсімі болып табылады.