Кіріспе

Корпоративтік басқарудың қаржылық аспектілері атты Cadbury есебі – Cadbury компаниясының төрағасы, сэр Адриан Cadbury төрағалық еткен «Корпоративтік басқарудың қаржылық аспектілері жөніндегі комитет» құрамында дайындалған, корпоративтік басқару тәуекелдері мен кемшіліктерін азайту мақсатында компания басқармалары мен есеп жүйелерін ұйымдастыру бойынша ұсынымдарды қамтитын есеп. 1991 жылы Лондон қор биржасы Cadbury комитетін құрды, ал есептің жобалық нұсқасы 1992 жылдың мамырында жарияланды. Оның түзетілген және соңғы нұсқасы сол жылдың желтоқсан айында жарық көрді. Бұл есептегі ұсынымдар ЭЫДҰ, Еуропалық Одақ, АҚШ, Әлемдік банк сияқты басқа да кодекстерді әзірлеуде әртүрлі дәрежеде пайдаланылды.

Өмірбаян

Шридхар Аркот пен Валентина Бруно «Сөзбен ғана емес, мағынасында да: Ұлыбританиядағы корпоративтік басқаруды талдау» деген мақаласында Кэдбери комитетінің құрылу тарихын түсіндіреді. Тарихи фактілерге қатысты қателік болғанымен, Роберт Максвелл 1991 жылғы 5 қарашада қайтыс болды, ал «Корпоративтік басқарудың қаржылық аспектілері жөніндегі комитет», Кэдбери комитеті деп белгілі, Максвелл ісіне байланысты емес, басқа себептермен 1991 жылғы мамыр айында құрылды. Бұл оқиға сол кездегі жағдайды қызықты тұрғыдан көрсетеді: Роберт Максвеллдің 1990 жылы Канар аралдарында кемеде болғандағы қазасы оның компаниясының істеріне назар аударды. 1980-ші жылдардың ортасындағы тәуекелдік сатып алулар Максвелл Коммуникациясын үлкен қарыздарға алып келді, ол компаниялардың зейнетақы қорларынан қаражат аудару арқылы қаржыландырылды. Оның жоғалуынан кейін, Максвеллдің компанияларының бірі – «Миррор» тобының қарыздары оның активтерінен әлдеқайда көп екені және компанияның зейнетақы қорларынан 440 миллион фунт стерлинг (GBP) жоғалып кеткені анықталды. Зейнетақы схемаларын манипуляциялауға күдік болғанына қарамастан, Лондон қаласында Ұлыбритания немесе АҚШ-тың реттеуші органдары Максвелл Коммуникациясына қарсы ешқандай шара қолданбағаны туралы кең таралған пікір болды. 1992 жылы Максвеллдің компаниялары Ұлыбритания мен АҚШ-та банкроттықтан қорғануға өтініш берді. Сол кезде «Кредит және коммерция халықаралық банкі» (BCCI) банкротқа ұшырап, салымшылары, акционерлері және қызметкерлері үшін миллиардтаған доллар жоғалтты. Тағы бір компания, «Полли Пек», бір жылы жоғары пайда тапса, келесі жылы банкротқа ұшырады. Корпоративтік басқарудағы осы және басқа сәтсіздіктерден кейін сэр Адриан Кэдбери британдық корпоративтік басқару жүйесін зерттеу және инвесторлардың сенімін қайта қалпына келтіру үшін жақсартулар ұсыну мақсатында комитет құрды. Комитет 1991 жылғы мамыр айында Қаржылық есеп беру кеңесі, Лондон қор биржасы және есепшілер қауымдастығымен бірлесіп құрылды. Есептің негізінде практикалық тәжірибе және АҚШ тәжірибесі жатты, содан кейін кеңес алу процесінен өткізіліп, кеңінен қабылданды. Соңғы есеп 1992 жылдың желтоқсанында жарияланды және 1993 жылдың 30 маусымынан кейін есептерін ұсынатын тізімдегі компанияларға қатысты қолданылды.