Кіріспе
IAST немесе Ачала (, "Алмас"), сондай-ақ IAST (अचलनाथ, "Алмас Иесі") немесе IAST (आर्याचलनाथ, "Асыл Жылжымайтын Иесі") деп аталады, бұл ашулы құдай және дхармапала (Дхарманың қорғаушысы) Ваджраяна буддизмі мен Шығыс Азия буддизміне танымал. Бастапқыда Будда Вайрокананың хабаршысы немесе аколиті ретінде сипатталған кішігірім құдай, Акала кейіннен кедергілерді жоюшы және зұлымдықты жоюшы ретінде өз бетімен құрметті нысан ретінде танымал болды, ақыр соңында Вайрокананың, Будда Акшобьяның немесе Бодхисаттва Маньюшридің ашулы көрінісі ретінде қаралды. Кейінгі мәтіндерде оны IAST (chandroshan, "Зор ашулы") немесе IAST (chandamaroshan, "Ұлы ашулы зорлықшыл") деп те атайды, бұл Непал мен Тибет сияқты елдерде көбірек танымал. Шығыс Азияның эзотерикалық буддизміне сәйкес Акала даналық патшаларының (Видьярья) қатарына жатады және аналық әлемінің бес даналық патшасының арасында ең басты орын алады. Осыған сәйкес ол екі әлемнің мандаласында маңызды иерархиялық орын алады. Қытайда ол Буддоң Мингванг (不動明王, "Алмас даналық патшасы", санскрит тіліндегі Акала(nātha) Видьярьяның қытайша аудармасы) деп аталады, ал Жапонияда ол Фудо Мёёо деп аталады, бұл оның қытайша атынан он'йоми оқу. Акала (Фудо ретінде) - жапон буддизміне тән аса маңызды және танымал құдайлардың бірі, әсіресе Шингон, Тендай, Дзен және Ничирен секталарында, сондай-ақ Шугендода ерекше құрметке ие. Акалаға орта ғасырлар бойы және қазіргі заманға дейін Непал, Тибет, Қытай және Жапонияда табынушылық жасалды, онда оның мүсіндік және кескіндік бейнелері жиі кездеседі. ), онда ол Будда Вайрокананың қызметшісі немесе хабаршысы ретінде сипатталады: Солтүстік квадранттағы батыстан бірінші болып аколит Акала (不動使者) келеді. Сол қолымен ол арқанды, оң қолымен семсерді ұстайды. Ол жарты лотос күйінде отыр. Алайда, Махавайрокана Тантрадан (Махавайрокана Абхисабходи Тантра немесе Вайрокана Сутра деп те аталады) келесі үзінді жақсы белгілі, ол Акаланы жатыр әлемі Мандаланың құдайларының бірі ретінде атайды: мәтін= Мантра иесінің (яғни Вайрокана) астында, Наиррти (яғни оңтүстік-батысқа) бағытпен, Акала, Татагатаның қызметшісі (不動如來): ол даналық семсерін және арқанды (pāśa) ұстайды. Басының жоғарғы жағындағы шашы сол иығына ілінеді, ал бір көзімен ол тыныш қарайды; Өте ашулы, денесі қатал отпен жауып, ол жартасқа тұрады; Оның бет-әлпеті толқындар сияқты белгіленеді және ол жас жігіттің су сулы фигурасы бар. Бұл құдайдың Үндістанда VIII-IX ғасырларда танымал болғаны көрінеді, өйткені эзотерикалық шебер Амогхаваджраның қытай тіліне аударған санскрит тіліндегі алты мәтіні оған толықтай арналған. Кейбір ғалымдар Акаланың индустар құдайы Шивадан, әсіресе оның жойылу және қайта туылу қасиеттерінен пайда болған деген теорияны алға тартса, Бернард Фоур ашулы эзотерикалық тәңір Трейлокиявиджая (оның есімі Шиваның эпитеті), Веданың от құдайы Агни және қорғаушы тәңір Ваджрапани Акаланың басқа, ықтимал прототиптері деп ұсынды. Ол былай дейді: "Акаланың шығу тегін жалпы IAST-те табуға болады, бірақ тек қана барлық тантрикалық тәңірлердің бір немесе басқа жолмен IAST-ке қайтарылуы мүмкін деген мағынада". Акала - барлық кедергілерді (антарая) және арамдықтарды (клеша) өртеп, адалдарды қорғап, оларға ағартушылыққа көмектесетін күшті құдай. И Синьдің Махавайрокана Тантрасына берген түсініктемесінде ол Вайрокананың барлық тіршілік иелерін құтқару антына сәйкес дүниеде пайда болды және оның негізгі қызметі - ағартушылыққа кедергілерді жою. Акала кішіпейіл акульттен күшті жын-шайтанды бағындырушы құдайға айналды. Кейінгі мәтіндерде, мысалы, Кандамахаросана Тантрада, Акала IAST ("Зор ашулы") немесе IAST ("Ұлы ашулы зорлықшыл") деген атпен "құдайларды, титандарды және адамдарды қорқытқан, жындардың күшін жойған" деп суреттелген. Садханамалада Вишну, Шива, Брахма және Кандарпа құдайлары "жаман" жандар ретінде сипатталады, олар адамзатты мәңгілік қайта тууға ұшыратады, өйткені олар Акаладан қорқады, өйткені ол оларды байлау үшін арқанды алып жүреді. Сондықтан кейде Оңтүстік Азия өнерінде ол Ақшобьяның бейнесі бар тәж киіп бейнеленеді. Оның Непал және Тибет дәстүрлерінде Вишваваджири есімді жұбайы бар, олар кейде яб-юм одағында бейнеленеді. Бұл жүйеде Акаланың бірі болып табылатын бес бас видьярхаджалар немесе Даналық патшалары (明王, Myōō) ашулы көріністер (教令輪身, kyōryōrin shin, lit. "Құдайдың бұйрықтары дөңгелегінің бейнелері") бес Ұлы Будданың, олар Дхарманы үйрету үшін жұмсақ бодхисаттвалар ретінде де, қатал сенбеушілерді бағындыру және өзгерту үшін ашулы құдайлар ретінде де пайда болады. Осы тұжырымдама бойынша видьярхаджалар дхармапалалардан (護法善神), басқа қорғаушы құдайлар класынан жоғары тұрады. Алайда, бұл түсіндіру Жапонияда кең таралған болса да, ол әртүрлі емес: мысалы, Ничирен шүде Акала және Рагараджа (Айзен Мёёо), Ничирен жазған мандалаларда жиі кездесетін екі видьярхаджа, сыртқы қорғаушы құдайлар (外護神, gegoshin) ретінде қарастырылады, олар тиісінше хонгаку ("түпкілікті ағарту") доктринасының екі қағидасын бейнелейді: "өмір мен өлім (самсара) дәл нирвана" (生死即涅槃, shōji soku nehan) және "әлемдік құштарлықтар (клеша) дәл ағарту (бодхи)" (煩悩即菩提, bonnō soku bodai).
IAST or Achala (, "The Immovable", ), also known as IAST (अचलनाथ, "Immovable Lord") or IAST (आर्याचलनाथ, "Noble Immovable Lord"), is a wrathful deity and dharmapala (protector of the Dharma) prominent in Vajrayana Buddhism and East Asian Buddhism. Originally a minor deity described as a messenger or acolyte of the buddha Vairocana, Acala later rose to prominence as an object of veneration in his own right as a remover of obstacles and destroyer of evil, eventually becoming seen as the wrathful manifestation of either Vairocana, the buddha Akṣobhya, or the bodhisattva Mañjuśrī. In later texts, he is also called IAST (चण्डरोषण, "Violent Wrathful One", ) or IAST (चण्डमहारोषण, "Violent One of Great Wrath", ), the names by which he is more commonly known in countries like Nepal and Tibet. In East Asian esoteric Buddhism, Acala is classed among the Wisdom Kings (Vidyārāja) and is preeminent among the five Wisdom Kings of the Womb Realm. Accordingly, he occupies an important hierarchical position in the Mandala of the Two Realms. In China, he is known as Bùdòng Míngwáng (不動明王, "Immovable Wisdom King", the Chinese translation of Sanskrit Acala(nātha) Vidyārāja), while in Japan, he is called Fudō Myōō, the on'yomi reading of his Chinese name. Acala (as Fudō) is one of the especially important and well known divinities in Japanese Buddhism, being especially venerated in the Shingon, Tendai, Zen, and Nichiren sects, as well as in Shugendō. Acala has been worshiped throughout the Middle Ages and into modern times in Nepal, Tibet, China and Japan, where sculptural and pictorial representations of him are most often found. ), where he is described as a servant or messenger of the buddha Vairocana:The first from the west in the northern quadrant is the acolyte Acala (不動使者). In his left hand he grasps a noose and in his right hand he holds a sword. He is seated in the half lotus position. More well known, however, is the following passage from the Mahāvairocana Tantra (also known as the Mahāvairocanābhisaṃbodhi Tantra or the Vairocana Sūtra) which refers to Acala as one of the deities of the Womb Realm Mandala:
text=
Below the mantra lord (i. e., Vairocana), in the direction of Nairṛti (i. e., southwest),
Is Acala, the Tathāgata's servant (不動如來使): he holds a wisdom sword and a noose (pāśa),
The hair from the top of his head hangs down on his left shoulder, and with one eye he looks fixedly;
Awesomely wrathful, his body [is enveloped in] fierce flames, and he rests on a rock;
His face is marked with [a frown like] waves on water, and he has the figure of a stout young boy. The deity was apparently popular in India during the 8th 9th centuries as evident by the fact that six of the Sanskrit texts translated by the esoteric master Amoghavajra into Chinese are devoted entirely to him. While some scholars have put forward the theory that Acala originated from the Hindu god Shiva, particularly his attributes of destruction and reincarnation, Bernard Faure suggested the wrathful esoteric deity Trailokyavijaya (whose name is an epithet of Shiva), the Vedic fire god Agni, and the guardian deity Vajrapani to be other, more likely prototypes for Acala. He notes: "one could theoretically locate Acala's origins in a generic IAST, but only in the sense that all Tantric deities can in one way or another be traced back to IAST." Acala is said to be a powerful deity who protects the faithful by burning away all impediments (antarāya) and defilements (kleśa), thus aiding them towards enlightenment. In a commentary on the Mahāvairocana Tantra by Yi Xing, he is said to have manifested in the world following Vairocana's vow to save all beings, and that his primary function is to remove obstacles to enlightenment. From a humble acolyte, Acala evolved into a powerful demon subduing deity. In later texts such as the Caṇḍamahāroṣaṇa Tantra, Acala under the name IAST ("Violent Wrathful One") or IAST ("Violent One of Great Wrath") is portrayed as the "frightener of gods, titans, and men, the destroyer of the strength of demons" who slays ghosts and evil spirits with his fierce anger. In the Sādhanamālā, the gods Vishnu, Shiva, Brahma and Kandarpa described as "wicked" beings who subject humanity to endless rebirth are said to be terrified of Acala because he carries a rope to bind them. He is thus sometimes depicted in South Asian art wearing a crown with an effigy of Akṣobhya. He has a consort named Viśvavajrī in both the Nepalese and Tibetan traditions, with whom he is at times depicted in yab yum union. In this system, the five chief vidyārājas or Wisdom Kings (明王, Myōō), of which Acala is one, are interpreted as the wrathful manifestations (教令輪身, kyōryōrin shin, lit. ""embodiments of the wheel of injunction") of the Five Great Buddhas, who appear both as gentle bodhisattvas to teach the Dharma and also as fierce wrathful deities to subdue and convert hardened nonbelievers. Under this conceptualization, vidyārājas are ranked superior to dharmapalas (護法善神), a different class of guardian deities. However, this interpretation, while common in Japan, is not necessarily universal: in Nichiren shū, for instance, Acala and Rāgarāja (Aizen Myōō), the two vidyārājas who commonly feature in the mandalas inscribed by Nichiren, are seen as protective deities (外護神, gegoshin) who respectively embody the two tenets of hongaku ("original enlightenment") doctrine: "life and death (saṃsāra) are precisely nirvana" (生死即涅槃, shōji soku nehan) and "worldly passions (kleśa) are precisely enlightenment (bodhi)" (煩悩即菩提, bonnō soku bodai).
Жапония
Фудо Миоо (Акала) ешқашан Үнді, Тибет немесе тіпті Қытай буддизмінде кең танылмаған, бірақ Жапонияда эзотерикалық мән-жайлармен қатар гүлденген табыну нысанына айналды. Акалаға табынуды алғаш рет Жапонияға Шингон мектебінің негізін қалаушы эзотерикалық шебер Кукай және оның ізбасарлары әкелді, ол мемлекеттің қорғанысы үшін өткізілетін рәсімдердің танымалдылығы артуымен бірге дамыды. Акала бастапқыда бес дана патшаның арасында біріншісі ретінде қарастырылса, ол бірте-бірте қалған төрт видьяраджаның (одан туған деп есептелген) сипаттарын сіңіріп алып, өздігінен табыну ортасы болды. Көптеген храмдар мен ашық киіз үйлерде ол басты құдай (хонзон) ретінде орнатылды. Акала, зұлымдыққа қарсы күшті жеңімпаз ретінде, императорлық сарайдың және жалпы ұлттың қорғаушысы (ол мемлекеттік деңгейде ұйымдастырылған рәсімдерде шақырылған) және ритуалдарды орындаушылардың жеке қамқоршысы ретінде қарастырылды. Кукай, Какубан, Эннин, Энчин және Соо сияқты көптеген көрнекті будда дінінің қызметкерлері Акалаға өздерінің қамқоршы құдайы ретінде табынып, ол қауіпті жағдайларда өзінің ізбасарларын керемет түрде қалай құтқаратыны туралы әңгімелер кеңінен тарады. Акалаға арналған храмдарда діни қызметкерлер Фудо хо (不動法) немесе құдайдың тазалау күшін пайдалану арқылы адалдарға пайда әкелу үшін ритуалдық қызмет атқарады. Бұл рәсімге әдетте Хома (ритуал) (Хома ритуалы) кіреді.
Акала сондай-ақ Он үш Будда тізіміндегі бірінші орында тұр. Сондықтан Шингон буддасының аза тұтушылары Фудоны қызметтің алғашқы жеті күніне белейді. Оның бейнесі Тан дәуірінен бастап қазіргі уақытқа дейін кейбір храмдар мен үңгірлерде жиі кездеспейді, көбінесе Сегіз даналық патшалар немесе Он даналық патшаларды бейнелейтін жиынның бір бөлігі ретінде суреттеледі. Қазіргі заманда ол Қытай зодиагінің сегіз буддалық қорғаушысының бірі ретінде құрметтеледі және әсіресе Әтеш жылында туғандардың қорғаушысы деп есептеледі. Ол сондай-ақ Су мен жерді босату рәсімі сияқты қытай буддалық тәуба ету рәсімдерінде, басқа Даналық патшаларымен бірге, оларға құрбандықтар беріліп, ритуалдық алаңнан зұлымдықты қуу үшін шақырылады.
Танымал мәдениетте
Гари Снайдердің 1969 жылғы «Смоки – аю сүті» поэмасында Смоки – аю (АҚШ Орман шаруашылығы қызметінің талисманы) Ваирокананың («Ұлы Күн Буддасы») Акала сияқты бейнесі ретінде бейнеленеді. Шындығында, Акаланың Мейірімді Көмек мантрасы мәтінде Смокидің «үлкен мантрасы» ретінде ұсынылады. «Сейлор Мун» сериясының Саилор Марс өзінің «Отты жан құсы» шабуылы кезінде Мейірімді Көмек мантрасын санскрит тілінде оқып, Акалаға жүгінеді. Акала жапондық иконографиямен үйлесетін және Саилор Марстың от элементіне сай келетін оттағы көлеңкелі бейне ретінде бірнеше рет көрінеді.