Кіріспе

Ғаутама Будданы ағартудан кейін табиғат апаттарынан қорғаған жылан тәрізді жаратылыс – Мукалинда, Мучалинда немесе Муцилинда – нага, жылан тәрізді жаратылыс. Ғаутама Будда Бодхи ағашының астында медитациялауды бастағаннан кейін алты апта өткен соң, аспан жеті күнге қараңғыланып, зор жаңбыр жауды. Бірақ, құдіретті Жыландар патшасы Мукалинда жер астынан шығып, өзінің басын (қалпағын) барлық қорғаныстың бастауы болған оны қорғады. Үлкен дауыл аяқталғаннан кейін, жылан патша адам түріне еніп, Буддаға бас иіп, қуанышпен сарайына қайтты.

Даму

Мукалинда алғаш рет Мукалинда суттасында кездеседі, онда нага патшасы Будданы қоршап, өсімдіктер мен ауа райының әсерінен сақтады. Ол Будданың денесін жеті рет орап, басын көтеріп тұрды. Будда медитациясын аяқтап, аспан ашылғаннан кейін Мукалинда жас жігіттің кейпіне еніп, оның алдында иіліп құрмет көрсетті. Мукалинданы бейнелейтін ең алғашқы туынды б.з.д. 2 ғасырындағы Махараштра штатының Пауни қаласындағы ступада кездеседі, онда нага бес басты болып бейнеленген және Будданың бос отырық орнын күзетіп тұр. Сол кезге дейінгі Санчидегі өнер туындыларында ол жануарлардың денесі мен адамның қасиеттерін біріктіретін антропоморфты түрде көрсетілген және нагинилердің тобымен бірге бейнеленген.

Көркемдік бейнелеулер

Будданың Мукалинданың қорғауында медитация жасауы лаос буддалық өнерінде кең таралған тақырып. Бунлеуа Сулилаттың Сала Кеоку мүсіндер паркінде осы тақырыптағы әсерлі, алып заманауи туындысы бар. Мукалинданың басын жабатын Будда бейнесі Паршванаттаның джайнистік өнерінен ықпал алған болуы мүмкін, ол өзі жыланның басы сияқты бас киім киген адам ретінде бейнеленген.