Кіріспе

Арал сарымсағы – Amaryllidaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдік. Бұл – Еуразияда таралған жабайы пияздың бір түрі. Ол құрғақ жерлерде өсетін, көбінесе гүл шоғырынан кішкентай ұрықтар түзіліп, тұқым, түйір және осы ұрықтар арқылы көбейетін көп жылдық өсімдік (Allium vineale сияқты). A. vineale-ден айырмашылығы, A. oleraceum-да гүл шоғырында тек ұрықтар ғана кездесуі өте сирек. Оның түрлік атауы oleraceum латын тілінде «жеміс-жидек/шөп» деген мағынаны білдіреді және holeraceus (oleraceus) түріне жатады.

Сипаттама

Allium oleraceum шамамен 50-100 см биіктікке жетеді. Жер астындағы пияздың диаметрі 1-2 см дейін жетеді. Негізгі сабағы көбінесе дөңгелек, бірақ кейде жалпақ болып келеді, және екі-төрт жапырақтан және көптеген кішкентай, сабақты, қызғылт қоңыр гүлдерден тұратын гүлшоғырымен аяқталады, кейде шағын пиязшалар да болады. Қағаз тәрізді гүл қабықшаларының ұзын ұштары гүлдерден әлдеқайда биік шығып тұрады, ал аталықтары гүлден шығып көрсемейді.

Тарату

Allium oleraceum Еуропаның көп бөлігінде кең таралған, Түркия мен Кавказда қосымша популяциялары кездеседі. Ұлыбританияда A. oleraceum құрғақ, шөптесін жерлерде, көбінесе тік беткейлі әктасты топырақтарда, сондай-ақ өзендердің су тасқынындағы ашық, күнге толы жартастарда өседі. A. oleraceum Англияда кеңінен таралған, ал Уэльсте, Шотландияда және Ирландияда сирек кездеседі. Жағалау аймақтарының эрозиясы осы түрдің мекендеу ортасының қысқаруына және популяцияның азаюына алып келеді. Ұлыбританияда оның табылған ең биік нүктесі – Дербиширдегі Доведейл аймағы. Allium oleraceum subsp. girerdii бұрын осы түрге жатқызылған, бірақ қазір Allium oporinanthum деп жіктеледі.