Кіріспе

Чжаочжоу Конгшен (c=趙州從諗; 趙州従諗) (778–897) – Чан (Дзен) буддасы, ең алдымен «парадоксальды сөздерімен және ерекше істерімен» танымал ұстаз. Чжаочжоу ерте жасында монахқа бекітілді. 18 жасында ол Мазу Даоидің (709–788; Ж. Басо До Ицу) ізбасары Нанкван Пуюаньмен (南泉普願 748–835; J: Нансен Фуган) кездесіп, соңынан одан Дхарманы алды. Нанкван Чжаочжоудан «Жол қандай?» деген коанды сұрағанда, екеуі диалогқа түсті, осы диалогтың нәтижесінде Чжаочжоу рухани оянуға жетті. Чжаочжоу Нанкванның өліміне дейін оның басшылығымен тәлім алуын жалғастырды. Кейін Чжаочжоу Қытайды аралап, сол кездегі көрнекті Чан шеберлерін аралады, содан кейін сексен жасында солтүстік Қытайдағы қираған ғибадатхана – Гуанниньюань (觀音院) –ға қоныстанды. Сол жерде ол келесі 40 жыл бойы монахтардың шағын тобына білім берді. Қазір Бейлин ғибадатханасы деп аталатын бұл ғибадатхана Мәдени революциядан кейін қайта салынды және қазіргі уақытта Қытай буддизмінің маңызды орталығы болып табылады. Чжаочжоу кейде Тан әулеті Қытайының ең ұлы Чан шебері ретінде еске алынады, оның гегемониясы күйреп, өңірлік әскери губернаторлар (цзедуши) өкіметін күшейткен кезде. Чжаочжоудың ұрпақтары сол кездегі Қытайдағы көптеген соғыстар мен буддизмді жиі тазарту салдарынан тез жойылды және 1000 жылдан кейін құжаттау мүмкін болмады. Чжаочжоу сөздік шеберлігімен және юмор сезімімен есте қалады. Оның айтқан сөздерінің бірі: «Саз балшықтан жасалған Будда судан өте алмайды; қоладан жасалған Будда пештен өте алмайды; ағаштан жасалған Будда оттан өте алмайды». Жапондық дзен монахы Шунрю Судзуки өзінің «Дзен ойы, жаңадан бастағанның ойы» атты кітабында Чжаочжоуды (Жошу ретінде) еске алады. Ол дзендік практиканың нақты мақсаты немесе міндеті болмауы керектігін көрсету үшін Чжаочжоудан алынған осы сөзді пайдаланады.