Кіріспе
Филиппиндік діни қайраткер Эрано де Гусман Манало (2 қаңтар 1925 - 31 тамыз 2009), сондай-ақ Ка Эрди деп белгілі, Iglesia ni Cristo (INC) шіркеуінің екінші атқарушы министрі болды, 19 сәуір 1963 жылдан 31 тамыз 2009 жылға дейін қызмет етті. Ол 1963 жылы әкесі Феликс Я. Маналоның қайтысынан кейін шіркеу басқармасын қабылдады. Ол шіркеудің халықаралық деңгейде таралуы мен кеңеюіне зор үлес қосты.
Eraño de Guzman Manalo (; January 2, 1925 – August 31, 2009), also known as Ka Erdy, was the second Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (INC), serving from April 19, 1963, until August 31, 2009. He took over the administration of the church after the death of his father, Felix Y. Manalo, in 1963. He was instrumental in the propagation and expansion of the church internationally.
Өмірбаян
Эрано Г. Манало 1925 жылдың 2 қаңтарында Сан-Хуан, Ризал (қазір Кесон қаласының бір бөлігі) Жаңа Маниланың Бродвей даңғылы, 42 номердегі үйінде дүниеге келді. Ол Феликс И. Манало мен Онората де Гусманның бесінші баласы еді.
Әкімшілік
Феликс Я. Маналоның 1963 жылғы 12 сәуірде қайтыс болуымен, Iglesia-ның сыншылары шіркеудің құлдырауын және соңында жойылуын болжады. Олардың пікірінше, шіркеудің танымалдығы Феликс Я. Маналоның харизмасы мен басшылығына тікелей байланысты болды. Жаңа рухани көшбасшы рөлін қабылдағаннан бір ай өткен соң, жас Манало бүкіл елдегі қауымдарды аралай бастады. Барған жерінде ғибадат қызметтерін өткізіп, қоғамдық алаңдарда кең ауқымды діни жиындар ұйымдастырды. Сыншылардың шіркеу үшін ең осал кезең деп есептеген осы өткелдік кезеңде Манало шіркеудің жетістіктерін одан әрі консолидациялады. 1947 жылы Манало шіркеудің бас қазынашысы болды. Кейіннен, 1953 жылы провинциялық министрлер Феликс Я. Маналоның ізбасары ретінде сайлады. 1957 жылы Маниланың аудандық министрі болды. Шіркеуден тыс адамдар Маналоның көшбасшылық әлеуетін толыққанды бағаламады. Ол кейіннен шіркеуді қазіргі күйіне жеткізетін маңызды қадамдар жасады. Манало шіркеудің кедейлердің қажеттіліктеріне сезімтал екенін көрсетті. Үкімет аграрлық реформаларды бастамас бұрын, Манало үлгілі жер реформаларын енгізді. 1965 жылы Филиппиндегі Нуэва-Эсиха провинциясындағы Палайян қаласындағы Малигая шаруашылығы бірінші қоныс аудару шаруашылығы болды. Осыған ұқсас жобалар Кавите, Ризал және басқа провинцияларда құрылды. 1967 жылы, көшбасшылық рөлді қабылдағаннан кейін төрт жыл өткен соң, Манало шетелдегі миссионерлік қызмет пен жаһандық кеңеюге бағытталған көзқарасын қалыптастырды. INC-нің алғашқы шетелдік миссиясы 1968 жылы 54 жылдығында жіберілді. 1968 жылғы 27 шілдеде атқарушы министр Эрано Г. Манало Филиппиннен тыс жерде шіркеудің алғашқы ғибадат қызметін өткізді. Гавайидегі Гонолулу қаласындағы Эва жағалауында өткен бұл жиын шіркеудің алғашқы шетелдік миссиясы болған Гонолулу қауымын құруды белгіледі. Келесі айда атқарушы министр Калифорнияда Сан-Франциско қауымын құру және оның тұсаукесерлік ғибадат қызметін өткізу үшін болды. 1971 жылы шіркеу Канадаға аяқ басты. 1987 жылғы маусым айында АҚШ-тың бас кеңсесі (USMO) Калифорния штатының Дейли қаласында құрылды, ол Батыстағы шіркеудің 11 ауданын қадағалауда INC орталық басқаруына көмектесу үшін. Латын Америкасындағы алғашқы жергілікті қауым 1990 жылы Кубадағы Гуантанамо шығанағында құрылды. Келесі жылы шіркеу Мексика мен Арубаға жетті. 2000 жылдан бастап Орталық және Оңтүстік Америка елдерінде қауымдар көбейді. Еуропадағы алғашқы жергілікті қауым 1972 жылы Англияда құрылды. Шіркеу 1970 жылдардың ортасында Германия мен Швейцарияға келді. 1980 жылдардың соңына қарай Скандинавия елдерінде және олардың көрші елдерінде қауымдар мен миссионерлік қызметтер табылды. Италиядағы Рим қауымы 1994 жылғы 27 шілдеде, Израильдегі Иерусалим қауымы 1996 жылғы 31 наурызда, ал Грециядағы Афина қауымы 1997 жылғы 10 мамырда құрылды. Бұл толыққанды қауымдардың алдыңғылары (молитвалық топтар) 20 жыл бұрын пайда болған. Осы уақытта миссия алғаш рет 1979 жылы Испанияға келді. Солтүстік Африкадағы алғашқы миссионерлік қызмет 1978 жылғы қазан айында Нигерияда ашылды. Бір айдан кейін Оңтүстік Африкадағы Кинг Уильямс Таун қауымы құрылды. 1969 жылы Гуамда қауым құрылды. Австралияда қауымдар 1970 жылдардың ортасынан бері құрылып келеді. Шіркеу алғаш рет Қытайға Гонконг арқылы, ал Жапонияға Токио арқылы 1970 жылдары жетті. Сондай-ақ, Қазақ КСР-інде (қазіргі Қазақстан) және Ресейдегі Сахалин аралында (қазіргі Ресей) миссиялар ашылды. Оңтүстік-Шығыс Азияда Тайландта 1976 жылы алғашқы қауым құрылды, ал Брунейде 1979 жылдан бері миссионерлік қызмет атқарылуда. Сонымен қатар, Вьетнам, Индонезия, Сингапур және Малайзияда қауымдар бар. INC 1969 жылы радиостанцияны іске қосты. Алғашқы теледидар бағдарламасы 1983 жылы көрсетілді. Министрлік даму институты, қазіргі уақытта Жаңа дәуір университетінің евангелистік қызмет колледжі (кейіннен Iglesia ni Cristo Министрлер мектебі деп аталды) 1974 жылы Маниладағы Квиапо қаласында құрылды. 1978 жылы ол қазіргі орналасқан жеріне Кесон-Ситиге көшірілді. 1995 жылы оның 4500 студенті және Булакан, Кавите, Лагуна, Пампанга және Ризалда бес кеңейту мектебі болды. 1965 жылы INC өзінің алғашқы қоныс аудару және жер реформасы бағдарламасын Барио Малигая, Лаур, Нуэва-Эсихада іске қосты. 1971 жылы Кесон қаласында INC Орталық кеңсесі ғимараты салынды. Он үш жылдан кейін кешенге 7000 орындық Орталық ғибадатхана қосылды. Шатыр, яғни шатыр тәрізді көп мақсатты ғимарат, 4000 адамға дейін сыйымды, 1989 жылы салынып бітті. Комплексте INC басқаратын жоғары оқу орны - New Era University бар.
Өлім
INC өкілі және Бас евангелист, Bienvenido C. Santiago Sr, Маналоның қазасын тагалог тілінде әртүрлі радио және теледидар арналарында, соның ішінде Net 25 (DZEC AM станциясымен бірге) хабарлап растады, төмендегі аудармасы келтірілген:
Сантьяго доктор Рэй Мелхор Сантостың мәлімдемесіне сәйкес, Манало жүрек-өкпе тоқтасынан көз жұмғанын да айтты. 2009 жылдың 7 қыркүйегінде Маналоның денесі ИНК киелі орында уақытша жерленді, оның бейіті әкесі Феликс Й. Маналоның ескерткіші жанындағы ИНК орталық кеңсе кешенінде салынуда. Президент Глория Макапагал Арройо 7 қыркүйекті ұлттық аза күні деп жариялады.
Тану
Кесон қаласының әкімдігі Орталық даңғылын Эрано Г. Манало даңғылы деп атауға өзгертті. Кесон қалалық кеңесінің SP 1961 S 2009 нөміріндегі қаулысында атаудың өзгеруі "оның күшті діни ұйымды басқарудағы ұлылығы мен асыл мінезінің" танылуы екені айтылды. 2010 жылдың 13 сәуірінде Филиппин пошта корпорациясы оның құрметіне арналған лимиттік сериядағы пошта маркасын шығаратынын хабарлады. Марка 23 сәуірде 100 000 данамен, 7,00 песо номиналында шығарылады.
БАҚ-тағы бейнелеу
2015 жылғы «Феликс Манало» фильмінде А.Ж. Мухлах және Габби Консепсьон сомдаған.