Кіріспе
Лазерлік көз хирургиясында қолданылатын дәлдік хирургиялық құрал. Микрокератом – LASIK немесе ALK хирургиясында мүйіз қабығының қақпағын жасауға арналған осцилляциялық (қозғалысты) пышақты дәлдік хирургиялық құрал. Ересек адамның мүйіз қабығының қалыңдығы шамамен 500-ден 600 мкм-ге дейін өзгереді; ал LASIK процедурасында микрокератом 83-ден 200 мкм-ге дейін қалың қақпақ жасайды. Микрокератом осцилляциялық пышақ жүйесін пайдаланады, онда пышақ тік қозғалыс кезінде көлденең қозғалады, бұл дәл кесуді қамтамасыз етеді. Бұл құрал мүйіз қабығының қақпағын кесу үшін бүкіл әлемде қолданылады. Микрокератом Descemet қабығының автоматтандырылған эндотелиалды кератопластикасында (DSAEK) да қолданылады, онда донор мүйіз қабығының артқы жағынан жұқа қабат кесіледі, содан кейін ол қабылдаушының мүйіз қабығының артқы бөлігіне трансплантацияланады. Оны 1950 жылдары Колумбияда Хосе Барракер және Сесар Карлос Карриасо ойлап тапқан. 2023 жылғы деректер бойынша, мүйіз қабығын кесудің екі әдісі бар: микрокератом және фемтосекундтық лазер. Фемтосекундтық лазер ультражылдам импульстарды шығарады, олар көзге дәлдікпен кесу үшін пышақ рөлін атқарады. Көптеген хирургтар операция кезінде фемтосекундтық лазер мен микрокератомды қолдану арасында таңдау жасайды. Көптеген хирургтар мен пациенттер пышақсыз фемтосекундтық лазерді артық көреді. Ол рефракциялық қателікті түзету үшін кератомилеузис (мүйіз қабығын хирургиялық түрде қайта қалыпқа келтіру) процедурасы үшін микрокератомды жасады, ол 21 ғасырдың LASIK хирургиясына айналды. Рефракциялық қателік – бұл жарықтың мүйіз қабығы арқылы дұрыс сынбай, торлы қабықшаға шоғырланбауынан туындайтын көру бұзылысы, нәтижесінде суреттер бүркіреп көрінеді. Рефракциялық қателікті түзету Барракердің шеберлігі болды, ол уақыт өте келе осы қателікті түзету әдістемесін жетілдіріп отырды. 1958 жылы Барракер ламеллярлы резекцияны жүргізді, онда ол бағыттағышсыз сақина бойынша қозғалатын микрокератомның прототипін қолданды. 1962 жылы Барракер дәлдікті арттыратын және бағыттағыш ретінде қызмет ететін сорғыш сақинасы бар микрокератом жасады. Сорғыш сақина мүйіз қабығын қысыммен ұстап, дәл кесуді қамтамасыз етті. Барракердің хирургиясы толық қақпақ жасауды талап етті, яғни мүйіз қабығы толығымен кесілді. 1991 жылы Иоаннис Палликарис мүйіз қабығының ілмекшесін енгізді, ол қақпақтың мүйіз қабығына байланысты қалдырып, жазылу процесіне көмектесті. Сол жылы моторлы микрокератом пайда болды. Моторлы микрокератомда тұрақты пышақ жылдамдығын және, демек, қақпақтың тұрақты қалыңдығын қамтамасыз ететін тістіктер жүйесі болды. Микрокератомның танымалдылығы артып, Moria Surgical, Chiron (Bausch және Lomb Surgical сатып алған) және Advanced Medical Optics сияқты хирургиялық құралдарды өндіретін компаниялар өздерінің микрокератомдарын жасауға кірісті. Moria Surgical әлі де микрокератомдарды өндіреді, бірақ Chiron және Advanced Medical Optics фемтосекундтық лазердің танымалдылығына байланысты микрокератом өндіруді тоқтатты. Moria Surgical микрокератомы 1999 жылы бірінші рет қолданылатын микрокератомды жасағандықтан ерекшеленді, бұл пышақпен байланысты асқынуларды азайтты. Chiron қауіпсіздігімен және тұрақтылығымен танымал болған және индустрия стандарты саналған Hansatome микрокератомын жасады. Hansatome қақпақтың жылжу қаупін азайтатын жоғарғы ілмекшені де жасады. Advanced Medical Optics Amadeus микрокератомын жасады, ол жаңа хирургтар үшін оқу қисығын төмендететін бір қолмен басқарылатын дизайнды ұсынды. 2023 жылға қарай фемтосекундтық лазердің кеңінен қолданылуына байланысты микрокератомның қолданылуы азайды. Азғана хирургтар микрокератомды қолданады, себебі ол арзан және оған үйренген. Дегенмен, көптеген хирургтар мен пациенттер дәлдігі мен қауіпсіздігіне байланысты пышақсыз фемтосекундтық лазерді артық көреді.
A microkeratome is a precision surgical instrument with an oscillating blade designed for creating the corneal flap in LASIK or ALK surgery. The normal human cornea varies from around 500 to 600 μm in thickness; and in the LASIK procedure, the microkeratome creates an 83 to 200 μm thick flap. The microkeratome uses an oscillating blade system, which has a blade that oscillates horizontally as the blade travels vertically for a precise cut. This piece of equipment is used all around the world to cut the cornea flap. The microkeratome is also used in Descemet's stripping automated endothelial keratoplasty (DSAEK), where it is used to slice a thin layer from the back of the donor cornea, which is then transplanted into the posterior cornea of the recipient. It was invented by Jose Barraquer and Cesar Carlos Carriazo in the 1950s in Colombia. As of 2023, there are two options for cutting into the cornea, the microkeratome and the femtosecond laser. The femtosecond laser emits ultrashort pulses that act as a blade to cut through the eye with precision and accuracy. Many surgeons differ in using a femtosecond laser or a microkeratome for their operations. Most surgeons and patients prefer the bladeless femtosecond laser. He developed the microkeratome for his keratomileusis(surgical reshaping of the cornea) procedure to correct the refractive error in the eye, which has evolved into the LASIK surgery of the 21st century. Refractive error is caused by an imperfect cornea that disallows light from correctly refracting and focusing on the retina, which results in blurry images. Correcting refractive error was Barraquer's expertise and as time went on he continued to alter his method to correct refractive error. In 1958, Barraquer performed a lamellar resection in situ(corneal tissue replacement), where he used a prototype microkeratome that moved along a ring without a guide. By 1962, Barraquer created a more accurate microkeratome with a suction ring that would act as a guide. The suction ring suctioned the eye in place to create pressure for a precise cut. Barraquer's surgery required the creation of a free flap, which meant the cornea was completely cut through. In 1991, Ioannis Pallikaris introduced the concept of a corneal hinge, which kept the cornea flap attached and helped with the healing process. During the same year, the motorized microkeratome was released. The motorized microkeratome contained a system of gears that ensured a constant blade velocity for a consistent flap thickness. As the microkeratome gained exposure, surgical instrument corporations such as Moria Surgical, Chiron(bought by Bausch and Lomb Surgical), and Advanced Medical Optics began to create their microkeratomes. Moria Surgical still produces microkeratomes, but Chiron and Advanced Medical Optics have discontinued microkeratomes due to the femtosecond laser’s popularity. The Moria Surgical microkeratome was special because they created the first single use microkeratome in 1999, which led to fewer complications regarding the blade. Chiron created the hansatome microkeratome, which became known as the industry standard for its safety and consistency. The hansatome also created an upper hinge, which lowered the risk of flap displacement from blinking. Advanced Medical Optics created the amadeus microkeratome, which used a single hand design that lowered the learning curve for new surgeons. As of 2023, the microkeratome is barely being used due to the increased use of the femtosecond laser. A few surgeons use the microkeratome due to lower cost and comfort with a microkeratome[8]. However, most surgeons and patients tend to prefer the bladeless femtosecond laser, due to its precision and safety.
Сорғыш сақина
Кератектомия кезінде (көздің мүйіз қабығының бір қабатын хирургиялық жолмен алып тастау) сору сақинасы көзді бекітіп, қаттырақ етеді. Қажетті қақпақтың диаметріне және мүйіз қабығының пішініне қарай, әртүрлі сору сақиналары қолданылады. Сорғыш сақинаның жоғарғы бөлігі (пластина) мүйіз қабығын әртүрлі диаметрде бөліп тұрады. Иілгіш силикон түтікше орталық бөлігін сақинаның сору камерасына қосады. Сорғыш сақинаның тік сыртқы бөлігінде, дұрыс сору үшін герметикалық жабылуды қамтамасыз ететін шеттік бөлік (юбка) бар. Осы барлық бөліктер бірлесіп сору сақинасын құрайды. Дұрыс сору сақинасын пайдалану асқынулар қаупін азайтады.
Микрокератомдық кесу басы
Микрокератомның кесу басы дірілдемейтін блоктан және тербеліс жасайтын пышақ бөлімінен тұрады. Дірілдемейтін блок іздеу жүйесі, жалпақтау пластинасы және қуыстардан құралған. Іздеу жүйесі сору сақинасына сәйкес келіп, бас тиісті ойыстар арқылы сақинаға бекітіледі. Жалпақтау пластинасы – бұл блоктың тербеліс жасайтын пышақтан бұрын орналасқан бөлігі, ол мүйіз қабығын тегістеп, пышақ үшін тұрақты бұрыш жасап, қалыңдығы біркелкі жапырақшаны құруға мүмкіндік береді. Блоктағы қуыстар тербеліс жасайтын пышақ бөлімін орнында ұстап тұру үшін пайдаланылады. Тербеліс жасайтын пышақ бөлімінің пышағы тот баспайтын болаттан немесе хром платинадан жасалған. Пышақтың стандартты тербеліс жылдамдығы 15 000 айналым/мин, ал қажетті жапырақша қалыңдығына байланысты бұрылу бұрышы 24° мен 30° аралығында болады. Кесу бағыты мүйіз қабығында қандай типтегі жапырақшалар жасалатынын анықтайды.
Қозғалтқыш
Қозғалтқыш блогы микрокератом басына бекітіледі, осылайша қозғалтқыш осі жалақшаға сай келіп, дұрыс қозғалыс жасайтыны қамтамасыз етіледі. Қозғалтқыш блогы автоматты жылжу үшін бір немесе екі электрмоторды қолданады. Бас қолмен жылжытылса, жалақшаны тербелту үшін газ турбинасы пайдаланылады.
Орталық бөлім
Орталық блок жетек блогын қуаттандыруға қажетті энергияны жеткізеді және көздің шарлы қабығы мен сорғыш сақина арасында қысым тудырады. Бір педаль сорғыш сақинасының қысымын қосу және өшіру үшін пайдаланылады. Екінші педаль микрокератомның пышақтарының қозғалысын басқарады.
Жұмыс істеу механизмі
Көздің рефракциялық хирургиясы кезінде микрокератомдық кесуді хирург шамамен 5 секунд ішінде қолмен немесе автоматты түрде жасайды. Бас автоматты түрде жылға жылдамдық тұрақты болса, жасалатын қабаттың қалыңдығы да тұрақты болады, ал қолмен жасағанда жылдамдық өзгеруі мүмкін, бұл қабаттың қалыңдығының тегіс болмауына себеп болады. Біріншіден, микрокератомды көзді тұрақтандыру үшін, шоқжұлдыздың ортасында орналасқан сору сақинасын мүйіз қабығына орналастырады. Сору сақинасы бір рет қолданылатын пластиктен немесе металлдан жасалады және көзді таза кесу үшін 60-160 мм сынқылдық қысым қолданады. Содан кейін хирург кесу орнының мүйіз қабығын ылғалдандыру үшін жергілікті анестезия жағады. Одан кейін микрокератомның басы сору сақинасына бекітіліп, оның үстімен жылжуына мүмкіндік береді. Микрокератомның осцилляциялық (қозғалмалы) жапырағы көзді тұрақты жылдамдықпен кесіп өтеді, соның арқасында жасалған қабаттың қалыңдығы дәл болады. Қабаттың қалыңдығын одан да дәлдеу үшін хирург жапырақтың өткірлігіне, ілгектігіне, бұрышына, осцилляция жылдамдығына және жылдамдығына назар аударуы керек. Әдетте, жылдамдық неғұрлым төмен болса, мүйіз қабығындағы кесу соғұрлым жуан болады. Содан кейін микрокератом кесуден кері тартылып, көзден соруды босатуға мүмкіндік береді, бұл эпителийдің зақымдану қаупін азайтады. Кесу жасалғаннан кейін, қажет болған жағдайда көз хирургиясы жалғастырылуы мүмкін. Микрокератомның жапырағын қайта пайдалануға болады, бірақ көптеген хирургтар әрбір көз үшін жаңа жапырақ қолданады, себебі жапырақтың сәл ғана тоқырауы салдарынан асқынулар туындауы мүмкін.
Артықшылықтар
Микрокератом – тарихы бойы сенімділігін сақтап келген құрал. Микрокератомның жылдамдық, қолайлылық және бағасы сияқты көптеген артықшылықтары бар. Микрокератоммен жасалатын операция шамамен 5 секундқа созылады. Операцияның қысқа болуы сору уақытын да қысқартады, бұл пациент үшін ыңғайлы жағдай тудырады. Сонымен қатар, процедурадан кейін микрокератом фемтосекундтық лазерге қарағанда аз қабынуға себеп болады. Аталған құралды қолданып жасалатын операция, фемтосекундтық лазерлік операциядан әлдеқайда арзан. АҚШ-та микрокератоммен ЛАСИК операциясының бір көзге шамамен құны 1500 долларды, ал лазерлік операция 2500 долларды құрайды.
Асқынулар
Микрокератом және фемтосекундтық лазердің екеуі де аз асқыну деңгейіне ие, микрокератом шамамен 0,6%-ды, ал фемтосекундтық лазер 0,3%-ды құрайды. Сирек кездесетін асқынуларға: түймеше тесігі тәрізді жарық, дұрыс емес қақпақ, жұқа қақпақ, толық емес қақпақ, кішкентай қақпақ немесе еркін қақпақ жатады. Бұл операцияны тоқтатуға себеп болатын түрлі ақаулы қақпақтар.