Кіріспе

Псевдонауылдық энергия терапиясы

Терапиялық жанасу (ТЖ) немесе байланыссыз терапиялық жанасу (БТЖ) – емдеушілердің сауығуға көмектеседі және ауырсыну мен мазасыздықты азайтады деп мәлімдейтін псевдонауылдық энергия терапиясы. "Терапевтік жанасу" – Канадада тіркелген "[Денеді қоршаған энергия өрісіне сезімтал болу үшін оқытылған емшілер тарапынан жүзеге асырылатын, құрылымдалған және стандартталған емдеу тәжірибесі; жанасу қажет емес]" деген таңбасы. Терапиялық жанасуды қолданушылар науқастың үстіне немесе жанына қолдарын қойып, олардың энергия өрісі деп аталатын нәрсені анықтай алатынын және оны басқара алатынын айтады. 1998 жылы "Америкалық медицина қауымдастығының журналында" жарияланған, сол кезде тоғыз жасар Эмили Роза жасаған жоғары цитаталанған зерттеуде терапевтік жанасуды қолданушылар көздері жабық болғанда, өздерінен бірнеше сантиметр жоғарыдағы қолдың бар-жоғын анықтай алмағаны анықталды. Симон Сингх пен Эдзард Эрнст 2008 жылы жазған "Алаялық па, емдеу па" кітабында "энергия өрісі, бауырсақтардың қиялынан туған нәрсе болуы мүмкін" деген қорытындыға келді. Американдық қатерлі ісіктер қоғамы атап көрсетті: "Қолда бар ғылыми дәлелдер ТЖ-ның қатерлі ісіктерді немесе басқа да ауруларды емдей алатынын растамайды".

Шығуы және негіздері

Дора Кунц, теософияны насихаттаушы және Америкадағы Теософиялық қоғамның бір кездері президенті (1975–1987) және Долорес Кригер, қазір Нью-Йорк университетінің медбикелік ғылымының профессоры, 1970-ші жылдары терапиялық тиісуді (therapeutic touch) дамытты. Кригердің сөзіне göre, емдік тиісудің тамыры ежелгі емдеу тәжірибелерінде, мысалы, қол қоюда жатыр, бірақ оның дінмен немесе сенім арқылы емдеумен ешқандай байланысы жоқ. Кригер былай дейді: «соңғы талдауда, емделуші (клиент) өзін-өзі емдейді. Бұл тұрғысынан емші немесе терапевт емделушінің иммундық жүйесі жеткілікті күшті болғанша, адам энергиясын қолдау жүйесі ретінде әрекет етеді». Терапиялық тиісуді негіздеу екі саладан іздестірілді: Марта Э. Роджерстің заманауи «Біртұтас адамзат ғылымы» және кванттық механика, әсіресе Фрицёф Капраның соңғысының мистикалық интерпретациясы. 2002 жылғы шолу көрсетті, екі негіздеме де тұжырымдамалық тұрғыдан әлсіз: Роджерстің теориялары терапиялық тиісу қағидаларына қайшы келді, ал екеуі арасындағы терминологияның сәйкестігі Роджерстің еңбектеріндегі дәлдіктің жетіспеуіне байланысты болуы мүмкін, олардың көптеген интерпретацияларға мүмкіндік беретінін көрсетеді. Кванттық физика негіздемесі ғаламның «жаһандық өзара байланысы» арқасында қашықтықтан емдеу мүмкін екенін айтады, терапиялық тиісуді жақтаушылар оны Белл теоремасының интерпретациясымен және кванттық бей-жергіліктілік мүмкіндігімен байланыстырады; бұл интерпретация экспериментальдық деректермен расталмайды. 2002 жылғы зерттеу «терапиялық тиісу теориясы түсіндіру қабілетінен айырылған» және «физикалық энергияның қазіргі суретін қолдайтын деректер терапиялық тиісу теориясына қарсы дәлел ретінде қарастырылуы керек» деген қорытындыға келді. Терапиялық тиісудегі шартты емдеу «электрондық трансферт резонансы» деп аталатын дискредиттелген физикалық процесс арқылы жүзеге асырылады, физик Алан Сокал оны «абсурд» деп сипаттайды.

Ғылыми зерттеулер

Онжылдықтар бойы ТТ тиімділігін зерттеу үшін көптеген клиникалық зерттеулер, сондай-ақ әртүрлі мета-талдаулар және кем дегенде бір жүйелі шолу жүргізілді, нәтижелер мен қорытындылар әртүрлі болды. О'Матуна және тағы басқалар осы зерттеулерді талқылау кезінде бірнеше мәселелерді атап өтті, мысалы, әдістемелік кемшіліктері бар зерттеулерді ескермеу және "жағымды нәтижелерге ие зерттеулердің көп болуымен" сипатталатын альтернативті медицина журналдарының жарияланымға бейімділігі; олар Эмили Розаның тоғыз жасында терапиялық тиісу туралы зерттеуді жоспарлап, орындағанын айтады. Quackwatch-тен Стивен Барретттің, анасы Линда Розаның және әкесі Ларри Сарнердің көмегімен Эмили «American Medical Association» (JAMA) журналында жарияланған ең жас зерттеуші болды, ол терапиялық тиісу тәжірибешілерінің «Адам энергиялық өрісін» сенімді түрде сезіне алатындығы туралы мәлімдемені жоққа шығарды. Оның зерттеуіне 21 терапиялық тиісу тәжірибешісі қатысты. Тәжірибешілер картон экранның бір жағына, ал Эмили екінші жағына отырды. Содан кейін тәжірибешілер қолдарын экрандағы тесіктер арқылы өткізді. Эмили тәжірибешінің қай қолын ұстайтынын анықтау үшін тиырманы лақтырып жіберді (субъектінің қолынан шамамен 4-5 дюйм жоғары). Содан кейін тәжірибешілер оның биоөрісін сезіне отырып, қолы қайда екенін айту керек болды. Барлық қатысушылар мұны жасай алатындарын мәлімдегенімен, нақты нәтижелер терапиялық тиісудің негізгі талабын растамады. Тәжірибешілер Эмилидің қолын 44% жағдайда анықтады, бұл көрсеткіш кездейсоққа жақын. JAMA редакторы Джордж Д. Лундберг, М. Д., үшінші тарап төлеушілер мен жұртшылықтың осы процедураға ақы төлеуі «қосымша адал тәжірибелер нақты әсерін көрсеткенше» күмәнді болуы керек деп ұсынды. Бірақ 2016 жылы авторлар қарастырылған зерттеулердің дұрыстығына күмән туғаннан кейін оны қайтарып алды.

Терапиялық жанасудың скептик көзқарасы

Терапевтік жанасу туралы қолданыстағы әдебиетті қарастырғанда, осы зерттеулер көбінесе қажетті нәтижелерді растайтын зерттеулерге ғана сілтеме жасайтыны байқалды. Терапевтік жанасуға қатысты зерттеулер жүргізілген, бірақ олар қарсы нәтижелер беретін зерттеулерді қамтыған жоқ. Дегенмен, мұндай зерттеулер үшін басқа зерттеулерден алынған барлық нәтижелерді, тіпті олар осы зерттеудің болжамына қайшы келсе де, есеп беру өте маңызды. Сондай-ақ, осындай зерттеулерде тиісті бақылау шараларын қолдану да қажет. Тернердің зерттеуінде, мысалы, "Егер біз осы зерттеуді сәтті аяқтасақ, бұл терапевтік жанасудың алғашқы нағыз ғылыми дәлелі болады" деген сияқты пікірлер кездеседі. Зерттеушілердің қажетті нәтижеге қол жеткізу үшін нәтижелерді бұрмаламауы керек, себебі бұрмалау терапияның, мысалы терапевтік жанасудың нақты тиімділігін дұрыс емес көрсетуіне әкелуі мүмкін. Қайталау – тағы бір маңызды фактор. Бұл мұндай зерттеудің нәтижесін терапевтік жанасудың тиімділігін көрсету үшін нақты деп санауға мүмкіндік бермейді.

Терапиялық жанасу және медбикелік білім беру

2006 жылы Сокал 70 елде терапиялық жанасуды оқытатын 80-нен астам колледж мен университет, сондай-ақ Солтүстік Америкада 80-ге жуық ауруханада осы әдіс қолданылатыны туралы қалыпты есептерді хабарлады. Ол "бұл көрсеткіштерге күдікпен қарау керек, себебі оны жақтаушылар да, қарсыластары да оның кең таралғанын арттырып көрсетуге мүдделі" деп қосты. Independent Investigations Group тобынан Оуэн Хаммер мен Джеймс Андердаун Калифорниядағы медбикелік стандарттарын зерттеді, онда Калифорния тіркелген медбикелер кеңесі (CBRN) терапиялық жанасу курстарын оқыған тіркелген медбикелерге лицензияны жаңару үшін қажетті үздіксіз білім беру бірліктерін (CEU) беруге құқылы. 2006 жылы Хаммер мен Андердаун кеңеске терапиялық жанасудың тиімді екенін жоққа шығаратын ғылыми дәлелдерді ұсынды, бірақ кеңес өзінің саясатын өзгерте қойған жоқ.