Кіріспе
Фламанд парламенті (голланд тілінде: , бұрын Фламанд кеңесі немесе Vlaamse Raad деп аталған) Фламандтың құзыретіне жататын мәселелер бойынша заң шығару билігін жүзеге асырады, ол географиялық аймақ ретінде де, Бельгияның мәдени қауымдастығы ретінде де қарастырылады (Француздық қауымдастық пен Валониядан өзгеше, олардың әрқайсысының жекелеген заң шығару органдары бар: Француздық қауымдастықтың Парламенті және Валония Парламенті). Фламанд парламенті Фламанд аймағындағы барлық адамдарға және Брюссельдегі фламанд мекемелеріне қолданылатын Фламанд заңдары болып табылатын жарлықтарды бекітеді; ол Фламанд үкіметін тағайындайды және қадағалайды; сондай-ақ Фламанд бюджетін бекітеді. Фламанд парламенті Брюссельдің орталық бөлігінде орналасқан Фламанд парламенті ғимаратында отырыс өткізеді, ал оның мүшелері мен қызметкерлері Фламанд өкілдері үйінде орналасқан.
The Flemish Parliament (Dutch: , formerly called Flemish Council or Vlaamse Raad) constitutes the legislative power in Flanders for matters which fall within the competence of Flanders, both as a geographic region and as a cultural community of Belgium (unlike the French Community and Wallonia, which each have separate legislatures: the Parliament of the French Community and the Parliament of Wallonia). The Flemish Parliament approves decrees, which are Flemish laws, applicable to all persons in the Flemish Region, and to Flemish institutions in Brussels; it appoints and supervises the Flemish Government; and it approves the Flemish budget. The Flemish Parliament meets in the Flemish Parliament building in central Brussels, and its members and staff are housed in the House of the Flemish Representatives.
Тарих
1830 жылдан 1970 жылға дейін Бельгия бір үкімет пен екі палаталы ұлттық парламентпен біртұтас мемлекет болды. Парламент қабылдаған заңдар барлық бельгиялықтарға қолданылды, ал үкімет министрлері өз билігін елдің барлық аймағында жүзеге асырды. 1970 және 2001 жылдар аралығында Бельгия Парламенті бес рет конституциялық реформаны бекітті. Олар Бельгияны біртұтас мемлекеттен федеративтік мемлекетке қадамдық түрде өзгертті. Бұл өзгерістің бір бөлігі – қауымдастықтарға, ал кейін аймақтарға өз парламенттерін беру болды. 1971 жылдың 7 желтоқсанында Голланд тілінде сөйлейтін мәдени қауымдастықтың Мәдени кеңесі алғашқы отырысын өткізді, содан кейін Фламанд аймағының Парламенті құрылды. Фландрия 1980 жылы Фламанд қауымдастығын Фламанд аймағымен біріктіруге шешім қабылдады. Нәтижесінде Фландрияда енді бір Парламент және қауымдастық және аймақтық мәселелермен айналысатын бір Үкімет бар. Бұл Парламент 1995 жылдың 13 маусымында ресми түрде «Фламанд Парламенті» (Vlaams Parlement) деп аталуға дейін «Фламанд Кеңесі» (Vlaamse Raad) деп аталды. Соңғы тридцать жылда Фландрия федералды Бельгия құрамындағы жеке мемлекетке айналды. Оның мүшелері «Фламанд халық өкілдері» (Vlaamse Volksvertegenwoordigers) деп аталады. Ағылшын тілінде олар Шотландиядағы Ұлыбритания Парламентінің мүшелері (MSPs) және Еуропалық Одақтағы Еуропарламент депутаттары (MEPs) сияқты «Фламанд Парламентінің мүшелері» (MFP) деп аталады. «Фламанд өкілі» деген атау да ағылшын тілінде қолданылады. 1995 жылдан бері Фламанд Парламентінің мүшелері тікелей сайлау арқылы тағайындалады. Қазіргі уақытта Фламанд қозғалысының көптеген өкілдері Фламанд Парламентіне тіл, мәдениет және білім беруден басқа да егемендік өкілеттіктер беруді қалайды. Сонымен қатар, Фламанд халқының арасында Фламанд Парламентінің қаржылық және салықтық тәуелсіздікке де ие болуы керек деген консенсус қалыптасты.
Құзыреттер (құқық төрелігі)
Фламанд парламенті фламанд заңдары болып табылатын декреттерді, фламанд қауымдастығының декреті ретінде немесе фламанд аймағының декреті ретінде (немесе көбінесе екі ұйым үшін де ережелерді біріктіретін декрет ретінде) қабылдайды. Аймақтық заңнама Фламанд аймағындағы барлық адамдарға ғана қолданылады, ал қауымдық заңнама Брюссельдегі фламанд мекемелері мен қызметтеріне де қолданылады (соның салдарынан, осы мекемелер мен қызметтерді пайдалануды таңдаған Брюссельдегі адамдарға, мысалы, мектептерге). (Федералды) заңдар мен фламанд декреттері арасында ешқандай иерархия жоқ, себебі әрбір деңгейде анық белгіленген тақырыптық құзырет болуы тиіс. Қауымдық тақырыптық құзыреттің негізі Бельгия Конституциясында көрсетілген, бірақ институционалдық реформа туралы арнайы заң барлық мәселелерді ең толыққанды түсіндіреді. Оларды былай қорытындылауға болады:
Бүкіл Фламанд қауымдастығының құзыреті
Мәдениет: Фламанд парламенті барлық мәдени мәселелерге құзыретті. Бұл мәдени мұраны (мысалы, әдебиет, бейнелеу өнері), туризм және бұқаралық ақпарат құралдарын қорғауды қамтиды. Фламанд мемлекеттік радио және теледидар компаниясы – VRT. Тіл қолданысы: мектептер мен университеттердегі, Фламанд және жергілікті басқарулардағы, сондай-ақ Бельгияның голланд тілінде сөйлейтін бөлігіндегі жұмыс берушілер мен жұмыскерлер арасындағы қарым-қатынастағы тіл қолданысын қамтиды, кейбір муниципалитеттердегі "тілдік жеңілдіктерден" басқа. Барлық "адамға қатысты мәселелер": жастарды қорғау, отбасылық саясат және балаларға күтім жасау, сондай-ақ мүгедектерге, зейнеткерлерге, тең мүмкіндіктерге және көшпендерді интеграциялау саясаты. Білім беру: балабақшадан бастап университет деңгейіне дейін, шәкіртақыны қоса алғанда, бірақ міндетті білім беру мерзімін белгілеу, диплом беру талаптары және мұғалімдердің зейнетақы схемалары федералдық деңгейде қалады. Денсаулық сақтау: профилактикалық денсаулық сақтау, үйде күтім көрсету, психикалық денсаулық сақтау мекемелерін қоса алғанда, бірақ медициналық сақтандыру, ауруханаларды қаржыландыру және көптеген басқа да құзыреттер федералдық деңгейде қалады.
Процедура
Заң шығару сессиясы қыркүйек айында басталады, онда Үкімет "қыркүйек декларациясын" (Septemberverklaring) ұсынады, ол мемлекеттік хабарлама сияқты. Пленарлық отырыстар көбінесе сәрсенбі күндері өткізіледі. Фламанд Парламенті федералды, қауымдық және аймақтық құрамымен салыстырғанда, шарттары өзгерген сайын ұқсас жұмыс істейді. Заң жобаларын көбінесе Үкімет ұсынады (декрет жобасы), бірақ парламент мүшелері де заң жобаларын ұсына алады (voorstel van decreet немесе жеке мүшелік заң жобасы). Заң жобалары бірінші кезекте комитетте қарастырылады, содан кейін пленарлық отырыста дауысқа салынады. Дауыс беру көбінесе электрондық түрде тіркеледі. Мысалы, 2009–2014 жылдар арасындағы заң шығару кезеңінде 407 Үкімет заң жобасы қабылданды, ал тек 102 жеке мүшелік заң жобасы ғана заңға айналды.
Қызметкерлер
Әр парламенттік жылдың басында, қыркүйек айының төртінші дүйсенбісінде Фламанд Парламенті өз спикерін сайлайды. Спикер Фламанд Парламентінің пленарлық отырыстарын жүргізеді және оның ресми өкілі болып табылады. Спикер белгілі бір бастама қабылдануға жата ма, және осылайша парламентке енгізіле ала ма, жоқ па, соны анықтайды. Фламанд министрлері Фламанд Парламенті Спикерінің алдында ант етеді. Тек Фламанд үкіметінің басшысы, Фламанд министр-президенті ғана Корольдің алдында ант етеді. Қазіргі Фламанд Парламенті Спикері – Жаңа Фламанд Альянсының (N-VA) Лизбет Хоманс. Фламанд Парламенті Спикеріне Спикер, төрт орынбасар спикер және үш хатшыдан тұратын Бюро көмек көрсетеді. Бюро Фламанд Парламентінің күнделікті қызметіне жауапты және кем дегенде екі аптада бір рет жиналады. Бюро мен Фламанд Парламентінде танылған саяси фракциялардың лидерлерінен құралған кеңейтілген Бюро Фламанд Парламентінің саяси қызметін үйлестіреді және пленарлық отырыстың күн тәртібін белгілейді. Ол әдетте әр аптаның дүйсенбі күні жиналады.
Комитеттер
Фламанд Парламентінің жұмысының көп бөлігі комитеттерде жүзеге асырылады. Фламанд Парламенті қазіргі уақытта он бір тұрақты комитеттен тұрады. Әр комитет белгілі бір салаға маманданған және Фламанд Парламентінің 15 депутатынан құралған. Комитеттердің басты міндеті – заң жобаларының мәтіндерін қарау және заң жобалары бойынша тыңдаулар мен пікірсайыстар ұйымдастыру. "Цифрлық Фландрия" және "Фламанд Конституциясы" сияқты уақытша комитеттер де әдетте құрылады.