Кіріспе
Артуро Перес Реверте Гутьеррес (25 қараша 1951 жылы туған) – испан жазушысы және журналисі. Ол 21 жыл бойы RTVE телеарнасы үшін (1973–1994) соғыс тілшісі болып жұмыс істеді. Оның алғашқы романы, Наполеон соғыстары кезеңіндегі "Эль-Хусар", 1986 жылы жарық көрді. Ол Испаниядан тыс жерлерде "Alatriste" романдары сериясымен кеңінен танымал, олар көптеген тілдерге аударылған. 2003 жылдан бері Корольдік испан академиясының мүшесі.
Arturo Pérez Reverte Gutiérrez (born 25 November 1951) is a Spanish novelist and journalist. He worked as a war correspondent for RTVE for 21 years (1973–1994). His first novel, El húsar, set in the Napoleonic Wars, was published in 1986. He is well known outside Spain for his "Alatriste" series of novels, which have been translated into multiple languages. Since 2003 he has been a member of the Royal Spanish Academy.
Жазу
Перес Реверте романдары әдетте бір-бір анық бейнеленген кейіпкерге негізделген, ал сюжеттері жылдам дамиды, көбінесе әңгімеге араласып, бірақ одан да бөлек болатын баяндаушы болады. Оның көптеген романдары Испанияда немесе Жерорта теңізі аймағында өтеді. Олар испан тарихы, отаршылдық кезең, өнер мен мәдениет, ежелгі қазыналар және теңіз туралы көптеген сілтемелерді қамтиды. Романдар көбінесе қазіргі Испанияның маңызды мәселелерін, мысалы, есірткі саудасын немесе дін мен саясат арасындағы қарым-қатынасты қамтиды. Көптеген романдарда екі сюжеттік желі параллель түрде дамиды, олардың арасында тек ортақ кейіпкерлерден басқа байланыс шамалы. Мысалы, «Дюма клубында» басты кейіпкер жоғалған кітапты іздеп әлемді шарлайды және Дюма романдарының кейіпкерлеріне ұқсас адамдармен кездеседі; ал «Фландрия панелінде» заманауи серийлі кісі өлтіруші 500 жылдық кісі өлтіру құпиясымен салыстырылады. Оның газет бағандарындағы жиі пікір таластары мен романдарының басты кейіпкерлерінде Перес Реверте адам мінезіне қатысты пессимизмді жиі білдіреді, бұл Сальвадор, Хорватия немесе Босния сияқты жерлердегі соғыс жылдарындағы тәжірибесімен қалыптасқан. Оның көзқарасы қылмыстық сериалдарды зерттеу арқылы да қалыптасқан. Мансабының барлық кезеңінде, әсіресе соңғы жылдары, ол өзінің ерекше, бейтарап емес, кейде өткір мінезімен танымал. Бұл кейде басқа журналистер мен жазушылармен қақтығысқа себеп болған. Алғашқыда ол өзінің романдарын испан тілінен француз тілінен басқа тілдерге аударуға қарсы болды. Алайда, кейбір шығармаларының ағылшын тіліндегі аудармалары жарық көрді, ал көптеген еңбектері португал және поляк тілдерінде де қолжетімді. Перес Реверте 2003 жылдың 23 қаңтарында Испания Корольдік академиясының T орындығына сайланды және сол жылдың 12 маусымында орын алды. Оның романдарының тақырыптарында батырдың шаршауы, шытырман оқиғалар, достық, жолдың қауіптілігі, өлімнің соңғы саяхат ретінде бейнеленуі, мәдениет пен естелік – шындықты түсінуге, ауырсынуды көтеруге және адамның және әлемнің кім екенін білуге мүмкіндік беретін жалғыз құтқарушы күштер жиі кездеседі. Жазушының өмірге деген көзқарасы көбінесе қараңғы болады. Ол христиан гуманизмін жек көреді және әлемді түсінуде әзәзіл философиясының дұрыс көзқарасы бар деп санайды. Типик Ревертиандық кейіпкерлер – өткені қараңғы, жаугершілік аймақта шаршаған батыр және әйел-жау. Кейіпкерлердің ерекшеліктерінің арасында моральдық екіұштылық ерекше көзге түседі. Ол XLSemanal журналында әр жексенбіде жариялайтын мақалаларында постмодернизмді, саяси дұрыстықты, гендерлік идеологияны, неолиберализмді, неоконсервативизмді, сындық педагогиканы, Еуропалық Одақты, инклюзивті тілді және ояу ойды қатаң сынап жатады. Бұл мақалалар келесі кітаптарда жарияланды: Patente de corso (1993-1998), Con ánimo de ofender (1998-2001), No me cogeréis vivo (2001-2005) және When we were honorable mercenaries (2005-2009). Ол қоғамның «азшылықтардың қалауымен» шартталғанына өкінеді және Еуропа, «Батыстың моральдық эталоны», Америка Құрама Штаттарындағы қоғамның құндылықтарын көшіреді, оны «ауру және екі жүзді» деп санайды. Ол саяси дұрыстықтың бастауы англосаксон пуритандығында екенін айтады. Твиттерде белсенді пайдаланушы ретінде ол көптеген дау-дамайлар тудырды. Бір даулы мақаласында ол Еуропадағы босқындар дағдарысын Рим империясының құлдырауына әкелген варварлардың шабуылымен салыстырды. Алайда, ол журналистика саласындағы «Премио Дон Кихоте» сыйлығымен марапатталды. 1998 жылы ол 2007-2008 жылдардағы әлемдік қаржы дағдарысын болжаған жаһандық капитализмге қарсы өте қатал мақала жариялады. Бұл мақала Испанияда дағдарыс кезінде интернетте үлкен танымалдыққа ие болды.
Марапаттар мен мойындау
"Соғыстар суретшісі" 2008 жылы итальян тіліне аударылған шетелдік көркем әдебиет үшін Грегор фон Реззори сыйлығының иегері атанды. 2016 жылы Перес Реверте Испанияның ұлттық газеті ABC оны жылдың 10 ең маңызды жазушысының бірі деп жариялады.
Жеке өмір
Перес Реверте журналистік мансабын қазір жойылған Pueblo газетінде, содан кейін Televisión Española (Испания мемлекеттік телеарнасы) үшін, көбінесе соғыс тілшісі ретінде бастады. TVE-дегі ішкі мәселелерден жалыққан ол журналист қызметінен кетіп, толық уақыт жазушы болып жұмыс істеуге шешім қабылдады. Оның жеткіншек қызы Карлота оның алғашқы "Алатрист" романының қосымша авторы ретінде көрсетілді. Ол Ла Наватада (Мадридке жақын) және туған Картахенасында тұрады, содан Жерорта теңізінде жалғыз бағытта жүзуді ұнатады. Ол Хавьер Мариаспен дос, ол Перес Ревертеге Редонда Корольдігінің Корсо герцогы атағын тартты. Оның сіңілі ұлы Артуро Хуан Перес Реверте – FC Cartagena үшін ойнайтын кәсіби футболшы. Перес Реверте 32 000-ға жуық кітаптан тұратын кітапхананың иесі.
Даулар
Мексикалық романист Вероника Мургиа Артуро Перес Ревертені өзінің шығармаларын ұрлық жасап алғандықтан айыптады. 1997 жылдың 10 қарашасында Мургиа "Historia de Sami" атты қысқа әңгімесін El laberinto urbano журналында жариялады. Бірнеше айдан кейін, 1998 жылдың наурызында, Перес Реверте "El Semanal" газетінде "Un chucho mejicano" атты әңгімесін жариялады, ол баяндау, хронология, тіркестер және оқиғаның өзінде үлкен ұқсастықтарды көрсетті. Перес Ревертенің әңгімесі жақында "Perros e hijos de perra" (Alfaguara) жинағына қайта басылды, және Мургиа сол кезде плагиатты байқады. Мургиа сотқа жүгінуден бас тартты, бірақ кешірім сұрап, әңгімені оның кітабынан алып тастауды талап етті. Осы орайда Перес Реверте кешірім сұрап, ол жариялаған әңгімені жазушы Сеалтиэль Алатристе айтқандай жазғанын мәлімдеді. 1990 жылдардың соңында Перес Ревертенің "Гитано" фильміне жазған сценарийі де оған плагиат айыбын тақты. 2011 жылдың мамырында Мадрид провинциялық соты Перес Реверте мен "Гитано" фильмінің режиссері және сценарийшісі Мануэль Паласиосты фильм сценарийін ұрлықтап алды деп айыптап, оларды сотқа берген режиссер Антонио Гонсалес Вигильге 80 000 евро төлеуге міндеттеді. Перес Реверте бұл шешімді "ашық тұзақ" және "ақшаны зорлықпен алуға жасалған әрекет" деп сипаттады. Бұл шешімге дейін қабылданған екі қылмыстық шешім және бір сауда соты Перес Реверте мен Паласиос пайдасына шешім шығарған болатын. 2013 жылдың шілдесінде Мадрид провинциялық соты Перес Ревертені плагиат үшін Гонсалес Вигильге 200 000 евро төлеуге міндеттеді.
Капитан Алатрист романдары
El capitán Alatriste (1996; tr: Капитан Алатрист, Плюм 2005, ), испан алтын ғасырындағы қылышбаз кейіпкерін көрсетеді. Limpieza de sangre (1997; tr: Қан тазалығы), Конверсолардан талап етілетін "қан тазалығы" туралы. El sol de Breda (1998; tr: Бреданың күнi), Испан Нидерландындағы соғыс туралы, атап айтқанда Бреда қамалы. El oro del rey (2000; tr: Падишаның алтыны), испан қазына флоты туралы. El caballero del jubón amarillo (2003; tr: Сары дублеткадағы кавалер). Алатрист Испания королі Филипп IV-пен қақтығысады. Corsarios de Levante (2006; tr. Леванттың қарақшылары). Алатрист Жерорта теңізінде барбариялық қарақшылармен күреседі. El puente de los Asesinos (2011). Алатрист Венеция дожының өліміне қатысты құйрық сөздерге тартылады.
Фалько романдары
Фалько (2016) Лоренцо Фалько – Испания азамат соғысы кезінде ұлтшылдар үшін жұмыс істейтін барлау қызметкері. Ол соғыстың бағытын өзгерте алатын миссияға шығады. Eva (роман) (2017) Жаңа тапсырма Фальконы Танжерге жеткізеді, онда ол Мәскеу алтынының жөнелтілуін тоқтатуы керек. Sabotaje (2018) Фалько суретші Пабло Пикассоға қатысты жаңа тапсырмамен Парижге сапарлайды.
Басқа романдар
Эль-Хусар (1986). Жарым арал соғысы кезінде жас гусар офицерінің оқиғасы.
Эль-маэстро де эскрима (1988; ауд.: The Fencing Master, Mariner Books, 2004). Бір құпия әйел фехтование шеберінен сабақ сұрайды.
Ла табла де Фланд (1990; ауд.: Фландрия панелі). Бір сериялы кісі өлтіруші мен бір ғажайып ортағасырлық фламанд суреті арасындағы байланысты қоршап тұрған құпия.
El club Dumas немесе La sombra de Richelieu (1993; ауд.: The Club Dumas). Александр Дюма романдарының ізбасарларының культы.
Ла сомбра дель áгуила (1993). Орыс елін басып алған Наполеонның тұсында.
Территорио команче (1994). Югославия соғыстары кезінде соғыс тілшісі ретінде алған тәжірибелерін романға айналдырған.
Ла пиель дель тамбор (1995; ауд.: Севильский причастие). Хакерлер, Ватикан және жоғалған қазына туралы триллер.
Ун асунто де онор (1995). Жасөспірім проститутканың тарихы.
Ла карта эсферика (2000; ауд.: Теңіз картасы). Теңізге құмар зейнеткер теңізшінің оқиғасы.
La Reina del Sur (2002; ауд.: Оңтүстік королевасы). Мексикалық әйел Испанияның оңтүстігінде есірткі саудасының жетекшісі болады.
Кабо Трафальгар (2004), Трафальгар шайқасы туралы.
El pintor de batallas (2006; ауд.: Ұрыс суретшісі). Бір әскери фотограф өзінің өткенімен бетпе-бет келеді.
Ун диа де колера (2007). 2 мамыр 1808 жыл. Мадридте француз армиясымен тәуелсіздік үшін болған сағаттық шайқас.
Охос azules (2009). Испандық сарбаздар ацтектерден қашады.
El Asedio (2010; Фрэнк Уинннің "Қоршау" аудармасы). 1811 жылы Кадис қаласын қоршау кезінде.
El tango de la guardia vieja (2012; ауд.: Біз не боламыз). ХХ ғасырдың бірінші жартысында әлемде орын алған романтикалық туынды.
El francotirador paciente (2013). Граффити суретшісі тұрақтап қалудан үнемі қашады.
Hombres buenos (2015). Корольдік испан академиясы және Энциклопедия туралы.
Los perros duros no bailan (2018). Көше итінің көзқарасынан баяндалған роман.
Sidi (2019). Кастилиялық рыцарь Эль-Сид туралы.
Línea de fuego (2020). Испания азаматтық соғысы кезінде Каталониядағы стратегиялық маңызды қаланы басып алу үшін ұлтшылдар мен республикашылар қақтығысады.
El italiano (2021). Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде саботаж миссиясында болған итальяндық теңізші Испанияның оңтүстігіне жағаға шығады.
Revolución (2022). Испаниялық кен инженері Мексика революциясының басталуымен келген хаосқа түседі.
El problema final (2023).
El maestro de esgrima (1988; tr: The Fencing Master, Mariner Books, 2004. ). A mysterious lady requests lessons from a fencing master. La tabla de Flandes (1990; tr: The Flanders Panel). The mystery surrounding the relationship between a serial killer and a mysterious medieval Flemish painting. El club Dumas or La sombra de Richelieu (1993; tr: The Club Dumas ). A cult of followers of the novels of Alexandre Dumas. La sombra del águila (1993). Set during the Napoleonic invasion of Russia. Territorio comanche (1994). A novelization of his experiences as a war reporter during the Yugoslav Wars. La piel del tambor (1995; tr: The Seville Communion). A thriller involving hackers, the Vatican and the lost treasure of a privateer. Un asunto de honor (1995). The story of an underaged prostitute. La carta esférica (2000; tr: The Nautical Chart). The story of a retired sailor who longs for the sea. La Reina del Sur (2002; tr: The Queen of the South ). The story of a Mexican woman who becomes the leader of a drug trafficking cartel in southern Spain. Cabo Trafalgar (2004), about the battle of Trafalgar. El pintor de batallas (2006; tr: The Painter of Battles). A retired war photographer confronts his past. Un día de cólera (2007). 2 May 1808. The battle in Madrid against the French army for independence, hour to hour. Ojos azules (2009). Spanish soldiers flee the Aztecs. El Asedio (2010; tr The Siege by Frank Wynne). Set in 1811, during the siege of Cádiz. El tango de la guardia vieja (2012; tr: What We Become). Romantic novel set across the world during the first half of the Twentieth Century. El francotirador paciente (2013). A maverick graffiti artist constantly evades capture. Hombres buenos (2015). About the Royal Spanish Academy and the Encyclopédie
Los perros duros no bailan (2018). Novel told from the point of view of a street dog. Sidi (2019). About the Castilian knight El Cid. Línea de fuego (2020). Nationalists and Republicans clash to capture a strategically important town in Catalonia during the Spanish Civil War. El italiano (2021). An Italian Navy diver on a sabotage mission washes ashore in southern Spain during World War II. Revolución (2022). A Spanish mining engineer is caught in the chaos brought by the start of the Mexican Revolution. El problema final (2023).