Кіріспе

Мексикалық саясаткер Хосе Франсиско Баррундья и Сепеда (12 мамыр 1787, Гватемала қаласы – 4 тамыз 1854, Нью-Йорк қаласы) – Орталық Американың либералды саясаткері. 1829 жылдың 26 маусымынан 1830 жылдың 16 қыркүйегіне дейін Орталық Америка Біріккен провинцияларының уақытша президенті болды.

Өмірбаян

Баррундья Гватемалада дүниеге келген. Ол Тридент колледжінде оқыды, 1803 жылдың 19 наурызында философия бакалавры атанды. Оның інісі Хуан Баррундья 1829 жылы Гватемала провинциясының басшысы болды. Жозе Баррундья бірнеше тілді еркін меңгерген, көрнекті интеллектуал және жазушы ретінде танылды. Ол елге бейімдеу мақсатында Луизиананың қылмыстық кодексі – Ливингстон кодексін испан тіліне аударды. Ол Орталық Америка Конгресінің халыққа жақын мүшесі болды, ал кейінгі өмірінде Нью-Йоркте Гондурас толық өкілетті министрі қызметін атқарды.

Саяси мансап және президенттік

1825 жылы ол Мануэль Хосе Арсе басшылығымен Орталық Американың біріккен провинцияларының бірінші вице-президенті болып сайланды, бірақ ол бұл қызметтен бас тартты. Ол сенатор болып жұмыс істеді. Конгрестен ол Арсенің консервативтік саясатын күшейтуін сынады. 1826 жылы Арсе конституцияға қайшы келіп Конгресті таратып жіберді, бұл азаматтық соғысқа алып келді. Ол Гондурастың либералды саясаткері Франсиско Морасанды жақтап, оның үлкен қолдаушысы болды. Арсе құлағаннан кейін және Морасан жеңіске жеткен соң, Баррундья сайлауды ұйымдастыру міндетімен Біріккен провинциялардың уақытша президенті болды (1829 жылдың шілдесі). 1830 жылдың шілдесінде сайлау өтті, ал қыркүйекте Морасан президенттік лауазымға келді.

Президент болғаннан кейін

1831 жылдан 1835 жылға дейін Гватемала мемлекеттік үкіметінің білім министрі болды, доктор Мариано Гальвес басшылығымен. Осы кезеңде ол Ливингстон кодексін аударды. Бірақ ол Гальвестен жақын аралықты ұстап, 1838 жылы оның биліктен құлауына себепкер болды. Бұл консерватор Рафаэль Каррераның билікке келуіне әкелді. 1839 жылы ол Гватемала Конгресіне штаттың Орталық Америка Федерациясынан шығуын ұсынды. Конгресс бұл ұсынысты мақұлдады. 1848 жылы «Альбом Республикан» газетін іске қосты. Адам құқықтарын қорғаушы ретінде, 1850 жылы ол Каррераның қанды тәртібі мен білімсіздігіне қарсы шықты. Сондай-ақ ол шіркеудің ықпалына да қарсы тұрды. Өлімінен бұрын ол Гондурас министрі болып тағайындалды және Вашингтон қаласында АҚШ-қа қосылу мәселесі бойынша келіссөздер жүргізді. Баррундья бай болмаса да, атқаратын мемлекеттік қызметтері үшін алған жалақысынан бас тартты. Ол 1854 жылы Гондурас толық өкілетті министрі қызметін атқарып жүргенде Нью-Йоркте қайтыс болды. Гватемала президенті Мануэль Эстрада Кабрера 1913 жылы оның мәйітін елге қайтарып әкелді.