Кіріспе

Марвин Хамлиштің музыкалық туындысы, 1985 жылғы фильмге бейімделуі.

"Хор желісі" – 1975 жылғы музыкалық қойылым, музыкасын Марвин Хамлиш, ән сөздерін Эдвард Клебан, ал пьесасын Джеймс Кирквуд және Николас Данте жазған. Бродвей театрының ашық сахнасында өтетін бұл мюзикл хорға қатысу үшін сынақтан өтетін он жеті Бродвей бишісінің тағдырына арналған. "Хор желісі" әртістер мен хореографтардың жеке басы туралы, олардың өмірін қалыптастырған оқиғалар мен биші болу туралы шешімдерін аңғартады. Бірнеше шеберлік сабаларынан және Бродвейден тыс қойылымдардан кейін, "Хор желісі" 1975 жылдың 25 шілдесінде Майкл Беннеттің режиссерлігімен және Беннет пен Боб Авианның бірлескен хореографиясымен Шуберт театрында (Бродвей) ашылды. Бұл мюзикл бес күндік кассалық табысқа және сыншылардың жоғары бағасына ие болды, он екі "Тони" сыйлығына ұсынылып, тоғыз сыйлықты жеңіп алды, сонымен қатар 1976 жылғы "Драма" саласы бойынша Пулитцер сыйлығына ие болды. Алғашқы Бродвей қойылымы 6137 рет көрсетілді, 1997 жылы "Мысықтар" қойылымы одан озысқанша Бродвей тарихындағы ең ұзақ сақталған қойылым болды, ал 2011 жылы "Чикаго" қойылымының жаңаруымен озысқанша, АҚШ-та шығарылған ең ұзақ сақталған Бродвей мюзиклі болды. Ол барлық уақыттағы Бродвейдегі ең ұзақ сақталған шоулардың жетіншісі болып табылады. "Хор желісінің" сәттілігі бүкіл әлем бойынша көптеген сәтті қойылымдарға жол ашты. Ол 1976 жылы Вест-Эндте ұзақ уақыт көрсетілді, ал 2006 жылы Бродвейде және 2013 жылы Вест-Эндте қайта жаңғыртылды.

Қысқаша мазмұны

Шоу Бродвейдегі алдағы қойылымға арналған кастинг кезінде басталады. Режиссер Зак пен оның ассистенті Ларри 24 бишіні сынақтан өткізеді. Әр биші жұмыс табуға асығыс ("Мен оны аламын деп үміттенемін"). Бір раундтан кейін 17 биші қалды. Зак оларға төрт жігіт және төрт қыздан тұратын күшті сегіздік хор іздеп отырғанын айтады. Оларды жақсырақ тану үшін, бишілерден өздерін таныстыруларын сұрайды. Бишілер көбінесе ерте өмірлік тәжірибелерден бастап ересекке дейін, содан кейін мансаптың соңына дейін өздерінің өткендерін баяндайды. Бірінші үміткер Майк Коста 12 баланың ең кішісі екенін айтады. Ол әпкесі Розалидің би сабағын қарап, бимен алғаш танысқан кездерін еске алады ("Мен де сондай билей аламын"). Бір күні ол Розали сабаққа бармағанда оның орнына барып, содан бері билейді. Бобби Миллс бақытсыз балалық шағын әзілдермен жасыруға тырысады. Ол сөйлегенде, басқа бишілер осы ерекше кастинг процесіне күмәнмен қарайды және Закқа не айту керектігін талқылайды ("Және"), бірақ олардың барлығына жұмыс керек болғандықтан, әңгіме жалғасады. Зак көшедегі Шейла Брайанттың кастингке жеңілтек қарауына ашуланады. Шейла анасының жас кезінде үйленгенін, әкесінің оларды мүлдем ұнатпағанын айтады. Алты жасында ол Бебе Бензенхаймер мен Мэгги Уинслоу сияқты, балеттің бақытсыз отбасынан қашуға көмектесетінін түсінеді ("Балетте"). Шатақ және музыкалық сезімі жоқ Кристин Урич ДеЛука ән айта алмайтынына өкінеді, ал күйеуі Ал оның сөздерін әуенмен аяқтайды ("Ән айт!"). Ең жас биші Марк Энтони әйел анатомиясымен алғаш танысқандағы және алғашқы жасөспірімдік арманы туралы айтады, ал басқа бишілер өздерінің жасөспірімдік естеліктерімен бөліседі ("Он екі, он үш, махаббат"). 4'10" Конни Вонг бойының кішкентай болуының қиындықтарына өкінеді, ал Диана Моралес қорқынышты мектептегі актерлік сабағын еске алады ("Ештеңе"). Дон Керр түнгі клубтағы алғашқы жұмысын еске алады, ал Джуди Тернер өзінің қиын балалық шағын еске алады, ал кейбір кастингке қатысушылар ата-аналарының пікірлері туралы айтады ("Ана"). Грег Гарднер өзінің гомосексуализмін қалай ашқанын айтады, ал Ричи Уолтерс балабақша тәрбиешісі болуға жақын болғанын айтады ("Допты бер!"). Соңында, жақында толыққан Вал Кларк таланттың өзі жеткіліксіз екенін түсіндіреді, силикон мен пластикалық хирургия бейне мен мансаптық перспективаларды жақсартуға көмектеседі ("Би: Он; Сыртқы түрі: Үш"). Бишілер төмен қабатқа түсіп, кастингтің келесі бөліміне арналған әнді үйренеді, бірақ тәжірибелі биші Кэсси Фергюсон, жеке өнерде үлкен жетістіктерге қол жеткізген, Закпен сөйлесу үшін сахнада қалады. Олардың тарихы бар: Зак бұрын оны басты рөлге таңдаған, олар бірнеше жыл бірге тұрған. Зак Кэссиге хорға тым жақсы екенін және осы кастингке келмеуі керектігін айтады. Алайда, ол жеке жұмыс таба алмағанын түсіндіреді және биге деген құштарлығын білдіре алатын хорға "үйге оралуға" дайын ("Музыка және айна"). Зак оны төмен қабатқа жіберіп, би комбинациясын үйренуге рұхсат береді. Зак өзінің өткенімен бөлісуге тартынған Пол Сан Марконы жеке әңгіме үшін сахнаға шақырады, ол балалық шағы мен жасөспірімдік шағын, эстрадалық өнеріндегі мансабын, еркектігімен және гомосексуализмімен бетпе-бет кездесуін, содан кейін ата-анасының оның өмір салтын біліп, одан бас тартуын қайғымен еске алады. Кэсси мен Зактың күрделі қарым-қатынасы белгілі бір жұлдызды көрсету үшін жасалған нөмірді өткізу кезінде қайта жанданады ("Бір"). Зак Кэссиге қарсы шығады, ол "билеп жатыр" деп сезінеді және олар қарым-қатынас пен мансабындағы мәселелерді қайталайды. Зак басқа бишілердің машина сияқты қозғалысына назар аударады, олардың барлығы бірігіп кеткен және ешқайсысы жеке танылмауы мүмкін, және оны осыған ұқсас нәрсеге ие болғысы келе ме деп сұрайды. Кэсси бишілерді қорғап: "Мен олардың бірі болғаным үшін мақтанамын. Олар керемет, барлығы ерекше. Мен де осы сызықта би билеуге қуанамын. Иә, мен де солай етер едім, егер сіз мені қабылдасаңыз, мен хорға барамын". Бірде Пол сығады және жақында операция жасаған тізесін жарақаттайды. Пол ауруханаға апарылғаннан кейін, кастингтегілердің бәрі сенбеушілікпен тұрып, мансаптары бір сәтте аяқталуы мүмкін екенін түсінеді. Зак қалған бишілерден енді би билей алмаса не істейтінін сұрайды. Диана "Мен махаббат үшін не істедім" әнімен компанияны жетектейді. Соңғы сегіз биші таңдалады: Майк, Кэсси, Бобби, Джуди, Ричи, Вэл, Марк және Диана. "Бір" (қайталау / финал) 19 кейіпкердің әрқайсысына жеке иіліп, олардың репетициялық киімдері бірдей жалтыраған алтын костюмдерге ауыстырылады. Әр биші топқа қосылғанда, бір-бірінен ажырату қиын болады: ирония, көрерменге жеке тұлға болған әр кейіпкер енді шексіз ансамбльдің анонимді мүшесі сияқты көрінеді.

Өндіріс тарихы

Мюзикл Бродвей бишілерімен бірнеше таспаға түсірілген семинар сессияларынан құрылды, олар "сиғандар" деп белгілі болды, олардың арасында түпнұсқа актерлік құрамға кірген сегіз адам болды. Сессияларды бастапқыда бишілер Мишон Пикок пен Тони Стивенс жүргізді. Алғашқы жазба 1974 жылдың 26 қаңтарында Николаус жаттығу орталығында жасалды. Олар Бродвей бишілері үшін мастер-кластар өткізу мақсатында кәсіби би компаниясын құруды жоспарлаған. Майкл Беннетт топқа бақылаушы ретінде шақырылды, бірақ ол тез арада басқаруды қолға алды. Беннетттің қатысуы күмәндалғанмен, Кирквуд пен Данте авторлығына қатысты ешқандай дау болған жоқ. Кейінірек Беннетт "Хор желісі" мюзиклінің идеясы оған тиесілі деген мәлімдемесі тек ғана наразылық тудырды, сонымен қатар бірнеше сот процесіне де себеп болды. Семинарлар кезінде хорға қатысу үшін кездейсоқ кейіпкерлер орындау сапасына қарай таңдалатын, нәтижесінде әр репетицияда әртүрлі "каст" құрылатын. Дегенмен, кейбір костюмерлер финалға дейін актерлерді ауыстырудың тудыратын стрессіне байланысты осы аяқталған түріне қарсы болды. Соның салдарынан, аяқталу бөлігі алынып тасталды және кейіпкерлердің бір жиынтығы "бекітілді". "Хор желісі" мюзикліне музыка жазған Марвин Хамлиш алғашқы көрсетімдер кезінде көрермендердің оқиғаның бір бөлігіне немқұрайлылық танытқанын еске алды. Бұл мәселе актриса Марша Мейсон Беннеттке Кэссидің (түпнұсқадағы Донна МакКечни) барлық нәрсені дұрыс жасағаны үшін рөлді жеңуі керек екенін айтқанда шешілді. Беннетт осылайша Кэссинің әрқашан жеңіп отыруын қамтамасыз етті.

Бастапқы өндіріс

1975 жылдың 15 сәуірінде «A Chorus Line» қойылымы «The Public Theater» театрында Бродвейден тыс сахнада дебют жасады. Ол кезде «Public» театрының қойылымды қаржыландыруға жеткілікті қаражаты болмағандықтан, 1,6 миллион доллар қарыз алды. Қойылымды Беннет режиссерлік етті, ал хореографиясын Беннет пен Боб Авиан бірлесіп жасады. Алдын ала жарияланғаннан кейін билеттерге деген сұраныс өте жоғары болғандықтан, барлық билеттер дереу сатылып кетті. Продюсер Джозеф Папп қойылымды Бродвейге көшірді және 1975 жылдың 25 шілдесінде Шуберт театрында ашты, онда 1990 жылдың 28 сәуіріне дейін 6137 қойылым өтті. Қосымша актерлер Кароль Швайд және Джон Минео «Барбара» және «Жарад» рөлдерін сомдады, бірақ олар тек басқа рөлдерді орындады. Сонымен қатар, Тим Кэссиди «Боббидің» дублері болды. Бұл қойылым 12 «Тони» сыйлығына ұсынылып, тоғыз сыйлықты жеңіп алды: «Үздік мюзикл», «Үздік мюзикл кітабы», «Үздік музыка» (Хэмлиш пен Клебан), «Үздік режиссер» және «Үздік хореография», «Үздік әйел актриса» (МакКечни), «Үздік ер адам актриса» (Сэмми Уильямс), «Үздік әйел актриса» (Бишоп) және «Үздік жарық дизайны». 1997 жылы «Cats» қойылымы оның көрсеткіштерін басып өтті. 1983 жылдың 29 қыркүйегінде Беннет пен 332 «A Chorus Line» ардагерлері мюзиклдің Бродвей тарихындағы ең ұзақ уақытқа созылған қойылым ретінде танылуын тойлау үшін жиналды. 1990 жылдың 19 ақпанына дейін «A Chorus Line» Бродвейден 146 миллион доллар, АҚШ бойынша 277 миллион доллар табыс тапты және Бродвейге 6,5 миллион адам келді. Ол кезде бұл «Cats» қойылымынан кейін Бродвей тарихындағы екінші ең табысты қойылым болды, оның табысы 50 миллион долларды құрады (қосымша табыс есебінен). Табыстың 75% Папптың «New York Shakespeare Festival» фестиваліне, ал 25% Беннеттің «Plum Productions» компаниясына тиесілі болды. Қойылым үш жыл бойы көрсетілді және 1976 жылы «Лоренс Оливье» сыйлығын «Жылдың үздік мюзиклы» номинациясында жеңіп алды, бұл сыйлықтар алғаш рет табысталған жыл болды. Британдық актерлер құрамы 1977 жылы алмасты. Олар Жан-Пьер Кассельді Зак, Дайан Лэнгтонды Диана Моралес, Джефф Шэнклиді Аль, Майкл Станифортты Пол, Стивен Тейтті Грег (кейін Кассельді Зак рөлінде ауыстырған) және Джеральдин Гарднерді (Труди ван Дорн) Шейла рөлінде сомдады. Элизабет Сил Кэсси рөліне таңдалды, бірақ ол бір сағаттан кейін Петра Синявскимен ауыстырылды, ол британдық актерлер құрамының барлық қойылымдарында осы рөлді ойнады. Австралиялық қойылымның тұңғыш көрсетілімі 1977 жылдың мамырында Сиднейдегі «Ерінің Ұлы театрында» өтті, ал 1978 жылдың қаңтарында Мельбурнның «Ерінің Ұлы театрына» көшірілді. Актерлер құрамында Диана рөлін Пета Топпано, Майк рөлін Дэвид Аткинс, Пол рөлін Росс Коулман сомдады. 1980 жылы Рой Смит басшылығымен Буэнос-Айрестің «Teatro El Nacional» театры 10 ай бойы көрсетілген «A Chorus Line» мюзиклінің испан тіліндегі нұсқасын шығарды (кейін жоспарланған келесі қойылымға орын беру үшін). Испанияда бұл қойылым 1984 жылдың желтоқсанында Барселонадағы «Teatre Tívoli» театрында Рой Смит режиссерлігімен ашылды және Мадридтегі «Teatro Monumental» театрына ауысудан бұрын Начо Артиме мен Хайме Азпиликуэта испан тіліне аударды. 1986 жылдың шілдесінде Италияда «A Chorus Line» мюзиклі алғаш рет қойылды. Ол Генуядағы «Nervi Dance Festival» фестивалінде дебют жасады, содан кейін бес апталық итальяндық турнеге шықты. Хореография фестивальдің сахнасына Бейорк Ли бейімдеді, ол бастапқы қойылымда Конни рөлін сомдаған және кейіннен түпнұсқа хореограф Майкл Беннеттпен тығыз қарым-қатынаста болған. Неміс тіліндегі нұсқаны Ли қайтадан режиссерлік етті және алғаш рет 1987 жылы Австрияның Вена қаласында ашылды, онда ол бір маусым бойы көрсетілді, содан кейін 1988 жылы Джимми Боуин шығарған неміс тіліндегі CD-дискі шығарылды. Мюзиклдің алғашқы және 2016 жылға дейін жалғыз кәсіби венгрлік қойылымы 1988 жылдың 25 наурызында «Michael Bennett emlékére» (Майкл Беннеттің естелігі) деген атпен шектеулі уақытқа қойылды. Оны Будапешттегі драма және кино академиясының компаниясы «Ódry Színpad» орындады, оны венгр тіліне Гёрджи Гебора аударды, ал режиссері Имре Керений болды. Зак кейіпкерінің есімі Майкл болып өзгертілді және оны Керений сомдады. 2006 жылғы Бродвейдегі қайта жаңғыру 5 қазанда Джеральд Шоенфельд театрында ашылды, ол Сан-Францискода көрсетілгеннен кейін. Қайта жаңғыру 2008 жылдың 17 тамызында 759 қойылым мен 18 алдын ала қараудан кейін жабылды. Ол 8 миллион долларға қаржыландырылды және 19 аптада инвестицияларын қайтарып алды. Қойылымды Боб Авиан режиссерлік етті, ал хореографияны Бэйорк Ли қайта жасады, ол Бродвейдегі алғашқы қойылымда Конни Вонг рөлін сомдаған. Ашылу кешіндегі актерлер құрамында Пол МакГилл, Майкл Беррес, Шарлотта д'Амбуаз, Мара Дэви, Джеймс Т. Лейн, Тони Язбек, Хизер Парселс, Алисан Портер, Джейсон Там, Джессика Ли Голдин, Дейдре Гудв...

Бродвейдің түпнұсқалық қойылымы

Жыл Сыйлық Санаты Үміткер Нәтижесі 1976 Tony Award Ең үздік мюзикл Мюзикл кітабы Джеймс Кирквуд және Николас Данте Мюзиклдегі басты әйел рөліндегі үздік орындау Донна МакКечни Мюзиклдегі екінші рөлдегі үздік орындау Сэмми Уильямс Роберт ЛуПон Мюзиклдегі екінші рөлдегі үздік орындау Келли Бишоп Присцилла Лопез Оригинал музыкасы Марвин Хамлиш және Эдвард Клебан Мюзиклді қоюдың үздік режиссері Майкл Беннет Хореография Майкл Беннет және Боб Авиан Костюм дизайнының үздік нұсқасы Theoni V. Aldredge Жарық дизайнының үздік нұсқасы Тарон Муссер Drama Desk Award Ең үздік мюзикл Мюзикл кітабы Джеймс Кирквуд және Николас Данте Мюзиклдегі үздік әйел рөліндегі орындау Келли Бишоп Донна МакКечни Мюзиклді қоюдың үздік режиссері Майкл Беннет Хореография Майкл Беннет және Боб Авиан Мюзиклдегі үздік музыка Марвин Хамлиш Мюзиклдегі үздік өлеңдер Эдвард Клебан Pulitzer Prize for Drama Театр әлемі сыйлығы Арнайы сыйлық 1978 Алтын пластинка Columbia Records 1984 Tony Award (арнайы) Бродвейдегі ең ұзақ көрсетілген мюзикл

Фильмге бейімделу

1975 жылы фильмнің құқықтары Universal Pictures компаниясына 5,5 миллион долларға, сондай-ақ дистрибьютордың жалпы кірісінің 20% -ы 30 миллион доллардан асып кеткен жағдайда сатылды. Фильм 1985 жылы шықты, оның басты рөлінде Майкл Дуглас Зәк рөлінде ойнады. Сондай-ақ, Касси рөлінде Алисон Рид пен Ларри рөлінде Терренс Манн ойнады. Фильмді Ричард Аттенборо режиссерлік етті, сценарийін Арнольд Шульман жазды. Оны Сай Фейер өндірді және Columbia Pictures, Metro Goldwyn Mayer және Universal Pictures таратып шығарды. Фильм сыншылардан ара-жібірлі пікірлер алды және 25 миллион долларлық бюджеттен тек 14 миллион доллар жинап, кассалық сәтсіздікке ұшырады. "Montage Part 1: Hello Twelve, Hello Thirteen, Hello Love" және "Montage Part 4: Gimme The Ball" әндері Марвин Хэмлиш пен Эдвард Клебан жазған "Surprise, Surprise" жаңа әнімен ауыстырылды. "Музыка және айна" әні де қысқартылып, оның орнына Хэмлиш пен Клебан жазған "Let me dance for you" әні қойылды. "What I Did for Love" әні Диананың орнына Кэсси орындады және "The Tap Combination" кезінде қарсы ән ретінде орындалды. "Және" мен "Жырла!" әндері толығымен кесілді. Кейінірек, түпнұсқа Бродвей қойылымындағы Шейла рөлін ойнаған Келли Бишоп былай деді: "Режиссер Ричард Аттенборо ток-шоуда "бұл шоу-бизнеске енуге тырысатын балалар туралы оқиға" деді де, қорқыныш білдірдім. Мен теледидарды терезеден лақтыруға жақындадым, шынымен де ақымақ! Бұл би өнерінің ардагерлерінің, билеуге мүмкіндіктері қалғанда соңғы жұмысын іздеуі туралы. Фильмнің нашар болуына таң қалмау керек!"